Chương 1: Cơ sở lý luận của hoạch định chiến lược kinh doanh Chương 2: Cơ sở để hoạch định chiến lược kinh doanh LPG ở Công ty Petrosetco Miền Trung (PSMT) Chương 3: Đề xuất chiến lược kinh doanh và một số giải pháp hoạch định chiến lược kinh doanh LPG ở Công ty Petrosetco Miền Trung (PSMT) giai đoạn 2014 – 2020. 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHIẾN LƢỢC KINH DOANH 1. Khái niệm và vai trò của Chiến lƣợc kinh doanh 1. Khái niệm chiến lược kinh doanh Nếu xét trên góc độ lịch sử thì thuật ngữ chiến lược đã có từ rất lâu bắt nguồn từ những trận đánh lớn diễn ra cách đây hàng ngàn năm.Khi đó những người chỉ huy quân sự muốn phân tích và đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu của quân thù, kết hợp với thời cơ như thiên thời địa lợi nhân hoà để đưa ra những quyết định chiến lược quan trọng đánh mạnh vào những chỗ yếu nhất của quân địch nhằm giành thắng lợi trên chiến trường.
Thuật ngữ “chiến lược” đã xuất hiện từ rất lâu, mà phổ biến áp dụng trong quân sự. Tuy nhiên, trong thời đại kinh tế thì “chiến lược” đã được áp dụng, cải tiến hơn nhiều để phù hợp với thời cuộc. Thuật ngữ “chiến lược” thường được dùng theo 3 nghĩa phổ biến: Thứ nhất, là xác định các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp. Thứ hai, là các chương trình mục tiêu của tổ chức, các nguồn lực cần sử dụng để đạt được mục tiêu này, các chính sách điều hành việc thu nhập, sử dụng và bố trí các nguồn lực này một cách tổng quát.
Thứ ba, là các chương trình hoạt động tổng quát và triển khai các nguồn lực chủ yếu để đạt được mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp. Chiến lược kinh doanh là phân tích, tìm hiểu và đưa ra con đường cơ bản, phác họa quỹ đạo tiến triển trong hoạt động sản xuất kinh doanh; đó là kế hoạch mang tính toàn diện, tính phối hợp và tính thống nhất được rèn giũa kỹ lưỡng nhằm dẫn đắt đơn vị kinh doanh đảm bảo mục tiêu của đơn vị kinh doanh. Chiến lược kinh doanh là việc ấn định các mục tiêu cơ bản của đơn vị kinh doanh, lựa chọn phương tiện và cách thức hành động, phân bổ các nguồn lực thiết yếu để thực hiện mục tiêu kinh doanh. 10 Quan điểm phổ biến hiện nay cho rằng: “Chiến lược kinh doanh là nghệ thuật phối hợp các hoạt động và điều khiển chúng nhằm đạt tói mục đích dài hạn của doanh nghiệp” (Ngô Kim Thanh, 2012) “Quản trị chiến lược được hiểu là một tập hợp các quyết định và hành động được thể hiện thông qua kết quả của việc hoạch định, thực thi và đánh giá các chiến lược, được thiết kế nhằm đạt sự thành công lâu dài của một tổ chức” (Hoàng Văn Hải, 2010) Gần đây, Johnson và Shole định nghĩa: “ chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức trong dài hạn, nhằm đạt được lợi thế cho tổ chức thông qua cấu hình các nguồn lực của nó trong bối cảnh của môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu của thị trường và thỏa mãn kỳ vọng của các bên hữu quan” [1] Tóm lại, chúng ta có thể hiểu là hoạch định chiến lược là các hành động để đi đến quyết định mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp cũng như trách nhiệm xã hội trong thời gian daì hạn, bền vững trên cơ sở tổng hợp các nguồn lực bên trong của doanh nghiệp cũng như các yếu tố bên ngoài của doanh nghiệp.
Vai trò của chiến lược kinh doanh đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Trong điều kiện biến động của thị trường hiện nay hơn bao giờ hết chỉ có một điều mà các doanh nghiệp có thể biết chắc chắn đó là sự thay đổi. Quản trị chiến lược như một bánh lái của con thuyền, nó giúp cho donh nghiệp vượt qua sóng gió trong thương trường, vươn tới tương lai bằng chính nỗ lực, khả năng và nguồn lực của doanh nghiệp. Chiến lược kinh doanh được xây dựng nhằm mục tiêu giúp doanh nghiệp tập trung thích ứng một cách tốt nhất đối với những thay đổi trong dài hạn. 11 Quản trị chiến lược giúp cho một tổ chức có thể chủ động hơn thay vì bị động trong việc vạch rõ tương lai của mình, nó cho phép một tổ chức có thể tiên phong và gây ảnh hưởng trong môi trường mà doanh nghiệp đó hoạt động và vì vậy, vận dụng hết khả năng của nó để kiểm soát vượt khỏi những gì thiên biến.
Quản trị chiến lược tạo cho mỗi người nhận thức hết sức quan trọng. Cả ban giám đốc và người lao động đều thấu hiểu và cam kết sẽ thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. Một khi mọi người trong doanh nghiệp hiểu rằng doanh nghiệp đó đang làm gì và tại sao lại như vậy họ cảm thấy họ là một phần của doanh nghiệp, họ sẽ cam kết ủng hộ mọi hoạt động của doanh nghiệp, cùng doanh nghiệp vượt qua những khó khăn, thách thức để đi đến mục tiêu cuối cùng đã được xác định. Nội dung của chiến lược kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, việc xây dựng, thực hiện chiến lược kinh doanh có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Nó không chỉ là những mục tiêu mà còn gồm chương trình hành động hướng mục tiêu. Tất cả được thể hiện cụ thể trong mỗi chiến lược mà doanh nghiệp lựa chọn. Về mục tiêu của chiến lược kinh doanh, các nhà quản trị sẽ phải xác định đâu là mục tiêu quan cốt lõi mà doanh nghiệp muốn đạt được. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần phải giải quyết những mục tiêu nhỏ khác để có cơ sở thực hiện mục tiêu chính của mình.
Mối liên kết chặt chẽ giữa các mục tiêu là căn cứ đảm bảo chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp là có tính khả thi. Về chương trình hành động là cách thức, biện pháp triển khai thực hiện để đạt được các mục tiêu đã đặt ra trên cơ sở các nguồn lực hiện tại và tương lai của doanh nghiệp. Cách thức triển khai chính là sử dụng các 12 nguồn lực này để giải quyết từng nhiệm vụ được chi tiết rõ trong từng mục tiêu con.Tuy nhiên chương trình phải có sự sắp xếp thứ tự hợp lý không gây xáo trộn khi triển khai. Chiến lược trong kinh doanh rất phức tạp chứ không như chiến lược trong quân sự, nó thể hiện ở chổ hướng đến việc phù hợp giữa các năng lực tạo sự khác biệt và môi trường bên ngoài và sự thành công, “chiến thắng” được ở đây thông qua việc mua sắm của khách hàng.
Các sức mạnh Các cơ hội Áp dụng, duy trì Khám phá Bên trong Chiến lược Bên ngoài Vượt qua Ngăn chặn Các điểm yếu Các đe dọa Hình 1. Chiến lược kinh doanh (Nguồn: Quản trị chiến lược, Ts Bùi Văn Danh-MBA. Nguyễn Văn Dung-Ths Lê Quang Khôi, 2011, Tp Hồ Chí Minh) Quản trị chiến lược thường được nghiên cứu và sử dụng thông qua các mô hình. Và một trong những mô hình chiến lược được chấp nhận rộng rãi nhất là mô hình quản trị chiến lược của F.
Exploring Corporation Strategy, 5th Ed. Prentice Hall Europe. Thực hiện đánh Đặt ra Đặt ra giá bên ngoài, mục tiêu mục tiêu chỉ ra cơ hội và dài hạn thường thách thức Nêu ra Xem nhiệm xét lại Phân l vụ hiện nhiệm v bổ tại, mục vụ của gi nguồn tiêu và công ty đ lực chiến lược Lựa chọn Chính Thực hiện đánh giá bên trong, chỉ ra chiến lược sách bộ điểm mạnh và điểm để theo đuổi phận yếu Hoạch định Thực thi Đánh giá chiến lược chiến lược chiến lược Hình 1. Mô hình quản trị chiến lược của F.David (Nguồn: Giáo trình Quản trị chiến lược, PGS.TS Ngô Kim Thanh, 2012, Tp Hồ Chí Minh) Về cơ bản, để xây dựng, quản trị chiến lược chúng ta cần 3 bước sau: Bước thứ nhất, Hoạch định chiến lược: 14 Hoạch định chiến lược là quá trình đề ra các công việc cần thực hiện của công ty, tổ chức những nghiên cứu để chỉ rõ những nhân tố chính của môi trường bên ngoài và bên trong của doanh nghiệp, xây dựng mục tiêu dài hạn, lựa chọn mọt trong số những chiến lược thay thế.
Ở bước này, nhà quản trị cần thực hiện các nội dung công việc chính sau: a, Chỉ ra vai trò, bản chất của việc đánh giá môi trường bên ngoài, nội dung và các công cụ đánh giá. Môi trường của doanh nghiệp được xem xét như một yếu tố tác động quan trọng tới các hoạt động của doanh nghiệp mà doanh nghiệp không thể tránh khỏi khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Chúng ta có thể hiểu được điều tất yếu đó nếu nhận thức được doanh nghiệp như là một hệ thống mở. Mà tại đó các bộ phận không chỉ tương tác với nhau theo một liên kết lôgic mà còn chịu tác động chi phối của môi trường bên ngoài.
Hệ thống sẽ tiếp nhận những yếu tố đầu vào và qua quá trình xử lý sẽ cho sản sinh các yếu tố đầu ra. Như vậy giữa doanh nghiệp và môi trường có sự tương tác hữu cơ, tác động qua lại. Đó mới chỉ là cách hiểu đơn giản về vai trò của môi trường đối với doanh nghiệp. Nếu hiểu rõ nắm bắt chắc chắn những đặc tính và những biến đổi của môi trường kinh doanh thì các nhà quản trị sẽ khai thác được những thời cơ và thuận lợi đem lại từ môi trường như yếu tố đầu vào hiệu quả và đầu ra thích hợp và đây là mục đích của việc phân tích môi trường kinh doanh nhằm tìm kiếm cơ hội và phát hiện ra những thách thức đặt ra cho doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế phát triển đa dạng và phức tạp như hiện nay, thì sự nắm bắt môi trừơng sẽ rất là khó khăn do sự xuất hiện của quá nhiều thông tin gây nhiễu, cần phải được lựa chọn kỹ càng. Đồng thời, không chỉ có một doanh nghiệp tham gia khai thác những tiềm năng từ môi trường mà còn rất nhiều doanh nghiệp khác có cùng mối quan tâm. Chính điều đó tạo nên sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp với nhau về các nguồn lực từ môi trường. 15 Phạm vi và nội dung phân tích môi trường bao gồm: Phân tích môi trường vĩ mô, môi trường tác nghiệp và phân tích môi trường vi mô.
Do vậy, khi phân tích môi trường thường chia nhiều cấp độ. Sự tương tác giữa các cấp độ môi trường được minh họa trong sơ đồ sau: Nhân tố kinh tế Nhân tố Nhân tố Công nghệ Chính trị Môi trường nội bộ Nhân tố Nhân tố tự nhiên Văn hóa xã hội Hình 1. Sơ đồ Các cấp độ của môi trường kinh danh (Nguồn: Giáo trình Quản trị chiến lược, PGS.