Luận văn thạc sĩ hoàn thiện chế định về người thực hiện trợ giúp pháp lý ở việt nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích và đề xuất hoàn thiện chế định người thực hiện trợ giúp pháp lý tại Việt Nam, nâng cao hiệu quả và chất lượng dịch vụ.

• Tác giả: Trần Văn Tùy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoàn thiện chế định trợ giúp pháp lý tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH NGƯỜI THỰC HIỆN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.2. Khái niệm người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.3. Đặc điểm người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.4. Khái niệm, đặc điểm và yêu cầu hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.5. Khái niệm chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.6. Đặc điểm chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.7. Yêu cầu hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.8. Tiêu chí hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 1.8.1. Tiêu chí về mặt nội dung
• 1.8.2. Tiêu chí về mặt hình thức
• 1.8.3. Tiêu chí về tính minh bạch, hiệu quả và khả thi của chế định người thực hiện TGPL
• 1.9. Chế định về người thực hiện TGPL của một số nước trên thế giới
• 1.9.1. Chế định người thực hiện TGPL phân loại theo mô hình TGPL
• 1.9.2. Chế định người thực hiện TGPL theo pháp luật của một số nước trên thế giới
• 1.9.3. Một số đặc điểm chung của chế định người thực hiện TGPL theo pháp luật của một số nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG CHẾ ĐỊNH VỀ NGƯỜI THỰC HIỆN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam
• 2.1.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1987 (trước khi ban hành Pháp lệnh Luật sư năm 1987)
• 2.1.2. Giai đoạn từ năm 1987 đến năm 1997
• 2.1.3. Giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2006 (trước khi Quốc hội khóa X thông qua Luật Luật sư và Luật TGPL)
• 2.1.4. Giai đoạn từ năm 2006 đến nay
• 2.2. Thực trạng chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.1. Hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến người thực hiện TGPL hiện nay
• 2.2.2. Thực trạng các quy định của pháp luật về người thực hiện TGPL
• 2.2.3. Thực trạng thực hiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.4. Đánh giá chung chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.4.1. Những ưu điểm của chế định về người thực hiện TGPL
• 2.2.4.2. Những điểm hạn chế của chế định về người thực hiện TGPL
• 2.2.4.3. Nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH VỀ NGƯỜI THỰC HIỆN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL trên cơ sở thể chế hóa chính sách của Đảng và Nhà nước về TGPL, góp phần cải cách hành chính, cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
• 3.1.2. Hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL phải tạo môi trường pháp lý xây dựng đội ngũ người thực hiện TGPL, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật Việt Nam, phục vụ cho hoạt động cải cách tư pháp ở Việt Nam
• 3.1.3. Hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL phải góp phần thực hiện chính sách xã hội hóa hoạt động TGPL, huy động mọi nguồn lực xã hội tham gia thực hiện TGPL, đáp ứng nhu cầu TGPL của người được TGPL
• 3.1.4. Hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL phải bảo đảm chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, nâng cao trình độ, kỹ năng của đội ngũ người thực hiện TGPL nhằm bảo đảm chất lượng cung cấp dịch vụ TGPL, lấy người được TGPL làm trung tâm
• 3.1.5. Hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL phải bảo đảm được tính kế thừa những quy định về người thực hiện TGPL đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong thời gian qua, đồng thời tiếp thu có chọn lọc chế định về người thực hiện TGPL của các nước trên thế giới
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.1. Sửa đổi, bổ sung quy định về Trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên pháp lý theo hướng chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, nâng cao trình độ, kỹ năng cho Trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên pháp lý nhằm bảo đảm chất lượng cung cấp dịch vụ TGPL
• 3.2.2. Sửa đổi, bổ sung các quy định về luật sư và Tư vấn viên pháp luật tham gia TGPL bảo đảm rõ ràng, minh bạch, đồng bộ với pháp luật về luật sư và tư vấn pháp luật
• 3.2.3. Sửa đổi điều kiện, tiêu chuẩn Cộng tác viên TGPL
• 3.2.4. Sửa đổi pháp luật có liên quan đến chế định về người thực hiện TGPL bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật
• 3.2.5. Xã hội hóa hoạt động TGPL, huy động mọi nguồn lực xã hội tham gia thực hiện TGPL, đáp ứng nhu cầu TGPL của người được TGPL
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chế định trợ giúp pháp lý tại Việt Nam

Chế định trợ giúp pháp lý (TGPL) tại Việt Nam đã được hình thành và phát triển từ những năm 1997. Đây là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn. TGPL không chỉ là một dịch vụ pháp lý miễn phí mà còn là một công cụ để thực hiện công bằng xã hội. Hệ thống TGPL hiện nay bao gồm nhiều tổ chức và cá nhân thực hiện, từ các trợ giúp viên pháp lý đến luật sư và tư vấn viên pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc hoàn thiện chế định này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của người thực hiện TGPL

Người thực hiện TGPL bao gồm các trợ giúp viên pháp lý, luật sư và cộng tác viên. Họ có vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho những người cần hỗ trợ. Đặc điểm của người thực hiện TGPL là phải có trình độ chuyên môn, hiểu biết về pháp luật và có khả năng giao tiếp tốt để tư vấn cho người dân.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển chế định TGPL

Chế định TGPL tại Việt Nam bắt đầu từ năm 1997 với Quyết định 734/TTg của Thủ tướng Chính phủ. Qua các giai đoạn phát triển, TGPL đã được hoàn thiện về mặt pháp lý và tổ chức, từ việc thành lập các trung tâm TGPL đến việc quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của người thực hiện TGPL.

II. Vấn đề và thách thức trong chế định trợ giúp pháp lý hiện nay

Mặc dù chế định TGPL đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật liên quan đến TGPL. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện và quản lý hoạt động TGPL. Ngoài ra, chất lượng dịch vụ TGPL cũng chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa.

2.1. Những hạn chế trong quy định pháp luật về TGPL

Các quy định pháp luật hiện hành về TGPL còn thiếu tính thống nhất và đồng bộ. Nhiều quy định chưa rõ ràng, gây khó khăn cho người thực hiện TGPL trong quá trình cung cấp dịch vụ. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL.

2.2. Thực trạng chất lượng dịch vụ TGPL

Chất lượng dịch vụ TGPL hiện nay chưa đồng đều, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi và vùng sâu. Nhiều người dân vẫn chưa biết đến quyền lợi của mình trong việc được TGPL, dẫn đến việc không tiếp cận được dịch vụ này.

III. Phương pháp hoàn thiện chế định trợ giúp pháp lý tại Việt Nam

Để hoàn thiện chế định TGPL, cần có những phương pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Một trong những phương pháp quan trọng là cải cách các quy định pháp luật liên quan đến TGPL, đảm bảo tính minh bạch và đồng bộ. Bên cạnh đó, cần tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ cho đội ngũ người thực hiện TGPL.

3.1. Cải cách quy định pháp luật về TGPL

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về TGPL để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất. Việc này sẽ giúp người thực hiện TGPL có cơ sở pháp lý vững chắc hơn trong quá trình cung cấp dịch vụ.

3.2. Đào tạo và nâng cao trình độ cho người thực hiện TGPL

Đào tạo chuyên môn cho đội ngũ người thực hiện TGPL là rất cần thiết. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho họ, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về TGPL

Nghiên cứu về TGPL đã chỉ ra rằng, việc thực hiện TGPL không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, TGPL đã giúp nhiều người dân tiếp cận được công lý, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn.

4.1. Kết quả thực tiễn từ hoạt động TGPL

Hoạt động TGPL đã mang lại nhiều kết quả tích cực, giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Nhiều vụ việc đã được giải quyết thành công nhờ có sự hỗ trợ của người thực hiện TGPL.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các mô hình TGPL thành công

Các mô hình TGPL thành công từ các nước khác có thể được áp dụng tại Việt Nam. Việc học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm này sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ TGPL tại Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của chế định trợ giúp pháp lý tại Việt Nam

Chế định TGPL tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc hoàn thiện chế định này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần thực hiện công bằng xã hội. Tương lai của TGPL phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả hệ thống pháp luật và các cơ quan chức năng trong việc cải cách và nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL.

5.1. Tầm quan trọng của TGPL trong xã hội hiện đại

TGPL đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn. Đây là một công cụ cần thiết để thực hiện công bằng xã hội.

5.2. Định hướng phát triển TGPL trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về TGPL, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình trong việc được TGPL.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trợ giúp pháp lý (TGPL) là một hoạt động pháp lý mang tính nhân đạo, nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho các đối tượng yếu thế trong xã hội như người nghèo, người dân tộc thiểu số, người có công với cách mạng và các nhóm đối tượng chính sách khác. Tính đến năm 2014, tổng số công chức, viên chức và người lao động thuộc hệ thống TGPL nhà nước là 1.313 người, trong đó có 572 trợ giúp viên pháp lý và hơn 10.700 cộng tác viên TGPL, bao gồm 1.136 luật sư và 174 tư vấn viên pháp luật. Tuy nhiên, đội ngũ người thực hiện TGPL còn chưa đồng đều về số lượng và chất lượng, đặc biệt là sự phân bố luật sư chưa hợp lý giữa các vùng kinh tế phát triển và khó khăn.

Luận văn tập trung nghiên cứu chế định về người thực hiện TGPL ở Việt Nam hiện nay, nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chế định này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành, thực trạng đội ngũ người thực hiện TGPL, cũng như tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Mục tiêu chính là nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL, đồng thời thúc đẩy công bằng xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách tư pháp và mở rộng chính sách xã hội hóa hoạt động TGPL. Việc hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao tham gia TGPL, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật về TGPL, bao gồm:

• Lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền con người, công bằng xã hội và thực hiện chức năng quản lý xã hội bằng pháp luật.
• Lý thuyết về chế định pháp luật: Xác định chế định pháp luật là tập hợp các quy phạm điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội có tính chất giống nhau, trong đó chế định về người thực hiện TGPL là một phần của pháp luật TGPL.
• Mô hình tổ chức TGPL quốc tế: Phân tích các mô hình TGPL như mô hình từ thiện, mô hình luật sư trợ giúp được trả lương từ ngân sách nhà nước, và mô hình hỗn hợp, từ đó rút ra các đặc điểm và tiêu chuẩn của người thực hiện TGPL.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: TGPL, người thực hiện TGPL, chế định về người thực hiện TGPL, tiêu chí hoàn thiện chế định, và các mô hình TGPL trên thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh: So sánh các quy định pháp luật trong nước và quốc tế về người thực hiện TGPL để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về đội ngũ người thực hiện TGPL, phân bố luật sư và cộng tác viên trên toàn quốc.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khai thác các văn bản pháp luật, báo cáo hoạt động TGPL, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Áp dụng trong việc đánh giá sự phát triển của chế định người thực hiện TGPL trong bối cảnh lịch sử và xã hội Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản pháp luật liên quan, số liệu thống kê từ Bộ Tư pháp và các Trung tâm TGPL, cùng các báo cáo thực tiễn hoạt động TGPL từ năm 1997 đến 2016. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và tính khả thi của nguồn dữ liệu. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ 1997 đến 2016, giai đoạn hình thành và phát triển hệ thống TGPL ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đội ngũ người thực hiện TGPL phát triển nhưng chưa đồng đều: Tính đến năm 2014, có 572 trợ giúp viên pháp lý và hơn 10.700 cộng tác viên TGPL trên toàn quốc. Tuy nhiên, phân bố luật sư không đồng đều, với Hà Nội có 2.472 luật sư, TP. Hồ Chí Minh 4.137 luật sư, trong khi các tỉnh nghèo như Lai Châu chỉ có 2 luật sư, Bắc Kạn, Hà Giang, Hà Nam, Kon Tum mỗi tỉnh có khoảng 6 luật sư.

2. Chế định pháp luật về người thực hiện TGPL còn nhiều bất cập: Các quy định pháp luật hiện hành chưa đồng bộ, thiếu tính thống nhất, mức thù lao cho cộng tác viên còn thấp, chưa có cơ chế thu hút và kiểm soát hiệu quả hoạt động của luật sư trong TGPL. Ví dụ, chưa có chế tài xử lý luật sư không thực hiện nghĩa vụ TGPL theo Luật Luật sư.

3. Hình thức và phạm vi TGPL đa dạng: Người thực hiện TGPL cung cấp dịch vụ qua các hình thức tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, hòa giải, hỗ trợ thủ tục hành chính và khiếu nại. Điều này giúp người được TGPL tiếp cận pháp luật một cách toàn diện và hiệu quả hơn.

4. Kinh nghiệm quốc tế đa dạng và phong phú: Các mô hình TGPL trên thế giới như mô hình từ thiện, mô hình luật sư được trả lương từ ngân sách nhà nước, và mô hình hỗn hợp đều có ưu nhược điểm riêng. Việt Nam đang áp dụng mô hình hỗn hợp, kết hợp giữa nhà nước và xã hội trong việc tổ chức TGPL.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phân bố không đồng đều đội ngũ người thực hiện TGPL chủ yếu do điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt giữa các vùng miền, cũng như chính sách thu hút và đào tạo chưa hiệu quả. So với các nước phát triển, Việt Nam còn thiếu các cơ chế tài chính và chính sách hỗ trợ để duy trì đội ngũ luật sư và cộng tác viên TGPL chất lượng cao tại các vùng khó khăn.

Việc pháp luật về người thực hiện TGPL chưa đồng bộ và thiếu tính minh bạch làm giảm hiệu quả hoạt động TGPL, gây khó khăn trong quản lý và kiểm soát chất lượng dịch vụ. So sánh với các nước như Canada, Australia, Hàn Quốc, nơi có hệ thống luật sư công và luật sư tư phối hợp chặt chẽ, Việt Nam cần hoàn thiện hơn nữa các quy định pháp luật để tạo môi trường thuận lợi cho người thực hiện TGPL.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố luật sư theo vùng miền, bảng so sánh các quy định pháp luật về người thực hiện TGPL giữa Việt Nam và một số nước tiêu biểu, giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về người thực hiện TGPL: Hoàn thiện các điều kiện, tiêu chuẩn, quyền và nghĩa vụ của trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên TGPL, luật sư và tư vấn viên pháp luật nhằm đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và khả thi. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với các cơ quan liên quan.

2. Xây dựng cơ chế thu hút và đào tạo đội ngũ người thực hiện TGPL chất lượng cao: Tăng cường đào tạo chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, đồng thời thiết lập chính sách thù lao, hỗ trợ tài chính hợp lý để thu hút luật sư và cộng tác viên tham gia TGPL, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Thời gian thực hiện: 3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, các trường đại học luật, Trung tâm TGPL.

3. Xã hội hóa hoạt động TGPL: Huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia TGPL thông qua các hình thức hợp tác, tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp.

4. Tăng cường quản lý, kiểm soát và giám sát hoạt động người thực hiện TGPL: Thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá chất lượng dịch vụ TGPL, xử lý nghiêm các vi phạm, bảo đảm quyền lợi của người được TGPL. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về pháp luật và TGPL: Giúp hiểu rõ cơ sở pháp lý, thực trạng và giải pháp hoàn thiện chế định người thực hiện TGPL, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Luật sư, trợ giúp viên pháp lý và cộng tác viên TGPL: Nắm bắt các quy định pháp luật, tiêu chuẩn nghề nghiệp và quyền lợi, nghĩa vụ trong hoạt động TGPL để nâng cao hiệu quả công tác.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành luật: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về lý luận và thực tiễn TGPL, góp phần phát triển nghiên cứu khoa học pháp lý.

4. Các tổ chức xã hội, phi chính phủ và doanh nghiệp quan tâm đến hoạt động TGPL: Hiểu rõ vai trò, mô hình và cơ chế phối hợp trong TGPL để tham gia hỗ trợ và phát triển hoạt động này.

Câu hỏi thường gặp

1. Người thực hiện TGPL gồm những ai?
   Người thực hiện TGPL bao gồm trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên TGPL, luật sư và tư vấn viên pháp luật. Họ cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được TGPL theo quy định pháp luật.

2. Tại sao đội ngũ người thực hiện TGPL ở Việt Nam chưa đồng đều?
   Do điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt giữa các vùng miền, chính sách thu hút và đào tạo chưa hiệu quả, cũng như mức thù lao và hỗ trợ chưa đủ hấp dẫn để giữ chân người thực hiện TGPL tại các vùng khó khăn.

3. Chế định về người thực hiện TGPL có vai trò gì?
   Chế định này tạo hành lang pháp lý cho hoạt động TGPL, quy định quyền và nghĩa vụ của người thực hiện TGPL, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dịch vụ TGPL, bảo vệ quyền lợi người được TGPL.

4. Việt Nam áp dụng mô hình TGPL nào?
   Việt Nam áp dụng mô hình hỗn hợp, kết hợp giữa nhà nước và xã hội trong tổ chức và thực hiện TGPL, tương tự như nhiều nước phát triển khác.

5. Làm thế nào để hoàn thiện chế định về người thực hiện TGPL?
   Cần sửa đổi, bổ sung pháp luật, tăng cường đào tạo và thu hút nhân lực, xã hội hóa hoạt động TGPL, đồng thời nâng cao quản lý, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động TGPL.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, đặc điểm và vai trò của người thực hiện TGPL trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Đánh giá thực trạng cho thấy đội ngũ người thực hiện TGPL phát triển nhưng chưa đồng đều về số lượng và chất lượng, pháp luật còn nhiều bất cập.
• So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam đang áp dụng mô hình hỗn hợp, cần hoàn thiện hơn nữa chế định pháp luật để nâng cao hiệu quả TGPL.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về sửa đổi pháp luật, đào tạo, xã hội hóa và quản lý nhằm phát triển đội ngũ người thực hiện TGPL.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các chính sách trong 1-3 năm tới để đáp ứng nhu cầu TGPL ngày càng tăng, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Các cơ quan quản lý, tổ chức TGPL và người thực hiện TGPL cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp hoàn thiện chế định, nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL, bảo vệ quyền lợi người dân và thúc đẩy công bằng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu thành 3 chương, 10 tiết. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH NGƢỜI THỰC HIỆN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm ngƣời thực hiện TGPL ở Việt Nam 1. Khái niệm người thực hiện TGPL ở Việt Nam Để xác định nội hàm của khái niệm và những đặc điểm cơ bản của chế định về người thực hiện TGPL, cần phải hiểu khái niệm TGPL.

Khái niệm TGPL ở Việt Nam Thuật ngữ “TGPL” là một cụm từ ghép “trợ giúp” và “pháp lý”; cụm từ “trợ giúp” hiện có nhiều cách giải thích khác nhau, theo Đại Từ điển tiếng Việt, Nguyễn Như Ý, Nxb Văn hoá-Thông tin, 1999 thì "trợ giúp” được hiểu là “sự giúp đỡ, bảo trợ, hỗ trợ, giúp cho ai việc gì, đem cho ai cái gì đang lúc khó khăn, đang cần đến” [76]. Theo Từ điển Từ và Ngữ Việt Nam-Nguyễn Lân, Nxb.TP Hồ Chí Minh thì “trợ giúp” là “góp sức hoặc góp tiền cho một người hoặc vào một việc chung, giúp làm hộ mà không lấy tiền công” [41]. Với từ điển tiếng Việt của Nxb. Khoa học xã hội, 1994 thì thuật ngữ “trợ giúp” được hiểu là “giúp đỡ”.

Thuật ngữ “giúp đỡ” lại được giải thích là giúp để làm giảm bớt khó khăn, nghĩa là làm cho ai một việc gì đó hoặc cho ai cái gì đó mà người ấy đang cần. Cái đang cần ở đây là “pháp lý” theo nghĩa rộng của từ này. Thuật ngữ "pháp lý” được hiểu là lí lẽ, lẽ phải theo pháp luật [74, tr. Ở Việt Nam, từ năm 1995, thuật ngữ "TGPL” được xuất hiện trên các tài liệu nghiên cứu, sách, báo.

Đến năm 1997, thuật ngữ này chính thức được sử dụng trong Quyết định 734/TTg ngày 06/9/1997 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập tổ chức TGPL cho người nghèo và chế độ chính sách. Hiện nay, có cả một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (trên 32 văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực TGPL đang có hiệu lực pháp luật) sử dụng 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thuật ngữ “TGPL” và thuật ngữ này xuất hiện ngày càng nhiều trong các sách, báo và tài liệu khoa học pháp lý. Trong quá trình nghiên cứu khái niệm TGPL của một số nước trên thế giới, chúng tôi nhận thấy, hầu hết các nhà làm luật trên thế giới điều xuất phát từ cơ sở lý luận về nhân quyền và bảo đảm nhân quyền, coi TGPL như là một biện pháp bảo đảm tư pháp dành cho người không có điều kiện tiếp cận và sử dụng các dịch vụ pháp lý, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Có thể nói, nội dung của khái niệm “TGPL” ở mỗi nước có khác nhau, phụ thuộc vào chế độ chính trị, điều kiện kinh tế - xã hội của từng nước, nhưng đều thể hiện 3 tính chất là: kinh tế, pháp lý và nhân đạo.

Tính kinh tế, thể hiện ở chỗ việc thực hiện pháp luật về TGPL cho những đối tượng không có khả năng tài chính hoặc khó khăn tài chính để chi trả cho các chi phí khi tiếp cận với các dịch vụ pháp lý. Điều 2 Đạo luật về đại diện và tư vấn pháp lý năm 1995 của Singapoge cho rằng TGPL là việc giúp đỡ những người không có khả năng chi trả cho các dịch vụ pháp lý, ngoài ra một số nước như: Thụy Điển, Đức, Hà Lan… cũng có quan niệm về TGPL theo hướng này. Tính pháp lý thể hiện ở chỗ, sự giúp đỡ, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến pháp luật như tư vấn, bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp được pháp luật quy định… như Hàn Quốc cho rằng “TGPL” được hiểu là việc một luật sư hoặc một cán bộ pháp lý của nhà nước cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, đại diện hoặc các dịch vụ trợ giúp khác có liên quan đến pháp luật. Tính nhân đạo thể hiện ở chỗ, tạo cơ hội cho những người nghèo nâng cao hiểu biết pháp luật, bình đẳng trong việc sử dụng, tiếp cận pháp luật, tham gia xoá đói, giảm nghèo và huy động được sự tham gia rộng rãi của các lực lượng xã hội.

Điều 1001 Đạo luật về Công ty dịch vụ pháp lý được sửa đổi năm 1977 của Mỹ quy định: TGPL là tạo sự công bằng khi tiếp cận pháp luật của các cá nhân không thể thuê mướn luật sư, tạo cơ hội cho những người có thu nhập thấp. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ngoài ra, pháp luật về TGPL ở một số nước như: Trung Quốc, Anh, Quebec (Canada)… cũng thể hiện tính nhân đạo sâu sắc. Thuật ngữ “TGPL” mới xuất hiện ở nước ta vào những năm cuối thế kỷ XX, trong quá trình xây dựng Luật TGPL, các nhà khoa học Việt Nam đã tham khảo các khái niệm TGPL của một số nước trên thế giới và các quan niệm về TGPL ở Việt Nam để đưa ra một số khái niệm TGPL. Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý-Bộ Tư pháp khi thực hiện đề tài khoa học cấp Bộ "Mô hình tổ chức và hoạt động TGPL, phương hướng thực hiện trong điều kiện hiện nay" đã đưa ra khái niệm TGPL như sau: Theo nghĩa rộng, TGPL hiểu là sự giúp đỡ của nhà nước và xã hội cho người nghèo, đối tượng chính sách và đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận với các dịch vụ pháp lý (tư vấn pháp luật, đại diện, bào chữa), nhằm bảo đảm cho mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật và thực hiện công bằng xã hội.

Theo nghĩa hẹp, TGPL là sự giúp đỡ miễn phí của các tổ chức TGPL của nhà nước cho người nghèo, đối tượng chính sách và đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận với các dịch vụ pháp lý (tư vấn pháp luật, đại diện, bào chữa), nhằm bảo đảm cho mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật và thực hiện công bằng xã hội” [75]. Đồng tình với các khái niệm TGPL theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp trên, Thạc sỹ Vũ Hồng Tuyến cho rằng: Khái niệm này đề cập một cách toàn diện, mục đích và ý nghĩa của hoạt động TGPL (sự giúp đỡ miễn phí, tạo cho mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật và thực hiện công bằng xã hội). Khái niệm trên cũng bao hàm một cách tương đối đầy đủ về phạm vi (tư vấn pháp luật, đại diện, bào chữa), chủ thể của hoạt động TGPL (Nhà nước và xã hội mà chủ yếu là các tổ chức TGPL) và đối tượng TGPL (người nghèo, đối tượng chính sách và đồng bào dân tộc thiểu số) [70, tr. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tuy nhiên, các quan niệm, khái niệm nêu trên vẫn chưa khái quát toàn diện về hoạt động TGPL, nhất là khía cạnh bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Những quan niệm đó đều lấy người nghèo, đối tượng chính sách và đồng bào dân tộc thiểu số làm cơ sở xây dựng khái niệm, đồng thời mới chỉ nhìn nhận thông qua hình thức biểu hiện của đối tượng mà hoạt động TGPL hướng tới mà chưa chỉ ra các thuộc tính bản chất, đặc trưng của TGPL. Có quan niệm cho rằng: “TGPL là việc cung cấp miễn phí dịch vụ tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng trong lĩnh vực hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính cho người thuộc diện được TGPL do Nhà nước bảo đảm” [34, tr. Khái niệm này làm rõ hình thức, lĩnh vực TGPL và trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo đảm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được TGPL (nhà nước trả tiền cho người thực hiện TGPL cho các đối tượng được TGPL theo quy định của Luật TGPL). Tuy nhiên, khái niệm này đã thu hẹp lĩnh vực TGPL, hình thức TGPL so với Luật TGPL năm 2006 là chưa phù hợp với xu hướng phát triển chung của xã hội.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng: TGPL là việc cung ứng các dịch vụ pháp lý miễn phí hoặc có thu phí nhưng thấp hơn giá trị của dịch vụ thông qua các hình thức đại diện, bào chữa, tư vấn pháp luật và các hình giúp đỡ pháp luật khác cho người được TGPL theo quy định của pháp luật. Có thể thấy, quan niệm này đề cập đến khía cạnh thu phí nhưng thấp hơn giá trị của dịch vụ, cách tiếp cận này chưa thể hiện hết tính chất nhân đạo và pháp lý của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, trong đó hoạt động TGPL xuất phát từ chức năng xã hội của nhà nước ta. Từ những phân tích trên đây, có thể nói các nhà luật học, nhà nghiên cứu khoa học pháp lý đã xây dựng khái niệm TGPL chủ yếu căn cứ vào đối 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tượng được hưởng dịch vụ TGPL, chủ thể thực hiện TGPL, tính chất của hoạt động TGPL hoặc đề cập đến khía cạnh có thu phí. Ngày 29/6/2006, tại kỳ họp thứ 9, khoá XI, Quốc hội nước cộng hoà XHCN Việt Nam đã thông qua Luật TGPL, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2007, tại Điều 3 đã đưa ra khái niệm về TGPL: TGPL là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được TGPL theo quy định của Luật này, giúp người được TGPL bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; góp phần vào việc phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo vệ công lý, đảm bảo công bằng xã hội, phòng ngừa, hạn chế tranh chấp và vi phạm pháp luật [50, tr.

Có thể khẳng định, khái niệm TGPL theo Luật TGPL đã thể hiện tương đối toàn diện những thuộc tính chung, bản chất và mục đích, ý nghĩa của hoạt động TGPL ở nước ta. Một là, TGPL ở nước ta có tính chất là dịch vụ pháp lý miễn phí: khoản 1, Điều 4 của Luật TGPL năm 2006 đưa ra nguyên tắc hoạt động TGPL: "không thu phí, lệ phí, thù lao từ người được TGPL” [50, tr.2], có thể nói, đây là tính chất khác biệt của hoạt động TGPL ở Việt Nam so với nhiều nước trên thế giới (đa số các nước trên thế giới quy định người được TGPL phải trả một phần lệ phí cho các dịch vụ pháp lý). Tính chất miễn phí này xuất phát từ điều kiện kinh tế của Việt Nam còn khó khăn, mức độ hiểu biết pháp luật của đông đảo các tầng lớp nhân dân còn hạn chế. Nhiều công dân được xác định là người nghèo, họ chưa đủ kinh phí để trang trải cho nhu cầu cuộc sống thiết yếu hàng ngày, nên họ gặp nhiều khó khăn hoặc không thể chi trả một phần hay toàn bộ kinh phí cho dịch vụ pháp lý.