I. Bức tranh toàn cảnh đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản tại Bắc Bộ
Khu vực phía Bắc Việt Nam, với trung tâm chính trị-kinh tế là Hà Nội, đã và đang trở thành một điểm đến chiến lược cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhật Bản. Mối quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản, được củng cố qua hơn 35 năm quan hệ ngoại giao, đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Các hiệp định quan trọng như Hiệp định về tự do, xúc tiến và bảo hộ đầu tư (2003) và Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản đã đóng vai trò như chất xúc tác, cải thiện đáng kể môi trường đầu tư và gia tăng niềm tin cho các nhà đầu tư. Dòng vốn FDI từ Nhật Bản không chỉ tăng về số lượng dự án mà còn cả về quy mô và chất lượng. Từ năm 2003, số lượng dự án đã tăng vọt, đưa Nhật Bản trở thành một trong những nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam. Theo thống kê của Cục Đầu tư nước ngoài, tính đến tháng 8 năm 2008, Nhật Bản đã có 1019 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 17 tỷ USD. Hoạt động đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản tại các khu vực phía Bắc Việt Nam tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp chế tạo, công nghệ cao, sản xuất linh kiện điện tử và lắp ráp ô tô, xe máy. Những ngành này không chỉ phù hợp với thế mạnh của Nhật Bản mà còn đáp ứng định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Canon, Honda, Toyota tại các khu công nghiệp ở Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên đã minh chứng cho sức hấp dẫn của khu vực này. Họ không chỉ tạo ra hàng chục ngàn việc làm mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực.
1.1. Khung pháp lý và các hiệp định song phương thúc đẩy FDI
Nền tảng pháp lý là yếu tố then chốt định hình dòng vốn đầu tư. Luật Đầu tư 2005 của Việt Nam đã tạo ra một bước ngoặt khi thống nhất quy định cho nhà đầu tư trong và ngoài nước, đảm bảo sự bình đẳng và minh bạch. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp Nhật Bản, các thỏa thuận song phương đóng vai trò quyết định. Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản năm 2003 được xem là một cơ chế đối thoại hiệu quả, giúp giải quyết các vướng mắc, cải thiện môi trường kinh doanh một cách thực chất. Sáng kiến này tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và phát triển cơ sở hạ tầng. Bên cạnh đó, Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA) ký năm 2008 đã mở ra một chương mới, cam kết tự do hóa mạnh mẽ về thương mại, dịch vụ và đầu tư. Các hiệp định này không chỉ bảo hộ quyền lợi của nhà đầu tư mà còn tạo ra một lộ trình rõ ràng, có thể dự báo được, giúp các doanh nghiệp tự tin triển khai các dự án dài hạn.
1.2. Xu hướng và quy mô dòng vốn FDI Nhật Bản vào miền Bắc
Quy mô và xu hướng dòng vốn FDI Nhật Bản vào miền Bắc Việt Nam cho thấy một sự tăng trưởng ổn định và có chiều sâu. Dữ liệu cho thấy, sau năm 2003, số lượng dự án và tổng vốn đăng ký đều tăng mạnh. Hà Nội, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh nổi lên như những địa phương thu hút vốn hàng đầu. Nếu như trước đây các dự án chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, thì những năm gần đây đã xuất hiện các dự án quy mô lớn hàng trăm triệu USD, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp nặng và công nghệ cao. Hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến, chiếm ưu thế về số lượng dự án. Điều này phản ánh mong muốn của các doanh nghiệp Nhật Bản trong việc nắm toàn quyền kiểm soát, chủ động trong quản lý và vận hành để tối ưu hóa hiệu quả. Tuy nhiên, các dự án liên doanh quy mô lớn vẫn chiếm tỷ trọng vốn đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực cần sự am hiểu thị trường địa phương như lọc hóa dầu hay bất động sản.
II. Phân tích thực trạng và thách thức đầu tư Nhật Bản tại Bắc Bộ
Mặc dù đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, hoạt động đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản tại các khu vực phía Bắc Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề nổi cộm là sự thiếu ổn định của dòng vốn và việc giải ngân còn chậm so với vốn đăng ký. Sự chênh lệch này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm các thủ tục hành chính phức tạp và quá trình giải phóng mặt bằng kéo dài. Một thách thức lớn khác là việc chuyển giao công nghệ chưa thực sự tương xứng với kỳ vọng. Nhiều dự án vẫn tập trung vào các công đoạn gia công, lắp ráp sử dụng nhiều lao động, trong khi việc chuyển giao công nghệ nguồn và các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) còn rất hạn chế. Điều này làm giảm giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam và hạn chế khả năng nâng cao năng lực công nghệ của các doanh nghiệp trong nước. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở hạ tầng, dù đã được cải thiện, vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển. Tình trạng quá tải ở các cảng biển, chất lượng mạng lưới giao thông đường bộ và sự thiếu hụt nguồn cung cấp điện ổn định là những rào cản trực tiếp làm tăng chi phí và rủi ro cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Các vấn đề về môi trường cũng ngày càng được quan tâm. Một số dự án đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp nặng, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có những quy định và cơ chế giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo phát triển bền vững. Cuối cùng, sự yếu kém của ngành công nghiệp phụ trợ trong nước là một điểm nghẽn nghiêm trọng, buộc các doanh nghiệp FDI phải nhập khẩu phần lớn linh kiện, làm tăng chi phí sản xuất và giảm tính cạnh tranh.
2.1. Hạn chế trong chuyển giao công nghệ và phát triển R D
Quá trình chuyển giao công nghệ từ các dự án FDI Nhật Bản còn diễn ra chậm. Các công ty mẹ thường có xu hướng giữ lại các công nghệ cốt lõi và chỉ chuyển giao các công đoạn sản xuất cơ bản. Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) tại các chi nhánh ở Việt Nam hầu như không đáng kể. Điều này khiến các doanh nghiệp Việt Nam khó tiếp cận và học hỏi được những bí quyết công nghệ tiên tiến, duy trì sự phụ thuộc vào các tập đoàn nước ngoài. Để khắc phục, cần có những chính sách khuyến khích rõ ràng hơn, yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa cao hơn và tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
2.2. Bất cập về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao
Cơ sở hạ tầng kỹ thuật là nền tảng cho mọi hoạt động đầu tư. Mặc dù chính phủ đã nỗ lực đầu tư, hệ thống đường bộ, cảng biển và cung cấp năng lượng tại khu vực phía Bắc vẫn còn nhiều yếu kém. Tình trạng tắc nghẽn giao thông và thiếu điện gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất và chi phí logistics của doanh nghiệp. Song song đó, nguồn nhân lực tuy dồi dào nhưng chất lượng chưa cao. Tỷ lệ lao động có tay nghề và kỹ năng quản lý đáp ứng được tiêu chuẩn của các doanh nghiệp Nhật Bản còn thấp. Sự thiếu hụt này không chỉ giới hạn ở công nhân kỹ thuật mà còn cả ở đội ngũ kỹ sư và các nhà quản lý cấp trung, tạo ra một rào cản lớn trong việc hấp thụ công nghệ và nâng cao năng suất.
III. Bí quyết cải thiện môi trường đầu tư thu hút doanh nghiệp Nhật
Để duy trì và tăng cường sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp Nhật Bản, việc cải thiện môi trường đầu tư một cách toàn diện là yêu cầu cấp thiết. Giải pháp không chỉ nằm ở các ưu đãi về thuế mà cần tập trung vào việc tạo ra một hệ sinh thái kinh doanh ổn định, minh bạch và hiệu quả. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, đảm bảo tính nhất quán và dễ dự báo. Việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực cấp phép đầu tư, hải quan và thuế, sẽ giúp giảm chi phí thời gian và tiền bạc cho nhà đầu tư. Cơ chế một cửa và ứng dụng chính phủ điện tử cần được đẩy mạnh để tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu các chi phí không chính thức. Thứ hai, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ là một ưu tiên chiến lược. Cần tập trung nguồn lực, bao gồm cả việc sử dụng hiệu quả vốn ODA của Nhật Bản, để nâng cấp mạng lưới đường cao tốc, mở rộng công suất các cảng biển như Hải Phòng, và đảm bảo an ninh năng lượng. Việc quy hoạch và xây dựng các khu công nghiệp hiện đại, có đầy đủ tiện ích và hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn sẽ tạo ra những địa điểm đầu tư lý tưởng. Đây là yếu tố quan trọng trong hoạt động đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản tại các khu vực phía Bắc Việt Nam, bởi họ luôn đặt ra yêu cầu cao về chất lượng cơ sở hạ tầng sản xuất. Cuối cùng, việc thực thi hiệu quả các cam kết trong Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản và hiệp định VJEPA là chìa khóa để củng cố niềm tin. Các cuộc đối thoại định kỳ giữa chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản cần được duy trì để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc.
3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và minh bạch hóa chính sách
Sự ổn định và minh bạch của hệ thống pháp luật là điều các nhà đầu tư Nhật Bản đặc biệt coi trọng. Cần rà soát và loại bỏ các quy định chồng chéo, không còn phù hợp giữa Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp và các luật chuyên ngành. Các văn bản hướng dẫn thi hành cần được ban hành kịp thời, rõ ràng và dễ hiểu. Việc công khai hóa các quy hoạch về đất đai, xây dựng và phát triển ngành sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở để xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn. Hơn nữa, việc tăng cường hiệu quả của các cơ quan giải quyết tranh chấp thương mại và đầu tư cũng góp phần tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn.
3.2. Sử dụng hiệu quả vốn ODA để phát triển hạ tầng cơ sở
Nhật Bản là nhà tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam. Việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn quý giá này để phát triển hạ tầng cơ sở là giải pháp "một mũi tên trúng hai đích". Các dự án ODA không chỉ giúp cải thiện trực tiếp hệ thống giao thông, điện, nước mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thu hút vốn FDI tư nhân vào các khu vực được hưởng lợi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chính phủ và phía Nhật Bản để lựa chọn các dự án ưu tiên, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình, tránh lãng phí và tham nhũng. Một cơ sở hạ tầng tốt nhờ vốn ODA Nhật Bản sẽ là lời mời gọi hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư tư nhân từ chính quốc gia này.
IV. Phương pháp tăng cường thu hút FDI từ doanh nghiệp Nhật Bản
Bên cạnh việc cải thiện môi trường vĩ mô, cần triển khai các giải pháp mang tính chủ động và có mục tiêu rõ ràng để tăng cường thu hút FDI Nhật Bản. Một trong những phương pháp hiệu quả nhất là xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư chuyên biệt, nhắm thẳng vào các ngành và các đối tác tiềm năng của Nhật Bản. Thay vì các hoạt động xúc tiến chung chung, cần tổ chức các hội thảo chuyên đề, các chuyến đi khảo sát thực tế cho các hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản trong các lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế như công nghệ thông tin, công nghiệp phụ trợ, nông nghiệp công nghệ cao. Việc cung cấp thông tin chính xác, cập nhật và hỗ trợ tận tình trong suốt quá trình từ tìm hiểu đến triển khai dự án sẽ tạo ra sự khác biệt lớn. Phát triển nguồn nhân lực là một giải pháp nền tảng và mang tính bền vững. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học, cao đẳng nghề với các doanh nghiệp Nhật Bản để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tế. Việc đưa tiếng Nhật và văn hóa doanh nghiệp Nhật vào giảng dạy sẽ giúp sinh viên dễ dàng hòa nhập. Chính phủ có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đào tạo và nâng cao tay nghề cho người lao động. Một yếu tố cốt lõi khác là phát triển hệ thống công nghiệp phụ trợ. Đây là mắt xích còn yếu trong chuỗi giá trị. Chính phủ cần có chính sách đột phá để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước nâng cao năng lực sản xuất, đạt được các chứng chỉ chất lượng quốc tế để có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn Nhật Bản như Canon, Honda. Sự phát triển của công nghiệp phụ trợ không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp FDI mà còn tăng cường giá trị nội địa, thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế.
4.1. Xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư chuyên biệt và hiệu quả
Chiến lược xúc tiến đầu tư cần được thiết kế riêng cho thị trường Nhật Bản. Các cơ quan xúc tiến đầu tư cần hoạt động chuyên nghiệp hơn, có đội ngũ am hiểu ngôn ngữ và văn hóa kinh doanh Nhật. Thay vì chờ đợi nhà đầu tư tìm đến, cần chủ động tiếp cận, cung cấp các gói thông tin chi tiết về tiềm năng, ưu đãi và thủ tục đầu tư tại từng địa phương, từng khu công nghiệp. Việc xây dựng các câu chuyện thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam sẽ là công cụ marketing mạnh mẽ nhất để thuyết phục các nhà đầu tư mới.
4.2. Phát triển nguồn nhân lực và ngành công nghiệp phụ trợ
Để thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao, việc chuẩn bị sẵn một nguồn nhân lực chất lượng là điều kiện tiên quyết. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kỹ năng thực hành, kỷ luật lao động và khả năng làm việc nhóm. Song song, cần có một hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ mạnh mẽ. Các chính sách ưu đãi về vốn, thuế, đất đai và hỗ trợ kỹ thuật cần được tập trung cho các doanh nghiệp phụ trợ tiềm năng. Việc kết nối các doanh nghiệp này với các tập đoàn Nhật Bản thông qua các chương trình hợp tác, triển lãm sẽ giúp mở ra cơ hội kinh doanh và chuyển giao công nghệ.
V. Phân tích chiến lược đầu tư của Canon Honda Toyota tại Bắc Bộ
Câu chuyện thành công của các "đại gia" Nhật Bản như Canon, Honda, và Toyota tại khu vực phía Bắc Việt Nam cung cấp những bài học thực tiễn quý giá. Chiến lược đầu tư của họ không chỉ tập trung vào việc tận dụng lợi thế về chi phí lao động mà còn là một kế hoạch dài hạn nhằm xây dựng các cứ điểm sản xuất quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Canon là một ví dụ điển hình về chiến lược xây dựng trung tâm sản xuất lớn. Bằng việc đầu tư vào các nhà máy quy mô lớn tại Bắc Ninh và Hưng Yên, Canon đã biến Việt Nam thành một trong những cơ sở sản xuất máy in phun lớn nhất của tập đoàn trên toàn thế giới. Chiến lược này cho thấy sự tin tưởng vào sự ổn định của môi trường đầu tư và khả năng đáp ứng về nhân lực của khu vực. Họ đã đầu tư bài bản vào việc đào tạo công nhân, xây dựng một chuỗi cung ứng vệ tinh và tối ưu hóa hoạt động logistics. Honda và Toyota, hai gã khổng lồ trong ngành ô tô - xe máy, lại theo đuổi chiến lược thâm nhập và chiếm lĩnh thị trường nội địa, đồng thời hướng tới xuất khẩu. Họ đã đầu tư vào Vĩnh Phúc từ rất sớm, xây dựng các nhà máy lắp ráp hiện đại và phát triển một mạng lưới đại lý phân phối rộng khắp. Hoạt động đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản này không chỉ dừng lại ở sản xuất. Họ còn tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ. Chiến lược của họ cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng thương hiệu, tạo dựng mối quan hệ tốt với chính quyền địa phương và cộng đồng, xem đó là một phần không thể thiếu của sự phát triển bền vững.
5.1. Canon và chiến lược xây dựng cứ điểm sản xuất toàn cầu
Chiến lược của Canon tại Việt Nam tập trung vào việc tận dụng quy mô để tối ưu hóa hiệu quả sản xuất. Bằng cách tập trung sản xuất một số dòng sản phẩm chủ lực tại các nhà máy ở khu vực phía Bắc, Canon có thể giảm chi phí, kiểm soát chất lượng đồng bộ và dễ dàng điều phối chuỗi cung ứng. Họ đã thành công trong việc xây dựng một đội ngũ lao động đông đảo, có tay nghề và kỷ luật. Sự thành công của Canon cũng tạo ra một lực hút mạnh mẽ, kéo theo nhiều nhà cung cấp linh kiện Nhật Bản khác đến đầu tư tại các khu công nghiệp lân cận, từng bước hình thành một cụm công nghiệp điện tử.
5.2. Honda Toyota và bài học chiếm lĩnh thị trường nội địa
Honda và Toyota đã chứng minh khả năng am hiểu và chinh phục thị trường Việt Nam. Chiến lược của họ là cung cấp các sản phẩm phù hợp với thị hiếu và thu nhập của người tiêu dùng, đồng thời xây dựng một hệ thống dịch vụ sau bán hàng chuyên nghiệp. Họ không chỉ bán sản phẩm mà còn xây dựng một hình ảnh thương hiệu uy tín, gắn liền với chất lượng và sự bền bỉ. Việc họ tích cực hợp tác với các nhà cung cấp trong nước để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa cũng là một chiến lược khôn ngoan, vừa giúp giảm chi phí, vừa nhận được sự ủng hộ từ chính phủ và người tiêu dùng.
VI. Dự báo triển vọng và xu hướng đầu tư Nhật Bản tại miền Bắc
Triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản tại các khu vực phía Bắc Việt Nam trong những năm tới được đánh giá là rất tích cực. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là chiến lược “Trung Quốc + 1” của các công ty Nhật Bản, sẽ tiếp tục là động lực chính. Với vị trí địa lý gần Trung Quốc, sự ổn định chính trị và chi phí cạnh tranh, miền Bắc Việt Nam là một lựa chọn tự nhiên và hấp dẫn cho chiến lược này. Các lĩnh vực đầu tư dự kiến sẽ có sự đa dạng hóa. Bên cạnh ngành công nghiệp chế tạo truyền thống, dòng vốn FDI sẽ hướng mạnh hơn vào các ngành có giá trị gia tăng cao như công nghệ thông tin, sản xuất phần mềm, năng lượng tái tạo, và nông nghiệp công nghệ cao. Lĩnh vực dịch vụ, bao gồm logistics, bán lẻ, tài chính-ngân hàng, và y tế-giáo dục, cũng sẽ là những điểm đến tiềm năng khi tầng lớp trung lưu tại Việt Nam ngày càng phát triển. Tuy nhiên, để biến triển vọng thành hiện thực, Việt Nam cần phải nỗ lực không ngừng. Cuộc cạnh tranh thu hút FDI trong khu vực ngày càng gay gắt. Việc tiếp tục cải cách thể chế, phát triển hạ tầng, và đặc biệt là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố quyết định. Sự thành công trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào việc thu hút được bao nhiêu vốn, mà còn ở việc làm thế nào để hấp thụ và sử dụng hiệu quả dòng vốn đó, tạo ra sự lan tỏa tích cực cho toàn bộ nền kinh tế, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng.
6.1. Tác động của chiến lược Trung Quốc 1 đến dòng vốn FDI
Chiến lược “Trung Quốc + 1” là việc các doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm một địa điểm đầu tư thứ hai bên cạnh Trung Quốc để đa dạng hóa rủi ro và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Khu vực phía Bắc Việt Nam có lợi thế vượt trội trong chiến lược này nhờ vị trí địa lý thuận lợi cho việc kết nối vận tải với miền Nam Trung Quốc. Điều này cho phép doanh nghiệp duy trì một phần hoạt động tại Trung Quốc trong khi chuyển dần các công đoạn sản xuất khác sang Việt Nam. Dòng vốn theo xu hướng này sẽ tập trung vào các ngành sản xuất linh kiện, lắp ráp và các ngành công nghiệp hỗ trợ.
6.2. Các lĩnh vực đầu tư tiềm năng và định hướng phát triển tương lai
Trong tương lai, định hướng thu hút FDI từ Nhật Bản cần tập trung vào chất lượng hơn là số lượng. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: công nghệ cao (sản xuất chip, thiết bị bán dẫn), kinh tế số (trung tâm dữ liệu, phát triển phần mềm), năng lượng sạch (điện gió, điện mặt trời), và cơ sở hạ tầng chất lượng cao. Việc thu hút các dự án này đòi hỏi một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chính sách, đất đai và đặc biệt là nguồn nhân lực có trình độ cao. Việt Nam cần định vị mình không chỉ là một công xưởng sản xuất, mà còn là một trung tâm R&D và đổi mới sáng tạo trong khu vực để đón đầu làn sóng đầu tư mới từ Nhật Bản.
