CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm Quản trị nhân lực trong Doanh nghiệp Bất cứ tổ chức nào cũng được tạo thành bởi các thành viên là con người hay nguồn lực của nó. Nhân lực là khái niệm được hình thành trong quá trình nghiên cứu, xem xét con người với tư cách là một nguồn lực, là động lực của sự phát triển. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đề cập đến khái niệm nhân lực với các góc độ khác nhau.
Theo Nguyễn Văn Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012), giáo trình Quản trị nhân lực, Đại học Kinh tế Quốc dân, thì “Nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực”. Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực. Thể lực chỉ sức khỏe của thân thể nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi,chế độ y tế. Thể lực còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính.
Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách. của từng con người Thành công của một doanh nghiệp phụ thuộc vào chất lượng và trình độ của nhân lực. Nó phụ thuộc vào một phần năng lực hiện tại sẵn có của nguồn nhân lực nhưng nó cũng có thể được rèn luyện để nâng cao hơn nữa trình độ, kỹ năng. Để khai thác được tối ưu hiệu quả sử dụng nhân lực, mỗi một doanh nghiệp phải hiểu rõ nhân lực mình đang có, ưu và nhược điểm, qua đó định hướng đào tạo nhân lực để phát huy hơn nữa năng lực của nhân lực trong tương lai.
Đi sâu vào việc làm của Quản trị nhân lực, có thể hiểu quản trị nhân lực là việc tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, sử dụng, động viên và cung cấp tiện nghi cho nhân lực thông qua tổ chức của nó. Là hoạt động quản trị con người trong doanh nghiệp. Nhiệm vụ chính của quản trị nhân lực là giúp doanh nghiệp có được, duy trì, phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người Luan van 7 Theo Nguyễn Văn Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, giáo trình Quản trị nhân lực, Đại học Kinh tế Quốc dân, thì “Quản trị nhân lực là tất cả các hoạt động của một tổ chức để thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng, đánh giá, bảo toàn và giữ gìn lực lượng lao động phù hợp công việc của tổ chức cả về số lượng và chất lượng”. Tuy nhiên, khái niệm trên chưa đề cập mục đích cuối cùng của doanh nghiệp.
TS Hoàng Văn Hải - ThS. Vũ Thùy Dương (2010), Giáo trình Quản trị nhân lực, Trường Đại học Thương mại thì “Quản trị nhân lực là tổng hợp những hoạt động quản trị liên quan đến việc tạo ra, duy trì, phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người trong tổ chức nhằm đạt mục tiêu chung của doanh nghiệp”. Như vậy ta có thể thấy mục tiêu cơ bản của bất kỳ tổ chức nào cũng là sử dụng một cách có hiệu suất nguồn nhân lực để đạt được mục tiêu của tổ chức đó. Quản trị nhân lực nhằm củng cố và duy trì đầy đủ số lượng và chất lượng lao động cần thiết cho tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra.
Quản trị nhân lực giúp tìm kiếm và phát triển những hình thức, những phương pháp tốt nhất để người lao động có thể đóng góp nhiều sức lực cho việc đạt được các mục tiêu của tổ chức, đồng thời cũng tạo cơ hội để phát triển không ngừng chính bản thân người lao động. Quản trị nhân lực đóng vai trò trung tâm trong việc thành lập các tổ chức và giúp cho các tổ chức tồn tại và phát triển trên thị trường. Quản trị nhân lực chính là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ chức.2 Khái niệm Đào tạo nhân lực trong Doanh nghiệp Theo định nghĩa trong từ điển Bách khoa (2010): Đào tạo là quá trình tác động đến một con người nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với công việc và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển doanh nghiệp, duy trì và tăng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Về cơ bản đào tạo là giảng dậy và học tập ở nhà trường gắn với giáo dục đạo đức và nhân cách.
Trong cuốn “Giải pháp về giáo dục”,tác giả Hồ Ngọc Đại đã định nghĩa về đào tạo như sau: Đào tạo được hiểu là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành và phát triển một cách có hệ thống những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp và thái độ của người lao động nhằm xây dựng nhân cách cơ bản cho mỗi cá nhân, tạo điều kiện cho họ có thể tham gia lao động nghề nghiệp trong cuộc sống xã hội. Luan van 8 Như vậy, đào tạo là quá trình làm biến đổi nhận thức, hành vi của con người thông qua việc học tập một cách có hệ thống, có mục đích nhằm lĩnh hội kinh nghiệm, nghiệp vụ chuyên môn, nâng cao năng lực cá nhân và đáp ứng nhu cầu thực tế của tổ chức xã hội. Đào tạo nhân lực là một nội dung của quá trình phát triển nguồn nhân lực, do đó nó là một quá trình bộ phận của quá trình tổng thể nhằm nâng cao năng lực của con người về mọi mặt để tham gia một cách hiệu quả vào quá trình lao động sản xuất; tạo lập và sử dụng năng lực của con người vì sự tiến bộ kinh tế - xã hội. Khái niệm về đào tạo nhân lực có nhiều cách hiểu khác nhau và trong quá trình nghiên cứu đề tài đã thu thập được một số định nghĩa sau đây để phục vụ cho hoạt động nghiên cứu: Theo PGS.
TS Hoàng Văn Hải - ThS. Vũ Thùy Dương (2010), Giáo trình Quản trị nhân lực, Trường Đại học Thương mại thì: “Đào tạo nhân lực là những hoạt động cung cấp kiến thức, hoàn thiện kỹ năng cho người lao động nhằm hoàn thành tốt các công việc được giao. Công tác đào tạo nhân lực liên quan đến đối tượng mới được tuyển dụng cũng như đối tượng được bố trí vào vị trí công tác mới hay chưa nắm vững kiến thực, kỹ năng đối với công việc hiện tại” Theo Nguyễn Văn Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012), giáo trình Quản trị nhân lực, Đại học Kinh tế Quốc dân đã viết: “ Đào tạo là các hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức, là điều kiện quyết định để các tổ chức có thể đứng vững và thắng lợi trong môi trường cạnh tranh.” Đào tạo nhân lực tại doanh nghiệp cho phép doanh nghiệp giải quyết yếu tố mâu thuẫn nảy sinh giữa khả năng đáp ứng của nhân viên với sự thay đổi nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ trong tổ chức. Hơn nữa, thực hiện đào tạo nhân lực tại doanh nghiệp bao giờ cũng cho phép tận dụng tốt thời gian và các nguồn lực vốn có của doanh nghiệp nên hiệu quả của quá trình đào tạo sẽ cao hơn.
Đào tạo nhân lực tại doanh nghiệp có đầy đủ các yếu tố cấu trúc và các đặc trưng của quá trình đào tạo nói chung, mặt khác nó có những đặc trưng riêng về hình thức tổ chức và phương pháp đào tạo. Yếu tố hiệu quả. Tiết kiệm và cập nhật là những đặc trưng cơ bản của đào tạo tại doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp, đào tạo nhân lực là hoạt động không thể thiếu nếu muốn thực hiện hóa chiến lược phát triển daonh nghiệp, tùy thuộc vào quy mô doanh nghiệp mà đào tạo nhân lực sẽ được xây dựng quy trình đào tạo và triển khai cho phù hợp và đạt kết quả cao nhất.
Luan van 9 Đào tạo nhân lực bao gồm tất cả công việc cần thực hiện nhằm tạo ra một lực lượng lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động sản xuất kinh doanh. Với những quan niệm nêu trên, có thể khẳng định: Đào tạo nhân lực tại doanh nghiệp là quá trình cung ứng đội ngũ người lao động có kỹ thuật theo nhu cầu của doanh nghiệp. Đào tạo nhân lực tại doanh nghiệp được thực hiện tại cơ sở sản xuất hoặc dịch vụ của doanh nghiệp và có bản chất là nâng co khả năng đáp ứng của người lao động theo nhu cầu của các hoạt động trong doanh nghiệp.3 Khái niệm công tác đào tạo nhân viên Mỗi tổ chức hay doanh nghiệp, mỗi nhân viên đều đảm nhiệm một nhiệm vụ khác nhau phù hợp với tiêu chí công việc theo đặc thù các phòng ban, lực lượng nhân viên đóng vai trò quyết định sự thành bại của một tổ chức hay doanh nghiệp. Chính vì vậy, mỗi doanh nghiệp có phát triển bền vững hay không thì doanh nghiệp đó đều biết đầu tư và phát triển nhân lực trogng đó có phát triển đào tạo nhân viên.
“Nhân viên là người trực tiếp thực thi công việc theo mỗi nhiệm vụ khác nhau trong một doanh nghiệp, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ theo mục tiêu của các phòng ban chức năng góp phần thực hiện chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp” Đào tạo là quá trình cung cấp có hệ thống các kiến thức, kỹ năng cần thiết cho người lao động nhằm giúp họ hoàn thiện năng lực để giải quyết các công việc cụ thể của tổ chức. Đào tạo là công việc thường xuyên của các doanh nghiệp bởi nhiều lý do khác nhau, chủ yếu là: - Do người lao động thiếu kỹ năng cơ bản - Do quá trình thực hiện công việc của người lao động lém có thể do ý thức, thái độ công việc, do không hiểu biết tầm quan trọng công việc hoặc năng lực kém - Do công nghệ mới xuất hiện - Do những sản phẩm mới được nghiên cứu đưa vào sản xuất - Do yêu cầu cảu công việc mới - Do yêu cầu của khách hàng về mẫu mã, chất lượng và thái độ phục vụ Mục tiêu của đào tạo: - Giúp cho người lao động thực hiện công việc tốt hơn trong hiện tại và tương lai, đáp ứng yêu cầu cụ thể của công việc được giao phó.