CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG VÀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA TUYỂN DỤNG VÀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC 1. Khái niệm về tuyển dụng và đào tạo nhân lực 1. Khái niệm về tuyển dụng nhân lực - Nhân lực: là nguồn lực trong mỗi con người nó bao gồm cả thế lực và trí lực, được thể hiện ra bên ngoài bởi khả năng làm việc; bao gồm cả sức khỏe, trí lực, tâm lý, lòng đam mê giúp con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động [1, tr.
- Nguồn nhân lực: là nguồn lực con người, được xem xét ở hai khía cạnh. Trước hết, vớiLVTS ý nghĩa Quản trị kinh là nguồn gốc, doanh là nơi phát sinh ra nguồn lực. NNL nằm trong bản thân con người, đó cũng là sự khác nhau cơ bản giữa nguồn lực con người và các nguồn lực khác. Thứ hai, NNL được hiểu là tổng thể nguồn nhân lực của từng cá nhân con người.
- Tuyển chọn: là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp trong quá trình tuyển dụng. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc [5, tr. - Tuyển dụng: là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức [2, tr. Một quan điểm khác cho rằng tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự 9 tuyển để lựa chọn ra những ứng viên đầy đủ điều kiện đáp ứng được yêu cầu của tổ chức.
Cũng có ý kiến cho rằng: tuyển dụng nhân lực là một quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn thích hợp cho các công việc và các chức danh cần người trong tổ chức [5, tr. Nhìn chung, tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp bổ sung lực lượng lao động cần thiết đáp ứng được yêu cầu sử dụng lao động của tổ chức. Quá trình tuyển dụng được coi là hoàn tất khi bao gồm cả hoạt động định hướng nhân viên, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập trong môi trường của tổ chức. Khái niệm về đào tạo nhân lực Đào tạo và phát triển là các hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng LVTS NNL của tổ chức, Quản là điều trị định kiện quyết kinh doanh để các tổ chức có thể đứng vững và thắng lợi trong môi trường cạnh tranh.
- Phát triển NNL là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định để nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động. Xét về nội dung, phát triển NNL bao gồm ba hoạt động là: giáo dục, đào tạo và phát triển [5, tr. Giáo dục: là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con người bước vào một nghề nghiệp hoặc chuyển sang một nghề mới, thích hợp hơn trong tương lai. Đào tạo: là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Phát triển: là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức [14, tr. 10 - Theo từ điển tiếng Việt, đào tạo được hiểu là quá trình tác động đến một con người nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo…một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định; theo tính chất chuẩn bị cho cuộc sống và lao động, người ta phân biệt đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề nghiệp. Hai loại này gắn bó và hỗ trợ lẫn nhau với những nội dung do đòi hỏi của sản xuất, của các quan hệ xã hội, của tình trạng khoa học, kỹ thuật – công nghệ và văn hóa đất nước. Có nhiều hình thức đào tạo: đào tạo cấp tốc, đào tạo chính quy và không chính quy.
- Như vậy đào tạo là quá trình làm biến đổi nhận thức, hành vi của con người thông qua việc học tập một cách có hệ thống, có mục đích nhằm lĩnh hội kinh nghiệm, nghiệp vụ chuyên môn, nâng cao năng lực cá nhân và đáp ứng nhu cầu thực tế của tổ chức, xã hội. Tầm quan Quản trọng củatrị kinh tuyển dụngdoanh và đào tạo nhân lực - Tuyển dụng là yếu tố chủ yếu của chính sách quản lý NL trong mọi tổ chức, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp tới việc bố trí, sử dụng NL và đến năng suất của người lao động. - Trong thực tế sẽ có người lao động có trình độ cao nhưng họ không được được tuyển chọn vì họ không biết được các thông tin tuyển dụng, hoặc họ không có cơ hội nộp đơn xin việc. Chất lượng của quá trình lựa chọn sẽ không đạt được các yêu cầu mong muốn hay hiệu quả thấp nếu như số lượng người nộp đơn xin việc bằng hoặc ít hơn nhu cầu tuyển chọn [5, tr.
- Quá trình tuyển chọn nhằm giúp cho nhà quản trị NL đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn. Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với chiến lược kinh doanh và đối với các tổ chức, bởi vì quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho tổ chức có được những người có kỹ năng phù hợp với sự phát triển của tổ chức trong tương lai [5, tr. 11 - Nếu tuyển dụng đúng người, đúng vị trí sẽ phát huy hết khả năng của họ. Tuyển dụng tốt đem đến cho doanh nghiệp một đội ngũ NL phù hợp với công việc và vị trí tuyển dụng, nâng cao hiệu quả công việc và trẻ hóa được đội ngũ nhân viên, tổ chức còn giảm được các chi phí do phải tuyển dụng, đào tạo lại cũng tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện công việc nên tuyển dụng nhân lực là một sự đầu tư phi vật chất, đây là đầu tư về con người.
- Đồng thời công tác tuyển dụng tốt sẽ tạo tiền đề cho công tác đào tạo và phát triển NL, khi doanh nghiệp có được nhân viên có đầy đủ yêu cầu thậm chí đáp ứng tốt hơn so với yêu cầu thì doanh nghiệp sẽ rút ngắn công tác đào tạo nhân lực, có thể không phải thực hiện công tác này. - Đào tạo là nhằm sử dụng tối đa NNL hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức thông qua việc giúp cho người lao động hiểu rõ hơn công việc, nắm vững hơnLVTS về nghềQuản trị mình nghiệp của kinh và doanh thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một các tự giác hơn, với thái độ tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với các công việc trong tương lai [5, tr. - Đào tạo và phát triển là điều kiện quyết định để một tổ chức có thể tồn tại và đi lên trong cạnh tranh. Nó giúp cho doanh nghiệp: Nâng cao hiệu quả năng suất lao động, hiệu quả và chất lượng thực hiện công việc.
Giảm bớt sự giám sát vì người lao động được đào tạo là người có khả năng tự giám sát. Nâng cao tính ổn định, năng động của tổ chức và chất lượng của nguồn nhân lực. Tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ kỹ thuật, quản lý doanh nghiệp và tạo lợi thế cạnh tranh. Tạo sự gắn bó giữa người lao động và doanh nghiệp, tính chuyên 12 nghiệp và tính thích ứng, cách tư duy, sáng tạo mới và nguyện vọng trong công việc của người lao động.
Như vậy, hoạt động quản trị nhân lực là cả một quá trình tuyển dụng và đào tạo cho đến đãi ngộ nhân lực, các khâu có mối quan hệ chặt chẽ và ràng buộc với nhau, muốn làm tốt các khâu sau cần làm tốt ở khâu tuyển dụng và đào tạo. Nguyên tắc tuyển dụng và đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp Trong bất kỳ hoạt động nào cũng doanh nghiệp cũng cần có những nguyên tắc chung nhất và cơ bản nhất, đặc biệt là quản trị NNL nói chung và công tác tuyển dụng, đào tạo nói riêng cần có những nguyên tắc sau đây: 1. Tuyển dụng nhân lực - Tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn, nhu cầu này được phản ánh trong chính sách nhân viên và kế hoạch nhân sự của mỗi phòng/ ban chức năng. LVTS - Tuyển dụng phảiQuản trịcông dân chủ và kinh bằng,doanh với bất kỳ vị trí nào trong công ty hay tuyển dụng các yêu cầu, tiêu chuẩn và điều kiện cần công khai; cần khắc phục tư tưởng “sống lâu lên lão làng”.
- Tuyển dụng phải có điều kiện, tiêu chí và tiêu chuẩn rõ ràng: nhằm tránh tư tưởng yêu ghét không rõ ràng hoặc cảm tính trong quá trình nhận xét, tuyển dụng con người. Đào tạo nhân lực - Đào tạo phải xuất phát từ nhu cầu đào tạo: nhu cầu đào tạo có thể xem xét từ hai phía, xuất phát từ phía tổ chức và xuất phát từ phía người lao động. - Đào tạo phải hướng theo mục tiêu của tổ chức: mỗi tổ chức sẽ đề ra các mục tiêu khác nhau, có tổ chức thì lựa chọn mục tiêu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Tương ứng với mỗi loại mục tiêu sẽ có các thức đào tạo khác nhau.
- Đào tạo phải khả thi và không gây ảnh hưởng đến hoạt động khác: vận dụng khả năng mà doanh nghiệp nắm giữ được (khả năng tài chính, cơ sở vật 13 chất, …) để chọn phương thức đào tạo cho phù hợp, khả thi và mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người lao động. Ngoài những nguyên tắc trên, muốn tuyển dụng, đào tạo chính xác và tối ưu còn phụ thuộc nhiều nguyên tắc khác như phẩm chất người tuyển dụng, người đào tạo, khả năng vận dụng thực tiễn của ứng viên… Song doanh nghiệp có một quy chế tuyển dụng, đào tạo đúng đắn và thích hợp sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, tăng cường khả năng đương đầu với những thách thức của đối thủ cạnh tranh, môi trường và thời đại mới.