Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán LỜI NÓI ĐẦU Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người để tạo ra của cải, vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. Trong nền kinh tế thị trường, lao động có năng suất, chất lượng, hiệu quả là nhân tố góp phần quyết định sự phát triển của đất nước.Do vậy, việc sử dụng lao động hợp lý trong quá trình sản xuất kinh doanh chính là tiết kiệm lao động sống, góp phần hạ giá thàng sản phẩm, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và cải thiện đời sống cho nhân dân. Tiền lương là một sản phẩm xã hội được Nhà nước phân cho người lao động một cách có kế hoạch căn cứ vào kết quả lao động mà con người đã cống hiến cho xã hội. Hoạch toán tiền lương là một bộ phận công việc hết sức quan trọng và phức tạp trong hoạch toán chi phí kinh doanh.Nó không chỉ là cơ sở để xác định giá thành sản phẩm mà còn là căn cứ để xác định các khoản phải nộp ngân sách, các tổ chức phúc lợi xã hội, đảm bảo tính đúng, tính đủ tiền lương cho người lao động và công bằng quyền lợi cho họ.
Tuy nhiên trong điều kiện kinh tế hiện nay, tuỳ theo đặc điểm của mỗi doanh nghiệp mà thực hiện hoạch toán tiền lương sao cho chính xác, khoa học, đảm bảo lợi ích cho doanh nghiệp và người lao động đồng thời phải đảm bảo công tác kế toán thanh tra, kế toán kiểm tra được dễ dàng, thuận tiện. Chính vì hoạch toán tiền lương có vai trò đặc biệt quan trọng đối với mội con người cũng như toàn xã hội nên em xin chọn đề tài: "Hoàn thiện kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty Vật liệu nổ công nghiệp" để nghiên cứu trong kỳ thực tập này. Nội dung chuyên đề gồm 3 phần: PHẦN I: Các vấn đề chung về kế toán tiền lương và cá khoản trích theo lương. PHẦN II: Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty Vật liệu nổ công nghiệp.
PHẦN III: Các đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty Vật liệu nổ công nghiệp. 1 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán PHẦN I CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG I,BẢN CHẤT, NỘI DUNG KINH TẾ CỦA KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG. Bản chất tiền lương và các khoản trích theo lương.1 Bản chất tiền lương. Theo khái niệm tổng quát nhất thì "Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp trả cho người lao động theo thời gian,khối lượng công việc và chất lượng lao động mà người lao động đã cống hiến cho doanh nghiệp" Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung,tiền lương được biểu hiện một cách thống nhất như sau: "Về thực chất,tiền lương dưới chế độ xã hội chủ nghĩa là một phần thu nhập quốc dân biểu hiện dưới hình thức tiền tệ, được Nhà nước phân phối kế hoạch cho công nhân viên chức, phù hợp với số lượng, chất lượng lao động của mỗi người đã cống hiến.Tiền lương phản ánh việc chi trả cho công nhân viên chức dựa trên nguyên tắc phân phối lao động nhằm tái sản xuất sức lao động".
Chuyển sang nền kinh tế thị trường, sự thay đổi cơ chế quản lý kinh tế đã bộc lộ những hạn chế, thiếu sót trong nhận thức về vai trò của yếu tố sức lao động và bản chất kinh tế của tiền lương.Cơ chế thị trường buộc chúng ta phải có những thay đổi lớn trong nhận thức về tiền lương "Tiền lương phải được hiểu bằng tiền của giá trị sức lao động là giá trị của yếu tố lao động mà người sử dụng (Nhà nước, chủ doanh nghiệp) phải trả cho người cung ứng lao động, tuân theo nguyên tắc cung cầu,giá cả của thị trường theo pháp luật hiện hành của Nhà nước". 2 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán Như vậy, tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động trên cơ sở số lượng, chất lượng của sức lao động mà họ bỏ ra.Hiểu rõ bản chất của tiền lương là cơ sở để nhà nước hoạch định các chính sách tiền lương thích hợp,giúp doanh nghiệp có sự lựa chọn phương thức lương thích hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của mình. Ở các nước mới chuyển sang kinh tế thị trường như nước ta hiện nay thì khái niệm tiền lương thường được gắn với chế độ tuyển dụng suốt đời hoặc một thoả thuận hợp đồng sử dụng lao động dài hạn,ổn định.Nhìn chung, khái niệm tiền lương có tính chất phổ quát hơn và cùng với nó là một loạt các khái niệm khác như: Tiền lương danh nghĩa, tiền lương thực tế và tiền lương tối thiểu. + Tiền lương danh nghĩa:là khái niệm chỉ số lượng tiền tệ mà người sử dụng lao động trả cho người lao động căn cứ vào hợp đồng thoả thuận giữa hai bên trong việc thuê lao động.
Trên thực tế, mọi mức lương trả cho người lao động đều là tiền lương danh nghĩa.Song, nó chưa cho ta nhận thức đầy đủ về mức trả công thực tế cho người lao động. + Tiền lương thực tế: là số lượng tư liệu sinh hoạt và dịch vụ mà người lao động có thể mua được bằng lương của mình sau khi đã nộp các khoản thuế theo quy định của Nhà nước.Chỉ số tiền lương thực tế tỷ lệ nghịch với chỉ số giá cả và tỷ lệ thuận với chỉ số tiền lương danh nghĩa tại thời điểm xác định. + Tiền lương tối thiểu:là "cái ngưỡng" cuối cùng để từ đó xây dựng các mức lương khác tạo thành hệ thống tiền lương của một ngành nào đó hoặc hệ thống tiền lương chung thống nhất của một nước,là căn cứ để hoạch định chính sách tiền lương.Nó được coi là yếu tố hết sức quan trọng của chính sách tiền lương.Trên thực tế người lao động luôn quan tâm đến tiền lương thực tế hơn là đồng lương danh nghĩa, nghĩa là lúc nào đồng lương danh nghĩa cũng phải tăng nhanh hơn tốc độ tăng chỉ số giá cả nhưng không phải lúc nào đồng 3 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán lương thực tế cũng được như mong muốn mà nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Trong đời sống kinh tế hiện nay thì tiền lương có ý nghĩa vô cùng to lớn, bởi đó là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động,nó đảm bảo cho cuộc sống của mỗi các nhân, nó quy định mức sống,sự tồn tại và phát triển của mỗi con người trong xã hội.Còn đối với doanh nghiệp có thể sử dụng tiền lương làm đòn bẩy kinh tế để khuyến khích tinh thần tích cực lao động, là nhân tố thúc đẩy để tăng năng suất lao động.2 Các khoản trích theo lương.
Theo quy định hiện hành,bên cạnh chế độ tiền lương, tiền thưởng được hưởng trong quá trình lao động sản xuất kinh doanh, người loa động còn được hưởng các khoản thuộc các quỹ: Bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), kinh phí công đoàn (KPCĐ).Các khoản này cũng chỉ là bộ phận cấu thành chi phí nhân công ở doanh nghiệp ,được hình thành từ hai nguồn: một phần do người lao động đóng góp, phần còn lại được tính vào chi phí kinh doanh của doanh nghiệp. * Quỹ BHXH:Là khoản tiền đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động cho tổ chức xã hội,dùng để trợ cấp cho họ trong các trường hợp mất khả năng lao động, ốm đau, thai sản, hưu trí. Theo chế độ hiện hành (Nghị định 12/CP ngày 25/01/1995) quỹ BHXH được hình thành bằng cách tính theo tỷ lệ 20% trên tổng quỹ lương của doanh nghiệp.Người sử dụng lao động phải nộp 15% trên tổng quỹ lương và tình vào chi phí sản xuất - kinh doanh, còn 5% trên tổng quỹ lương thì do người lao động trực tiếp đóng góp (trừ vào thu nhập của họ). *Quỹ BHYT: Là khoản đóng góp của người loa động và người sử dụng lao động cho cơ quan bảo hiểm y tế theo tỷ lệ quy định.Quỹ được sử dụng để trợ cấp cho những người có tham gia đóng góp quỹ trong các hoạt động khám, chữa bệnh.
4 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán Theo chế độ hiện hành, các doanh nghiệp phải thực hiện trích quỹ BHYT bằng 3% tổng quỹ lương, trong đó doanh nghiệp phải chịu 2% tính vào chi phí sản xuất - kinh doanh còn người lao động trực tiếp nộp 1% (trừ vào thu nhập của họ).Quỹ BHYT do cơ quan BHYT thống nhất quản lý và cấp cho người loa động thông qua mạng lưới y tế.Vì vậy, khi trích BHYT, các doanh nghiệp phải nộp toàn bộ cho cơ quan BHYT. * KPCĐ: Là nguồn tài trợ cho hoạt động công đoàn ở các cấp.Theo chế độ tài chính hiện hành, KPCĐ được trích theo tỷ lệ 2% trên tổng số tiền lương phải trả cho người lao động và doanh nghiệp phải chịu toàn bộ (tính vào chi phí sản xuất kinh doanh). Khi trích KPCĐ thì một nửa doanh nghiệp phải nộp cho công đoàn cấp trên, một nửa được sử dụng để chi tiêu cho hoạt động công đoàn tại đơn vị. Các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ cùng với tiền lương phải trả cho công nhân viên hợp thành chi phí nhân công trong tổng chi phí sản xuất kinh doanh.Quản lý tính toán, trích lập và sử dụng các quỹ trên có ý nghĩa không chỉ với quá trình tính toán chi phí sản xuât kinh doanh mà còn với việc đảm bảo quyền lợi của người lao động trong doanh nghiệp.
Ý nghĩa, nhiệm vụ của hoạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương. * Ý nghĩa: Đối với chủ doanh nghiệp, tiền lương là một yếu tố của chi phí sản xuất, đối với người lao động, tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu.Mục đích của nhà sản xuất là lợi nhuận và mục đích của người lao động là tiền lương.Tiền lương nhận được thỏa đáng sẽ là động lực kích thích năng lực sáng tạo của người lao động.Từ đó sẽ tạo ra sự gắn kết giữa những người lao động với mục tiêu và lợi ích của doanh nghiệp, xoá bỏ sự ngăn cách giữa chủ lao động với người lao động, làm cho người lao động có trách nhiệm hơn, tự giác hơn trong công việc của mình. 5 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán Tổ chức hoạch toán lao động tiền lương giúp cho công tác quản lý của doanh nghiệp đi vào nề nếp, thúc đẩy người lao động chấp hành tốt kỷ luật lao động làm tăng năng suất lao động và hiệu suất công tác.