CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN THU, CHI TẠI XÃ PHƯỜNG. Những vấn đề chung về thu, chi ngân sách xã, phường. Khái quát về cấp hành chính xã, phường và đặc trưng hoạt động của cấp hành chính xã phường. Cơ cấu tổ chức của bộ máy nhà nước ở mọi quốc gia đều là sự hợp thành của một số cấp hành chính nhất định, và có sự phân công, phân cấp về quản lý kinh tế xã hội cho mỗi cấp đó.
Các cấp hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm có: Chính phủ; Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh) đại diện là UBND tỉnh/ thành phố; Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện) đại diện là UBND huyện/ quận; Xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) đại diện là UBND xã/ phường. Trật tự thứ bậc của cơ quan hành chính nhà nước Việt Nam UBND phường (xã) có chức năng quản lý hành chính nhà nước trên một số lĩnh vực cụ thể và cung ứng một số dịch vụ hành chính công trên địa bàn theo sự ủy quyền của UBND thành phố đặc khu. Với tư cách là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, UBND cấp xã phải thể hiện vai trò quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các mặt, các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương; đồng thời, cũng là cơ quan quản lý việc chấp hành, thực hiện các quyết định, chỉ đạo của HĐND cấp xã và UBND cấp huyện gắn với các chủ trương của Đảng, chính sách và Đào Thị Bích Hằng Lớp: K20KTH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 7 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG pháp luật của Nhà nước. Thể hiện trên các hoạt động kinh tế - xã hội, văn hóa, an ninh, quốc phòng và môi trường xã hội trên địa bàn.
Và gắn với cấp hành chính xã phường- cấp hành chính thấp nhất thì có cấp NS xã, phường – cấp NS thấp nhất trong hệ thống NSNN. Khái quát về NS xã phường và đặc trưng thu, chi tại xã phường. Khái niệm Theo luật NSNN 2015, Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Vai trò của ngân sách Nhà nước đã được thể hiện rõ trong việc giúp Nhà nước hình thành các quan hệ thị trường, góp phần kiểm soát lạm phát, tỷ lệ lãi suất để từ đó làm lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia, đảm bảo sự phát triển ổn định của nền kinh tế.
Trong đó, ngân sách xã phường được coi là cấp ngân sách cấp cơ sở, đồng thời cũng là đơn vị thụ hưởng NS, đại diện và đảm bảo tài chính cho chính quyền xã phường có thể chủ động khai thác những thế mạnh có sẵn để phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn xã. Đặc điểm ngân sách xã, phường: + Được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật + Được quản lý và điều hành theo dự toán và chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quyết định. + Hoạt động của ngân sách xã gắn với hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã. Các khoản thu, chi của ngân sách phường là những khoản thu, chi của NSNN giao cho UBND phường xây dựng, tổ chức quản lý, Hội đồng nhân dân phường quyết định và giám sát thực hiện theo nhiệm vụ, quyền hạn của luật NSNN quy định.
Đào Thị Bích Hằng Lớp: K20KTH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 8 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG + Thu ngân sách phường là toàn bộ các khoản thu trong dự toán đã được HĐND phường quyết định và được thực hiện trong một năm để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp phường. + Chi ngân sách phường là các khoản chi nhằm duy trì hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đoàn thể cấp phường: chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển,… 1. Phân loại các khoản thu, chi tại phường. Phân loại các khoản thu tại phường.
Thu ngân sách gồm 3 nguồn: Các khoản thu ngân sách phường hưởng 100%, các khoản thu phân chia theo tỷ lệ % với ngân sách cấp trên theo phân cấp của địa phương và thu bổ sung từ ngân sách cấp trên. Trong đó: Các khoản thu ngân sách phường hưởng 100%: Là các khoản thu dành cho phường sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn ngân sách bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển. Một số các khoản thu NS phường được hưởng 100%: + Các khoản phí, lệ phí giao cho phường tổ chức thu theo quy định. + Thu từ các hoạt động sự nghiệp của phường, phần nộp vào NSNN theo quy định của pháp luật.
+ Thu từ quỹ đất công ích và hoa lợi công sản khác do phường quản lý theo quy định của pháp luật. + Tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính, phạt, tịch thu khác theo quy định của pháp luật do cấp phường thực hiện. + Thu từ tài sản được xác lập quyền sở hữu của Nhà nước do các cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc phường xử lý theo quy định của pháp luật, sau khi trừ các chi phí theo pháp luật quy định. + Các khoản huy động đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, các nhân gồm: Các khoản huy động đóng góp theo quy định của pháp luật, các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng do HĐND phường quyết định đưa vào NS phường quản lý.
+ Các khoản viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, Đào Thị Bích Hằng Lớp: K20KTH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 9 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG các cá nhân ở nước ngoài trực tiếp viện trợ cho NS phường. + Thu kết dư NS phường năm trước. + Thu chuyển nguồn ngân sách cấp phường năm trước chuyển sang. + Các khoản thu khác của NS phường theo quy định của pháp luật.
Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa ngân sách xã, phường, thị trấn với ngân sách cấp trên: + Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. + Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình. + Lệ phí môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh. + Lệ phí trước bạ nhà, đất.
Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách phường: + Thu bổ sung cân đối ngân sách là mức chênh lệch lớn hơn giữa dự toán chi cân đối theo phân cấp và dự toán thu từ các nguồn thu phân cấp (các khoản thu 100% và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ %). + Thu bổ sung có mục tiêu là các khoản thu để thực hiện các chương trình, nhiệm vụ (chương trình mục tiêu quốc gia, địa phương,…) hoặc chế độ, chính sách mới do cấp trên ban hành. Ngoài các khoản thu trên, chính quyền phường không được đặt ra các khoản thu trái với quy định của pháp luật. Thu sự nghiệp: Sử dụng cho những phường có tổ chức hạch toán tập trung các khoản thu sự nghiệp trên cùng hệ thống sổ kế toán ngân sách phường, để phản ảnh các khoản thu sự nghiệp phát sinh tại phường và việc xử lý số thu sự nghiệp đó.
Các khoản thu sự nghiệp phản ảnh vào tài khoản này gồm : - Dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ. - Dịch vụ sử dụng đò phà. - Thu tiền bến bãi. - Thu tiền nước sinh hoạt đối với những xã có trạm cung cấp nước sạch.
- Thu hoạt động của trạm y tể xã. Phân loại các khoản chi tại phường. Đào Thị Bích Hằng Lớp: K20KTH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 10 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG Chi ngân sách được phân làm hai loại: Chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. - Các khoản chi thường xuyên của ngân sách phường bao gồm: + Chi cho hoạt động của cơ quan nhà nước ở phường: tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp xã; sinh hoạt phí đại biểu HĐND; các khoản phụ cấp theo quy định nhà nước; chi về phúc lợi tập thể, y tế, vệ sinh; chi công tác phí; chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở,… + Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng của phường.
+ Kinh phí hoạt động của của các tổ chức chính trị - xã hội của phường như Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam,… + Đóng bảo hiểm xã hội, y tế cho cán bộ phường,. - Các khoản chi đầu tư phát triển: Tập hợp các nội dung chi có liên quan đến cải tạo, nâng cấp, làm mới các công trình thuộc hệ thống cơ sở vật chất – kỹ thuật của phường như: đường giao thông, trường học, trạm xá,… Chi sự nghiệp: Những xã có tổ chức hạch toán tập trung các khoản chi sự nghiệp trên cùng hệ thống sổ kế toán ngân sách phường, để phản ánh các khoản chi sự nghiệp của phường và việc xử lý số chi sự nghiệp đó. Là các khoản chi cho các dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ, dịch vụ sử dụng đò phà, nước sinh hoạt và các khoản chi sự nghiệp khác. Vai trò – nhiệm vụ của kế toán thu, chi ngân sách phường.
- Thu thập, xử lý, kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi ngân sách, các quỹ công chuyên dụng, các khoản thu đóng góp của dân, các hoạt động sự nghiệp, tình hình quản lý và sử dụng tài sản do phường quản lý và các hoạt động tài chính khác của phường. - Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình chấp hành dự toán thu, chi ngân sách phường, các quy định về tiêu chuẩn, định mức; tình hình quản lý, sử dụng các quỹ công chuyên dụng, các khoản đóng góp của dân; tình hình sử dụng kinh phí của các bộ phận trực thuộc và các hoạt động tài chính khác của Đào Thị Bích Hằng Lớp: K20KTH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 11 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG phường. - Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán ngân sách để trình ra HĐND phường phê duyệt, phục vụ công khai tài chính trước nhân dân theo quy định của pháp luật. Những vấn đề cơ bản về kế toán thu, chi ngân sách phường.
Quy trình quản lý NS tại phường. Lập dự toán: Là khâu đầu tiên trong chu trình NS, thực chất là lập kế hoạch thu - chi của NS cho năm kế tiếp. Hằng năm, căn cứ vào hướng dẫn của UBND quân, UBND xã lập dự toán NS năm sau, trình HĐND xã quyết định. - Căn cứ lập dự toán.