CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu nước ngoài Trong các nghiên cứu trước đây có liên quan đến việc tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị, trong đó liên quan đến các đơn vị đặc thù thuộc khu vực công trong ngành y tế như sau: Nghiên cứu thực hiện tại Malaysia của tác giả Salah A, Hammad và các cộng sự thực hiện nghiên cứu vào năm 2010 “Hệ thống kế toán quản lý Bệnh viện: Khung nghiên cứu”. Bài viết này đề xuất một khuôn khổ để xem xét mối quan hệ giữa các yếu tố bối cảnh, hệ thống quản lý kế toán (MAS) và hiệu suất quản lý trong ngành chăm sóc sức khỏe.
Đặc biệt, nó nhằm mục đích khám phá các yếu tố bối cảnh ảnh hưởng đến thiết kế của MAS sẽ tăng cường hiệu suất quản lý trong các bệnh viện Ai Cập. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cung cấp trong việc liên kết tính hữu ích nhận thức của các đặc điểm thông tin MAS với hiệu suất quản lý đã được xem là có vấn đề bởi các nghiên cứu trước đây. Khuôn khổ này giúp các học viên phát triển các phương pháp tiếp cận mới trong việc thiết kế MAS trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu “Ảnh hưởng đến cam kết của tổ chức đối với chất lượng của hệ thống thông tin kế toán” của Syaifulla (2014), bằng phương pháp nghiên cứu định lượng tác giả đã xác định rằng yếu tố cam kết của ban quản trị và yếu tố cam kết của nhân viên kế toán có ảnh hưởng đến chất lượng của việc tổ chức công tác kế toán của một tổ chức.
Trong nghiên cứu này chất lượng của hê thống thông tin kế toán cho thấy sự tích hợp của các thành phần khác nhau của phần cứng, phần mềm, kho não, cơ sở dữ liệu, một mạng viễn thông tích hợp của các hệ thống phụ được kết nối và hợp tác với nhau hài hòa với các giao dịch xử lý dữ liệu liên quan đến các vấn đề tài chính trở thành thông tin tài chính hữu ích cho việc ra quyết định 6 của ban quản lý và các công ty bên ngoài. Hệ thống thông tin kế toán chất lượng có thể hổ trợ công ty đạt được lợi thế cạnh tranh và hổ trợ quản lý ra quyết định kinh doanh để đạt được mục tiêu của công ty. Nghiên cứu thực hiện tại Hoa Kỳ vào năm 2016 của hai tác giả Nathan Carroll và Justin C.Lord với đề tài “Tầm quan trọng ngày càng tăng của kế toán chi phí cho các Bệnh viện”. Trong các nghiên cứu này, các tác giả đề xuất nâng cao hiệu quả của hệ thống kế toán quản lý trên cơ sở sử dụng phương pháp kế toán hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong ngành y tế nói chung và cho các Bệnh viện nói riêng.
Bài viết này xem xét các tài liệu về chi phí và lợi ích tương đối của các phương pháp kế toán khác nhau và mô tả phương pháp nào được các bệnh viện sử dụng phổ biến nhất. Những thay đổi trong thiết kế lợi ích bảo hiểm đang tạo ra động lực cho bệnh nhân so sánh giá bệnh viện. Nếu những thay đổi này tiếp tục tiếp diễn, khối lượng và doanh thu của bệnh nhân có thể ngày càng bị quyết định bởi quyết định của từng bệnh nhân mua dịch vụ giá rẻ và do đó, các nhà cung cấp có thể thấy áp lực ngày càng tăng khi đặt giá ở mức phản ánh chi phí chăm sóc. Nếu những thay đổi này thành hiện thực, thông tin kế toán chi phí sẽ trở thành một phần quan trọng hơn nhiều trong quản lý bệnh viện so với trước đây.
Bài viết này bắt đầu bằng cách cung cấp một cái nhìn tổng quan về một số hệ thống kế toán chi phí hiện đang sử dụng và xác định điểm mạnh và điểm yếu của từng hệ thống. Tiếp đến, xác định những thay đổi trong hệ thống thanh toán có khả năng thực hiện định giá dịch vụ đó và kế toán chi phí là một yếu tố quan trọng trong quản lý bệnh viện Nghiên cứu gần đây của nhóm tác giả Leslie G. Krishnan, and Ranjani Kishnan (2017)” Management Accounting and Cotrol in the Hospital Industry: Areview” Bài viết này trình bày tổng quan về các tài liệu trong hệ thống kế toán và kiểm soát quản lý (MACS) trong ngành bệnh viện. Một đặc điểm độc đáo của ngành bệnh viện ở một số quốc gia không chỉ là sự tồn tại của các hình thức sở hữu khác nhau phải đối mặt khác nhau trong hệ thống “hỗn hợp” này.
Kết quả là, một sự thống nhất hoặc lý thuyết không có khả năng cung cấp thông tin đầy đủ để hiểu hành vi của bệnh viện, đặc biệt là đối với thiết kế và 7 kết quả MACS. Ngoài ra hệ thống bệnh viện đã chứng kiến một loạt các qui định, chủ yếu mục đích giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và tăng khả năng tiếp cân. Những thay đổi qui định này ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của MACS. Cuối cùng, các bệnh viện phải đối mặt với những hạn chế về mặt thể chế, có ý nghĩa đối với việc thiết kế và sử dụng MACS.
Các tác giả xem xét các tài liệu MACS trong hệ thống bệnh viện và xác định các cơ hội cho nghiên cứu kế toán trong tương lai. Nhìn chung nghiên cứu trong ngành bệnh viện có tiềm năng phong phú cho các nhà nghiên cứu kế toán để hiểu sâu hơn về sự phức tạp và động lực của thiết kế và kết quả của MACS, đặc biệt là trong các tổ chức phi lợi nhuận và chính phủ. Các công trình nghiên cứu trên có thể thấy nghiên cứu của các tác giả là khá toàn diện khi áp dụng tại các bệnh viện hay các cơ sở y tế của Mỹ, các nước phương Tây cũng như các nước khu vực Đông Nam Á. Mỹ và một số quốc gia phát triển trên thế giới là đại diện cho các nước có hệ thống bệnh viện tư tự hạch toán.
Các nghiên cứu trong nước Nghiên cứu thực hiện năm 2014 của tác giả Hồ Thị Như Minh với đề tài “Hoàn thiện công tác kế toán tại bệnh viện mắt thành phố Đà Nẵng”, luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính. Qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng công tác kế toán tại Bệnh viện Mắt thành phố Đà Nẵng, luận văn đã bổ sung một số lý luận về công tác kế toán cũng như những đặc điểm về cơ chế quản lý của các đơn vị sự nghiệp công lập. Đồng thời luận văn cũng đã làm rõ thực trạng công tác kế toán tại bệnh viện và chỉ ra những mặt còn hạn chế trong công tác kế toán của đơn vị, trên cơ sở đó luận văn cũng đã đề xuất những giải pháp cụ thể cũng như những kiến nghị vể việc đổi mới, hoàn thiện công tác kế toán và cơ chế tài chính của bệnh viện. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, tác giả đã tiếp cận được các lý luận về nội dung của công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung nhưng chưa chỉ ra được sự cụ thể cho các bệnh viện được phân loại là đơn vị sự nghiệp có thu tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động thường xuyên dẫn đến việc phân tích thực trạng thể hiện chưa đầy đủ.
Một công trình nghiên cứu thực hiện năm 2017 của tác giả Lê Thị Thúy Hằng thực hiện tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình với đề tài “Hoàn thiện tổ 8 chức công tác kế toán tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình”. Trong nghiên cứu này dựa trên cơ sở khảo sát thực tế tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình, thông qua số liệu và tài liệu của bệnh viện từ đó nêu ra các đặc điểm về tổ chức quản lý cũng như thực trạng tổ chức kế toán tại bệnh viện. Có thể thầy rằng, trong quá trình hoạt động, tổ chức công tác kế toán đã phần nào đáp ứng yêu cầu về cung cấp thông tin tài chính trung thực và có tác động tích cực đến công tác quản lý tài chính của đơn vị. Bên cạnh những ưu điểm đạt được vẫn còn những hạn chế trong tổ chức kế toán cần phải khắc phục để ngày càng phù hợp hơn với cơ chế tự chủ.
Công trình nghiên cứu năm 2019 của tác giả Lê Văn Lượm thực hiện nghiên cứu “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Trà Vinh”, bằng phương pháp nghiên cứu định tính luân văn đã phân tích thực trạng, đưa ra một số nhận xét, đánh giá những kết quả đạt được và một số hạn chế, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến hạn chế của tổ chức công tác kế toán tại đơn vị. Việc sửa đổi và dần hoàn thiện công tác kế toán trong các bệnh viện công lập sao cho phù hợp với tính chất đặc điểm hoạt động, phù hợp với cơ chế tài chính là việc làm cần thiết và có ý nghĩa trong điều kiện hiện nay. Luận văn đã nêu lên quan điểm và phương hướng hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực y tế, từ đó đề ra một số giải pháp khắc phục những nguyên nhân, hạn chế trên. Một nghiên cứu gần đây của tác giả Lư Thị Kim Ngân năm 2020 thực hiện nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác kế toán chi ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước Trà Vinh”.
Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để nghiên cứu. Thông qua nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc nhà nước Trà Vinh, luận văn đã hệ thống hóa được các vấn đề lý luận cơ bản về NSNN, nội dung kế toán chi NSNN tại KBNN. Tác giả nêu lên được thực trạng công tác kế toán chi NSNN tại KBNN Trà Vinh, phân tích, đánh giá những kết quả đạt được và những tổn tại, khó khăn cần khắc phục. Trong luận văn, tác giả cũng đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi, hệ thống chứng từ, về tổ chức công tác kế toán chi thường xuyên và chi đầu tư, phần mềm Tabmis, dịch vụ công, …Với những nội dung trình bày trong luận văn đã đáp 9 ứng được mục tiêu đặt ra cần giải quyết, các ý kiến đề xuất có ý nghĩa thực tiễn để áp dụng.
Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Phương Anh năm 2020 thực hiện nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán các bệnh viện y học cổ truyền trên địa bàn thành phố Hà Nội”.