LỜI MỞ ĐẦU Trong nền kinh tế thị trƣờng cạnh tranh nhƣ hiện nay, để tồn tại và phát triển vững chắc, doanh nghiệp cần có một hệ thống công cụ quản lý kinh tế phù hợp để giúp doanh nghiệp đánh giá đúng đắn và đầy đủ hoạt động kinh doanh, từ đó đƣa ra những quyết định kinh doanh hiệu quả. Đã là nhà quản lý, dƣới góc độ này hay góc độ khác, không ai là không quan tâm đến Báo cáo tài chính, không những quan tâm đơn thuần mà các nhà quản lý còn muốn nắm bắt, hiểu biết thấu đáo những thông tin mà Báo cáo tài chính phản ánh để từ đó phục vụ cho việc ra quyết định của mình. Bảng cân đối kế toán là một trong những báo cáo đƣợc các nhà quản lý quan tâm hàng đầu. Bởi vì thông qua Bảng cân đối kế toán các nhà quản lý sẽ nắm bắt đƣợc toàn bộ sự tăng giảm tài sản cũng nhƣ nguồn hình thành tài sản của công ty.
Nhận thấy đƣợc vị trí và tầm quan trọng đó, trong thời gian tìm hiểu thực tế tại công ty cổ phần thƣơng mại tổng hợp Vân Trƣờng, em đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác lập và phân tích Bảng cân đối kế toán của Công ty cổ phần thƣơng mại tổng hợp Vân Trƣờng” Bài viết của em đƣợc chia thành 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về công tác tổ chức lập và phân tích Bảng cân đối kế toán trong các doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng công tác tổ chức lập và phân tích Bảng cân đối kế toán tại công ty cổ phần thƣơng mại tổng hợp Vân Trƣờng Chƣơng 3: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức lập và phân tích Bảng cân đối kế toán tại Công ty cổ phần thƣơng mại tổng hợp Vân Trƣờng Bài khoá luận của em đƣợc hoàn thành là nhờ sự giúp đỡ, tạo điều kiện của ban lãnh đạo cùng các cô, chú, anh, chị trong công ty, đặc biệt là sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo Thạc sỹ Phạm Văn Tƣởng. Tuy nhiên do còn hạn chế nhất định về trình độ và thời gian nên bài viết của em sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy em rất mong nhận đƣợc sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô để bài khoá luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Nguyễn Thị Minh Nguyệt – QT1807K Page 1 Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về công tác tổ chức lập và phân tích Bảng cân đối kế toán trong các doanh nghiệp 1.1 Một số vấn đề chung về hệ thống Báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp 1.1 Khái niệm và sự cần thiết của Báo cáo tài chính (BCTC) trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm Báo cáo tài chính Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu và công nợ cũng nhƣ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.
Nó là phƣơng tiện trình bày khả năng sinh lợi và thực trạng tài chính của doanh nghiệp cho ngƣời quan tâm. Cung cấp các thông tin kinh tế - tài chính chủ yếu cho ngƣời sử dụng thông tin kế toán trong việc đánh giá, phân tích và dự đoán tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Theo quy định hiện nay thì hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp Việt Nam bao gồm 4 loại sau: + Bảng cân đối kế toán + Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh + Báo cáo lƣu chuyển tiền tệ + Bản thuyết minh báo cáo tài chính 1.2 Sự cần thiết của BCTC trong công tác quản lý kinh tế Các nhà quản trị muốn đƣa ra đƣợc các quyết định kinh doanh đúng đắn thì họ cần phải căn cứ vào điều kiện hiện tại và những dự đoán tƣơng lai, dựa vào những thông tin có liên quan đến quá khứ và kết quả kinh doanh đạt đƣợc. Những thông tin đáng tin cậy đó do các doanh nghiệp lập các bảng tóm lƣợc quá trình hoạt động cũng nhƣ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đã đạt đƣợc.
Các bảng này đƣợc gọi là các Báo cáo tài chính. Xét trên tầm vi mô, nếu không thiết lập hệ thống BCTC thìkhi phân tích tình hình tài chính kế toán hoặc tình hình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Mặt khác, các nhà đầu tƣ, chủ nợ, khách hàng… sẽ không có cơ Nguyễn Thị Minh Nguyệt – QT1807K Page 1 sở để biết về tình hình tài chính của doanh nghiệp khiến họ khó có thể đƣa ra các quyết định hợp tác kinh doanh và nếu có thì các quyết định sẽ có mức rủi ro cao. Xét trên tầm vĩ mô, Nhà nƣớc sẽ không thể quản lý đƣợc hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, các ngành khi không có hệ thống BCTC.
Bởi vì mỗi chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm rất nhiều các nghiệp vụ kinh tế và còn rất nhiều các hoá đơn, chứng từ… Việc kiểm tra khối lƣợng các hoá đơn, chứng từ đó là rất khó khăn, tốn kém và độ chính xác không cao. Vì vậy, Nhà nƣớc phải dựa vào hệ thống BCTC để quản lý và điều tiết kinh tế, nhất là đối với nền kinh tế nƣớc ta, là nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý vĩ mô của Nhà nƣớc theo định hƣớng Xã hội chủ nghĩa. Do đó, hệ thống BCTC là rất cần thiết đối với mọi nền kinh tế, đặc biệt là nền kinh tế thị trƣờng hiện nay của nƣớc ta.2 Mục đích, vai trò của Báo cáo tài chính 1.1 Mục đích của Báo cáo tài chính BCTC của doanh nghiệp đƣợc lập ra với các mục đích sau: + Tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài sản, nguồn vốn, công nợ, tình hình và kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán. + BCTC dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, cơ quan Nhà nƣớc và nhu cầu hữu ích của những ngƣời sử dụng trong việc đƣa ra các quyết định kinh tế.2 Vai trò của Báo cáo tài chính - BCTC cung cấp những chỉ tiêu kinh tế - tài chính cần thiết giúp cho việc kiểm tra một cách toàn diện và có hệ thống tình hình sản xuất, kinh doanh, tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - tài chính chủ yếu của doanh nghiệp, tình hình chấp hành các chế độ kinh tế - tài chính của doanh nghiệp.
- BCTC cung cấp số liệu cần thiết để tiến hành phân tích hoạt động kinh tế - tài chính của doanh nghiệp, để nhận biết tình hình kinh doanh, tình hình kinh tế - tài chính nhằm đánh giá quá trình hoạt động, kết quả kinh doanh cũng nhƣ xu hƣớng vận động của doanh nghiệp để từ đó ra quyết định đúng đắn và có hiệu quả. Nguyễn Thị Minh Nguyệt – QT1807K Page 1 Giúp cho việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn và khả năng huy động nguồn vốn vào sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - BCTC cung cấp tài liệu tham khảo phục vụ cho việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoạch đầu tƣ mở rộng hay thu hẹp phạm vi… - BCTC cung cấp thông tin cho các chủ doanh nghiệp, Hội đồng quản trị, Ban giám đốc… về tiềm lực của doanh nghiệp, tình hình công nợ, tình hình thu chi tài chính, khả năng thanh toán, nhu cầu về vốn của doanh nghiệp… để quyết định hƣớng đầu tƣ, quy mô đầu tƣ, quyết định liên doanh, cho vay hay thu hồi vốn. - BCTC cung cấp thông tin cho các cơ quan chức năng, cơ quan quản lý Nhà nƣớc để kiểm soát tình hình kinh doanh của doanh nghiệp có đúng với các chính sách chế độ, đúng pháp luật hay không, để thu thuế và ra những quyết định cho những vấn đề xã hội.
- BCTC cung cấp các chỉ tiêu, các số liệu đáng tin cậy để tính ra các chỉ tiêu kinh tế khác nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, hiệu quả của các quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - BCTC là căn cứ quan trọng trong việc phân tích nghiên cứu, phát hiện những khả năng tiềm tàng và là căn cứ quan trọng để ra các quyết định về quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc đầu tƣ vào doanh nghiệp của chủ sở hữu, các nhà đầu tƣ, các chủ nợ hiện tại và tƣơng lai của doanh nghiệp. - BCTC là căn cứ quan trọng để xây dựng các kế hoạch kinh tế - kỹ thuật, tài chính của doanh nghiệp, là căn cứ khoa học để đề ra hệ thống các biện pháp xác thực nhằm tăng cƣờng quản trị doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.3 Đối tượng áp dụng Hệ thống Báo cáo tài chính năm đƣợc áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp thuộc các ngành và các thành phần kinh tế. Riêng các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn tuân thủ các quy định chung tại phần này và những quy định, hƣớng dẫn cụ thể phù hợp tại chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Nguyễn Thị Minh Nguyệt – QT1807K Page 1 Một số trƣờng hợp khác đặc biệt nhƣ ngân hàng, tổ chức tín dụng, công ty mẹ, tập đoàn, các đơn vị kế toán hạch toán phụ thuộc… việc lập và trình bày loại BCTC nào phải tuân thủ theo quy định riêng cho từng đối tƣợng.4 Yêu cầu của Báo cáo tài chính Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 “Trình bày Báo cáo tài chính”, việc lập và trình bày Báo cáo tài chính phải tuân thủ các yêu cầu sau: - Trung thực và hợp lý: để đảm bảo yêu cầu trung thực và hợp lý, các báo cáo tài chính phải đƣợc lập và trình bày trên cơ sở tuân thủ các chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán và các quy định có liên quan hiện hành. - Lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán: chính sách kế toán bao gồm những nguyên tắc, cơ sở và các phƣơng pháp kế toán cụ thể đƣợc doanh nghiệp áp dụng trong quá trình lập và trình bày BCTC.5 Những nguyên tắc cơ bản lập Báo cáo tài chính Cũng theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21, khi lập và trình bày BCTC cũng phải đảm bảo các nguyên tắc sau: Hoạt động liên tục: Đòi hỏi khi lập và trình bày BCTC, giám đốc (ngƣời đứng đầu) doanh nghiệp cần phải đánh giá về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp.
