MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Con ngƣời khi sinh ra ai cũng mong muốn mình đƣợc mạnh khỏe, có đƣợc một cuộc sống đầy đủ, sung túc. Nhƣng lại có những ngƣời chỉ mong mình có đƣợc một cơ thể lành lặn, có thể đi lại, sinh hoạt, học tập, làm việc nhƣ bao ngƣời bình thƣờng khác. Vậy mà những mong ƣớc đó với họ lại trở nên khó khăn vô cùng.
Đó chính là những ngƣời khuyết tật. Ngƣời khuyết tật hiện nay đã không còn trở nên xa lạ khi ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh một ngƣời khuyết tật đang đi trên đƣờng phố với đôi chân không lành lặn hay bị thiếu đi đôi bàn tay mà lại đang bán những món hàng do họ tự làm. Hoặc ở một nơi nào đó ta từng nhìn thấy một ngƣời mù mà đôi bàn tay lại vô cùng linh hoạt khi làm các sản phẩm thủ công và một ngƣời điếc lại tạo nên những bức tranh thêu rất đẹp… Nhƣ tuân theo một quy luật thông thƣờng, mỗi con ngƣời đều phải có việc làm, đều phải lao động để sinh tồn để bù đắp những khiếm khuyết, đều mong muốn đƣợc đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mình. Nhƣng với ngƣời khuyết tật thì cơ hội việc làm cũng nhƣ các sinh hoạt bình thƣờng hàng ngày, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của họ lại không đƣợc rộng mở nhƣ bao ngƣời bình thƣờng khác.
Chính bởi những khiếm khuyết trên cơ thể mà họ bị hạn chế và khó có cơ hội đƣợc tiếp cận và phát triển. Nhu cầu cơ bản của ngƣời khuyết tật càng trở nên cấp bách và cần thiết khi chúng ta ai cũng nhận thấy rằng họ có tiềm năng và có nghị lực, khát vọng đƣợc sống, làm việc, đƣợc học tập, đƣợc đối xử nhƣ ngƣời bình thƣờng khác nhƣ bao ngƣời. Hiện nay, hiểu rõ nhu cầu, mong muốn, nguyện vọng của ngƣời khuyết tật, Đảng và Nhà nƣớc ta đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cho ngƣời khuyết tật. Trong đó có Luật Ngƣời khuyết tật, Đề án trợ giúp Ngƣời khuyết tật giai đoạn 2012 - 2020, điều đó đã khẳng định hơn nữa việc giải quyết vấn đề chính sách xã hội cho ngƣời khuyết tật là vô cùng quan trọng.
Bởi đây 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cũng là một trong các thành phần của xã hội, đó là nguồn nhân lực dồi dào của đất nƣớc với những đóng góp và cống hiến không nhỏ cho xã hội. Nhiều mô hình thí điểm đã đƣợc Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội triển khai về các chính sách dành cho ngƣời khuyết tật nhƣ đào tạo nghề và hỗ trợ về sản xuất cho ngƣời khuyết tật. Ở nhiều tỉnh thành và địa phƣơng trong cả nƣớc đều thành lập Hội Ngƣời khuyết tật với mong muốn hỗ trợ cho ngƣời khuyết tật giải quyết các vấn đề khó khăn đang gặp phải và xóa bỏ sự mặc cảm, tự ti của các hội viên. Bên cạnh đó, các trung tâm nhƣ Trung tâm Sống độc lập tại Hà Nội đã có những hoạt động thiết thực nhằm giúp đỡ ngƣời khuyết tật “sống độc lập” theo đúng nghĩa… Gắn với thực tiễn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hiện đang có số lƣợng ngƣời khuyết tật là 3.
Với sự đa dạng về dạng tật nhƣ khuyết tật vận động, khiếm thị, khiếm thính… Trong đó, không phải tất cả ngƣời khuyết đều có sự hiểu biết, hay thụ hƣởng các chế độ chính sách xã hội của Đảng và nhà nƣớc. Hơn nữa, một bộ phận cán bộ công chức các cấp, các ngành, và một bộ phận dân cƣ còn chƣa có sự nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng cũng nhƣ các chế độ chính sách xã hội mà ngƣời khuyết tật đƣợc thụ hƣởng. Từ đó, bản thân tôi nhận thức đƣợc thực trạng việc thực hiện chế độ chính sách xã hội với nhu cầu đƣợc đáp ứng các dịch vụ, các chính sách xã hội dành riêng cho ngƣời khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hiện nay là cần thiết nên tôi đã lựa chọn đề tài “Hoạt động công tác trong việc thực hiện chính sách đối với người khuyết tật trên địa bàn huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình. Với mong muốn, thông qua đề tài này có thể làm rõ hơn thực trạng ngƣời khuyết tật nói chung và tình hình triển khai thực hiện các cách sách xã hội dành cho ngƣời khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đánh giá công tác hỗ trợ chính sách xã hội cho ngƣời khuyết tật tại đây và khẳng định vai trò trong việc đề ra các giải pháp phù hợp của Công tác xã hội với ngƣời khuyết 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đặc biệt, mang tới cái nhìn mới về ngƣời khuyết tật cũng nhƣ giúp cho cộng đồng xã hội dần xóa bỏ sự kỳ thị và nâng cao sự tự tin của NKT. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2. Trên thế giới Trên thế giới hiện nay có rất nhiều ngƣời khuyết tật, với các dạng tật khác nhau, mức độ khuyết tật khác nhau và các nguyên nhân khác nhau. Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc về ngƣời khuyết tật năm 2002 đã chỉ ra rằng NKT chiếm trên 10% dân số thế giới, cuộc sống của ngƣời khuyết tật đã phần gặp khó khăn về kinh tế và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.
Năm 2011, trong một báo cáo của Liên Hợp Quốc (UN) và tổ chức lao động quốc tế ILO cũng đã chỉ rõ rằng có khoẳng 75% dân số thế giới (chiếm khoảng 5 tỷ ngƣời) không đƣợc hƣởng các chế độ an sinh xã hội phù hợp. Trợ lý Tổng thƣ ký Liên Hợp Quốc đồng thời là tổng giám đốc cơ quan Liên Hợp Quốc phụ trách các vấn đề về phụ nữ - Bà Michelle Buchelet cho biết: Trong suốt tập kỷ qua, nền kinh tế thế giới tăng trƣởng mạnh mẽ và tổng sản phẩm quốc nội của thế giới cũng tăng gấp 10 lần nhƣng việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của ngƣời dân vẫn còn hạn chế. Bởi vậy bà Michelle Buchelet cho rằng: “Đảm bảo an sinh xã hội là thách thức cho tất cả các quốc gia. Mỗi quốc gia cần thi hành các chính sách việc làm cho phụ nữ và thanh niên”.
Báo cáo của UN và ILO cho thấy, có khoảng 38% dân số thế giới (tƣơng đƣơng khoảng 2,6 tỷ ngƣời) không đƣợc hƣởng các hệ thống chăm sóc sức khỏe thỏa đáng 884 triệu ngƣời không đƣợc dùng nƣớc sạch. Thêm vào đó có khoảng 1,4 tỷ ngƣời vẫn phải sống ở mức dƣới 1,25 USD/ngày. Báo cáo cũng đề xuất các nguồn trợ cấp xã hội cộng đồng dành cho những gia đình nghèo, trong đó bao gồm trợ cấp cho những ngƣời già cả, ngƣời khuyết tật và khoản trợ cấp dành cho trẻ em và những ngƣời thất nghiệp. Bên cạnh đó chăm sóc y tế, giáo dục, nƣớc sạch và vệ sinh dịch tế cũng nên đƣợc đảm bảo cho tất cả mọi ngƣời.
Trong Công ƣớc Liên Hợp Quốc về quyền của ngƣời khuyết tật, trong đó đã cũng đã nhấn mạnh đến các quyền về chăm sóc sức khỏe… đảm bảo 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thu nhập và an sinh xã hội, đặc biệt Công ƣớc cũng nhấn mạnh nguyên tắc chống phân biệt đối xử, bảo vệ phụ nữ và trẻ em khuyết tật. Nƣớc Việt Nam cũng đã ký kết tham gi thực hiện công ƣớc. [6] Báo cáo của cố vấn quốc hội Mỹ về ngƣời khuyết tật năm 2013 cũng cho rằng ngƣời khuyết tật ở Mỹ chiếm khoảng 15% dân số nƣớc Mỹ, bên cạnh những chính sách trợ giúp của nhà nƣớc cho ngƣời khuyết tật về chăm sóc sức khỏe, tạo việc làm họ cũng gặp nhiều rào cản tiếp cận các dịch vụ xã hội nhƣ: Vui chơi, giải trí, việc làm, giao thông… Hiện nay hầu hết các quốc gia đã nghiên cứu và ban hành chính sách trợ giúp ngƣời khuyết tật, dựa vào lý thuyết vòng đời từ khi con ngƣời chúng ta sinh ra còn là trẻ em, đến khi trƣởng thành và trở thành ngƣời già, trong quá trình ấy một bộ phận ngƣời dân không may mắn rơi vào tình trạng khuyết tật. Với quan điểm các quốc gia thành viên đã tham gia phê duyệt công ƣớc của Liên Hợp Quốc về quyền của ngƣời khuyết tật phải có trách nhiệm đảm bảo an sinh xã hội cho ngƣời khuyết tật.
Nhờ có hệ thống chính sách an sinh xã hội cho ngƣời khuyết tật mà cuộc sống của đại đa số ngƣời khuyết tật đƣợc ổn định và ngƣời khuyết tật có cơ hội phát triển và hòa nhập cộng đồng. Tại bài viết: Hƣớng tới cơ hội việc làm bình đẳng cho NKT qua hệ thống pháp luật - Tổ chức lao động quốc tế ILO - 2006 và trẻ em tàn tật và quyền của các trẻ em - Vũ Ngọc Bình - NXB Lao động xã hội - 2001 cũng đã chỉ ra: Trên thế giới hiện nay có hơn 600 triệu ngƣời có khiếm khuyết về mặt thể chất, cảm giác, trí tuệ hoặc tâm thần dƣới các hình thức khác nhau. Con số này tƣơng đƣơng với khoảng 10% dân số thế giới. Quốc gia nào cũng có ngƣời khuyết tật và hơn 2/3 trong số đó sống tại các nƣớc phát triển.
Hàng năm sẽ có thêm khoảng 10 triệu ngƣời khuyết tật, tính trung bình một ngày trên thế giới tăng khoảng 25.000 ngƣời (2,5 vạn ngƣời) khuyết tật, trong đó có khoảng 2. Do dân số thế giới tiếp tục tăng nhanh nên số ngƣời tàn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tật vừa và nặng trên thế giới dự đoán sẽ lên tới 667 triệu ngƣời vào năm 2035 cho dù những thành tựu phát triển mạnh mẽ về y tế cũng nhƣ về kinh tế xã hội, khoa học. Tỷ lệ NKT vừa và nặng trên thế giới năm 2000 và dự báo năm 2035 Năm 2000 2035 Dân số thế giới 6.091 triệu ngƣời 8.669 triệu ngƣời Số lƣợng NKT vừa và nặng 335 triệu ngƣời 667 triệu ngƣời Số lƣợng tại các nƣớc đang 101 triệu ngƣời 142 triệu ngƣời phát triển Số lƣợng tại các nƣớc phát triển 234 triệu ngƣời 525 triệu ngƣời Với trẻ em khuyết tật thì các tổ chức trƣớc đây thƣờng đƣa ra những số liệu thống kê, ƣớc tính khác nhau với các khái niệm khác nhau về trẻ em (thƣờng quan niệm là dƣới 16 tuổi). Theo ƣớc tính của Qũy nhi đồng liên hợp quốc UNICEF trong năm 2000 có từ 120 triệu đến 150 triệu trẻ em khuyết tật từ 0 - 18 tuổi.