Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Nghề Công Nghệ Ô Tô Cao Đẳng

Giáo trình nghiên cứu bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh nghề công nghệ ô tô cao đẳng 2, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kỹ thuật.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Điện Xây Dựng Việt Xô
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Hướng Dẫn Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Ô Tô
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ninh Bình

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh Ô Tô Đúng Cách

Bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô là một phần quan trọng trong việc duy trì an toàn và hiệu suất của xe. Hệ thống phanh không chỉ đảm bảo khả năng dừng xe mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định khi lái. Việc bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó giảm thiểu rủi ro và chi phí sửa chữa. Các kỹ thuật viên cần nắm rõ các yêu cầu và quy trình bảo dưỡng để đảm bảo hệ thống phanh hoạt động hiệu quả.

1.1. Các Loại Phanh Ô Tô và Cách Bảo Dưỡng

Hệ thống phanh ô tô được chia thành nhiều loại như phanh đĩa, phanh guốc và phanh khí nén. Mỗi loại có cách bảo dưỡng riêng. Phanh đĩa cần được kiểm tra độ mòn của đĩa và má phanh, trong khi phanh guốc cần kiểm tra độ căng và tình trạng của guốc phanh. Việc bảo dưỡng đúng cách giúp kéo dài tuổi thọ của các bộ phận này.

1.2. Quy Trình Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh Ô Tô

Quy trình bảo dưỡng hệ thống phanh bao gồm kiểm tra dầu phanh, thay thế má phanh, và kiểm tra các bộ phận như xy lanh chính và xy lanh bánh xe. Đặc biệt, cần chú ý đến việc kiểm tra rò rỉ dầu phanh, vì điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu suất phanh. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách.

II. Vấn Đề Thường Gặp Khi Sử Dụng Hệ Thống Phanh Ô Tô

Hệ thống phanh ô tô có thể gặp nhiều vấn đề trong quá trình sử dụng, từ hiện tượng phanh không ăn đến hiện tượng bó cứng bánh xe. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất của xe mà còn có thể gây nguy hiểm cho người lái. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường là rất quan trọng để có biện pháp khắc phục kịp thời.

2.1. Dấu Hiệu Cảnh Báo Hệ Thống Phanh Cần Kiểm Tra

Các dấu hiệu như tiếng kêu lạ khi phanh, cảm giác bàn đạp phanh mềm hoặc cứng, và xe không dừng lại như mong muốn đều là những cảnh báo cần được chú ý. Những dấu hiệu này có thể chỉ ra rằng hệ thống phanh đang gặp vấn đề và cần được kiểm tra ngay lập tức.

2.2. Nguyên Nhân Gây Ra Vấn Đề Hệ Thống Phanh

Nguyên nhân gây ra các vấn đề trong hệ thống phanh có thể bao gồm mòn má phanh, rò rỉ dầu phanh, hoặc hỏng hóc ở các bộ phận như xy lanh chính. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp kỹ thuật viên có phương pháp sửa chữa hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Ô Tô Hiệu Quả

Sửa chữa hệ thống phanh ô tô đòi hỏi kỹ thuật viên phải có kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm. Các phương pháp sửa chữa cần được thực hiện theo quy trình chuẩn để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Việc sử dụng đúng dụng cụ và linh kiện thay thế cũng rất quan trọng trong quá trình sửa chữa.

3.1. Quy Trình Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Thủy Lực

Quy trình sửa chữa hệ thống phanh thủy lực bao gồm kiểm tra và thay thế các bộ phận như xy lanh chính, xy lanh bánh xe và đường ống dẫn dầu. Kỹ thuật viên cần đảm bảo rằng tất cả các bộ phận đều hoạt động tốt và không có rò rỉ dầu. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ giúp hệ thống phanh hoạt động hiệu quả hơn.

3.2. Kỹ Thuật Sửa Chữa Phanh Đĩa và Phanh Guốc

Sửa chữa phanh đĩa và phanh guốc yêu cầu kỹ thuật viên phải nắm rõ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của từng loại. Việc thay thế má phanh, kiểm tra độ mòn của đĩa và guốc phanh là rất cần thiết. Kỹ thuật viên cũng cần kiểm tra các bộ phận liên quan để đảm bảo không có hư hỏng nào khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh

Việc áp dụng các kiến thức về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh vào thực tiễn là rất quan trọng. Các kỹ thuật viên cần thực hành thường xuyên để nâng cao kỹ năng và đảm bảo an toàn cho người lái. Các trường hợp thực tế sẽ giúp kỹ thuật viên có thêm kinh nghiệm và khả năng xử lý tình huống tốt hơn.

4.1. Các Tình Huống Thực Tế Khi Sửa Chữa Hệ Thống Phanh

Trong quá trình sửa chữa, kỹ thuật viên có thể gặp phải nhiều tình huống khác nhau như phanh không ăn, phanh bị bó cứng hoặc rò rỉ dầu. Mỗi tình huống yêu cầu một phương pháp xử lý khác nhau, và việc nắm rõ các tình huống này sẽ giúp kỹ thuật viên làm việc hiệu quả hơn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh

Nghiên cứu cho thấy việc bảo dưỡng định kỳ hệ thống phanh giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn và kéo dài tuổi thọ của các bộ phận. Các số liệu thống kê cho thấy xe được bảo dưỡng thường xuyên có tỷ lệ hỏng hóc thấp hơn nhiều so với xe không được bảo dưỡng.

V. Kết Luận Về Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Ô Tô

Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô là một phần không thể thiếu trong việc đảm bảo an toàn khi lái xe. Việc thực hiện đúng quy trình bảo dưỡng và sửa chữa sẽ giúp nâng cao hiệu suất của hệ thống phanh, từ đó đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách. Tương lai của ngành công nghệ ô tô sẽ tiếp tục phát triển với các công nghệ mới, giúp cải thiện hiệu quả và độ an toàn của hệ thống phanh.

5.1. Tương Lai Của Hệ Thống Phanh Ô Tô

Tương lai của hệ thống phanh ô tô sẽ được cải tiến với sự phát triển của công nghệ điện tử và tự động hóa. Các hệ thống phanh thông minh sẽ giúp nâng cao hiệu suất và an toàn cho người lái. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao trải nghiệm lái xe.

5.2. Lời Khuyên Cho Kỹ Thuật Viên Về Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh

Kỹ thuật viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh. Việc tham gia các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp nâng cao tay nghề và hiểu biết về các công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất làm việc mà còn đảm bảo an toàn cho người lái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC GIÁO TRÌNH Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 979/QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Ninh Bình - 2019 1 MỤC LỤC TT TÊN ĐỀ MỤC TRANG 1 2 3 4 5 6 7 8 2 TÊN MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH Thời gian thực hiện mô đun: 60 giờ; (Lý thuyết: 16 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 42 giờ, kiểm tra: 2 giờ) I. Vị trí tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở và các mô đun nghề như: MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25, MĐ 26, MĐ 27, MĐ 28. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề Công nghệ ô tô trình độ cao đẳng II. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức:  Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh trên ô tô  Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận (dẫn động phanh và cơ cấu phanh bánh xe) của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh hơi  Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh - Về kỹ năng:  Bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh  Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong thực hành kiểm tra và khắc phục hệ thống phanh trên ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của Sinh viên.

Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Bài 1: Hệ thống phanh ô tô 4 2 2 0 Bài 2: Bảo dưỡng và sửa chữa 2 dẫn động phanh thuỷ lực 8 1 7 3 Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa 3 cơ cấu phanh thuỷ lực 12 3 8 1 4 Bài 4: Hệ thống phanh khí nén 4 2 2 0 Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa 5 bộ phận cung cấp khí nén 4 1 3 0 Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa 6 dẫn động phanh khí nén 8 2 6 7 Bài 7: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh khí nén 12 3 8 1 8 Bài 8: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh tay 4 1 3 9 Kiểm tra kết thúc modul 4 1 3 Cộng: 60 16 42 2 4 BÀI 1. HỆ THỐNG PHANH Ô TÔ Giới thiệu: Để giảm tốc độ của một xe đang chạy và dừng xe, cần thiết phải tạo ra một lực làm cho các bánh xe quay chậm lại. Phanh là hệ thống an toàn chủ động hết sức quan trọng nên luôn được các nhà thiết kế ô tô quan tâm, không ngừng nghiên cứu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả. Mục tiêu: - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh.

- Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động hệ thống phanh. - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô. - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1.1 KHÁI QUÁT CHUNG.

Mục tiêu: Khái quát được hệ thống phanh trên ô tô Phanh là hệ thống an toàn chủ động hết sức quan trọng nên luôn được các nhà thiết kế ô tô quan tâm, không ngừng nghiên cứu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả. Khởi đầu, hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực (phanh dầu) sử dụng trên các xe ô tô con chỉ là loại đơn giản, trong đó lực phanh các bánh xe tỷ lệ thuận với lực tác động lên bàn đạp phanh. Hệ thống phanh này đến nay gần như không còn được sử dụng vì hiệu quả kém, không bảo đảm đủ lực phanh. Hệ thống phanh ô tô.

Để tăng lực phanh, người ta sử dụng các cơ cấu trợ lực. Phổ biến với các xe con là loại trợ lực bằng chân không, sử dụng độ chênh lệch giữa áp suất khí quyển và độ chân không trong đường nạp của động cơ để tạo ra lực bổ trợ phanh. Trợ lực chân không có thể tác động trực tiếp lên pít tông của xy lanh phanh chính hoặc tác động gián tiếp (có thêm một xy lanh phụ trợ để tăng áp suất dầu phanh). Tuy vậy, các dạng trợ lực chân không cũng chỉ tăng áp suất dầu phanh lên được khoảng gấp 2 lần.

Phanh dầu còn có thể được trợ lực bằng khí nén giúp đạt được áp suất dầu phanh khá cao, nhưng do cấu tạo phức tạp, nên chủ yếu áp dụng cho các xe tải. Còn để tránh hiện tượng bó cứng các bánh xe khi phanh, dẫn mất điều khiển, ở một số xe người ta sử dụng cơ cấu điều chỉnh lực phanh, nhằm thay đổi lực phanh ở các bánh xe tỷ lệ với lực bám của các bánh xe đó. Cơ cấu điều chỉnh này được liên kết bằng cơ khí với thân xe và cầu sau. Tuỳ thuộc vào vị trí tương đối của thân xe với cầu xe (tương ứng là trọng lượng xe tác động lên cầu sau), cơ cấu sẽ làm thay đổi áp lực của dầu phanh trong các xy lanh phanh bánh xe sau.

Khi trọng lượng đè lên cầu sau nhỏ thì lực phanh các bánh sau sẽ nhỏ và ngược lại. 6 Tuy nhiên, những sáng chế cải tiến của các nhà thiết kế nhằm nâng cao hiệu quả làm việc của hệ thống phanh trong khoảng thời gian 70 - 80 năm kể từ khi xe ô tô ra đời vẫn tỏ ra không đáp ứng được yêu cầu. Chỉ với việc áp dụng các thành tựu của ngành công nghiệp điện tử, hệ thống phanh xe ô tô mới dần đạt được những tính năng cần thiết. Việc ứng dụng các thiết bị điện tử trong các bộ phận, hệ thống của xe ô tô nói chung và hệ thống phanh nói riêng, thể hiện ở sự kết hợp những thành phần cơ học, điện và điện tử để thực hiện các chức năng cơ học theo sự điều khiển của các modul (hoặc bộ vi xử lý) điện tử.

Đối với hệ thống phanh, ứng dụng thiết bị cơ - điện tử đầu tiên có thể kể đến là hệ thống chống bó cứng phanh ABS (Anti-lock Braking System) xuất hiện năm 1978, ban đầu là trên các xe thể thao đắt tiền, còn ngày nay đã trở thành không thể thiếu ở một số loại xe trung và cao cấp. ABS là thiết bị hỗ trợ cho hệ thống phanh, ngăn chặn hiện tượng trượt của các bánh xe khi phanh gấp mà không phụ thuộc vào xử trí của người lái, nhưng đồng thời vẫn bảo đảm lực phanh đạt giá trị cực đại ứng với khả năng bám của bánh xe với mặt đường. Bước tiếp theo là sự ra đời của hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD (Electronic Brakeforce Distribution). Hệ thống hỗ trợ phanh gấp BAS (Brake Assist System) có tác dụng tăng tức thì lực phanh đến mức tối đa trong thời gian ngắn nhất khi phanh khẩn cấp, xuất hiện cũng nhằm mục đích tăng cường hiệu quả cho hệ thống phanh.

Bên cạnh đó, một số hệ thống khác như: ổn định điện tử ESP (Electronic Stability Program), chống trượt ETS (Electronic Traction System),. đều có tác dụng gián tiếp nâng cao hiệu quả phanh bằng các biện pháp như tăng thêm các xung lực phanh đến các bánh xe khi cần thiết (ESP), hoặc phân phối lại lực kéo giữa các bánh xe khi xuất hiện trượt lúc phanh (ETS).2 CHỨC NĂNG CỦA HỆ THỐNG PHANH. Mục tiêu: Trình bày được các chức năng của hệ thống phanh trên ô tô 7 Hệ thống phanh có nhiệm vụ làm giảm tốc độ của ô tô hoặc làm dừng hẳn sự chuyển động của ô tô. Hệ thống phanh còn đảm bảo giữ cố định xe trong thời gian dừng.

Đối với ô tô hệ thống phanh là một trong những hệ thống quan trọng nhất vì nó đảm bảo cho ô tô chuyển động an toàn ở chế độ cao, cho phép người lái có thể điều chỉnh được tốc độ chuyển động hoặc dừng xe trong tình huống nguy hiểm. Chức năng của hệ thống phanh. Người lái không những phải biết dừng xe mà còn phải biết cách cho xe dừng lại theo ý định của mình. Chẳng hạn như, các phanh phải giảm tốc độ theo mức thích hợp và dừng xe tương đối ổn định trong một đoạn đường tương đối ngắn khi phanh khẩn cấp.

Các cơ cấu chính tạo ra chức năng dừng xe này là hệ thống phanh như là bàn đạp phanh và các lốp xe. Mục tiêu: Phân loại được các hệ thống phanh trên ô tô 1.1 Theo công dụng. Theo công dụng hệ thống phanh được chia thành các loại sau: - Hệ thống phanh chính (phanh chân); - Hệ thống phanh dừng (phanh tay); - Hệ thống phanh chậm dần (phanh bằng động cơ, thuỷ lực hoặc điện từ).2 Theo kết cấu của cơ cấu phanh. Theo kết cấu của cơ cấu phanh hệ thống phanh được chia thành 2 loại sau: - Hệ thống phanh với cơ cấu phanh guốc.

- Hệ thống phanh với cơ cấu phanh đĩa. Theo dẫn động phanh. Theo dẫn động phanh hệ thống phanh được chia ra: - Hệ thống phanh dẫn động cơ khí - Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực - Hệ thống phanh dẫn động khí nén - Hệ thống phanh dẫn động kết hợp khí nén - thuỷ lực 8 - Hệ thống phanh dẫn động có cường hoá 1.4 Theo khả năng điều chỉnh mô men phanh ở cơ cấu phanh. Theo khả năng điều chỉnh mô men phanh ở cơ cấu phanh chúng ta có hệ thống phanh với bộ điều hoà lực phanh 1.5 Theo khả năng chống bó cứng bánh xe khi phanh.

Theo khả khả năng chống bó cứng bánh xe khi phanh chúng ta có hệ thống phanh với bộ chống hãm cứng bánh xe (hệ thống phanh ABS). Mục tiêu: Trình bày được các yêu cầu đối với hệ thống phanh trên ô tô Hệ thống phanh cần đảm bảo các yêu cầu sau: - Phải nhanh chóng dừng xe trong bất khì tình huống nào, khi phanh đột ngột xe phải được dừng với quãng đường phanh ngắn nhất, tức là có gia tốc phanh cực đại.