CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐẤU THẦU 1.1 Các căn cứ pháp lí liên quan đến đấu thầu: - Căn cứ luật đấu thầu 43/2013/QH13 - Căn cứ nghị định 63/2014 hướng dẫn luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu - Căn cứ hồ sơ mời thầu của gói thầu xây dựng cơ bản thuộc dự án nhà xưởng thực phẩm GN mở rộng. - Căn cứ thông tư 03/2015/TT-BKHĐT Quy định chi tiết lập hồ sơ mời thầu. - Thông tư 13/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng về hướng dẫn xác định đơn giá nhân công trong quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình. - Thông tư 11/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng về hướng dẫn xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng - TS.Trần Quang Phú (2013), Đấu thầu trong hoạt động xây dựng, nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải.2 Tổng quan về đấu thầu: 1.1 Khái niệm về đấu thầu: - Theo chủ đầu tư: Đấu thầu trong hoạt động xây dựng như là quá trình lựa chọn ra nhà thầu đáp ứng được các yêu cầu của Chủ đầu tư (bên mời thầu) để thực hiện gói thầu dựa trên cơ sở đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
- Theo nhà thầu: Đấu thầu trong hoạt động xây dựng được xem như là một cuộc cạnh tranh công khai, minh bạch và hiệu quả giữa các nhà thầu trong xây dựng nhằm giành được quyền thực hiện gói thầu, đáp ứng được các mục tiêu định sẵn của nhà thầu, đồng thời đáp ứng được các yêu cầu của Chủ đầu tư. - Theo quản lí nhà nước: Đấu thầu được xem là một phương thức quản lí nhằm mục đích kích thích và đảm bảo sự cạnh tranh công bằng, hiệu quả đúng theo quy định của pháp luật, nhằm hạn chế các điều tiêu cực xảy ra trong quá 4 trình đầu tư xây dựng, đáp ứng các yêu cầu của chủ đầu tư và nhà thầu, góp phần vào việc phát triển kinh tế và an sinh xã hội. Giải thích một số từ ngữ: - Hồ sơ dự thầu: là toàn bộ tài liệu do chính nhà thầu, nhà đầu tư lập và nộp cho bên mời thầu, HSDT được lập dựa trên các yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu đưa ra. - Hồ sơ mời thầu: là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc hình thức đấu thầu hạn chế, nó bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ pháp lí để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu của các nhà thầu nhằm lựa chọn nhà thầu trúng thầu, là căn cứ cho việc thương thảo, hoàn kiện và kí kết hợp đồng.
- Bên mời thầu: là cơ quan tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động trong đấu thầu. Bên mời thầu có thể là chủ dự án, chủ đầu tư hoặc pháp nhân đại diện hợp pháp của chủ đầu tư. - Chủ đầu tư: là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lí quá trình thực hiện dự án - Nhà thầu chính: là nhà thầu chịu trách nhiệm tham dự thầu, đứng tên dự thầu và trực tiếp kí, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn làm nhà thầu. Nhà thầu chính có thể là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của liên doanh.
- Bảo đảm dự thầu: là nhà thầu, nhà đầu tư thực hiện các biện pháp đặt cọc, kí quỹ, hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được được thành lập theo pháp luật Việt Nam để đảm bảo trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Bảo đảm dự thầu cần quan tâm đến 3 yếu tố chính: - Giá trị bảo đảm dự thầu: 1% đến 3% giá gói 5 - Thời gian có hiệu lực của bảo đảm dự thầu: thời gian có hiệu lực HSDT+30 ngày - Hoàn trả bảo đảm dự thầu - Bảo đảm thực hiện hợp đồng: là việc nhà thầu, nhà đầu tư thực hiện các biện pháp đặt cọc, kí quỹ, hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được được thành lập theo pháp luật Việt Nam để đảm bảo trách nhiệm thực hiện hợp đồng của nhà thầu, nhà đầu tư trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Bảo đảm thực hiện hợp đồng cần quan tâm đến: - Thời điểm thực hiện: kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực. - Giá trị bảo đảm hợp đồng: 2-10% giá trúng thầu - Thời gian có hiệu lực: kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực đến ngày các bên hoàn thành nghĩa vụ nêu trong hợp đồng.2 Đặc điểm của đấu thầu: - Đấu thầu được xem như là một hoạt động thương mại: là những thương nhân, bên mời thầu hướng tới mục tiêu là xác nhận hợp đồng mua bán hàng hoá dịch vụ, còn nhà thầu hướng đến mục tiêu là lợi nhuận và giành được hàng hoá dịch vụ đó.
- Đấu thầu được xem như là một giai đoạn tiền hợp đồng. Bởi mục đích cuối cùng của đấu thầu đó là giúp cho bên mời thầu tìm được nhà cung cấp hàng hoá dịch vụ có giá thấp nhất, nhưng chất lượng hàng hoá vẫn tốt nhất. - Quan hệ đấu thầu không qua hình thức trung gian, nó được xác định giữa 1 bên là bên mời thầu và một bên là nhà thầu, nhưng vẫn có trường hợp đặc biệt đó là chỉ định thầu, tự thực hiện gói thầu. - Hình thức pháp lí về quan hệ đấu thầu là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu.
Hồ sơ mời thầu do bên mời thầu lập có đầy đủ các yêu cầu về năng lực, kinh 6 nghiệm, tiêu chuẩn kỹ thuật… Hồ sơ dự thầu thể hiện năng lực, trình độ, kinh nghiệm của bên nhà thầu, khả năng đáp ứng hồ sơ mời thầu.3 Nguyên tắc trong đấu thầu: Phải đảm bảo được 6 nguyên tắc: - Công khai: Bên mời thầu phải cung cấp đầy đủ các dữ liệu liên quan cho các nhà thầu, tất cả thông tin cơ bản của HSDT phải được công khai một cách rõ ràng và được ghi vào biên bản. Các thông tin trong giai đoạn mời thầu, mở thầu, kết quả trúng thầu phải được công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và các bản tin chuyên ngành. - Công bằng: Tức là các hồ sơ dự thầu hợp lệ đều phải được xem xét một cách công bằng được đánh giá với một tiêu chí như nhau và cùng một hội đồng xem xét, không được tự ý thay đổi các điều trong HSMT để thiên vị cho nhà thầu nào đó. Lý do được chọn hay bị loại được giải thích đầy đủ tránh sự ngờ vực.
- Minh bạch: Trong quá trình thực hiện đấu thầu, từ giai đoạn chuẩn bị, lập kế hoạch đấu thầu, soạn thảo hồ sơ mời thầu, mở thầu, chấm thầu và công bố kết quả đấu thầu phải được quy định cụ thể từng nhiệm vụ. Mỗi giai đoạn đều phải được kiểm tra kỹ càng, phải có đánh giá của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. - Hiệu quả: Mục đích cuối cùng là mang lại hiệu quả cho việc thực hiện gói thầu. Phải đảm bảo hiệu quả cả về tài chính lẫn kĩ thuật, chi phí thực hiện không được quá cao, thời gian thi công ngắn.
CĐT có sản phẩm chất lượng tốt, giá cả hợp lí, thấp hơn so với mặt bằng thị trường. Nhà thầu có việc làm, nâng cao năng lực, có lợi nhuận. 7 - Pháp lí: Tất cả các hồ sơ thủ tục pháp lí phải phù hợp với yêu cầu của pháp luật cũng như nội dung của hồ sơ mời thầu. Cả bên mời thầu và bên nhà thầu đều phải tuân thủ theo quy định của nhà nước.
- Bí mật: Do tính chất cạnh tranh gay gắt giữa các nhà thầu nên cần phải bảo mật thông tin về giá của các nhà thầu tham gia, nghiêm cấm trường hợp bên mời thầu tiết lộ giá của nhà thầu tham dự ra bên ngoài. Đề phòng sự cạnh tranh thiếu minh bạch trong đấu thầu, một số tài liệu càn phải được bảo mật như là: giá tham gia dự thầu, ý kiến trao đổi của nhà thầu với CĐT, hồ sơ dự thầu….4 Mục đích của công tác đấu thầu: - Để lựa chọn được nhà thầu tốt nhất có thể đáp ứng được các yêu cầu - Giá thành: Giúp cho bên mời thầu chọn được nhà thầu có giá thầu thấp nhất, tiết kiệm chi phí gói thầu. - Chất lượng: Đấu thầu giúp cho bên mời thầu chọn ra một nhà thầu tốt nhất, có năng lực có thể đáp ứng được các yêu cầu đưa ra, chất lượng sản phẩm, công trình tốt hơn. - Tiến độ: Chọn được nhà thầu có năng lực kinh nghiệm tốt, nguồn nhân lực dồi dào sẽ giúp rút ngắn tiến độ thi công, tiết kiệm chi phí, nhưng vẫn đảm bảo được chất lượng công trình.
- Thẩm mỹ, an toàn: Đấu thầu sẽ lựa chọn ra một nhà thầu tốt, phù hợp cho việc thực hiện gói thầu nên tính thẩm mỹ sẽ cao hơn, đảm bảo an toàn chất lượng công trình hơn.5 Vai trò của công tác đấu thầu: Vai trò của đấu thầu đối với chủ đầu tư: - Lựa chọn được nhà thầu có thể đáp ứng được các yêu cầu như: kỹ thuật, tài chính và tiến độ thi công. 8 - Giúp chủ đầu tư tiết kiệm vốn đầu tư xây dựng thông qua việc lựa chọn nhà thầu có giá thấp nhất. - Nhờ đấu thầu mà chủ đầu tư có thể tăng cường quản lí, chi phí hợp lí không bị thất thoát chi phí. - Đấu thầu giúp cho Chủ đầu tư nâng cao trình độ năng lực, quản lí.
- Giúp chủ đầu tư có tính chủ động, tránh tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào một nhà thầu - Giúp chủ đầu tư tạo ra một môi trường cạnh tranh đấu thầu bình đẳng, công khai, minh bạch, hiệu quả Vai trò đối với nhà thầu: - Giúp nhà thầu tìm kiếm các công ăn việc làm cho doanh nghiệp. - Nhà thầu sẽ hoàn thiện mình một cách tốt nhất để hướng tới việc thắng thầu. - Tăng tính chủ động của nhà thầu trong việc tìm kiếm lựa chọn các gói thầu để tham gia thầu và trúng thầu. - Nhà thầu ngày càng hoàn thiện hồ sơ năng lực của nhà thầu, phát huy những điểm tốt nhất của hồ sơ năng lực.
- Đầu tư có trọng điểm các phương tiện, máy móc, thiết bị kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực sản xuất, không ngừng đổi mới các công nghệ mới vào thi công. - Có trách nhiệm hơn trong việc thi công để nâng cao uy tín và thương hiệu của nhà thầu.