phần mở đầu và kết luận bản chuyên đề đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thẩm định các dự án đầu tƣ cho vay tại Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả công tác thẩm định dự án đầu tƣ cho vay của ngân hàng MHB chi nhánh Phú Thọ Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định các dự án đầu tƣ cho vay của Ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long (MHB) Chi nhánh Phú Thọ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát chung vê Ngân hàng thƣơng mại 1.
Khái niệm và đặc điểm Ngân hàng thương mại Ngân hàng thƣơng mại (NHTM) đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển của hệ thống NHTM đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngƣợc lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó – kinh tế thị trƣờng – thì NHTM cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu đƣợc. Theo định nghĩa tại Luật các tổ chức tín dụng thì: NHTM là tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật.(Nghị định số 59/2009/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của NHTM) Theo Luật Ngân hàng nhà nƣớc thì: Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán. Nhƣ vậy NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trƣờng.
Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền vốn nhàn rỗi sẽ đƣợc huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế. Từ đó có thể nói bản chất của NHTM đƣợc thể hiện qua các điểm sau: - NHTM là một tổ chức kinh tế. - NHTM hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng. Vai trò của Ngân hàng thương mại đối với nền kinh tế 1.
Đối với nhà nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 Kể từ khi hình thành nên hệ thống ngân hàng 2 cấp: Ngân hàng trung ƣơng và NHTM, trong đó các NHTM thực hiện hoạt động kinh doanh tiền tệ và ngày càng đƣợc mở rộng về cả số lƣợng và chất lƣợng đã đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu vốn và dịch vụ ngân hàng cho nền kinh tế. Bên cạnh đó ngành NHTM còn đóng góp lớn cho Ngân sách nhà nƣớc thông qua việc thực hiện nghĩa vụ thuế và lợi nhuận cho ngân sách nhà nƣớc mỗi năm hàng tỷ đồng bằng nguồn quỹ phúc lợi và sự đóng góp của cán bộ, công nhân viên, ngành ngân hàng còn tham gia đóng góp nhiều hoạt động xã hội khác nhƣ: xóa đói giảm nghèo, ủng hộ quỹ từ thiện, khác phục hậu quả thiên tai,…. Đối với nền kinh tế chung của thế giới Cũng nhƣ nƣớc ta, nếu nhƣ xem thế giới là một đất nƣớc thì NHTM là nhân tố, là động lực phát triển chung của nền kinh tế thế giới. Nó giúp cho việc thanh toán xuyên quốc gia diễn ra dễ dàng và nhanh chóng.
Bên cạnh đó với những điều khoản cũng nhƣ quy định do NHTM đặt ra cho thị trƣờng phái sinh này mà các nhà xuất khẩu, nhập khẩu đảm bảo đƣợc quyền lợi, quyền hạn và trách nhiệm của mỗi bên để không bên nào chịu thiệt, cũng chính nhờ thị trƣờng phái sinh này mà nền kinh tế chung của thế giới nhƣ có một bàn tay vô hình tác động vào, điều hòa luồng tiền lƣu thông, ổn định tỷ giá hối đoái, bổ trợ cho nền kinh tế phát triển. Hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế của hệ thống Ngân hàng cũng không ngừng phát triển, giúp khai thác đƣợc nguồn vốn đáng kể từ nƣớc ngoài cho phát triển đất nƣớc. Đến nay quan hệ xong phƣơng về hợp tác Ngân hàng giữa Việt nam với các nƣớc đã không ngừng phát triển và mở rộng. Khái quát chung về dự án đầu tƣ 1.
Khái niệm Dự án đầu tƣ (DAĐT) là tổng thể những chính sách, hoạt động và chi phí liên quan với nhau đƣợc hoạch định nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nào đó trong một thời gian nhất định. Dù đƣợc xem xét dƣới góc độ nào thì các DAĐT cũng bao gồm các thành phần chính cần phải làm rõ nhƣ sau: - Các mục tiêu đạt đƣợc khi thực hiện dự án: Bao gồm mục tiêu trƣớc mắt và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 mục tiêu lâu dài. - Các hoạt động của dự án. - Các nguồn lực vật chất tài chính, lao động để thực hiện dự án.
DAĐT là bản luận chứng tổng hợp phản ánh toàn bộ các vấn đề: thị trƣờng, kinh tế kỹ thuật, công nghệ, xây dựng, tổ chức sản xuất, khả năng thu hồi vốn. Trên cơ sở tập hợp các luận chứng riêng biệt, cụ thể những hoạt động có hệ thống về các mặt kinh tế, kỹ thuật, xã hội sẽ thực hiện trong một thời gian nhất định, nhằm đạt đƣợc những mục tiêu phát triển nhất định. Ở Việt Nam, theo nghị định số 177/CP về điều lệ quản lý DAĐT và xây dựng, DAĐT đƣợc định nghĩa nhƣ sau: "Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian nhất định. Nội dung dự án đầu tư Dù ở khía cạnh nào thì DAĐT cũng phải mang tính cụ thể và có mục tiêu rõ ràng, tức là phải thể hiện đƣợc các nội dung chính sau: Mục tiêu của dự án: thƣờng ở hai cấp độ: + Mục tiêu trực tiếp: Là mục tiêu cụ thể mà dự án phải đạt đƣợc trong khuôn khổ nhất định và khoảng thời gian nhất định.
+ Mục tiêu phát triển: Là mục tiêu mà dự án góp phần thực hiện, mục tiêu phát triển đƣợc phát triển trong kế hoạch, chƣơng trình phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc, của vùng. Đạt đƣợc mục tiêu trực tiếp chính là tiền đề góp phần đạt đƣợc mục tiêu phát triển. Nguồn lực cho dự án: Đầu vào cần thiết để tiến hành dự án. Các hoạt động của dự án: Là những công việc do dự án tiến hành nhằm chuyển hóa những nguồn lực thành kết quả của dự án.Một hoạt động của dự án đều mang lại một kết quả tƣơng ứng.
Kết quả của dự án:Là những đầu ra cụ thể đƣợc tạo ra từ các hoạt động của dự án. Kết quả là điều kiện để đạt đƣợc mục tiêu trực tiếp của dự án. Thẩm định cho vay các dự án đầu tƣ của Ngân hàng thƣơng mại Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Khái niệm Trên góc độ ngƣời tài trợ, các ngân hàng, tổ chức tài chính đánh giá dự án chủ yếu trên phƣơng diện khả thi, hiệu quả tài chính và xem xét khả năng thu nợ của ngân hàng.
Có thể đƣa ra khái niệm về thẩm định dự án đầu tƣ (TĐDAĐT) nhƣ sau: thẩm định dự án đầu tƣ là quá trình xem xét, phân tích, đánh giá dự án một cách khách quan, khoa học và toàn diện nhằm làm sáng tỏ một loạt các vấn đề liên quan đến tính khả thi trong việc thực hiện dự án nhƣ: công suất, kỹ thuật, thị trƣờng, tài chính, tổ chức… với các thông tin về bối cảnh và các giả thiết đƣợc sử dụng trong quá trình lập dự án đông thời đánh giá để xác định xem dự án có đạt đƣợc mục tiêu xã hội hay không? Có hiệu quả kinh tế, tài chính không? để ngân hàng quyết định tài trợ hoặc cho vay vốn. Vai trò của viêc thẩm định dự án đầu tư của Ngân hàng thương mại Có thể nói, hoạt động TĐDAĐT đóng vai trò rất quan trọng, điều đó đƣợc thể hiện: * Đối với các NHTM: TĐDAĐT, trong đó chủ yếu là thẩm định tài chính dự án nhằm mục đích: + Là cơ sở để ngân hàng đƣa ra kết luận về tính khả thi, hiệu quả về mặt tài chính của DAĐT, về khả năng trả nợ và những rủi ro có thể xảy ra để phục vụ cho việc quyết định cho vay hoặc từ chối cho vay DAĐT. + Phát hiện và bổ sung thêm các giải pháp nâng cao tính khả thi cho việc triển khai thực hiện dự án, hạn chế giảm bớt yếu tố rủi ro. + Tạo ra căn cứ để kiểm tra việc sử dụng vốn đúng mục đích, đối tƣợng và tiết kiệm vốn trong quá trình thực hiện.
+ Có cơ sở tƣơng đối vững chắc để xác định đƣợc hiệu quả đầu tƣ của dự án cũng nhƣ khả năng hoàn vốn, trả nợ của dự án và chủ đầu tƣ. + Rút kinh nghiệm và đƣa ra bài học để thực hiện các dự án đƣợc tốt hơn. + Tƣ vấn cho chủ đầu tƣ để hoàn thiện nội dung của dự án. * Đối với cơ quan nhà nước: Giúp cơ quan nhà nƣớc quyết định cho phép, chấp nhận dự án đó đi vào thực hiện có phù hợp với mục tiêu phát triển của ngành, vùng, lãnh thổ hay không? Vốn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 8 ngân sách Nhà nƣớc sử dụng để đầu tƣ phát triển theo kế hoạch thông qua các dự án các công trình, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà nƣớc, các DAĐT quan trọng của quốc gia trong từng thời kỳ.
* Đối với nhà tài trợ: Khi tiếp nhận dự án xin tài trợ vốn của chủ đầu tƣ thì họ sẽ xem xét các nội dung cụ thể của dự án đặc biệt về mặt kinh tế tài chính, để đi đến quyết định có đầu tƣ hay không. Dự án chỉ đƣợc đầu tƣ vốn nếu có tính khả thi theo quan điểm của nhà tài trợ. Ngƣợc lại khi chấp nhận đầu tƣ thì dự án là cơ sở để các tổ chức này lập kế hoạch cấp vốn hoặc cho vay theo mức độ hoàn thành kế hoạch đầu tƣ đồng thời lập kế hoạch thu hồi vốn.
