Mở đầu công tác quản lý CTX NSNN là công tác dự toán. Đây là khâu dự báo việc chi khoản gì? Chi bao nhiêu? Trong các khoản CTX của kỳ tài chính tiếp theo của huyện. Khi lập dự toán CTX NSNN cấp huyện phải dựa trên những căn cứ sau: Thứ nhất, các chủ trương, chính sách của Chính phủ, tỉnh (thành phố trực thuộc trung ương) và địa phương về duy trì và phát triển các hoạt động thuộc bộ máy quản lý Nhà nước cấp huyện, hoạt động sự nghiệp, hoạt động quốc phòng an ninh và các hoạt động xã hội khác trong từng giai đoạn nhất định. Trên cơ sở đó, việc xây dựng dự toán NSNN sẽ đáp ứng được yêu cầu của cơ quan Nhà nước, sát với thực tiễn hoạt động và mang tính hiệu quả cao.
Thứ hai, các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển KTXH của huyện. Các chỉ tiêu này cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Nhà nước trong từng giai đoạn, góp phần định lượng cho công tác quản lý chi NSNN. 9 Thứ ba, các chính sách, chế độ, văn bản của các cơ quan có thẩm quyền quy định định mức, hướng dẫn thực hiện lập dự toán NS và dự đoán những điều chỉnh tăng giảm có thể xảy ra trong kỳ kế hoạch. Đây chính là cơ sở pháp lý cho việc tính toán, bảo vệ dự toán đồng thời cũng giúp cho cơ quan lập dự toán có phương án dự phòng những thay đổi trong kỳ.
Thứ tư, khả năng cân đối nguồn kinh phí đáp ứng cho nhu cầu chi thường xuyên kỳ kế hoạch của huyện. Khả năng này được dự đoán dựa vào cơ cấu thu NSNN kỳ báo cáo và mức tăng trưởng của các nguồn thu kỳ kế hoạch. Thứ năm, kết quả báo cáo, phân tích, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng kinh phí CTX kỳ báo cáo sẽ làm cơ sở và tài liệu tham khảo cho việc xây dựng dự toán kỳ kế hoạch. Muốn dự toán CTX NSNN cấp huyện được hoàn chỉnh, có tính thực tiễn cao, phục vụ cho mục tiêu điều hành của cấp NS thì cần có sự kết hợp hài hòa các căn cứ trên, đặc biệt chú trọng đến hệ thống định mức chi thường vì đây là bản lề cho việc lập dự toán đồng thời là công cụ giám sát, kiểm tra của cơ quan tài chính.
- Yêu cầu của công tác lập dự toán: + Dự toán phải được lập theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, thứ tự các nhiệm vụ chi ưu tiên, định mức chi NS hiện hành. + Dự toán được xây dựng căn cứ vào điều kiện và nguồn kinh phí, kế hoạch phát triển KTXH và có nội dung tích cực trở lại với KTXH. + Dự toán được lập phải đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN; có cơ sở pháp lý và giải trình cụ thể - Căn cứ lập dự toán NSNN: + Căn cứ nhiệm vụ phát triển KTXH và bảo đảm quốc phòng, an ninh. + Tình hình thực hiện dự toán NS năm trước và một số năm liền kề, ước thực hiện NS năm hiện hành.
+ Dự báo những xu hướng và những tác động đến NS năm dự toán. 10 + Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi. + Chế độ, chính sách, định mức phân bổ, định mức chi tiêu. - Trình tự lập dự toán: Sau khi UBNH cấp huyện, Thành phố trực thuộc Trung hướng dẫn và giao dự toán NS cho cấp huyện, UBND cấp huyện sẽ tổ chức triển khai xây dựng dự toán NS và giao số kiểm tra cho các đơn vị trực thuộc.
Các phòng ban, đoàn thể sẽ lập dự toán CTX của mình rồi làm việc cùng Phòng Tài chính - Kế hoạch về dự toán CTX để tổng hợp và hoàn chỉnh dự toán CTX. Sau khi UBND huyện thông qua dự toán sẽ trình lên thường trực HĐND cùng cấp xem xét và cho ý kiến, căn cứ vào ý kiến của thường trực HĐND, UBND sẽ điều chỉnh lại dự toán và gửi Sở Tài chính - Kế hoạch. Sau đó, Sở Tài chính - Kế hoạch sẽ làm việc với các đơn vị trực thuộc để điều chỉnh và tổng hợp sự toán CTX của NSNN cấp huyện. Sở Tài chính - Kế hoạch giao dự toán chính thức cho huyện, căn cứ vào đó UBND sẽ điều chỉnh lại NS và gửi đại biểu HĐND huyện trước phiên họp HĐND về dự toán NS để HĐND thảo luận, cho ý kiến và thông qua quyết toán.
Sau đó, UBND huyện giao dự toán cho các ban ngành, đoàn thể, đơn vị trực thuộc và thực hiện công khai dự toán NS. Chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện Chấp hành dự toán NSNN là khâu cốt yếu có ý nghĩa quyết định với một chu trình NS. Thời gian tổ chức chấp hành NSNN ở nước ta được tính từ ngày 01 tháng 01 đến hết ngày 31 tháng 12. Mục tiêu của việc tổ chức chấp hành dự toán CTX là nhằm đảm bảo đầy đủ, kịp thời nguồn kinh phí của NSNN cho công tác hoạt động thường xuyên của bộ máy Nhà nước một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả.
- Ý nghĩa của chấp hành dự toán: + Chấp hành dự toán đúng đắn là tiền đề cơ sở bảo đảm điều kiện để thực hiện các khoản thu, chi đã đề ra trong kế hoạch nhằm phát triển KTXH của địa phương. 11 + Chấp hành NSNN là khâu quan trọng trong quá trình quản lý NSNN. Thực hiện tốt khấp hành NS sẽ có tác động tích cực bảo đảm thăng bằng thu - chi NS. - Yêu cầu của chấp hành dự toán: + Các khoản chi, dự định chi phải được ghi nhận trong dự toán NSNN phân bổ cho đơn vị nhận kinh phí.
+ Khoản chi phải đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức do cơ quan có thẩm quyền Nhà nước ban hành. + Khoản chi phải được thủ trưởng đơn vị hoặc người được ủy quyền quyết định chi. + Các khoản chi phải có đầy đủ hồ sơ chứng từ. - Trình tự chấp hành dự toán: Sau khi UBND huyện ra quyết định giao dự toán NScho các đơn vị sử dụng NS trực thuộc, phòng Tài chính - Kế hoạch căn cứ vào quyết định của UBND huyện thông báo phân bổ dự toán NS gửi cho các đơn vị trực thuộc đảm bảo đúng với dự toán được giao cả về tổng mức, chi tiết theo từng lĩnh vực chi; đồng thời gửi KBNN huyện để phối hợp thực hiện.
Việc chấp hành dự toán CTX phải đảm bảo phân phối nguồn vốn hợp lý, có trọng điểm. Chế độ lập và duyệt kế hoạch cấp phát hàng quý phải khoa học, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên được quy định bằng pháp luật. Việc cấp phát vốn cần đầy đủ, kịp thời, chặt chẽ, tránh sơ hở gây lãng phí, làm thất thoát NS. Đồng thời phải thực hiện nghiêm ngặt khoản dự trữ tài chính để xử lý khi có nhu cầu hoặc mất cân đối giữa thu và chi trong quá trình chấp hành.
- Trách nhiệm các bên liên quan: + Đối với cơ quan tài chính có trách nhiệm thẩm tra việc phân bổ NSNN cho các ĐVSDNS, trong trường hợp việc phân bổ không phù hợp với nội dung trong dự toán, không đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức cơ quan tài chính sẽ yêu cầu cơ quan phân bổ NS điều chỉnh lại. Cơ quan tài chính kiểm tra giám sát việc thực hiện chi tiêu và sử dụng NS ở ĐVSDNS, 12 nếu phát hiện sai phạm cơ quan tài chính yêu cầu KBNN tạm dừng thanh toán và thu hồi số chi sai. + Với KBNN, trách nhiệm quản lý chi NS thể hiện trong việc thực hiện kiểm soát hồ sơ chứng từ chi, điều kiện chi và thực hiện cấp phát kịp thời các khoản chi NS theo quy định. Kho bạc tham gia với các cơ quan tài chính, cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình sử dụng NS và xác nhận số thực chi NS qua KBNN của các ĐVSDNS, kiểm tra lệnh chuẩn chi của thủ trưởng ĐVSDNS nếu KBNN phát hiện sai phạm thì KBNN sẽ dừng chi.
Ngoài ra KBNN sẽ tiến hành theo dõi, quản lý chi NSNN thông qua hình thức hạch toán kịp thời và theo dõi tài khoản tiền gửi tại KBNN của các ĐVSDNS. + Đối với các ĐVSDNS sẽ phải mở tài khoản tiền gửi tại KBNN kiểm tra kiểm soát của cơ quan tài chính và KBNN trong quá trình cấp phát NS. Quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện Quyết toán CTX NS huyện là công tác tổng kết quá trình thực hiện dự toán và đánh giá kết quả hoạt động của một năm tài chính, qua đó chỉ ra những điểm yếu, thiếu sót và rút ra kinh nghiệm trong công tác quản lý để nâng cao hiệu quả công tác quản lý CTX NS huyện trong những năm kế tiếp. - Ý nghĩa của quyết toán CTX NS huyện: + Quyết toán là khâu cuối cùng của chu trình NS, xác định kết quả thực hiện các khoản CTX đã thực hiện trong năm tài chính.
+ Kết quả của khâu quyết toán NSNN là cơ sở để phân tích, đánh giá việc thực hiện các khoản CTX đã thực hiện, qua đó rút ra được những bài học kinh nghiệm quản lý, điều hành NSNN trong những năm tiếp theo. - Yêu cầu với quyết toán CTX NS huyện: + Các chứng từ chi phải hợp pháp, số liệu trên sổ sách và báo cáo quyết toán phải khớp với chứng từ của KBNN. + Việc xét duyệt quyết toán được diễn ra trên từng khoản phát sinh ở đơn vị. 13 + Các khoản chi phải hạch toán theo đúng chế độ, chuẩn mực kế toán và mục lục NS, đúng niên độ, tiến độ và phải đủ các điều kiện chi.
- Nội dung quyết toán chi NSNN: Sau khi thực hiện xong công tác khóa sổ ngày 31 tháng 12 dương lịch, số liệu chứng từ, sổ sách của các đơn vị phải khớp với số liệu chứng từ của KBNN cả về tổng thể và chi tiết. Sau đó, các đơn vị tiến hành thực hiện quyết toán, lập báo cáo quyết toán và gửi đơn vị cấp trên. Báo cáo quyết toán phải đảm bảo đầy đủ các biểu, mẫu theo chế độ quy định và chấp hành đúng quy định về thời hạn báo cáo kế toán, thời hạn chỉnh lý quyết toán, thời hạn báo cáo quyết toán năm. Phòng Tài chính - kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán CTX NS trên địa bàn huyện để trình UBND xem xét để gửi Sở Tài chính, đồng thời trình HĐND huyện phê duyệt.
Sau khi HĐND phê duyệt, báo cáo quyết toán năm sẽ được gửi đến các cơ quan liên quan có thẩm quyền và gửi KBNN nghị quyết phê chuẩn quyết toán của HĐND huyện.