Tổng Quan Về Hiệu Quả Tài Chính Dịch Vụ Ngân Hàng Thương Mại

Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ ngân hàng, đóng vai trò then chốt. 76 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Hiệu Quả Tài Chính Dịch Vụ Ngân Hàng Thương Mại
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG
• 1.1.1. Khái niệm về dịch vụ và dịch vụ ngân hàng
• 1.1.2. Phân loại dịch vụ ngân hàng
• 1.1.2.1. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo quy mô giao dịch
• 1.1.2.2. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo thời hạn cung ứng dịch vụ
• 1.1.2.3. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo tính chất của nghiệp vụ NHTM
• 1.1.2.4. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo cách tạo ra thu nhập
• 1.1.2.5. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo quá trình phát triển của NHTM
• 1.1.3. Vai trò của dịch vụ ngân hàng
• 1.2. Tổng quan về dịch vụ phi tín dụng
• 1.2.1. Khái niệm về dịch vụ phi tín dụng
• 1.2.2. Đặc tính của dịch vụ phi tín dụng
• 1.2.3. Các loại hình dịch vụ phi tín dụng
• 1.2.3.1. Dịch vụ thanh toán
• 1.2.3.1.1. Thanh toán trong nước
• 1.2.3.1.2. Thanh toán quốc tế
• 1.2.3.2. Dịch vụ thẻ
• 1.2.3.2.1. Thẻ ghi nợ
• 1.2.3.2.2. Thẻ tín dụng
• 1.2.3.3. Dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.2.3.3.1. Kênh phân phối dịch vụ ngân hàng điện tử qua điện thoại
• 1.2.3.3.1.1. Call centre
• 1.2.3.3.1.2. Phone banking
• 1.2.3.3.2. Mobile banking
• 1.2.3.3.3. Internet Banking
• 1.2.3.4. Dịch vụ ngân quỹ
• 1.2.3.4.1. Dịch vụ thu hộ
• 1.2.3.4.2. Dịch vụ chi hộ
• 1.2.3.4.3. Dịch vụ cho thuê két sắt

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Tài Chính Dịch Vụ Ngân Hàng

Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ ngân hàng, đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, việc định nghĩa dịch vụ một cách thống nhất vẫn còn nhiều thách thức do tính chất phức tạp và vô hình của nó. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã liệt kê dịch vụ thành 12 ngành lớn, trong đó dịch vụ tài chính, bao gồm cả dịch vụ ngân hàng, chiếm một vị trí quan trọng. Dịch vụ ngân hàng không chỉ đơn thuần là nhận tiền gửi, cho vay mà còn bao gồm nhiều hoạt động kinh doanh khác. Hiểu một cách tổng quan, dịch vụ ngân hàng là tất cả các hoạt động của ngân hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng và tạo ra lợi nhuận. Theo David Cox “hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của NHTM gọi là dịch vụ ngân hàng hoặc là cơ sở, điều kiện để mở rộng và phát triển dịch vụ ngân hàng”.

1.1. Khái Niệm Dịch Vụ Ngân Hàng Thương Mại Hiện Nay

Dịch vụ ngân hàng là một bộ phận của dịch vụ tài chính và là một trong những loại hình dịch vụ xuất hiện sớm nhất. Giống như khái niệm dịch vụ, hiện nay vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm dịch vụ ngân hàng. Theo David Cox “hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của NHTM gọi là dịch vụ ngân hàng hoặc là cơ sở, điều kiện để mở rộng và phát triển dịch vụ ngân hàng”. Ông cũng giải thích: “Mọi ngân hàng hoạt động với ba chức năng cơ bản là nhận và giữ các khoản tiền gửi; cho phép rút tiền và vận hành hệ thống chuyển tiền; cho vay các khoản tiền gửi tới khách hàng có nhu cầu vay vốn”. Đây là chức năng cơ bản nhất nhưng bước sang đầu những năm 90, hệ thống ngân hàng hiện đại còn có các dịch vụ khác rộng rãi hơn, tinh vi hơn nhiều.

1.2. Đặc Điểm Nổi Bật Của Dịch Vụ Ngân Hàng

Dịch vụ ngân hàng có hai đặc điểm nổi bật. Thứ nhất, chỉ có các ngân hàng với những ưu thế riêng mới có thể thực hiện trọn vẹn. Các ưu thế này bao gồm mạng lưới rộng khắp, quan hệ với nhiều tổ chức kinh tế và hệ thống thông tin hiện đại. Thứ hai, dịch vụ ngân hàng gắn liền với hoạt động ngân hàng, hỗ trợ ngân hàng thực hiện tốt chức năng trung gian tín dụng và thanh toán. Qua đó, dịch vụ ngân hàng là tất cả những hoạt động phục vụ của ngân hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng và tìm kiếm lợi nhuận bao gồm: nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán, mua bán ngoại hối, bảo quản tài sản, tư vấn….

II. Cách Phân Loại Dịch Vụ Ngân Hàng Bí Quyết Quản Lý

Việc phân loại dịch vụ ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong quản lý và phát triển. Có nhiều cách phân loại dịch vụ ngân hàng, mỗi cách tiếp cận mang lại một góc nhìn khác nhau về hoạt động của ngân hàng. Các cách phân loại phổ biến bao gồm phân loại theo quy mô giao dịch, thời hạn cung ứng, tính chất nghiệp vụ, cách tạo ra thu nhập và quá trình phát triển của ngân hàng. Mỗi loại hình dịch vụ có vai trò và đặc điểm riêng, đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược quản lý phù hợp. Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ cung ứng cho các tập đoàn, tổng công ty lớn với quy mô và giá trị lớn.

2.1. Phân Loại Theo Quy Mô Giao Dịch Bán Buôn Bán Lẻ

Dịch vụ ngân hàng bán buôn phục vụ các tập đoàn lớn, trong khi dịch vụ ngân hàng bán lẻ hướng đến cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ cung ứng cho các tập đoàn, tổng công ty lớn với quy mô và giá trị lớn. Với dịch vụ ngân hàng bán buôn, NHTM cung ứng dịch vụ với chi phí thấp nhất để các tập đoàn, tổng công ty có thể tiếp cận và đầu tư với chi phí thấp nhất thị trường. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính cho khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

2.2. Phân Loại Theo Thời Hạn Ngắn Hạn Trung Dài Hạn

Dịch vụ ngân hàng ngắn hạn có thời hạn dưới một năm, bao gồm tiền gửi ngắn hạn, cho vay ngắn hạn và tài trợ thương mại. Dịch vụ ngân hàng trung và dài hạn có thời hạn từ một năm trở lên, như cho vay trung và dài hạn, cho thuê tài chính. Dịch vụ ngân hàng ngắn hạn là dịch vụ được ngân hàng cung cấp có thời hạn dưới một năm, bao gồm dịch vụ tiền gửi ngắn hạn, dịch vụ cho vay ngắn hạn, hoạt động tài trợ thương mại. Dịch vụ ngân hàng trung dài hạn là dịch vụ được ngân hàng cung cấp có thời hạn từ một năm trở lên như cho vay trung dài hạn, cho thuê tài chính.

2.3. Phân Loại Theo Tính Chất Nghiệp Vụ Ngân Hàng

Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm: dịch vụ huy động vốn, dịch vụ tín dụng, dịch vụ thanh toán, dịch vụ uỷ thác và các dịch vụ khác. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo cách tạo ra thu nhập Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm: dịch vụ tín dụng và dịch vụ phi tín dụng. Dịch vụ tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp đến khách hàng, đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng của khách hàng. Dịch vụ tín dụng đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập từ lãi.

III. Vai Trò Của Dịch Vụ Ngân Hàng Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế

Dịch vụ ngân hàng đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, ngân hàng thương mại và khách hàng. Đối với nền kinh tế, dịch vụ ngân hàng giúp hoạt động kinh tế trở nên thuận lợi, nhanh chóng và an toàn hơn, đồng thời hạn chế lưu thông tiền mặt. Đối với ngân hàng thương mại, dịch vụ ngân hàng mang lại lợi nhuận, đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao khả năng cạnh tranh. Đối với khách hàng, dịch vụ ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn, cung cấp tiện ích trong thanh toán và hoạt động kinh doanh. Có thể nói hoạt động ngân hàng tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới hầu hết các khía cạnh của nền kinh tế.

3.1. Tác Động Của Dịch Vụ Ngân Hàng Đến Nền Kinh Tế

Dịch vụ ngân hàng thúc đẩy huy động tối đa nguồn lực tiền tệ trong cộng đồng để phục vụ đầu tư phát triển kinh tế. Có thể nói hoạt động ngân hàng tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới hầu hết các khía cạnh của nền kinh tế. Dịch vụ ngân hàng giúp hoạt động kinh tế trở nên thuận lợi, nhanh chóng và an toàn hơn, đồng thời hạn chế lưu thông tiền mặt trong nền kinh tế, giúp giảm đáng kể chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản.

3.2. Lợi Ích Của Dịch Vụ Ngân Hàng Đối Với NHTM

Dịch vụ ngân hàng mang lại lợi nhuận cho ngân hàng. Đa dạng các loại hình dịch vụ giúp ngân hàng hạn chế rủi ro, đa dạng hóa nguồn thu. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc đa dạng và phát triển các dịch vụ ngân hàng sẽ đem lại ưu thế vượt trội, nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng hiện đại, phong phú, đáp ứng tối đa nhu cầu của khách hàng sẽ thu hút được khách hàng đến với mình.

3.3. Dịch Vụ Ngân Hàng Lợi Ích Cho Khách Hàng

Dịch vụ ngân hàng ra đời đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng của khách hàng. Đồng thời cung cấp các tiện ích trong hoạt động thanh toán, hoạt động kinh doanh, thoả mãn nhu cầu của khách hàng. Không có sự tham gia của ngân hàng, để thực hiện thanh toán khách hàng phải dùng tiền mặt, phát sinh rủi ro và chi phí cao. Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng đã giảm thiểu các hạn chế này, giúp khách hàng tiết kiệm được thời gian và chi phí.

IV. Dịch Vụ Phi Tín Dụng Định Nghĩa Đặc Điểm Quan Trọng

Dịch vụ phi tín dụng là các dịch vụ ngân hàng dựa trên lệ phí, không liên quan đến việc mở rộng tín dụng. Đây là những dịch vụ đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng và mang lại thu nhập cho ngân hàng dưới dạng phí dịch vụ. Dịch vụ phi tín dụng có những đặc tính riêng biệt, như tính vô hình, tính đồng thời trong cung ứng và tiêu dùng, và tính không đồng nhất về chất lượng. Trong phạm vi đề tài này, dịch vụ phi tín dụng được hiểu là những dịch vụ mà khi NHTM cung cấp cho khách hàng sẽ mang lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định dưới dạng phí dịch vụ, như dịch vụ thanh toán và các dịch vụ khác theo yêu cầu của khách hàng; không bao gồm hoạt động đầu tư, huy động vốn và cấp tín dụng của NHTM.

4.1. Khái Niệm Dịch Vụ Phi Tín Dụng Trong Ngân Hàng

Dịch vụ phi tín dụng là bất cứ dịch vụ hoặc sản phẩm nào cung cấp bởi ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính mà không phải là những dịch vụ tín dụng. Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định, không bao gồm dịch vụ tín dụng.

4.2. Các Đặc Tính Của Dịch Vụ Phi Tín Dụng Cần Biết

Dịch vụ phi tín dụng mang đầy đủ những thuộc tính chung của dịch vụ, cụ thể: Tính vô hình: đây là điểm phân biệt cơ bản với các sản phẩm của các ngành sản xuất vật chất, nếu như sản phẩm là những hàng hóa hữu hình thì dịch vụ lại không tồn tại dưới dạng vật chất bằng những vật phẩm cụ thể, không nhìn thấy được và do đó không thể xác định chất lượng dịch vụ trực tiếp bằng những chỉ tiêu kỹ thuật được lượng hóa. Khách hàng khi sử dụng các dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng sẽ khó biết được chất lượng của dịch vụ trước khi tiêu dùng, chỉ có thể đánh giá chất lượng dịch vụ sau khi đã mua và sử dụng dịch vụ thông qua các tiện ích mà dịch vụ đó mang lại.

V. Các Loại Hình Dịch Vụ Phi Tín Dụng Ngân Hàng Phổ Biến

Có nhiều loại hình dịch vụ phi tín dụng mà ngân hàng cung cấp, bao gồm dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử và dịch vụ ngân quỹ. Mỗi loại hình dịch vụ có đặc điểm và vai trò riêng, đáp ứng nhu cầu khác nhau của khách hàng. Dịch vụ thanh toán bao gồm thanh toán trong nước và quốc tế, sử dụng các phương thức như ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, séc và chuyển tiền. Dịch vụ thẻ cung cấp các loại thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng, cho phép khách hàng thanh toán và rút tiền mặt. Dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng truy cập từ xa vào ngân hàng để thực hiện các giao dịch và kiểm soát tài khoản. Dịch vụ ngân quỹ đáp ứng nhu cầu quản lý ngân quỹ, kiểm soát dòng tiền của khách hàng.

5.1. Dịch Vụ Thanh Toán Trong Nước Quốc Tế

Dịch vụ thanh toán là việc các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán cung ứng các phương tiện thanh toán, thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản khách hàng. Thanh toán trong nước bao gồm thanh toán bằng ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu và séc. Thanh toán quốc tế bao gồm chuyển tiền, nhờ thu, giao chứng từ trả tiền và tín dụng chứng từ.

5.2. Dịch Vụ Thẻ Ghi Nợ Tín Dụng

Thẻ thanh toán là phương tiện thanh toán do các ngân hàng phát hành. Chủ thẻ sử dụng thẻ để thực hiện việc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nộp, rút tiền mặt, chuyển khoản tại các máy, các quầy tự động của ngân hàng. Thẻ ghi nợ gắn liền với tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng, cho phép rút tiền mặt và thanh toán. Thẻ tín dụng cho phép chủ thẻ sử dụng một hạn mức tín dụng nhất định và thanh toán sau.

5.3. Dịch Vụ Ngân Hàng Điện Tử Tiện Lợi Nhanh Chóng

Dịch vụ ngân hàng điện tử được giải thích như là dịch vụ cho phép khách hàng có thể truy cập từ xa vào một ngân hàng nhằm: thu thập thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên tài khoản lưu ký tại ngân hàng đó và đăng ký sử dụng dịch vụ mới. Hiện nay, có hai kênh phân phối dịch vụ ngân hàng điện tử chủ yếu là Internet và điện thoại. Kênh phân phối dịch vụ ngân hàng điện tử qua điện thoại có thể thực hiện với các dịch vụ: Call centre, phone banking, mobile banking.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển đổi số ngành ngân hàng, việc đa dạng hóa nguồn thu nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng truyền thống là yêu cầu sống còn đối với các tổ chức tín dụng. Tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Bình Phước, thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng năm 2010 từng đạt mức 9.398 triệu đồng nhưng đã trải qua nhiều giai đoạn sụt giảm sâu trong các năm 2011 và 2012 với mức tăng trưởng âm lần lượt là 12,5% và 24,1%. Mặc dù quy mô huy động vốn năm 2010 đạt 1.810 tỷ đồng và duy trì đà tăng trưởng ổn định, song tỷ trọng thu nhập ròng từ dịch vụ phi tín dụng trên tổng lợi nhuận kinh doanh lại liên tục sụt giảm, từ mức 14,11% năm 2010 xuống đáy 3,50% vào năm 2013 trước khi phục hồi nhẹ lên 4,33% vào năm 2014.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để tối ưu hóa hiệu quả tài chính và nâng cao tỷ suất sinh lời của các sản phẩm dịch vụ phi tín dụng tại một địa bàn miền núi với dân số trên 937,9 nghìn người, mật độ cư dân thưa thớt 136,8 người/km2 và sự cạnh tranh khốc liệt từ 13 tổ chức tín dụng cùng 4 quỹ tín dụng nhân dân. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích thực trạng hiệu quả tài chính của từng nhóm sản phẩm phi tín dụng trong giai đoạn 5 năm từ 2010 đến 2014, bóc tách nguyên nhân khiến chi phí vận hành tăng cao và thu nhập ròng suy giảm, từ đó thiết lập hệ thống giải pháp toàn diện. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ chi nhánh tái cơ cấu danh mục sản phẩm, cải thiện tỷ lệ thu nhập ròng trên doanh thu phí từ mức 30,52% năm 2014 lên mức mục tiêu trên 45%, góp phần ổn định nguồn thu và kiểm soát rủi ro hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và chức năng ngân hàng thương mại hiện đại. Theo quan điểm kinh điển của David Cox, ngân hàng vận hành với ba chức năng cơ bản là nhận tiền gửi, vận hành hệ thống chuyển tiền và cung cấp tín dụng, đồng thời phát triển hơn 300 dịch vụ tài chính hiện đại để phục vụ nhu cầu của nền kinh tế. Dưới góc độ quốc tế, Phụ lục 1B của Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) phân loại dịch vụ tài chính tại ngành thứ 7 trong số 12 ngành dịch vụ lớn với 155 phân ngành cụ thể, khẳng định dịch vụ ngân hàng là bộ phận trọng yếu của cấu trúc tài chính toàn cầu. Tại Việt Nam, khuôn khổ pháp lý về hoạt động ngân hàng được quy định xuyên suốt tại Chương 4 của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010.

Định nghĩa dịch vụ phi tín dụng được chuẩn hóa dựa trên Từ điển thuật ngữ ngân hàng của Barron (tác giả Thomas P.Fitch, xuất bản lần thứ 5) và tài liệu khảo sát của tổ chức Deloitte Touche Tohmatsu: dịch vụ phi tín dụng là tập hợp các sản phẩm dịch vụ dựa trên phí do tổ chức tài chính cung cấp cho khách hàng mà không liên quan đến việc cấp vốn hay tạo lập rủi ro tín dụng trực tiếp. Khung chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính trong đề tài bao gồm ba biến số cốt lõi: Thu nhập ròng từ dịch vụ phi tín dụng (doanh thu phí trừ chi phí trực tiếp và chi phí chung phân bổ), Tỷ lệ lợi nhuận biên dịch vụ phi tín dụng (thu nhập ròng trên tổng thu nhập phí) và Tỷ lệ chi phí trên thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng (CIR phi tín dụng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo kế toán quản trị GLI004P và hệ thống thống kê nội bộ của Vietinbank Bình Phước trong giai đoạn 5 năm liên tục từ 2010 đến 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu lịch sử của 5 mảng dịch vụ phi tín dụng chủ lực được cung ứng tại Hội sở chi nhánh và 6 phòng giao dịch trực thuộc trên toàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát, loại trừ sai số mẫu và phản ánh chân thực toàn bộ bức tranh tài chính của chi nhánh.

Về phương pháp phân tích, tác giả áp dụng phương pháp định lượng kết hợp kỹ thuật phân bổ chi phí gián tiếp. Do hệ thống kế toán ngân hàng thời kỳ này chưa bóc tách riêng chi phí quản trị cho mảng phi tín dụng, tác giả đã xây dựng mô hình phân bổ chi phí chung theo tỷ lệ thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (ví dụ năm 2010 tỷ lệ này là 4,2% trên tổng chi phí chung 57.352 triệu đồng, tương ứng chi phí phân bổ 2.463 triệu đồng). Lý do lựa chọn mô hình phân bổ này là nhằm phản ánh chính xác giá thành dịch vụ, từ đó tính toán chân thực biên lợi nhuận ròng và chỉ số CIR cho từng nghiệp vụ thanh toán, thẻ, ngân quỹ và đại lý bảo hiểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ đóng góp của dịch vụ phi tín dụng vào tổng lợi nhuận của chi nhánh rất khiêm tốn và có xu hướng suy giảm. Năm 2010, tỷ trọng thu nhập ròng từ dịch vụ phi tín dụng trên tổng lợi nhuận đạt 14,11%, nhưng đã sụt giảm nghiêm trọng xuống còn 6,12% năm 2011, 4,76% năm 2012 và chạm mức thấp nhất 3,50% năm 2013 trước khi hồi phục nhẹ lên 4,33% năm 2014. Tổng lợi nhuận sau dự phòng của chi nhánh năm 2010 đạt 44.409 triệu đồng và tăng lên 58,4 tỷ đồng vào năm 2014, tuy nhiên sự tăng trưởng này chủ yếu dựa vào hoạt động cấp tín dụng.

Thứ hai, dịch vụ thẻ và ngân hàng điện tử ghi nhận sự bứt phá vượt bậc về cả quy mô doanh thu lẫn lợi nhuận. Thu nhập ròng từ mảng này tăng liên tục từ 188 triệu đồng năm 2010 lên 969 triệu đồng năm 2014, đạt tốc độ tăng trưởng hơn 415%. Tỷ lệ lợi nhuận biên của dịch vụ thẻ luôn duy trì ở mức cao từ 41,64% đến 61,67%. Tính đến cuối năm 2014, chi nhánh đã phát triển được 45.317 thẻ ATM và tài khoản đăng ký SMS Banking, Vietinbank iPay cùng 2.021 thuê bao di động sử dụng Bankplus.

Thứ ba, dịch vụ ngân quỹ phát sinh chi phí vận hành quá lớn, dẫn đến thu nhập ròng liên tục bị âm trong 4 năm liền. Cụ thể, sau khi đạt thu nhập ròng 360 triệu đồng vào năm 2010, mảng ngân quỹ đã rơi vào trạng thái lỗ nặng với thu nhập ròng năm 2011 âm 386 triệu đồng, năm 2012 âm 479 triệu đồng, năm 2013 âm 282 triệu đồng và năm 2014 âm 607 triệu đồng. Tỷ lệ chi phí trên doanh thu của mảng ngân quỹ năm 2014 lên tới 136,15%.

Thứ tư, dịch vụ thanh toán trong nước và thanh toán quốc tế có tỷ suất sinh lời tốt nhưng chưa bền vững. Dịch vụ thanh toán trong nước duy trì tỷ lệ thu nhập ròng trên doanh thu từ 38,87% đến 62,59%, đóng góp khoảng 30% tổng thu phí phi tín dụng năm 2014. Trong khi đó, thanh toán quốc tế bị thu hẹp đáng kể do thị trường xuất khẩu hạt điều, cao su gặp khó khăn, khiến thu nhập giảm từ 669 triệu đồng năm 2010 xuống 165 triệu đồng năm 2012 trước khi tăng trở lại mức 423 triệu đồng năm 2014.

Thảo luận kết quả

Diễn biến tài chính của các mảng dịch vụ được thể hiện trực quan thông qua bảng ma trận cơ cấu doanh thu và biểu đồ kết hợp cột - đường. Biểu đồ đường thể hiện tỷ lệ chi phí trên thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng đã tăng mạnh từ 35,17% năm 2010 lên mức đỉnh 79,62% năm 2012 và giữ ở mức 69,47% năm 2014. Bảng số liệu phân rã chi phí làm rõ nguyên nhân của sự suy giảm hiệu quả: việc thành lập các phòng giao dịch mới và chuyển đổi mô hình giao dịch một cửa sang hai cửa đã làm tăng mạnh chi phí khấu hao, chi phí nhân sự và vận hành máy móc.

Nguyên nhân căn bản khiến mảng dịch vụ ngân quỹ bị thua lỗ là do đặc thù địa bàn Bình Phước có diện tích rộng lớn, nhiều điểm thu chi tiền mặt lưu động cách trung tâm chi nhánh tới 70km. Chi phí phương tiện chuyên dùng, xăng dầu, bảo dưỡng và làm thêm giờ của nhân viên tiếp quỹ đã vượt quá nguồn thu phí thu được. Thêm vào đó, chi nhánh áp dụng chính sách miễn giảm phí dịch vụ ngân quỹ để hỗ trợ huy động vốn từ các doanh nghiệp lớn như Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú hay Công ty Cổ phần Vedan. Đối với thanh toán quốc tế, việc Vietinbank siết chặt hạn mức tín dụng ngành điều đã làm suy giảm doanh số giao dịch ngoại thương.

Khi đối chiếu với các mô hình quốc tế, ngân hàng Bangkok Bank tại Thái Lan từng đạt mức tăng trưởng doanh thu 7 lần và tăng thêm 60% khách hàng nhờ chiến lược mở 36 chi nhánh nhỏ tại siêu thị, trường đại học trong 18 tháng. Đồng thời, Ngân hàng Standard Chartered Singapore duy trì tỷ trọng thu nhập từ phí dịch vụ chiếm trên 56% tổng thu nhập nhờ đẩy mạnh quản lý tài sản cho bên thứ ba tại hơn 200 chi nhánh. Điều này chỉ ra rằng Vietinbank Bình Phước cần chuyển dịch mạnh mẽ từ các dịch vụ ngân quỹ truyền thống tốn kém chi phí sang các kênh phân phối số hóa và mô hình bán chéo trọn gói tương tự như HSBC Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Tái cơ cấu biểu phí và tối ưu hóa chi phí vận hành dịch vụ ngân quỹ: Ban Giám đốc chi nhánh cần ban hành cơ chế biểu phí dịch vụ ngân quỹ linh hoạt trước quý 2, loại bỏ chính sách miễn giảm phí dàn trải đối với các hợp đồng thu đổi, kiểm đếm lưu động có cự ly di chuyển trên 30km. Đặt mục tiêu giảm tỷ lệ chi phí trên thu nhập của mảng ngân quỹ từ 136,15% xuống dưới mức 85% trong vòng 18 tháng, từng bước đưa thu nhập ròng mảng ngân quỹ thoát khỏi mức âm 607 triệu đồng.

Mở rộng hệ sinh thái số và thúc đẩy bán chéo dịch vụ thẻ, ngân hàng điện tử: Phòng Bán lẻ và các Phòng giao dịch đẩy mạnh liên kết với các trường học, bệnh viện, đơn vị hành chính sự nghiệp trên địa bàn để phát hành thẻ chi lương trọn gói, tích hợp 100% tài khoản mở mới với Vietinbank iPay và SMS Banking. Mục tiêu nâng tổng số lượng tài khoản số hoạt động từ 45.317 tài khoản lên mốc 70.000 tài khoản trong vòng 12 tháng tới, nâng tỷ trọng thu nhập mảng thẻ và ngân hàng điện tử lên trên 35% tổng thu phí dịch vụ.

Đổi mới chính sách tiếp thị dịch vụ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại: Phòng Khách hàng Doanh nghiệp chủ động tiếp cận các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cao su, nông sản quy mô lớn trên địa bàn để cung cấp trọn gói các giải pháp thanh toán LC, nhờ thu và chiết khấu chứng từ. Phấn đấu đưa doanh thu phí dịch vụ thanh toán quốc tế tăng trưởng tối thiểu 25%/năm trong giai đoạn tiếp theo, đạt giá trị thu phí trên 800 triệu đồng.

Hoàn thiện mô hình hạch toán kế toán quản trị và gắn chỉ tiêu KPI dịch vụ: Bộ phận Kế toán và Tổng hợp khẩn trương xây dựng quy chế phân bổ chi phí gián tiếp chi tiết cho từng nhóm sản phẩm phi tín dụng, chấm dứt việc hạch toán gộp. Ban lãnh đạo áp dụng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công việc KPI bắt buộc về thu phí phi tín dụng cho từng giao dịch viên và nhân viên quan hệ khách hàng, thiết lập quỹ khen thưởng định kỳ hàng quý trích từ 3% đến 5% thu nhập ròng phí dịch vụ tăng thêm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận thực chứng và bộ chỉ số phân bổ chi phí kế toán quản trị để đánh giá chính xác hiệu quả từng dòng sản phẩm dịch vụ, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh dịch vụ ngoài lãi phù hợp với thực tế chi nhánh.

Cán bộ phụ trách nghiệp vụ bán lẻ, thanh toán quốc tế và ngân hàng số: Tham khảo các phân tích thực tế về quy trình phát triển dịch vụ thẻ, mô hình bán chéo gói sản phẩm tích hợp và phương pháp quản trị chi phí tiếp quỹ tại các địa bàn có bán kính phục vụ rộng.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về đo lường hiệu quả tài chính dịch vụ phi tín dụng, với nguồn số liệu sơ cấp và thứ cấp được xử lý chi tiết qua mô hình phân bổ chi phí thực nghiệm.

Chuyên gia hoạch định chính sách tiền tệ và cơ quan quản lý nhà nước: Nắm bắt các rào cản thực tế về thói quen tiền mặt, trình độ dân trí địa phương và cơ chế biểu phí, từ đó hoàn thiện các chính sách thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại các vùng kinh tế nông nghiệp, bán sơn địa.

Câu hỏi thường gặp

Dịch vụ phi tín dụng đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với sự an toàn tài chính của ngân hàng? Dịch vụ phi tín dụng tạo ra dòng thu nhập từ phí mang tính ổn định cao, không chịu rủi ro trích lập dự phòng như tín dụng. Trong giai đoạn 2010-2014, khi hoạt động cho vay biến động khiến lợi nhuận sụt giảm vào năm 2012, các mảng dịch vụ thanh toán và thẻ đã giúp ngân hàng duy trì thanh khoản, phân tán rủi ro lãi suất và củng cố nền khách hàng giao dịch thường xuyên.

Tại sao dịch vụ ngân quỹ tại Vietinbank Bình Phước lại ghi nhận thu nhập ròng âm trong giai đoạn 2011-2014? Dịch vụ ngân quỹ bị âm liên tục từ 282 triệu đồng đến 607 triệu đồng mỗi năm do chi phí vận chuyển, xăng dầu và kiểm đếm lưu động tại địa bàn trải rộng 70km quá tốn kém. Bên cạnh đó, ngân hàng thực hiện chính sách miễn giảm phí dịch vụ ngân quỹ cho các khách hàng doanh nghiệp lớn để thu hút tiền gửi, khiến tỷ lệ chi phí trên doanh thu năm 2014 tăng lên 136,15%.

Mảng dịch vụ phi tín dụng nào có mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng nhất trong giai đoạn nghiên cứu? Dịch vụ thẻ và ngân hàng điện tử đạt hiệu quả nổi bật nhất với thu nhập ròng tăng từ 188 triệu đồng năm 2010 lên 969 triệu đồng năm 2014, tương ứng mức tăng trên 415%. Tỷ lệ lợi nhuận biên của mảng này luôn đạt trên 51% trong năm 2014 nhờ ngân hàng phát huy tối đa công tác bán chéo sản phẩm kèm tài khoản tiền gửi và chi lương qua thẻ cho 45.317 khách hàng.

Phương pháp nào được sử dụng để giải quyết bài toán thiếu dữ liệu chi phí gián tiếp của dịch vụ phi tín dụng? Tác giả đã áp dụng phương pháp kế toán quản trị phân bổ chi phí chung theo tỷ lệ doanh thu phí phi tín dụng trên tổng thu nhập kinh doanh. Cụ thể, trong năm 2010, tỷ lệ này là 4,2% được áp dụng trên tổng chi phí chung 57.352 triệu đồng để xác định chính xác 2.463 triệu đồng chi phí gián tiếp, giúp lượng hóa chân thực thu nhập ròng từng dịch vụ.

Ngân hàng có thể học hỏi bài học kinh nghiệm gì từ các mô hình ngân hàng quốc tế như Bangkok Bank hay HSBC? Vietinbank Bình Phước cần học tập Bangkok Bank trong việc mở rộng các điểm giao dịch vệ tinh linh hoạt tại khu dân cư đông đúc, giúp tăng doanh thu gấp 7 lần. Đồng thời, chi nhánh cần áp dụng chiến lược đóng gói sản phẩm trọn gói và liên kết bán chéo bảo hiểm, quản lý tài sản theo mô hình của HSBC Việt Nam và Standard Chartered Singapore nhằm tối ưu hóa biên lợi nhuận thu phí.

Kết luận

• Dịch vụ phi tín dụng tại Vietinbank Bình Phước trong giai đoạn 2010-2014 chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, đóng góp tỷ trọng thu nhập ròng trên tổng lợi nhuận chỉ đạt từ 3,50% đến 14,11%.
• Dịch vụ thẻ và ngân hàng điện tử là điểm sáng nổi bật với mức tăng trưởng lợi nhuận ròng hơn 415%, phục vụ hơn 45.317 tài khoản giao dịch thường xuyên.
• Dịch vụ ngân quỹ chịu gánh nặng chi phí vận chuyển lớn dẫn đến thu nhập ròng âm 607 triệu đồng vào năm 2014, đòi hỏi phải tái cấu trúc biểu phí ngay lập tức.
• Luận văn đã giải quyết thành công bài toán phân bổ chi phí kế toán quản trị cho 5 mảng dịch vụ phi tín dụng trên tổng chi phí chung 57.352 triệu đồng của ngân hàng.
• Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào số hóa quy trình, thiết lập KPI định lượng và tái cơ cấu biểu phí dịch vụ theo lộ trình từ 12 đến 18 tháng tới.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã lượng hóa chi tiết bức tranh tài chính của từng nghiệp vụ ngoài lãi tại địa bàn tỉnh Bình Phước, cung cấp cơ sở khoa học để ban lãnh đạo chuyển đổi mô hình tăng trưởng bền vững. Các bước triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán quản trị tự động trong 6 tháng tới và ban hành biểu phí dịch vụ mới trong vòng 1 năm. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý ngân hàng có thể tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng các giải pháp quản trị chi phí và phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại vào thực tiễn hoạt động của đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1. Khái niệm về dịch vụ và dịch vụ ngân hàng. Bên cạnh lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp thì lĩnh vực dịch vụ ngày càng trở nên quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về dịch vụ do tính chất phức tạp, đa dạng và vô hình của nó.

Không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới mỗi quốc gia có một cách hiểu khác nhau về dịch vụ. Vì lẽ đó, Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã không cố gắng đưa ra một khái niệm chung về dịch vụ mà thay vào đó WTO đã liệt kê dịch vụ thành 12 ngành lớn, trong mỗi ngành lớn lại bao gồm các phân ngành, tổng cộng có 155 phân ngành. Theo phụ lục 1B hiệp định chung về thương mại dịch vụ ( GATS ), dịch vụ tài chính được xếp ở ngành 7 trong 12 ngành dịch vụ. Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch vụ bảo hiểm và liên quan đến bảo hiểm, dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ tài chính khác.

Như vậy dịch vụ ngân hàng là một bộ phận của dịch vụ tài chính và là một trong những loại hình dịch vụ xuất hiện sớm nhất. Giống như khái niệm dịch vụ, hiện nay vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm dịch vụ ngân hàng. Theo David Cox “hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của NHTM gọi là dịch vụ ngân hàng hoặc là cơ sở, điều kiện để mở rộng và phát triển dịch vụ ngân hàng”. Ông cũng giải thích: “Mọi ngân hàng hoạt động với ba chức năng cơ bản là nhận và giữ các khoản tiền gửi; cho phép rút tiền và vận hành hệ thống chuyển tiền; cho vay các khoản tiền gửi tới khách hàng có nhu cầu vay vốn”.

Đây là chức năng cơ bản nhất nhưng bước sang đầu những năm 90, hệ thống ngân hàng hiện đại còn có các dịch vụ khác rộng rãi hơn, tinh vi hơn nhiều. Trong thực tế, một ngân hàng lớn thường có khoảng 300 2 dịch vụ khác nhau cho khách hàng là các cá nhân hay doanh nghiệp. Như vậy, có thể hiểu dịch vụ ngân hàng là tất cả các hoạt động của ngân hàng, bao gồm cả các hoạt động truyền thống và các dịch vụ thu phí mang tính chất kinh doanh. Trong hiệp định chung về thương mại - dịch vụ (GATS) thì dịch vụ ngân hàng gắn liền với hoạt động ngân hàng như: tiền gửi, cho vay, cho thuê tài chính, chuyển tiền, thanh toán thẻ, séc, bảo lãnh và cam kết, mua bán các công cụ thị trường tài chính, phát hành chứng khoán, môi giới tiền tệ, quản lý tài sản, dịch vụ thanh toán và bù trừ, cung cấp và chuyển giao các thông tin tài chính, dịch vụ tư vấn và trung gian hỗ trợ tài chính khác.

Ở Việt Nam, hoạt động ngân hàng chịu sự điều tiết của Luật TCTD 2010. Tuy nhiên, luật lại không đưa ra định nghĩa và giải thích như thế nào là dịch vụ ngân hàng mà chỉ đề cập đến thuật ngữ hoạt động ngân hàng, cụ thể trong chương 4-Luật các TCTD 2010 đề cập đến hoạt động ngân hàng của NHTM bao gồm các hoạt động nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Nói đến dịch vụ ngân hàng, người ta thường gắn nó với hai đặc điểm: Thứ nhất: Đó là các dịch vụ chỉ có các ngân hàng với những ưu thế của riêng mới có thể thực hiện một các trọn vẹn và đầy đủ. Các ưu thế của các NHTM được thể hiện qua các điểm sau: có mạng lưới rộng khắp, có quan hệ rộng khắp với nhiều công ty, tổ chức kinh tế và có trang bị hệ thống thông tin hiện đại… Thứ hai: Đó là các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng, không những cho phép các NHTM thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng mà còn hỗ trợ tích cực để NHTM thực hiện tốt chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán.

Qua những phân tích trên, chúng ta có thể hiểu dịch vụ ngân hàng là tất cả những hoạt động phục vụ của ngân hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng và tìm kiếm lợi nhuận bao gồm: nhận tiền gửi, cho vay, thanh 3 toán, mua bán ngoại hối, bảo quản tài sản, tư vấn…. Trên thực tế, dịch vụ và sản phẩm không phải là hai khái niệm đồng nhất. Tuy nhiên, đối với NHTM, sản phẩm mà các ngân hàng kinh doanh thực chất là các dịch vụ – một loại lợi ích không tồn tại dưới dạng vật chất liên quan đến tài chính. Do đó, trong phạm vi đề tài này, sản phẩm và dịch vụ trong hoạt động ngân hàng sẽ có cách hiểu tương tự nhau.2 Phân loại dịch vụ ngân hàng Phân loại dịch vụ ngân hàng theo quy mô giao dịch Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ.

Dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ cung ứng cho các tập đoàn, tổng công ty lớn với quy mô và giá trị lớn. Với dịch vụ ngân hàng bán buôn, NHTM cung ứng dịch vụ với chi phí thấp nhất để các tập đoàn, tổng công ty có thể tiếp cận và đầu tư với chi phí thấp nhất thị trường. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính cho khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo thời hạn cung ứng dịch vụ Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng ngắn hạn và dịch vụ ngân hàng trung dài hạn.

Dịch vụ ngân hàng ngắn hạn là dịch vụ được ngân hàng cung cấp có thời hạn dưới một năm, bao gồm dịch vụ tiền gửi ngắn hạn, dịch vụ cho vay ngắn hạn, hoạt động tài trợ thương mại. 4 Dịch vụ ngân hàng trung dài hạn là dịch vụ được ngân hàng cung cấp có thời hạn từ một năm trở lên như cho vay trung dài hạn, cho thuê tài chính. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo tính chất của nghiệp vụ NHTM Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm: dịch vụ huy động vốn, dịch vụ tín dụng, dịch vụ thanh toán, dịch vụ uỷ thác và các dịch vụ khác. Phân loại dịch vụ ngân hàng theo cách tạo ra thu nhập Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm: dịch vụ tín dụng và dịch vụ phi tín dụng.

Dịch vụ tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp đến khách hàng, đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng của khách hàng. Dịch vụ tín dụng đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập từ lãi. Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ là dịch vụ được ngân hàng cung cấp đến khách hàng, đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng. Dịch vụ phi tín dụng đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập từ thu phí dịch vụ.

Phân loại dịch vụ ngân hàng theo quá trình phát triển của NHTM Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng truyền thống và dịch vụ ngân hàng hiện đại. Dịch vụ ngân hàng truyền thống bao gồm dịch vụ nhận tiền gửi, cho vay và dịch vụ thanh toán: -Dịch vụ nhận tiền gửi: cho vay là hoạt động có tính sinh lời cao, do đó các ngân hàng đã sử dụng nhiều phương thức để huy động vốn trong đó có nguồn vốn quan trọng đó là các khoản tiền gửi khách hàng. Dịch vụ tiền gửi đã đem lại khoản sinh lợi cho khách hàng trên cơ sở lãi suất huy động. 5 -Cho vay: Trong thời kỳ đầu, các ngân hàng thực hiện chiết khấu thương phiếu cho thương nhân.

Bản chất đây là hoạt động cho vay đối với các doanh nhân trên cơ sở thế chấp các khoản phải thu hoặc chuyển nhượng quyền đòi nợ cho ngân hàng lấy tiền mặt. Sau một quá trình hoạt động, ngân hàng tiến hành cho vay trực tiếp không thông qua thương phiếu nhằm mở rộng hoạt động cho vay theo chủ thể và bao trùm nền kinh tế. -Dịch vụ thanh toán: Lịch sử cho thấy, một trong những dịch vụ ngân hàng đầu tiên thực hiện là dịch vụ trao đổi ngoại tệ. Ngân hàng thực hiện hoạt động mua bán ngoại tệ nhằm đáp ứng nhu cầu ngoại hối phục vụ chi trả và đầu tư giữa người cư trú và người không cư trú.

Cuộc cách mạng công nghiệp ở Châu Âu và Châu Mỹ đã đánh dấu sự ra đời những hoạt động và dịch vụ ngân hàng mới. Một dịch vụ được đánh giá là phát minh của nhân loại đó là tài khoản tiền gửi giao dịch. Tài khoản tiền gửi giao dịch cho phép người gửi tiền viết sec thanh toán cho hoạt động mua sắm hàng hoá, dịch vụ. Việc cung cấp dịch vụ này được xem là một trong những bước đi quan trọng trong công nghiệp ngân hàng vì nó đã cải thiện đáng kể hiệu quả của quá trình thanh toán, làm cho hoạt động giao dịch trở nên dễ dàng hơn, chính xác, nhanh chóng và an toàn hơn.

Dịch vụ ngân hàng hiện đại được hiểu bao gồm những dịch vụ ngân hàng truyền thống được nâng cấp, phát triển trên nền tảng công nghệ hiện đại và những dịch vụ hoàn toàn mới được cung cấp nhằm đem lại tiện ích cho người sử dụng. Bao gồm: Dịch vụ thanh toán trong nước, dịch vụ thanh toán quốc tế, dịch vụ thẻ, dịch vụ hối đoái, dịch vụ uỷ thác, dịch vụ bảo hiểm, dịch vụ ngân hàng điện tử, dịch vụ ngân quỹ, dịch vụ lưu ký chứng khoán, dịch vụ tư vấn đầu tư cung cấp thông tin….3 Vai trò của dịch vụ ngân hàng. Đối với nền kinh tế: dịch vụ ngân hàng giúp hoạt động kinh tế trở nên thuận lợi, nhanh chóng và an toàn hơn, đồng thời hạn chế lưu thông tiền mặt 6 trong nền kinh tế, giúp giảm đáng kể chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản. Hoạt động ngân hàng thúc đẩy huy động tối đa nguồn lực tiền tệ trong cộng đồng để phục vụ đầu tư phát triển kinh tế.

Có thể nói hoạt động ngân hàng tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới hầu hết các khía cạnh của nền kinh tế. Đối với ngân hàng thương mại: Dịch vụ ngân hàng mang lại lợi nhuận cho ngân hàng. Đa dạng các loại hình dịch vụ giúp ngân hàng hạn chế rủi ro, đa dạng hóa nguồn thu.