Chương 1: CƠ BẢN NGÔN NGỮ C# Bài 1: GIỚI THIỆU C# 2008 I. Giới thiệu C# Ngôn ngữ C# khá đơn giản, chỉ khoảng hơn 80 từ khóa và hơn mười mấy kiểu dữ liệu được dựng sẵn. Tuy nhiên, ngôn ngữ C# có ý nghĩa to lớn khi nó thực thi những khái niệm lập trình hiện đại. C# bao gồm tất cả những hỗ trợ cho cấu trúc, thành phần component, lập trình hướng đối tượng.
Những tính chất đó hiện diện trong một ngôn ngữ lập trình hiện đại. Hơn nữa ngôn ngữ C# được xây dựng trên nền tảng hai ngôn ngữ mạnh nhất là C++ và Java. Tóm lại, C# có các đặc trưng sau đây: - C# là ngôn ngữ đơn giản - C# là ngôn ngữ hiện đại - C# là ngôn ngữ hướng đối tượng - C# là ngôn ngữ mạnh mẽ và mềm dẻo - C# là ngôn ngữ hướng module - C# sẽ trở nên phổ biến 1. C# là ngôn ngữ đơn giản - C# loại bỏ được một vài sự phức tạp và rối rắm của các ngôn ngữ C++ và Java.
- C# khá giống C / C++ về diện mạo, cú pháp, biểu thức, toán tử. - Các chức năng của C# được lấy trực tiếp từ ngôn ngữ C / C++ nhưng được cải tiến để làm cho ngôn ngữ đơn giản hơn. C# là ngôn ngữ hiện đại C# có được những đặc tính của ngôn ngữ hiện đại như: - Xử lý ngoại lệ - Thu gom bộ nhớ tự động - Có những kiểu dữ liệu mở rộng - Bảo mật mã nguồn 3. C# là ngôn ngữ hướng đối tượng C# hỗ trợ tất cả những đặc tính của ngôn ngữ hướng đối tượng là: - Sự đóng gói (encapsulation) - Sự kế thừa (inheritance) - Đa hình (polymorphism) 4.
C# là ngôn ngữ mạnh mẽ và mềm dẻo - Với ngôn ngữ C#, chúng ta chỉ bị giới hạn ở chính bản thân của chúng ta. Ngôn ngữ này không đặt ra những ràng buộc lên những việc có thể làm. - C# được sử dụng cho nhiều dự án khác nhau như: tạo ra ứng dụng xử lý văn bản, ứng dụng đồ họa, xử lý bảng tính; thậm chí tạo ra những trình biên dịch cho các ngôn ngữ khác. - C# là ngôn ngữ sử dụng giới hạn những từ khóa.
Phần lớn các từ khóa dùng để mô tả thông tin, nhưng không gì thế mà C# kém phần mạnh mẽ. Chúng ta có thể tìm thấy rằng ngôn ngữ này có thể được sử dụng để làm bất cứ nhiệm vụ nào. C# là ngôn ngữ hướng module - Mã nguồn của C# được viết trong Class (lớp). Những Class này chứa các Method (phương thức) thành viên của nó.
- Class (lớp) và các Method (phương thức) thành viên của nó có thể được sử dụng lại trong những ứng dụng hay chương trình khác. C# sẽ trở nên phổ biến Lưu hành nội bộ Trang 1 C# mang đến sức mạnh của C++ cùng với sự dễ dàng của ngôn ngữ Visual Basic. Môi trường lập trình 1. Sử dụng Notepad soạn thảo § Bước 1: Soạn thảo tập tin và lưu với tên C:\ChaoMung.cs có nội dung như sau class ChaoMung { static void Main() { // Xuat ra man hinh chuoi thong bao 'Chao mung ban den voi C# 2008 ' System.ReadLine() ; } } § Bước 2: Vào menu Start | All Programs | Microsoft Visual Studio 2008 | Visual Studio Tools | Visual Studio 2008 Command Prompt § Bước 3: - Gõ lệnh biên dịch tập tin ChaoMung.cs sang tập tin ChaoMung.exe C:\> csc /t:exe /out:chaomung.cs - Chạy tập tin ChaoMung.exe và được kết quả như sau : C:\> chaomung.exe Chao mung ban den voi C# 2008 2.
Sử dụng Micosoft Visual Studio 2008 để tạo chương trình § Bước 1: Khởi động Visual Studio 2008 Start | All Programs | Microsoft Visual Studio 2008 | Microsoft Visual Studio 2008 § Bước 2: Vào menu File | New | Project § Bước 3: Khai báo Lưu hành nội bộ Trang 2 * Mặc định: Visual Studio 2008 (Visual Studio .NET) sẽ tạo ra tập tin Program.cs chứa một namespace tên ChaoMung và trong namespace này chứa một class tên Program. § Bước 4: trong phương thức Main, gõ đoạn mã lệnh sau * Ví dụ: // Xuat ra man hinh chuoi thong bao 'Chao mung ban den voi C# 2008 ' System.ReadLine() ; § Bước 5: Để chạy chương trình, nhấn F5 hoặc nhắp vào nút III. Biến, hằng, toán tử 1. Biến a) Khái niệm: - Biến là một vùng lưu trữ ứng với một kiểu dữ liệu.
- Biến có thể được gán giá trị và cũng có thể thay đổi giá trị trong khi thực hiện các lệnh của chương trình. b) Khai báo biến: Sau khi khai báo biến phải gán giá trị cho biến <Kiểu_Dữ_Liệu> <tên_biến> [ = <giá_trị> ] ; c) Ví dụ 1.1: Khởi tạo và gán giá trị một biến class Bien { static void Main() { // Khai bao va khoi tao bien int bien = 9 ; System.WriteLine("Sau khi khoi tao: bien = {0}", bien) ; // Gan gia tri cho bien bien = 5 ; // Xuat ra man hinh System. Hằng a) Khái niệm: - Hằng cũng là một biến nhưng giá trị của hằng không thay đổi trong khi thực hiện các lệnh của chương trình. - Hằng được phân làm 3 loại: + Giá trị hằng (literal) + Biểu tượng hằng (symbolic constants) + Kiểu liệt kê (enumerations) b) Giá trị hằng: Ví dụ: x = 100; // 100 được gọi là giá trị hằng c) Biểu tượng hằng: gán một tên hằng cho một giá trị hằng.
Khai báo: <const> <Kiểu_Dữ_Liệu> <tên_hằng> = <giá_trị> ; Ví dụ 1.2: Nhập vào bán kính, in ra chu vi và diện tích hình tròn. Lưu hành nội bộ Trang 3 class HinhTron { static void Main() { // Khai bao bieu tuong hang const double PI = 3.14159 ; // Khai bao bien int bankinh ; double chuvi , dientich ; string chuoi ; // Nhap gia tri cho bien chuoi System.Write("Nhap ban kinh hinh tron: ") ; chuoi = System.ReadLine() ; // Doi chuoi thanh so va gan vao bien so bankinh = System.ToInt32(chuoi) ; // Gan gia tri cho bien chuvi = 2 * bankinh * PI ; dientich = bankinh * bankinh * PI ; // Xuat ra man hinh System.WriteLine("Chu vi hinh tron = {0:0.WriteLine("Dien tich hinh tron = {0:0.00}", dientich) ; } } d) Kiểu liệt kê: là tập hợp các tên hằng có giá trị số không thay đổi (danh sách liệt kê) Khai báo: <enum> <Tên_Kiểu_Liệt_Kê> { <tên_hằng_1> = <giá_trị_số_1>, <tên_hằng_2> = <giá_trị_số_2>,. , }; Ví dụ: enum NhietDoNuoc { DoDong = 0, DoNguoi = 20, DoAm = 40, DoNong = 60, DoSoi = 100, }; 3. Toán tử a) Toán tử toán học: + , - , * , / , % b) Toán tử tăng / giảm: += , -= , *= , /= , %= c) Toán tử tăng / giảm 1 đơn vị: ++ , -- d) Toán tử gán: = e) Toán tử quan hệ: == , != , > , >= , < , <= f) Toán tử logic: ! , && , || g) Toán tử 3 ngôi: (Điều_Kiện) ? (Biểu_Thức_1) : (Biểu_Thức_2) ; Lưu hành nội bộ Trang 4 IV.
Quy tắc lập trình, ứng dụng Console Application 1. Quy tắc lập trình Khi tạo một chương trình trong C#, chúng ta nên thực hiện theo các bước sau: § Bước 1: Xác định mục tiêu của chương trình § Bước 2: Xác định những phương pháp giải quyết vấn đề § Bước 3: Tạo một chương trình để giải quyết vấn đề § Bước 4: Thực thi chương trình để xem kết quả 2. Ứng dụng Console Application Là ứng dụng giao tiếp với người dùng thông qua bàn phím và không có giao diện người dùng (UI).3: using System; class ChaoMung { static void Main() { // Xuat ra man hinh chuoi thong bao 'Chao mung ban den voi C# 2008 ' Console.ReadLine() ; } } * Phần Bổ sung 1.NET cung cấp một thư viện các class rất đồ sộ, trong đó Console là một class nhỏ trong thư viện các class này. - Mỗi class có một tên riêng, vì vậy người lập trình không thể nào nhớ hết tên các class trong.
Để giải quyết vấn đề này là việc tạo ra một namespace, namespace sẽ hạn chế phạm vi của một tên, làm cho tên này chỉ có ý nghĩa trong vùng đã định nghĩa. Từ khóa using - Để không phải viết namespace cho từng đối tượng, ta dùng từ khóa using. - Ta có thể dùng dòng lệnh sau ở đầu chương trình: using System ; Khi đó, thay vì viết đầy đủ System. ta chỉ cần viết Console.
Từ khóa static Từ khóa static chỉ ra rằng hàm Main() có thể được gọi mà không cần phải tạo đối tượng ChaoMung. Từ khóa this Từ khóa this dùng để tham chiếu đến thể hiện hiện hành của đối tượng. Chú thích (Comment) - Một chương trình được viết tốt thì cần phải có chú thích các đoạn mã lệnh được viết. - Mục đích chính là làm cho đoạn mã lệnh nguồn rõ ràng và dễ hiểu.
- Có 2 loại chú thích: + Chú thích một dòng: // + Chú thích nhiều dòng: /* */ 6. Phân biệt chữ thường và chữ hoa C# là ngôn ngữ phân biệt chữ thường với chữ hoa. Lưu hành nội bộ Trang 5 7. ' được sử dụng để truy cập đến phương thức hay dữ liệu trong một class và ngăn cách giữa tên class đến một namespace.WriteLine() namespace class phương thức 8.
Câu lệnh (statement) Một chỉ dẫn lập trình đầy đủ được gọi là một câu lệnh. Ví dụ: int bankinh = 5 ; // một câu lệnh chuvi = 2 * bankinh * PI ; // một câu lệnh khác 9. Kiểu chuỗi ký tự Kiểu chuỗi ký tự là một mảng các ký tự. a) Khai báo chuỗi hằng: string <Tên_chuỗi_hằng> = <"Noi dung chuoi hang"> ; Ví dụ: string tentuong = "Nhat Nghe" ; b) Khai báo biến kiểu chuỗi: string <Biến_chuỗi> [= "Noi dung chuoi hang"] ; Ví dụ: string hoten = "Nguyen Van Teo" ; c) Nhập chuỗi: <Biến_chuỗi> = System.ReadLine() ; Ví dụ: hoten = System.ReadLine() ; d) Xuất chuỗi: System.WriteLine("Chuoi") ; Ví dụ: System.WriteLine("Do dai cua chuoi la:") ; e) Một số thao tác trên chuỗi: Phương thức Ý nghĩa Length Chiều dài của chuỗi Substring() Lấy chuỗi con ToLower() Trả về bản sao của chuỗi ở kiểu chữ thường ToUpper() Trả về bản sao của chuỗi ở kiểu chữ IN HOA Ví dụ 1.4: Nhập vào họ và tên, in ra màn hình họ tên bằng chữ IN HOA, chữ thường, độ dài của họ và tên.
using System ; class HoTen { static void Main() { // Khai bao bien string hoten ; // Nhap gia tri cho bien chuoi Console.Write("Nhap Ho va Ten: ") ; hoten = Console.ReadLine() ; // Thao tac tren chuoi string HT = hoten.ToUpper() ; string ht = hoten.ToLower() ; int dodai = hoten.Length ; // Xuat ra man hinh Console.WriteLine("Ho va Ten (chu thuong): {0}", ht) ; Lưu hành nội bộ Trang 6 Console.