Luận văn: Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí tại Công ty Cổ phần Vital

Luận văn nghiên cứu thực trạng và giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Vital.

• Tác giả: Nguyễn Mai Linh
• Người hướng dẫn: Pgs. Ngô Thị Thu Hồng
• Trường học: Trường Đại học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kế Toán Doanh Thu, Chi Phí Và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Công Ty Cổ Phần Vital
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sỹ Kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí và kết quả kinh doanh

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là những yếu tố cốt lõi trong hệ thống kế toán của mọi doanh nghiệp. Trong môi trường kinh tế thị trường hiện nay, việc hoàn thiện kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin tài chính chính xác mà còn hỗ trợ quá trình ra quyết định kinh doanh. Bản chất kinh tế của doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Doanh thu là nguồn thu nhập chính, chi phí là các khoản tiêu dùng tài nguyên để tạo ra doanh thu, còn kết quả kinh doanh được xác định từ hiệu số giữa doanh thu và chi phí. Để hoàn thiện kế toán hiệu quả, doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc kế toán quốc tế và pháp luật Việt Nam về báo cáo tài chính.

1.1. Những vấn đề chung về kế toán doanh thu và chi phí

Kế toán doanh thu và chi phí kinh doanh là các khái niệm cơ bản trong lý thuyết kế toán. Doanh thu bao gồm tất cả các khoản tiền và giá trị tương đương nhận được từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Chi phí kinh doanh bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính. Yêu cầu cơ bản là ghi nhận chính xác, kịp thời và đầy đủ các giao dịch kinh tế.

1.2. Nguyên tắc ghi nhận và xác định kết quả kinh doanh

Nguyên tắc kế toán doanh thu yêu cầu ghi nhận doanh thu khi hàng hóa được bán hoặc dịch vụ được cung cấp. Xác định kết quả kinh doanh tuân theo trình tự: tính doanh thu, trừ các chi phí liên quan để tính lợi nhuận hoặc lỗ. Các chứng từ kế toán phải đầy đủ, hợp pháp và được lưu giữ theo quy định.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại các doanh nghiệp Việt Nam

Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam cho thấy còn những tồn tại đáng kể. Các công ty thường gặp khó khăn trong việc phân loại chi phí, đặc biệt là việc phân tách giá vốn hàng bán và chi phí kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp chưa áp dụng đầy đủ các phương pháp kế toán chi phí hiện đại như chi phí theo hoạt động (ABC) hay chi phí tiêu chuẩn. Báo cáo tài chính được lập không đúng thời hạn, thông tin chưa đúng mực về kết quả kinh doanh. Hệ thống tài khoản kế toán chưa phản ánh đầy đủ các hoạt động kinh doanh thực tế của công ty.

2.1. Những hạn chế trong kế toán doanh thu

Doanh thu không được ghi nhận đúng thời điểm, chứng từ không đầy đủ, chênh lệch tỷ giá hối đoái không được xử lý kịp thời. Kế toán doanh thu tại một số công ty thiếu sự giám sát chặt chẽ, dẫn đến khả năng ghi sai hoặc bỏ sót doanh thu.

2.2. Những hạn chế trong kế toán chi phí kinh doanh

Chi phí kinh doanh chưa được phân loại rõ ràng theo từng loại, số liệu chi phí không chính xác, hệ thống tài khoản chưa chi tiết. Việc xác định chi phí bán hàng, chi phí quản lý và chi phí tài chính còn chồng chéo, ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính.

III. Các giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí và kết quả kinh doanh

Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí đòi hỏi các giải pháp toàn diện và đồng bộ. Thứ nhất, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống tài khoản kế toán chi tiết, rõ ràng, phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh cụ thể. Thứ hai, áp dụng các phương pháp kế toán tiên tiến để tính toán chi phí kinh doanh chính xác hơn. Thứ ba, lập báo cáo tài chính đúng thời hạn với thông tin đầy đủ về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Cuối cùng, nâng cao chất lượng nhân sự kế toán thông qua đào tạo và cập nhật các chuẩn mực kế toán quốc tế.

3.1. Hoàn thiện hệ thống tài khoản và chứng từ kế toán

Xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết cho kế toán doanh thu và chi phí kinh doanh. Chứng từ kế toán phải đầy đủ, hợp pháp, dễ dàng kiểm tra. Áp dụng công nghệ thông tin để quản lý và xử lý báo cáo tài chính hiệu quả.

3.2. Nâng cao chất lượng và hiệu lực của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính cần phản ánh chính xác doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Lập báo cáo theo đúng quy định của Nhà nước, công khai thông tin kịp thời cho các bên liên quan. Kiểm tra nội bộ và kiểm toán ngoài định kỳ để đảm bảo tính độc lập và uy tín.

IV. Điều kiện và yêu cầu triển khai hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí

Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh không phải công việc đơn giản mà đòi hỏi sự phối hợp từ nhiều phía. Từ phía Nhà nước và các cơ quan chức năng, cần xây dựng khung pháp luật rõ ràng, các hướng dẫn chi tiết về kế toán chi phí và báo cáo tài chính. Cấp các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) phù hợp với tình hình thực tế và tiệm cận với chuẩn mực quốc tế. Từ phía doanh nghiệp, cần đầu tư vào đào tạo nhân sự, nâng cao kỹ năng chuyên môn, xây dựng văn hóa kế toán tốt. Áp dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý kế toán doanh thu, chi phí kinh doanh và lập báo cáo tài chính.

4.1. Yêu cầu từ Nhà nước và các cơ quan chức năng

Xây dựng khung pháp luật chặt chẽ, cập nhật các chuẩn mực kế toán tiệm cận với chuẩn mực quốc tế. Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về kế toán chi phí, kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cho cộng đồng kế toán viên Việt Nam.

4.2. Yêu cầu từ phía doanh nghiệp

Đầu tư vào đào tạo nhân sự kế toán, xây dựng bộ máy kế toán chuyên nghiệp. Ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại để tăng hiệu quả và chính xác trong kế toán doanh thu, chi phí. Định kỳ rà soát, đánh giá lại hệ thống kế toán để phù hợp với điều kiện kinh doanh thay đổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp 1. Bản chất kinh tế và mối quan hệ giữa doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp 1. Bản chất và phân loại doanh thu  Bản chất doanh thu Khi bàn về vấn đề doanh thu trong các doanh nghiệp thì hiện nay có nhiều các quan điểm khác nhau về doanh thu:  Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác) thì “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu” Doanh thu chỉ bao gồm giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được.

Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu. Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận giữa doanh nghiệp với bên mua hoặc bên sử dụng tài sản.

Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại. Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không được nhận ngay thì doanh thu được 7 xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản thu được trong tương lai về giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãi suất hiện hành. Giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giá trị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai. Khi hàng hóa hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hóa hoặc dịch vụ tương tự về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu.

Trường hợp này doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ nhận về, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu thêm. Khi không xác định được giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ nhận về thì doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ đem trao đổi, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu thêm.  Chuẩn mực Kế toán quốc tế 18 (IAS 18) về doanh thu quy định việc hạch toán doanh thu có được từ các hoạt động: bán hàng, cung cấp dịch vụ và cho người khác sử dụng tài sản của doanh nghiệp mang lại lãi, tiền bản quyền và cổ tức. “Doanh thu là luồng thu gộp các lợi ích kinh tế trong kỳ phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường và làm tăng vốn chủ sở hữu.

Các khoản thu khác nhưng không góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp (như các khoản thu hộ bên thứ ba) không được coi là doanh thu”.  Theo chuẩn mực Kế toán Mỹ US GAAP thì “Doanh thu tiêu thụ được xác định là giá trị tài sản hoặc việc chấp nhận nợ mà doanh nghiệp có được từ việc cung cấp các sản phẩm hoặc thực hiện các dịch vụ đó”. Doanh nghiệp sẽ ghi nhận doanh thu trên các sổ sách kế toán khi quá trình thực hiện doanh thu đã được thực hiện hoặc có thể thực hiện được và số doanh thu này đã thực sự được tạo ra. Như vậy, nhìn chung các khái niệm về doanh thu trên không khác nhau nhiều về bản chất là những lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp nhận được thông qua việc bán hàng và cung cấp dịch vụ.

 Phân loại doanh thu - Nếu căn cứ vào nguồn hình thành của Doanh thu, chia doanh thu thành ba loại:  Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền doanh nghiệp đã 8 thu hoặc sẽ thu được về bán hàng và cung cấp dịch vụ cho khách hàng sau khi trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ cũng bao gồm: Khoản chi phí thu thêm ngoài giá bán, trợ giá, phụ thu theo quy định của Nhà nước mà doanh nghiệp được hưởng đối với hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp tiêu thụ trong kỳ và các giá trị các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đem biếu, tặng hoặc tiêu dùng nội bộ.  Doanh thu hoạt động tài chính: là toàn bộ số tiền đã thu hoặc sẽ thu từ các hoạt động liên doanh, liên kết giá cổ phần, thu tiền lãi gửi, lãi tiền cho vay (trừ lãi vay phát sinh từ nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản), tiền lãi trả chậm của phương thức bán hàng trả góp, tiền hỗ trợ lãi suất tiền vay của Nhà nước trong kinh doanh, tiền thu từ hoạt động bán Chứng khoán, các khoản thu từ hoạt động nhượng bán ngoại tệ hoặc chênh lệch tỷ giá nghiệp vụ ngoại tệ theo quy định của chế độ tài chính, các khoản hoàn nhập số dư khoản dự phòng giảm giá chứng khoán.  Thu nhập khác: là các khoản thu từ các hoạt động xảy ra không thường xuyên ngoài các khoản thu được xác định là doanh thu từ hoạt động kinh doanh và hoạt động tài chính.

- Nếu căn cứ vào nội dung của Doanh thu, doanh thu bao gồm:  Doanh thu bán hàng: Là doanh thu bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư.  Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là doanh thu thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng theo một hay nhiều kỳ kế toán như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê tài sản cố định theo phương thức cho thuê hoạt động…  Doanh thu bán hàng nội bộ: Là doanh thu của số sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ doanh nghiệp, là lợi ích kinh tế thu được từ việc bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc trong cùng một công ty, tổng công ty tính theo giá bán nội bộ.  Doanh thu hoạt động tài chính: Là doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp. - Nếu căn cứ vào loại tiền, doanh thu bao gồm: 9  Doanh thu ngoại tệ  Doanh thu nội tệ - Nếu căn cứ vào đối tượng tiêu dùng, doanh thu bao gồm:  Doanh thu bán hàng bên ngoài  Doanh thu tiêu thụ nội bộ 1.

Bản chất và phân loại chi phí kinh doanh  Bản chất chi phí kinh doanh Quá trình sản xuất kinh doanh là quá trình kết hợp các yếu tố tư liệu lao động, đối tượng lao động và lao động sống để tạo ra giá trị sử dụng mới, đó là các loại sản phẩm lao vụ và dịch vụ. Sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất kinh doanh đã tạo ra các chi phí tương ứng đó là các chi phí về tư liệu lao động, chi phí về đối tượng lao động (chi phí lao động vật hóa) và chi phí về lao động sống. Trên phương diện này, chi phí là sự ghi nhận trên góc độ sở hữu những gì đã bỏ ra với mục đích sẽ thu được những lợi ích lớn trong tương lai. Chi phí có thể được hiểu như là một sự giảm tạm thời của vốn chủ sở hữu.

Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ lao động sống và lao động vật hóa cần thiết cho toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp bỏ ra trong một kỳ kinh doanh. Theo quan điểm kinh tế, chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu. Tóm lại, theo nghĩa chung nhất có thể hiểu chi phí là sự ghi nhận những gì đã bỏ ra với mục đích sẽ thu được những lợi ích lớn trong tương lai. Chi phí có thể được hiểu như là một sự giảm tạm thời của vốn chủ sở hữu.

Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ lao động sống và lao động vật hóa cần thiết cho toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp bỏ ra trong một kỳ kinh doanh. Việc ghi nhận chi phí phải phù hợp với việc ghi nhận doanh thu. Cụ thể, khi ghi nhận một khoản doanh thu thi phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng với việc tạo ra doanh thu đó. Chi phí tương ứng với doanh thu gồm chi phí của kỳ tạo ra 10 doanh thu, chi phí của các kỳ trước và chi phí của các kỳ sau nhưng liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó.

Chính từ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí đã đưa ra hướng dẫn về việc xác định chi phí để tính ra kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là chi phí đã cấu thành trong số hàng đã bán (hay là giá thành toàn bộ của hàng đã bán).  Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh Các chi phí trong doanh nghiệp được nhìn nhận theo nhiều góc độ. Phân loại chi phí là cách sắp xếp các chi phí khác nhau vào cùng một nhóm dựa trên các tiêu thức phân loại khác nhau.Phân loại chi phí phụ thuộc vào nhu cầu thông tin quản lý.Tùy vào yêu cầu thông tin mà có các cách phân loại chi phí khác nhau.  Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế, chi phí được phân thành 5 loại:  Chi phí vật tư mua ngoài: bao gồm toàn bộ giá trị các loại vật tư mua ngoài dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh như: chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ… sử dụng cho sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện công việc, lao vụ trong báo cáo.