Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quản trị doanh nghiệp, nguồn nhân lực giữ vị trí trung tâm, quyết định trực tiếp đến năng lực vận hành và sự duy trì phát triển của tổ chức. Hoạt động tuyển dụng không đơn thuần là việc tìm kiếm và thu hút nhân sự để lấp đầy các vị trí trống trước mắt, mà còn là công cụ xây dựng quy hoạch nhân sự dài hạn, tác động đến hiệu suất kinh doanh tổng thể. Thực tế thị trường cho thấy việc tuyển dụng không đáp ứng yêu cầu chuyên môn hoặc không phù hợp với văn hóa tổ chức sẽ dẫn đến lãng phí chi phí đào tạo lại, gây xáo trộn nội bộ và suy giảm năng lực cạnh tranh. Nhận thức được yêu cầu bố trí "đúng người đúng việc" tại đơn vị, tác giả Bùi Đức Huy đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH đầu tư xây dựng Việt Phát" thuộc ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Hòa Bình.

Về mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, văn bản xác định cụ thể các nội dung sau:

  1. Mục tiêu chung: Tổng quan những căn cứ lý luận và thực tiễn về công tác tuyển dụng nhân sự tại doanh nghiệp; trên cơ sở phân tích thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại công ty.
  2. Mục tiêu cụ thể và nhiệm vụ nghiên cứu:
    • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp, xác định khung lý thuyết cơ bản làm căn cứ nghiên cứu.
    • Đánh giá thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát giai đoạn 2021–2023; chỉ ra các kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó.
    • Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại đơn vị nghiên cứu, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp có mô hình hoạt động tương tự.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tuyển dụng nhân sự và các giải pháp hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát.
  • Phạm vi không gian: Hoạt động tuyển dụng nhân sự tại trụ sở và các bộ phận chức năng của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát (địa chỉ: Số 11/18/199 Đường Hồ Tùng Mậu, Phường Cầu Diễn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu, số liệu nhân sự và kết quả sản xuất kinh doanh trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2021 đến hết năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm quản trị nguồn nhân lực tiêu chuẩn, phân định rõ ràng giữa "nhân lực" (nguồn lực thể lực và trí lực của từng cá nhân), "nhân sự" (đội ngũ thực hiện công việc và bộ phận quản lý phúc lợi, quyền lợi con người), "tuyển mộ" (quá trình thu hút ứng viên từ thị trường lao động bên ngoài và nội bộ tổ chức) và "tuyển chọn" (quá trình đánh giá, sàng lọc ứng viên dựa trên tiêu chuẩn công việc).

Tác giả tiếp cận quy trình tuyển dụng chuẩn mực 7 bước theo tài liệu tham khảo chính là Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của PGS. TS. Nguyễn Ngọc Quân, bao gồm: (1) Xác định nhu cầu tuyển dụng; (2) Lập kế hoạch tuyển dụng; (3) Thông báo tuyển dụng; (4) Tiếp nhận và xử lý hồ sơ; (5) Tổ chức phỏng vấn; (6) Ra quyết định tuyển dụng; (7) Hòa nhập nhân viên mới. Đồng thời, nghiên cứu viện dẫn 4 nguyên tắc tuyển dụng cơ bản: tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn, tuyển dụng dân chủ và công bằng, tuyển dụng tài năng qua thi tuyển, và tuyển dụng phải có điều kiện - tiêu chuẩn rõ ràng. Các nhân tố tác động được chia tách thành hai nhóm: nhân tố bên trong (hình ảnh và uy tín doanh nghiệp, ban lãnh đạo, kế hoạch hóa nhân sự, công tác chuẩn bị tuyển dụng, chính sách tuyển dụng, năng lực tài chính, văn hóa doanh nghiệp) và nhân tố bên ngoài (kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội, hệ thống pháp luật lao động, điều kiện cung - cầu thị trường lao động, áp lực cạnh tranh nhân tài, trình độ khoa học kỹ thuật).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng kết hợp ba phương pháp phân tích định tính và thống kê mô tả:

  • Phương pháp thống kê: Thu thập, phân loại và lập bảng số liệu thứ cấp liên quan đến cơ cấu lao động, số lượng hồ sơ ứng tuyển, tỷ lệ đạt yêu cầu và chi phí tuyển dụng qua các năm.
  • Phương pháp phân tích: Đánh giá các báo cáo nội bộ về kết quả sản xuất kinh doanh, chức năng nhiệm vụ các phòng ban và cách thức thực hiện từng khâu trong quy trình tuyển dụng tại công ty.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu nhân sự, kết quả tuyển dụng giữa các năm 2021, 2022 và 2023 nhằm xác định xu hướng biến động và mức độ đáp ứng chỉ tiêu của đơn vị.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu là các tài liệu thứ cấp nội bộ được cung cấp chính thức bởi Phòng Nhân sự và Phòng Tài chính - Kế toán của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát, bao gồm báo cáo nhân sự thường niên, báo cáo tài chính tóm tắt và hồ sơ quy trình nghiệp vụ lưu trữ tại công ty.


Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về công tác tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp

Chương này tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về tuyển dụng trong doanh nghiệp. Tác giả làm rõ bản chất của tuyển dụng là tập hợp của hai quá trình kế tiếp nhau: tuyển mộ nhằm tạo nguồn ứng viên dồi dào, và tuyển chọn nhằm sàng lọc cá nhân đáp ứng tốt nhất yêu cầu vị trí.

Chương 1 cũng phân tích ưu - nhược điểm của các nguồn tuyển dụng:

  • Nguồn nội bộ: Giúp tiết kiệm chi phí, tận dụng nhân sự hiểu văn hóa và công việc, tăng cường sự gắn kết nhưng dễ gây hạn chế tính đổi mới sáng tạo, nguy cơ thiên vị hoặc tạo ra "hiệu ứng gợn sóng" (khuyết vị trí cũ khi luân chuyển).
  • Nguồn bên ngoài: Đem lại nguồn ứng viên dồi dào, phương pháp làm việc mới nhưng đòi hỏi chi phí tuyển dụng cao, thời gian hòa nhập dài và tiềm ẩn rủi ro không phù hợp môi trường.

Về tiêu chí đánh giá hiệu quả tuyển dụng, lý thuyết đưa ra 4 thước đo chính: tỷ lệ nhân viên mới bỏ việc, chi phí tuyển dụng trên một nhân sự, chi phí đào tạo lại, và mức độ hoàn thành công việc thực tế của nhân sự mới sau tuyển dụng.

Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự của Công ty TNHH đầu tư xây dựng Việt Phát

Chương 2 mô tả chi tiết đơn vị nghiên cứu và phân tích số liệu hoạt động thực tế. Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát (tên quốc tế: VINCO CO.) hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0101465682 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cấp ngày 07/04/2004, đại diện pháp luật là bà Nguyễn Thị Lan Hương. Cơ cấu tổ chức gồm Hội đồng thành viên, Giám đốc điều hành và 5 phòng ban chức năng: Phòng Kinh doanh, Phòng Marketing và Truyền thông, Kho vận, Phòng Nhân sự, Phòng Tài chính - Kế toán.

Về tình hình lao động, quy mô nhân sự của công ty tăng trưởng liên tục qua giai đoạn 2021–2023, thể hiện qua các bảng số liệu sau:

Chỉ tiêu phân loại Năm 2021 (Người) Năm 2022 (Người) Năm 2023 (Người) Chênh lệch 2022/2021 (%) Chênh lệch 2023/2022 (%)
Độ tuổi: Dưới 35 tuổi 42 51 72 +23,80% +41,10%
Độ tuổi: Trên 35 tuổi 26 32 37 +23,07% +15,60%
Giới tính: Nam 45 49 68 +8,90% +38,70%
Giới tính: Nữ 33 34 41 +3,30% +20,50%
Trình độ: Đại học 51 62 77 +21,50% +24,20%
Trình độ: Cao đẳng 17 21 32 +23,50% +52,30%
Tổng số nhân sự 68 83 109 +22,05% +31,30%

Tình hình biến động nhân sự thể hiện tính ổn định cao với tỷ lệ nghỉ việc thấp: năm 2021 có 1 người nghỉ việc/luân chuyển; năm 2022 là 0 người; năm 2023 là 4 người. Kết quả sản xuất kinh doanh tương ứng ghi nhận doanh thu tăng từ 6,89 triệu đồng (2021) lên 9,45 triệu đồng (2022) và đạt 11,98 triệu đồng (2023); lợi nhuận sau thuế lần lượt đạt 3,01 triệu đồng, 3,41 triệu đồng và 4,67 triệu đồng (theo đơn vị tính ghi nhận trong báo cáo tài chính nội bộ của công ty).

Phân tích quy trình tuyển dụng thực tế tại công ty cho thấy đơn vị áp dụng quy trình 6 bước thay vì 7 bước chuẩn lý thuyết:

  1. Đưa ra các vị trí cần tuyển dụng (các phòng ban gửi phiếu yêu cầu, Giám đốc phê duyệt, xây dựng tiêu chí).
  2. Thông báo tuyển dụng (đăng tải trên website, Facebook, Zalo, bảng tin công cộng).
  3. Tiếp nhận và xử lý hồ sơ (sàng lọc theo tiêu chí định lượng, lập danh sách trích ngang).
  4. Phỏng vấn sơ bộ (thông báo trước 3 ngày, phỏng vấn chuyên môn bởi đại diện nhân sự và trưởng bộ phận).
  5. Đào tạo và thử việc (thử việc 1–2 tháng; riêng khối kinh doanh có lộ trình đào tạo nội bộ 7 buổi).
  6. Ra quyết định tuyển dụng (ký hợp đồng lao động xác định thời hạn 1 năm, sau đó tái ký hoặc chuyển sang không xác định thời hạn sau 2 năm).
Khóa đào tạo khối Kinh doanh Nội dung chi tiết từng buổi học
Buổi 1 Hội nhập văn hóa công ty
Buổi 2 Tìm hiểu dự án
Buổi 3 Kỹ năng viết bài và đăng tin
Buổi 4 Nội quy và quy chế của công ty
Buổi 5 Kỹ năng trả lời và giao tiếp với khách hàng
Buổi 6 Quy trình vay ngân hàng và xử lý tình huống cho khách hàng
Buổi 7 Cách thuyết phục khách hàng

Về nguồn tuyển dụng, công ty kết hợp nguồn nội bộ và bên ngoài với cơ cấu cụ thể:

Năm Tuyển nội bộ (Người) Tỷ lệ nội bộ (%) Tuyển bên ngoài (Người) Tỷ lệ bên ngoài (%) Tổng số tuyển dụng (Người)
2021 4 22,2% 14 77,8% 18
2022 5 20,8% 19 79,8% 24
2023 9 23,6% 29 76,4% 38

Về số lượng hồ sơ đăng ký và kết quả tuyển dụng thực tế theo vị trí qua 3 năm:

  • Năm 2021: Tiếp nhận 32 hồ sơ (25 hồ sơ đạt yêu cầu); tuyển được 18 nhân sự (9 Kinh doanh, 6 Nhân sự, 1 Truyền thông, 2 Vận tải).
  • Năm 2022: Tiếp nhận 56 hồ sơ (49 hồ sơ đạt yêu cầu); tuyển được 24 nhân sự (11 Kinh doanh, 8 Nhân sự, 3 Truyền thông, 2 Vận tải).
  • Năm 2023: Tiếp nhận 73 hồ sơ (64 hồ sơ đạt yêu cầu); tuyển được 38 nhân sự (18 Kinh doanh, 12 Nhân sự, 4 Truyền thông, 4 Vận tải).

Chi phí tuyển dụng năm 2023 được hạch toán ở mức tiết kiệm với tổng số tiền ghi nhận 19.000 đơn vị (gồm chạy quảng cáo định kỳ 4 tháng/lần: 5.000; đăng tin timviec 3 lần/tháng: 80.000; in tờ rơi, bạt quảng cáo: 2.000). Đánh giá chất lượng sau tuyển dụng cho thấy tỷ lệ người được ký hợp đồng chính thức sau thử việc đạt 100%, kết quả đánh giá phân loại chủ yếu là xuất sắc và tốt, không có nhân viên xếp loại trung bình hay yếu kém.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH đầu tư xây dựng Việt Phát

Dựa trên mục tiêu nghiên cứu và các hạn chế được nhận diện từ thực trạng, Chương 3 định hướng các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tuyển dụng của đơn vị:

  • Hoạch định nhân sự cho từng giai đoạn, nâng cao tính chủ động trong dự báo nhu cầu lao động thay vì chỉ tuyển dụng khi phát sinh thiếu hụt cục bộ.
  • Xây dựng chiến lược phát triển nhân sự dài hạn đồng bộ với chiến lược mở rộng sản xuất kinh doanh và năng lực tài chính của công ty.
  • Đa dạng hóa nguồn tuyển dụng và phương pháp tiếp cận ứng viên, giảm bớt sự phụ thuộc vào kênh giới thiệu người quen nội bộ; mở rộng liên kết tuyển dụng trực tiếp tại các trường đại học, cao đẳng đào tạo chuyên ngành xây dựng và kinh tế.
  • Bổ sung và hoàn thiện các bước trong quy trình tuyển dụng thực tế, đưa khâu kiểm tra trắc nghiệm/bài thi chuyên môn và chương trình hội nhập bài bản vào quy trình chính thức.
  • Chuẩn hóa hệ thống tiêu chí đánh giá ứng viên, xây dựng bản mô tả công việc và tiêu chuẩn thực hiện công việc chi tiết nhằm đảm bảo tuyển đúng người, đúng vị trí.
  • Tăng cường công tác đánh giá hiệu quả sau tuyển dụng thông qua việc theo dõi chỉ số năng suất lao động cá nhân, chi phí bình quân trên một đầu mối tuyển dụng và mức độ ổn định công việc trong dài hạn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh chi tiết thực trạng quản trị nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát thông qua các kết quả định lượng:

  • Tăng trưởng quy mô nhân lực: Tổng số lao động tăng từ 68 người (2021) lên 83 người (2022) và đạt 109 người (2023), tốc độ tăng trưởng nhân sự đạt trên 20–31%/năm. Cơ cấu lao động dịch chuyển mạnh về phía lao động trẻ dưới 35 tuổi (chiếm 66,06% năm 2023) và trình độ đại học trở lên (chiếm 70,64% năm 2023).
  • Mức độ hoàn thành kế hoạch tuyển dụng: Năm 2023 công ty tuyển dụng thành công 38 nhân sự, hoàn thành 100% chỉ tiêu đề ra; trong đó tập trung cao nhất vào bộ phận kinh doanh (chiếm gần 40% chỉ tiêu) và bộ phận nhân sự.
  • Tính ổn định của lao động mới: Tỷ lệ tiếp nhận lao động chính thức sau giai đoạn thử việc đạt 100% trong toàn bộ giai đoạn 2021–2023. Tỷ lệ lao động nghỉ việc trong năm duy trì ở mức rất thấp (từ 0 đến 4 người/năm).
  • Đóng góp của nghiên cứu: Tác giả đã hệ thống hóa quy trình nghiệp vụ tuyển dụng tại một doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa trong ngành xây dựng - thương mại; nhận diện được khoảng cách giữa mô hình lý thuyết (7 bước) và thực tế vận hành (6 bước); chỉ ra điểm hạn chế trong việc phân bổ chi phí tuyển mộ và sự phụ thuộc vào các kênh đăng tin truyền thống, từ đó xây dựng các đề xuất mang tính ứng dụng cụ thể cho ban giám đốc và phòng nhân sự của doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số điểm hạn chế do điều kiện thực hiện:

  • Phạm vi dữ liệu: Nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi số liệu nội bộ của một doanh nghiệp đơn lẻ (Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát) giai đoạn 2021–2023, chưa có dữ liệu đối sánh với các doanh nghiệp cùng quy mô hoặc cùng ngành xây dựng trên địa bàn Hà Nội.
  • Phương pháp thu thập thông tin: Phân tích chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính thứ cấp có sẵn; chưa triển khai các cuộc điều tra xã hội học bằng bảng hỏi (survey) đối với nhân viên mới hoặc các ứng viên không trúng tuyển để đo lường độ thỏa mãn và tính khách quan của kỳ phỏng vấn.
  • Hạn chế chủ quan: Tác giả tự nhận thức các giới hạn về mặt thời gian thực tập, nguồn tài liệu tiếp cận và kinh nghiệm thực tiễn cá nhân trong việc đánh giá sâu các chỉ tiêu tài chính nhân sự phức tạp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng:

  • Thực hiện khảo sát định lượng chuyên sâu về mức độ hài lòng của nhân sự sau tuyển dụng và hiệu quả thực hiện công việc (KPIs) sau 6 tháng đến 1 năm làm việc.
  • Nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ giữa chính sách đãi ngộ, văn hóa doanh nghiệp với khả năng thu hút và giữ chân nhân sự kỹ thuật chuyên môn cao trong ngành xây dựng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

  • Sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nguồn nhân lực: Làm tài liệu tham khảo về phương pháp kết cấu một khóa luận tốt nghiệp chuyên đề nhân sự; cách lập bảng thống kê so sánh biến động lao động, nguồn tuyển và kết quả sàng lọc hồ sơ theo thời gian.
  • Cán bộ quản lý nhân sự tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME): Có thể tham khảo trực tiếp quy trình tuyển dụng 6 bước thực tế, khung câu hỏi phỏng vấn sơ bộ, bảng danh mục biểu mẫu nhân sự trước và sau tuyển dụng, cùng lộ trình đào tạo hội nhập 7 buổi được thiết kế riêng cho nhân viên kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình tuyển dụng thực tế tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát gồm những bước nào?
Quy trình thực tế tại công ty gồm 6 bước: (1) Xác định số lượng và các vị trí cần tuyển dụng; (2) Thông báo tuyển dụng; (3) Tiếp nhận và xử lý hồ sơ; (4) Phỏng vấn sơ bộ; (5) Đào tạo và thử việc; (6) Ra quyết định tuyển dụng.

2. Tỷ trọng giữa nguồn tuyển dụng bên trong và bên ngoài của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2021–2023?
Công ty chủ yếu dựa vào nguồn tuyển dụng bên ngoài: năm 2021 chiếm 77,8% (14 người); năm 2022 chiếm 79,8% (19 người); năm 2023 chiếm 76,4% (29 người). Nguồn nội bộ (qua giới thiệu của cán bộ nhân viên) chiếm tỷ trọng từ 20,8% đến 23,6%.

3. Khóa đào tạo hội nhập cho vị trí nhân viên kinh doanh tại công ty được tổ chức như thế nào?
Ứng viên kinh doanh trải qua chương trình đào tạo nội bộ gồm 7 buổi: Buổi 1 (Hội nhập văn hóa công ty), Buổi 2 (Tìm hiểu dự án), Buổi 3 (Kỹ năng viết bài và đăng tin), Buổi 4 (Nội quy và quy chế), Buổi 5 (Kỹ năng giao tiếp khách hàng), Buổi 6 (Quy trình vay ngân hàng và xử lý tình huống), Buổi 7 (Cách thuyết phục khách hàng).

4. Kết quả đánh giá ứng viên sau giai đoạn thử việc tại công ty đạt mức nào?
Tỷ lệ ứng viên được ký hợp đồng lao động chính thức sau thời gian thử việc tại công ty đạt 100% qua các năm; phần lớn nhân viên mới được đánh giá xếp loại xuất sắc và tốt, một số ít xếp loại khá, không có trường hợp bị đánh giá trung bình hoặc yếu kém.

5. Vì sao vị trí nhân viên kinh doanh chiếm tỷ trọng tuyển dụng cao nhất trong năm 2023?
Năm 2023 công ty cần tuyển 15 nhân viên kinh doanh trên tổng số 38 chỉ tiêu (chiếm tỷ trọng cao nhất), do doanh nghiệp mở rộng thị trường, tăng trưởng doanh số và thu hút lực lượng lao động trẻ mới tốt nghiệp muốn thử sức trong môi trường kinh doanh thương mại - xây dựng.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Đức Huy đã phản ánh một cách hệ thống và thực tế bức tranh công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Việt Phát trong giai đoạn 2021–2023. Công trình làm nổi bật sự tăng trưởng đều đặn về quy mô lao động trẻ có trình độ đại học, đồng thời ghi nhận tỷ lệ thử việc đạt chuẩn tuyệt đối tại một doanh nghiệp tư nhân đa ngành. Các phát hiện về hạn chế trong phương thức tuyển mộ và việc thiếu vắng bước thi tuyển chuyên môn cung cấp cơ sở thực tiễn xác đáng để công ty hoàn thiện quy trình tuyển dụng theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ mục tiêu sản xuất kinh doanh bền vững.