BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HOÀ CHÍ MINH DƯƠNG THỊ LAN ĐÀI HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ & KINH DOANH VẬT LIỆU XÂY DỰNG FICO Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ NGUYỄN THỊ KIM CÚC Thaønh phoá Hoà Chí Minh - naêm 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, tôi đã đƣợc Quý Thầy, Cô Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là Quý Thầy, Cô Khoa Kế toán- Kiểm toán giảng dạy tận tình giúp tôi có đƣợc những kiến thức quý báu để ứng dụng vào trong công việc chuyên môn của mình cũng nhƣ hoàn thành Luận văn Thạc sĩ. Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể Quý Thầy, Cô Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là Quý Thầy, Cô Khoa Kế toán – Kiểm toán. Tôi xin gởi lời biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thị Kim Cúc, giảng viên đã trực tiếp hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua để tôi có thể hoàn thành Luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, toàn thể anh chị các phòng ban, chi nhánh trực thuộc Công ty Cổ phần Đầu tƣ & Kinh doanh Vật liệu Xây dựng FICO đã dành thời gian quý báu để trả lời phỏng vấn và cung cấp thông tin hữu ích để tôi có thể thực hiện đƣợc nghiên cứu này.HCM, ngày 26 tháng 12 năm 2012 Học viên thực hiện Dƣơng Thị Lan Đài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƢ & KINH DOANH VẬT LIỆU XÂY DỰNG FICO LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài này là trung thực, đề tài này không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào.HCM, ngày 26 tháng 12 năm 2012 Học viên thực hiện Dƣơng Thị Lan Đài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC Trang LỜI MỞ ĐẦU .1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ . Khái quát về kiểm soát nội bộ: . Lịch sử hình thành và phát triển kiểm soát nội bộ: . Các khái niệm về kiểm soát nội bộ: . Định nghĩa về kiểm soát nội bộ theo COSO 1992: . Định nghĩa về kiểm soát nội bộ theo COSO 2004: . Liên hệ giữa Báo cáo COSO 1992 và COSO 2004: . Các bộ phận hợp thành hệ thống kiểm soát nội bộ: . Môi trƣờng kiểm soát: . Tính chính trực và các giá trị đạo đức: . Năng lực của đội ngũ nhân viên: . Hội đồng Quản trị và Ủy ban Kiểm toán: . Triết lý quản lý và phong cách điều hành: . Cơ cấu tổ chức: . Phân chia quyền hạn và trách nhiệm: . Chính sách nhân sự: . Thiết lập mục tiêu: . Nhận dạng các sự kiện tiềm tàng: . Đánh giá rủi ro: .21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối phó rủi ro: . Các phƣơng pháp đối phỏ rủi ro: . Các vấn đề cần xem xét khi lựa chọn phƣơng pháp đối phó rủi ro: . Hoạt động kiểm soát và các hoạt động kiểm soát thông thƣờng trong chu trình bán hàng- thu tiền: . Hoạt động kiểm soát: . Phân loại hoạt động kiểm soát theo mục đích: . Phân loại hoạt động kiểm soát theo chức năng: . Các hoạt động kiểm soát thông thƣờng trong chu trình bán hàng- thu tiền:27 1. Đặc điểm của chu trình: . Mục tiêu kiểm soát của chu trình bán hàng thƣờng bao gồm: . Các thủ tục kiểm soát trong chu trình: . Thông tin và truyền thông: . Giám sát thƣờng xuyên: . Giám sát định kỳ: . Hạn chế vốn có của hệ thống kiểm soát nội bộ: .38 TÓM TẮT CHƢƠNG 1 .39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƢ & KINH DOANH VẬT LIỆU XÂY DỰNG FICO . Giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần Đầu tƣ & Kinh doanh Vậy liệu Xây dựng FICO: . Sơ lƣợc về công ty: . Quá trình hình thành và phát triển: . Lĩnh vực hoạt động và ngành nghề kinh doanh: . Đặc điểm kinh doanh, sản xuất của công ty:. Tổ chức bộ máy của công ty: . Chức năng và nhiệm vụ của các bộ phận: . Tổ chức công tác kế toán tại công ty: . Đặc điểm và thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ & Kinh doanh Vật liệu Xây dựng FICO: . Thực trạng về môi trƣờng kiểm soát: . Tính trung thực và các giá trị đạo đức: . Năng lực của đội ngũ nhân viên:. Hội đồng Quản trị và Ủy ban kiểm toán, Ban kiểm soát: . Triết lý quản lý và phong cách điều hành: . Cơ cấu tổ chức: . Phân định quyền hạn và trách nhiệm: . Chính sách nhân sự: . Thực trạng về thiết lập mục tiêu: .66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng về nhận dạng các sự kiện tiềm tàng: . Thực trạng về đánh giá rủi ro: . Thực trạng về đối phó rủi ro: . Thực trạng về hoạt động kiểm soát và các hoạt động kiểm soát trong chu trình bán hàng- thu tiền tại đơn vị: . Thực trạng về hoạt động kiểm soát tại đơn vị:. Các hoạt động kiểm soát trong chu trình bán hàng- thu tiền tại đơn vị: . Những thủ tục kiểm soát cụ thể trong từng giai đoạn: . Những thủ tục kiểm soát chung: . Thực trạng về thông tin và truyền thông: . Thực trạng về giám sát: . Đánh giá chung về thực trạng hệ thống kiểm soát nội tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ & Kinh doanh Vật liệu Xây dựng FICO: . Môi trƣờng kiểm soát: . Thiết lập mục tiêu: . Nhận dạng các sự kiện tiềm tàng: . Đánh giá rủi ro: . Đối phó rủi ro: . Hoạt động kiểm soát và các hoạt động kiểm soát trong chu trình bán hàng- thu tiền: . Hoạt động kiểm soát: . Các hoạt động kiểm soát trong chu trình bán hàng- thu tiền: . Thông tin và truyền thông: .95 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tác động của các bộ phận hệ thống kiểm soát nội bộ đối với chu trình bán hàng- thu tiền: .95 TÓM TẮT CHƢƠNG 2 .98 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ KINH DOANH VẬT LIỆU XÂY DỰNG FICO. Quan điểm định hƣớng cho các giải pháp: . Các giải pháp về các bộ phận của hệ thống kiểm soát nội bộ:. Môi trƣờng kiểm soát: . Thiết lập mục tiêu: . Nhận dạng các sự kiện tiềm tàng: . Đánh giá rủi ro: . Đối phó rủi ro: . Hoạt động kiểm soát & các hoạt động kiểm soát trong chu trình bán hàng- thu tiền:…. Thông tin và truyền thông: .3 Những kiến nghị về các quy định vĩ mô: .119 TÓM TẮT CHƢƠNG 3 .121 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Tiếng Anh: AAA : American Accounting Association (Hội kế toán Hoa Kỳ) AICPA : American Institute of Certified Public Acountants (Hiệp hội kế toán viên công chứng Hoa Kỳ) BCBS : Basle Commettee on Banking Supervision (Ủy ban Balse về giám sát ngân hàng) CAP : Committee on Auditing Procedure (Ủy ban thủ tục kiểm toán) CIS : Computer Information System (Hệ thống thông tin điện toán) CoBIT : Control Objectives for Information and Related Technology (Các mục tiêu kiểm soát trong công nghệ thông tin và các lĩnh vực có liên quan) COSO : Committee of Sponsoring Organization (Ủy ban các tổ chức đồng bảo trợ) ERM : Enterprise Risk Management Framework (Hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp) ERP : Enterprise Resource Planning (Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) FEI : Financial Executives Institute (Hiệp hội Quản trị viên tài chính) IIA : Institute of Internal Auditors (Hiệp hội Kiểm toán viên nội bộ) IMA : Institute of Management Accountants LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix (Hiệp hội Kế toán viên quản trị) INTOSAI : International Organisation of Supreme Audit Institutions (Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán cấp cao) ISA : International Standard on Auditing (Chuẩn mực kiểm toán quốc tế) ISACA : Information System Audit and Control Association (Hiệp hội về kiểm soát và kiểm toán hệ thống thông tin) OTC : Over-The-Counter ( Thị trƣờng chứng khoán phi tập trung) SAP : Statement Auditing Procedure (Báo cáo về thủ tục kiểm toán) SAS : Statement on Auditing Standard (Chuẩn mực kiểm toán) SEC : Securities and Exchange Commission (Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ) VSA :Vietnam Standard on Auditing (Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam) Tiếng việt: BCTC : Báo cáo tài chính ĐT : Đầu tƣ KSNB : Kiểm soát nội bộ KD : Kinh doanh QTRR : Quản trị rủi ro TSCĐ : Tài sản cố định VLXD : Vật liệu xây dựng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com x DANH MỤC CÁC LƢU ĐỒ & BẢNG BIỂU Lƣu đồ 2.1 : Lƣu đồ luân chuyển chứng từ trong nghiệp vụ bán hàng, ghi nhận doanh thu.1 : So sánh chỉ tiêu “Phải thu khách hàng” qua các năm 2009, 2010 và 2011.2 : So sánh chỉ tiêu “Phải trả ngƣời bán”, “Vay ngắn hạn” qua các năm 2009, 2010 và 2011 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 : So sánh các bộ phận của KSNB (COSO 1992) và các bộ phận của QTRR (COSO 2004).1 : Sơ đồ tổ chức của công ty.2 : Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán của công ty.3 : Sơ đồ trình tự ghi sổ.1 : Mô hình Bảng điểm cân bằng.2 : Mô hình đánh giá rủi ro chiến lƣợc.3 : Mô hình lựa chọn phƣơng pháp đối phó rủi ro. DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Phụ lục A : Bộ câu hỏi khảo sát về hệ hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị. Phụ lục B : Tổng hợp số liệu khảo sát hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị. Phụ lục C : Cơ sở lý luận về các hoạt động kiểm soát nội bộ trong chu trình bán hàng- thu tiền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 LỜI MỞ ĐẦU Sự cần thiết của đề tài: Một tổ chức kinh tế dù lớn hay nhỏ, khi vận hành, điều đầu tiên các nhà quản lý quan tâm đó là thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB). Dƣới góc nhìn của ngƣời làm công tác kế toán, hay nghiên cứu về lĩnh vực kế toán thì hệ thống KSNB trƣớc tiên giúp cho các thông tin kế toán đáng tin cậy hơn, giảm thiểu những gian lận, sai sót.