SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI “XÂY DỰNG KẾ HOẠCH VÀ CÔNG CỤ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ ANCOL THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NĂNG LỰC HỌC SINH” LĨNH VỰC: MÔN HÓA HỌC Nghệ an, ngày 20 tháng 4 năm 2022 1 skkn SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI “XÂY DỰNG KẾ HOẠCH VÀ CÔNG CỤ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ ANCOL THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NĂNG LỰC HỌC SINH” LĨNH VỰC: MÔN HÓA HỌC Tác giả: Nguyễn Thị Mai – Thái Minh Tiến Tổ bộ môn: Tổ tự nhiên Số điện thoại: 0972.574 Năm học: 2021 - 2022 Mail: maint.vn Diễn châu, ngày 20 tháng 4 năm 2022 2 skkn MỤC LỤC Nội dung Trang Phần I. Lý do chọn đề tài 1 1. Mục tiêu, ỹ nghĩa, tính mới của đề tài 2 1. Phương pháp nghiên cứu 3 1.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 PHẦN II.Lý thuyết và thực tiễn của kiểm tra đánh giá trong dạy học chủ đề 4 theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh 2. Quan điểm kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm 4 chất năng lực học sinh 2. Nguyên tắc của kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển 5 phẩm chất năng lực học sinh 2. Quy trình kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm 6 chất năng lực học sinh 2.
Các công cụ kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm 7 chất năng lực học sinh trong dạy học môn Hóa học 2. Xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá theo định 11 hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh trong dạy học chủ đề môn Hóa học 2. Cơ sở thực tiễn 14 2. Thực tiễn hoạt động KTĐG trong các nhà trường phổ thông 14 2.
Thực tiễn hoạt động KTĐG trong dạy học chủ đề bộ môn Hóa 16 học tại trường phổ thông hiện nay 2. Xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá trong dạy học chủ 19 đề ancol theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh 2. Phân tích yêu cầu cần đạt – mục tiêu dạy học của chủ đề Ancol 19 2. Phân tích yêu cầu cần đạt chủ đề Ancol 19 2.
Mục tiêu dạy học chủ đề ancol 22 2. Lập kế hoạch kiểm tra đánh giá trong dạy học chủ đề Ancol theo 22 3 skkn định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh 2. Phân tích yêu cầu cần đạt và mô tả mức độ biểu hiện của yêu 22 cầu cần đạt 2. Lập kế hoạch KTĐG trong dạy học chủ đề Ancol 25 2.
Thiết kế công cụ đánh giá theo kế hoạch đã lập 28 2. Câu hỏi, bài tập 28 2. Phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubic) 33 2. Tổ chức thực hiện và phân tích, sử dụng kết quả để ghi nhận sự 38 tiến bộ của học sinh 2.
Thực nghiệm sư phạm 43 2. Mục đích của thực nghiệm sư phạm 43 2. Tổ chức của thực nghiệm sư phạm 43 2. Kết quả của thực nghiệm sư phạm 43 PHẦN III.
Kiến nghị 48 4 skkn DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN Nội dung Viết tắt Bộ giáo dục đào tạo BGDĐT Giáo viên GV Giáo dục - đào tạo GD - ĐT Giáo dục trung học GD - TrH Giáo dục phổ thông GDPT Hoạt động HĐ Học sinh HS Kiểm tra đánh giá KTĐG Năng lực NL Phương pháp dạy học PPDH Sách giáo khoa SGK Trung học phổ thông THPT Trắc nghiệm khách quan TNKQ 5 skkn PHẦN I. Lý do chọn đề tài Ở nước ta trong giai đoạn hiện nay, việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đang được cả xã hội quan tâm. Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, giáo dục phổ thông trong phạm vi cả nước đang thực hiện đổi mới đồng bộ các yếu tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, thiết bị và đánh giá chất lượng giáo dục. Đổi mới PPDH và KTĐG là xu hướng giáo dục tất yếu để triển khai chương trình GDPT mới.
Tuy nhiên cách tiếp cận của GV với hai vấn đề đổi mới PPDH và đổi mới KTĐG hiện nay là khác nhau. GV vẫn tập trung nhiều vấn đề về đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG còn chưa nhiều. Cụ thể là trong năm học 2021-2022 khi các trường đại học có nhiểu hình thức tuyển sinh, mới nhất là bài thi đánh giá năng lực chiếm tỉ lệ lớn để xét tuyển dẫn đến cả GV và HS gặp nhiều khó khăn. KTĐG hiện tại đang tập trung nhiều vào nội dung sách giáo khoa và các bài tập tính toán phức tạp, chưa gắn nhiều đến các vấn đề trong thực tiễn và chưa đánh giá một cách toàn diện về sự phát triển năng lực của HS.
Chính vì vậy các nghiên cứu về đổi mới KTĐG là rất cần thiết, cần thực hiện liên tục trong suốt quá trình dạy học. Trong năm học 2022-2023 sắp tới, chương trình GDPT mới sẽ áp dụng cho lớp 10. Việc thay đổi nội dung SGK đồng nghĩa với việc kiểm tra, đánh giá cũng sẽ thay đổi. Trong chương trình mới, sách mới sẽ chú trọng đánh giá năng lực của học sinh, điều này được tích luỹ qua cả quá trình học tập dài, có kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, khơi gợi khả năng liên hệ kiến thức của học sinh hơn là việc phải học thuộc, học ghi nhớ.
Kết thúc mỗi phần học, đều có đánh giá định kỳ năng lực của học sinh. Việc thay đổi hình thức kiểm tra đánh giá cũng đặt ra cho giáo viên yêu cầu tự học hỏi, trao dồi thêm kỹ năng, kiến thức để có những cách kiểm tra đánh giá phù hợp, sao cho phát triển được năng lực toàn diện của học sinh. Để chuẩn bị cho giáo viên có đủ kiến thức kỹ năng bước vào chương trình GDPT mới, trong 9 modul bồi dưỡng giáo viên thuộc Chương trình ETEP (Bộ GD-ĐT) có modul 3 bồi dưỡng, hướng dẫn giáo viên kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS. Tuy nhiên nhiều GV vẫn đang còn lúng túng chưa thành thạo trong việc xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá trong mỗi chủ đề hoặc việc KTĐG vẫn còn nặng nề về điểm số chưa chú trọng đến đánh giá quá trình để phát hiện kịp thời sự tiến bộ của HS và vì sự tiến bộ của HS, nên chưa điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học trong quá trình dạy học.
Vì thế nội dung đề tài muốn áp dụng quan điểm đổi mới kiểm tra đánh giá (KTĐG) theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh coi mỗi hoạt 6 skkn động đánh giá như là học tập (Assessment as learning) và đánh giá là vì học tập của HS (Assessment for learning) nhằm tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới và giúp GV thành thạo về trong việc xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra phù hợp cho mỗi chủ đề dạy học, tiếp cận yêu cầu đổi mới chương trình GDPT 2018. Bộ môn hóa học là môn học vừa lí thuyết vừa thực nghiệm, tạo điều kiện thuận lợi cho HS phát triển các phẩm chất, năng lực cần thiết trong tương lai. Để làm được điều đó GV cần xây dựng được kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá cho mỗi chủ đề học tập theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực HS. Trong chương trình Hóa học lớp 11 có rất nhiều chủ đề để giáo viên khai thác, trong đó “Ancol” là một chủ đề được nhiều giáo viên lựa chọn bởi tính thực tiễn và gần gũi với đời sống hằng ngày, một chất có rất nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống để GV khai thác xây dựng các nội dung KTĐG theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực HS.
Vì thế chúng tôi lựa chọn đề tài “Xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá trong dạy học chủ đề Ancol theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh”. Mục tiêu, ý nghĩa, tính mới của đề tài Đề tài nghiên cứu quy trình “Xây dựng kế hoạch và công cụ kiểm tra đánh giá chủ đề Ancol theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong giai đoạn hiện nay, tiếp cận và chuẩn bị tiền đề thực hiện chương trình GDPT 2018. Mục tiêu chính của đề tài là xây dựng được kế hoạch và công cụ KTĐG của một chủ đề hoàn chỉnh nhằm đổi mới hoạt động đánh giá thường xuyên trong bộ môn hóa học, sử dụng nhiều hình thức, nhiều phương pháp, nhiều công cụ đánh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của HS; tập trung đánh giá khả năng vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn. Qua nghiên cứu bước đầu chúng tôi đã xây dựng được kế hoạch và công cụ KTĐG chủ đề ancol hoàn chỉnh theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực HS và áp dụng dạy thử nghiệm thành công tại trường THPT Diễn Châu 3, mang lại hiệu quả tích cực trong KTĐG.
GV có thể tổ chức đa dạng hoạt động đánh giá thường xuyên và đánh giá được toàn diện các năng lực của HS. Việc đánh giá nhằm cung cấp thông tin để GV và HS cải thiện chất lượng dạy học. Việc chấm điểm (cho điểm và xếp loại) không nhằm để so sánh giữa các HS với nhau mà để làm nổi bật những điểm mạnh và điểm yếu của mỗi HS và cung cấp cho các em thông tin phản hồi để tiếp tục việc học của mình ở các giai đoạn học tập tiếp theo. GV vẫn giữ vai trò chủ đạo trong đánh giá kết quả học tập, nhưng HS cũng được tham gia vào quá trình đánh giá.
HS có thể tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của GV, qua đó học sinh tự đánh giá được khả năng học tập của mình để điều chỉnh hoạt động học tập được tốt hơn. Trong suốt quá trình thực hiện đề tài thì kết quả mà GV và HS thu được không chỉ là đánh giá kiến thức, kĩ năng 7 skkn mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ để thực hiện các nhiệm vụ học tập trong thực tế, nâng cao hứng thú học tập bộ môn Hóa học.