Đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp tại Quỳnh Phụ, Thái Bình

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình. Phân tích thực trạng, yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Trình Thị Liên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Phượng Lê
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục đồ thị, hộp
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 2.1. Cơ sở lý luận về đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.1. Mô hình sử dụng đất và các khái niệm liên quan
• 2.1.2. Hiệu quả kinh tế và những vấn đề liên quan
• 2.1.3. Nội dung đánh giá hiệu quả của các mô hình sử dụng đất
• 2.1.4. Yếu tố ảnh hưởng hiệu quả của mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 2.2. Cơ sở thực tiễn về hiệu quả các mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 2.2.1. Kinh nghiệm trong nước
• 2.2.2. Bài học kinh nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 3.1.3. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 3.1.4. Nhận xét chung về những thuận lợi khó khăn
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.2.3. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin
• 3.2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Quỳnh Phụ
• 4.1.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp
• 4.1.2. Biến động sử dụng đất nông nghiệp
• 4.2. Các mô hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ
• 4.3. Hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.1. Sử dụng đầu vào của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.2. Kết quả sản xuất và tiêu thụ của các mô hình
• 4.3.3. Hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.4. Hiệu quả sử dụng lao động của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.5. Hiệu quả sử dụng phân bón
• 4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến mô hình sản xuất đất nông nghiệp
• 4.4.1. Kỹ thuật sản xuất
• 4.4.2. Mức độ manh mún ruộng đất
• 4.4.3. Vốn sản xuất
• 4.4.4. Thị trường
• 4.4.5. Điều kiện tự nhiên
• 4.4.6. Cơ sở hạ tầng
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất
• 4.5.1. Định hướng giải pháp phát triển các mô hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quỳnh Phụ
• 4.5.2. Giải pháp phát triển mô hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quỳnh Phụ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Toàn cảnh thực trạng sử dụng đất nông nghiệp Quỳnh Phụ

Huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, từ lâu được biết đến là một vùng đất có nhiều tiềm năng cho phát triển nông nghiệp. Với vị trí địa lý thuận lợi và tài nguyên đất đai phong phú, việc khai thác và sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ một cách hiệu quả luôn là ưu tiên hàng đầu. Theo nghiên cứu của Trình Thị Liên (2018), tổng diện tích tự nhiên của huyện là 20.961,46 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 14.701,5 ha, tương đương 70%. Con số này cho thấy vai trò cốt lõi của sản xuất nông nghiệp đối với kinh tế nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ. Tuy nhiên, để tối ưu hóa nguồn lực này, cần có sự đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất một cách khoa học và bài bản. Việc phân tích sâu về điều kiện tự nhiên, cơ cấu đất và hiện trạng sử dụng là bước đi đầu tiên, tạo nền tảng vững chắc cho các định hướng phát triển trong tương lai, hướng tới một nền phát triển nông nghiệp bền vững.

1.1. Phân tích tiềm năng tài nguyên đất và điều kiện tự nhiên

Quỳnh Phụ sở hữu địa hình tương đối bằng phẳng, được bồi đắp bởi phù sa của hệ thống sông Hồng, sông Luộc và sông Hóa, tạo điều kiện lý tưởng cho canh tác, đặc biệt là cây lúa nước. Nguồn tài nguyên đất của huyện chủ yếu là đất phù sa, được chia thành hai loại chính: đất phù sa được bồi hàng năm và không được bồi hàng năm. Đất phù sa không được bồi có thành phần cơ giới thịt nhẹ, độ pH trung tính, hàm lượng dinh dưỡng ở mức trung bình đến khá, phù hợp cho nhiều loại cây trồng. Bên cạnh đó, huyện có hệ thống sông ngòi dày đặc như sông Luộc, sông Hóa, sông Yên Lộng, đảm bảo nguồn nước tưới tiêu dồi dào cho sản xuất. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với lượng mưa và số giờ nắng cao cũng là một lợi thế, cho phép thâm canh từ 2 đến 3 vụ mỗi năm. Những yếu tố này là nền tảng quan trọng để xây dựng các mô hình sản xuất đa dạng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.

1.2. Báo cáo cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ

Theo số liệu từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quỳnh Phụ năm 2016, trong tổng số 14.701,5 ha đất nông nghiệp, đất trồng lúa chiếm tỷ trọng lớn nhất với 11.435,5 ha (77,78%). Điều này phản ánh rõ nét vai trò đảm bảo an ninh lương thực của cây lúa tại địa phương. Đứng thứ hai là đất nuôi trồng thủy sản với 1.175,46 ha (8%), cho thấy tiềm năng phát triển kinh tế từ thủy sản. Đất trồng cây lâu năm chiếm 1.127,52 ha (7,67%) và đất trồng cây hàng năm khác chiếm 876,47 ha (5,96%). Cơ cấu này cho thấy thực trạng sử dụng đất nông nghiệp Quỳnh Phụ vẫn còn phụ thuộc nhiều vào cây lúa truyền thống. Mặc dù ổn định, nhưng mô hình này chưa thực sự tối ưu hóa giá trị sản xuất trên một hecta đất trồng trọt. Việc đa dạng hóa cơ cấu, đặc biệt là mở rộng diện tích các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, là một hướng đi cần thiết.

II. Thách thức cản trở hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Bên cạnh những thuận lợi, việc sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Quỳnh Phụ cũng đối mặt với không ít thách thức. Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang diễn ra mạnh mẽ, gây áp lực thu hẹp quỹ đất nông nghiệp. Biến động này đòi hỏi công tác quản lý đất đai cấp huyện phải chặt chẽ và có tầm nhìn xa. Một trong những rào cản lớn nhất ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ là tình trạng ruộng đất còn manh mún. Các thửa ruộng nhỏ lẻ gây khó khăn cho việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ, tăng chi phí sản xuất và công lao động di chuyển. Theo nghiên cứu, tình trạng manh mún làm tăng chi phí sản xuất từ 7,6% đến 10,6%. Để giải quyết vấn đề này, các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất như dồn điền đổi thửa tại Quỳnh Phụ và tích tụ ruộng đất cần được đẩy mạnh, tạo ra những cánh đồng lớn, thuận lợi cho sản xuất hàng hóa.

2.1. Tác động của biến động quỹ đất đến sản xuất nông nghiệp

Số liệu thống kê giai đoạn 2014-2016 cho thấy diện tích đất nông nghiệp tại Quỳnh Phụ có xu hướng giảm dần. Cụ thể, diện tích đất nông nghiệp năm 2016 đã giảm so với năm 2014 và 2015. Nguyên nhân chính là do chuyển đổi mục đích sử dụng đất để phục vụ phát triển công nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng và khu dân cư. Sự sụt giảm quỹ đất canh tác đặt ra bài toán khó cho ngành nông nghiệp: làm thế nào để tăng sản lượng trên một diện tích ngày càng thu hẹp. Điều này buộc các nhà quản lý và người nông dân phải tìm đến các mô hình thâm canh, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi cơ cấu cây trồng Quỳnh Phụ sang các loại cây có giá trị kinh tế vượt trội, nhằm bù đắp cho phần diện tích bị mất và đảm bảo thu nhập.

2.2. Ảnh hưởng của manh mún ruộng đất đến kinh tế nông hộ

Tình trạng manh mún ruộng đất là một trong những yếu tố cốt lõi làm giảm hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khi một hộ gia đình canh tác trên nhiều thửa ruộng nhỏ, phân tán ở các vị trí khác nhau, chi phí vận chuyển vật tư, máy móc và công sức lao động sẽ tăng lên đáng kể. Nghiên cứu của Trình Thị Liên (2018) đã chỉ ra một kết quả quan trọng: “nhóm hộ có mức độ manh mún ruộng đất lớn hơn 0,67 sẽ tiết kiệm được chi phí hơn từ 7,6 đến 10,6% so với hộ gia đình có mức độ manh mún ruộng đất nhỏ hơn 0,33”. Con số này chứng tỏ rằng việc tích tụ ruộng đất không chỉ là một chủ trương mà còn là một giải pháp kinh tế trực tiếp, giúp nông dân giảm chi phí, tăng lợi nhuận và tạo điều kiện để đầu tư vào các mô hình nông nghiệp công nghệ cao Thái Bình.

III. Bí quyết đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp

Để xác định hướng đi đúng đắn, việc đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất của các mô hình hiện có là vô cùng cần thiết. Tại Quỳnh Phụ, nông dân đã và đang áp dụng nhiều mô hình sản xuất khác nhau, từ truyền thống đến hiện đại, mỗi mô hình đều có những ưu và nhược điểm riêng. Việc phân tích không chỉ dừng lại ở năng suất mà còn phải xem xét toàn diện các chỉ tiêu kinh tế như giá trị sản xuất (GO), chi phí trung gian (IC), giá trị gia tăng (VA) và lợi nhuận (LN). Dựa trên một hệ thống chỉ tiêu khoa học, các nhà hoạch định chính sách có thể nhận diện đâu là mô hình mang lại giá trị sản xuất trên một hecta đất trồng trọt cao nhất. Từ đó, đưa ra các chính sách hỗ trợ nông dân Quỳnh Phụ để nhân rộng các mô hình hiệu quả, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp của huyện một cách bền vững.

3.1. Tổng hợp 6 mô hình sản xuất nông nghiệp chính tại địa phương

Nghiên cứu trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ đã xác định 6 mô hình sử dụng đất nông nghiệp chính, phản ánh sự đa dạng trong cơ cấu sản xuất của địa phương. Các mô hình này bao gồm: mô hình chuyên lúa, mô hình chuyên màu, mô hình hai lúa – một màu, mô hình hai màu – một lúa, mô hình cây cảnh và mô hình chăn nuôi. Mỗi mô hình có đặc điểm riêng về kỹ thuật canh tác, mức độ đầu tư và hiệu quả kinh tế. Mô hình chuyên lúa tuy phổ biến nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Trong khi đó, các mô hình như chuyên màu hay cây cảnh đòi hỏi vốn và kỹ thuật lớn hơn nhưng lại hứa hẹn mang lại thu nhập đột phá. Việc phân loại và phân tích từng mô hình giúp xác định tiềm năng và thách thức cụ thể, là cơ sở để xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất phù hợp.

3.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất

Để đánh giá một cách khách quan, nghiên cứu đã sử dụng một hệ thống các chỉ tiêu kinh tế rõ ràng. Giá trị sản xuất (GO) là tổng giá trị sản phẩm thu được trên một đơn vị diện tích. Chi phí trung gian (IC) bao gồm toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ đầu vào. Giá trị gia tăng (VA), được tính bằng GO trừ đi IC, phản ánh giá trị mới được tạo ra. Thu nhập hỗn hợp (MI) là phần thu nhập của người sản xuất sau khi trừ các chi phí. Cuối cùng, Lợi nhuận (LN) là hiệu số giữa GO và tổng chi phí (TC). Bên cạnh đó, các chỉ số như GO/LĐ (hiệu quả lao động) và GO/IC (hiệu quả vốn đầu tư) cũng được sử dụng. Hệ thống chỉ tiêu này cung cấp một cái nhìn toàn diện, giúp so sánh và lựa chọn mô hình tối ưu cho quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Thái Bình.

IV. Kết quả nghiên cứu giá trị sản xuất trên hecta đất trồng

Phân tích số liệu thực tế từ các hộ nông dân tại Quỳnh Phụ đã mang lại những kết quả ấn tượng và rõ ràng về hiệu quả kinh tế của từng mô hình. Kết quả nghiên cứu của Trình Thị Liên (2018) là một minh chứng thuyết phục, chỉ ra sự chênh lệch rất lớn về giá trị sản xuất trên một hecta đất trồng trọt giữa các mô hình. Những con số này không chỉ là tài liệu tham khảo mà còn là cơ sở vững chắc để người nông dân và chính quyền địa phương đưa ra quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng Quỳnh Phụ. Việc lựa chọn đúng mô hình không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp mà còn trực tiếp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ phát triển.

4.1. Đánh giá mô hình chuyên màu GO đạt 513 triệu đồng ha

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình chuyên màu mang lại hiệu quả kinh tế cao vượt trội. Cụ thể, “mô hình chuyên màu (công thức luân canh cà chua - ớt xuân hè – bí xanh có GO đạt 513,82 triệu đồng/ha)”. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với các mô hình canh tác truyền thống. Tương tự, mô hình trồng cây cảnh (đào cảnh) cũng cho giá trị sản xuất rất cao, đạt 300,54 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, các mô hình này cũng đối mặt với rủi ro về thị trường và biến động giá cả, đồng thời yêu cầu vốn đầu tư lớn và kỹ thuật sản xuất cao. Điều này cho thấy tiềm năng to lớn nhưng cũng đi kèm với thách thức, đòi hỏi sự hỗ trợ về vốn và kết nối thị trường, ví dụ như mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất nông nghiệp.

4.2. Phân tích năng suất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ theo mô hình

Ở chiều ngược lại, mô hình chuyên lúa, dù chiếm diện tích lớn nhất, lại có hiệu quả kinh tế thấp nhất. Nghiên cứu chỉ rõ: “mô hình có hiệu quả kinh tế thấp nhất là mô hình chuyên lúa (GO đạt 66 triệu đồng/ha)”. Mặc dù vậy, mô hình này vẫn được duy trì rộng rãi vì vai trò đảm bảo an ninh lương thực và ít chịu biến động từ thị trường. Các mô hình xen canh như hai lúa – một màu hoặc hai màu – một lúa cho hiệu quả kinh tế ở mức khá, là một lựa chọn cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận. Sự so sánh này cho thấy năng suất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ có sự phân hóa rõ rệt. Để nâng cao hiệu quả chung, cần có một lộ trình chuyển đổi hợp lý, kết hợp giữa việc duy trì diện tích lúa cần thiết và khuyến khích phát triển các mô hình giá trị cao.

V. Hướng đi cho phát triển nông nghiệp bền vững ở Quỳnh Phụ

Từ những phân tích về thực trạng, thách thức và hiệu quả kinh tế, có thể phác thảo một lộ trình rõ ràng cho phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Quỳnh Phụ. Hướng đi này không chỉ tập trung vào việc tăng năng suất trước mắt mà còn phải đảm bảo sự hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Trọng tâm là việc xây dựng một nền nông nghiệp hàng hóa, có sức cạnh tranh cao dựa trên việc nhân rộng các mô hình hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nông dân. Các chính sách hỗ trợ nông dân Quỳnh Phụ phải thực chất, đi kèm với công tác quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Thái Bình một cách khoa học và dài hạn, tạo động lực cho sự thay đổi và phát triển.

5.1. Vai trò của chính sách hỗ trợ nông dân Quỳnh Phụ

Để các mô hình sản xuất hiệu quả cao được nhân rộng, chính sách hỗ trợ đóng vai trò then chốt. Nghiên cứu chỉ ra rằng, vốn sản xuất là một trong những rào cản lớn, đặc biệt với các mô hình chuyên màu có chi phí đầu tư cao. Mức lãi suất vay vốn từ 10% đến 12% là khá cao và cản trở việc mở rộng sản xuất. Do đó, các chính sách hỗ trợ nông dân Quỳnh Phụ cần tập trung vào việc cung cấp các gói tín dụng ưu đãi. Bên cạnh đó, cần tăng cường các hoạt động tập huấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kết nối thị trường thông qua các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác. Việc xây dựng mối liên kết 4 nhà trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp giải quyết bài toán đầu ra, giảm thiểu rủi ro cho nông dân.

5.2. Định hướng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tương lai

Một định hướng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Thái Bình bài bản là nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Quy hoạch cần dựa trên kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất, xác định rõ các vùng chuyên canh cho cây trồng giá trị cao như rau màu, cây cảnh. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa tại Quỳnh Phụ và khuyến khích tích tụ ruộng đất để hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn. Quy hoạch cũng cần tích hợp các yếu tố về bảo vệ môi trường, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn như VietGAP để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy kinh tế - xã hội của huyện phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình được thực hiện trong bối cảnh quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang tạo sức ép lớn lên quỹ đất canh tác. Tính đến năm 2016, tổng diện tích tự nhiên của huyện Quỳnh Phụ là 20.961,46 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 14.701,50 ha, tương đương 70% tổng diện tích đất toàn huyện. Riêng đất trồng lúa chiếm tỷ trọng chi phối với 11.435,50 ha, đạt 77,78% diện tích nông nghiệp. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2014 - 2016, diện tích đất nông nghiệp đã suy giảm 17,80 ha do chuyển đổi mục đích sang đất phi nông nghiệp và hạ tầng kỹ thuật. Vấn đề đặt ra là hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích chưa đồng đều, tình trạng manh mún ruộng đất làm tăng chi phí sản xuất, trong khi tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành nông nghiệp huyện chỉ đạt 4,45%/năm giai đoạn 2013 - 2016.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và hiệu quả kinh tế của 6 mô hình sử dụng đất nông nghiệp chính, phân tích 6 nhóm yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả canh tác theo hướng bền vững. Nghiên cứu tập trung tại 3 xã trọng điểm gồm Quỳnh Hải, Quỳnh Hội và Quỳnh Minh trong giai đoạn thu thập dữ liệu từ năm 2010 đến năm 2016. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ định lượng giúp chính quyền địa phương tái cơ cấu ngành trồng trọt, chuyển đổi mô hình kinh tế nông hộ và tối ưu hóa nguồn lực lao động nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng ba nền tảng lý thuyết cốt lõi trong kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn:

• Quy luật tiết kiệm thời gian của Karl Marx: Khẳng định bản chất của hiệu quả kinh tế là việc tối ưu hóa chi phí thời gian lao động xã hội trên một đơn vị sản phẩm đầu ra, giảm thiểu hao phí tư liệu sản xuất và nâng cao năng suất của lực lượng lao động.
• Lý thuyết hệ thống: Tiếp cận hoạt động sản xuất nông nghiệp như một hệ thống tổng thể của các mối quan hệ hữu cơ giữa kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái, trong đó các yếu tố đất đai, cây trồng, vật nuôi và công nghệ tương tác trực tiếp với nhau.
• Lý thuyết kinh tế học tân cổ điển và nguyên lý cận biên: Ứng dụng điều kiện doanh thu biên bằng chi phí cận biên để xác định quy mô sản lượng tối ưu nhằm tối đa hóa lợi nhuận của nông hộ.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa bao gồm: đất nông nghiệp theo phân loại 8 nhóm đất của Luật Đất đai năm 2013; mô hình sử dụng đất nông nghiệp; hiệu quả kỹ thuật phản ánh sản lượng tạo ra từ một đơn vị đầu vào; hiệu quả phân bổ gắn liền với giá cả đầu vào và đầu ra; hệ chỉ tiêu tài chính vi mô gồm Giá trị sản xuất (GO), Chi phí trung gian (IC), Chi phí tổng số (TC), Giá trị gia tăng (VA), Thu nhập hỗn hợp (MI) và Lợi nhuận thuần (LN).

Phương pháp nghiên cứu

Địa bàn nghiên cứu được chọn có chủ đích tại 3 xã đại diện cho các tiểu vùng sinh thái nông nghiệp đặc trưng của huyện Quỳnh Phụ: xã Quỳnh Hải (chuyên canh rau màu và hoa cây cảnh), xã Quỳnh Minh (luân canh lúa kết hợp cây màu vụ đông), và xã Quỳnh Hội (chuyên lúa truyền thống và phát triển chăn nuôi gia trại).

Cỡ mẫu nghiên cứu thực địa bao gồm 100 đối tượng khảo sát sơ cấp. Trong đó, 90 hộ nông dân được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo 5 nhóm mô hình: 20 hộ chuyên lúa, 20 hộ chuyên màu, 20 hộ luân canh lúa - màu, 10 hộ hoa cây cảnh, và 20 hộ chăn nuôi. Ngoài ra, đề tài tiến hành khảo sát 10 gia trại quy mô lớn và thực hiện 18 cuộc phỏng vấn sâu với 9 cán bộ quản lý cấp huyện thuộc Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường, cùng 9 cán bộ lãnh đạo chuyên trách cấp xã. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp liên tục trong giai đoạn 2010 - 2016 từ Chi cục Thống kê và Niên giám thống kê huyện Quỳnh Phụ.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tổ thống kê, hạch toán chi phí kinh tế vi mô và so sánh định lượng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm tách bạch chi tiết chi phí trung gian (IC) với chi phí lao động tự có của gia đình, lượng hóa chính xác giá trị gia tăng (VA) và thu nhập hỗn hợp (MI) trên từng hecta canh tác, đảm bảo phản ánh khách quan hiệu quả kinh tế và hiệu quả sử dụng lao động của từng mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa đã làm sáng tỏ hiệu quả kinh tế và mức độ sử dụng nguồn lực giữa các mô hình canh tác tại huyện Quỳnh Phụ thông qua các phát hiện then chốt:

• Sự chênh lệch lớn về giá trị sản xuất giữa các mô hình: Mô hình chuyên màu (công thức luân canh cà chua - ớt xuân hè - bí xanh) đạt giá trị sản xuất cao nhất với 513,82 triệu đồng/ha, tiếp đến là mô hình trồng đào cảnh đạt 300,54 triệu đồng/ha. Ngược lại, mô hình chuyên lúa có giá trị sản xuất thấp nhất, chỉ đạt 66,00 triệu đồng/ha, thấp hơn mô hình chuyên màu tới 87,16%. Mô hình hai màu - một lúa và hai lúa - một màu đạt mức giá trị trung bình khá, dao động từ 150 đến 230 triệu đồng/ha.
• Hiệu quả thu hút và tạo giá trị từ lao động: Mô hình chuyên màu dẫn đầu về khả năng giải quyết việc làm nông thôn với mức thu hút 1.211 công lao động/ha/năm, đồng thời giá trị sản xuất tạo ra trên mỗi ngày công đạt mức cao nhất là 423,98 nghìn đồng/công. Trong khi đó, mô hình chuyên lúa chỉ thu hút 470 công/ha với giá trị tạo ra trên mỗi ngày công rất khiêm tốn là 140,43 nghìn đồng/công.
• Tác động rõ rệt của mức độ manh mún ruộng đất: Chỉ số phân mảnh ruộng đất (FI) có mối tương quan nghịch với tổng chi phí sản xuất. Nhóm nông hộ có chỉ số phân mảnh lớn hơn 0,67 tiết kiệm được từ 7,6% đến 10,6% chi phí sản xuất so với nhóm nông hộ có chỉ số phân mảnh nhỏ hơn 0,33 do giảm thiểu thời gian di chuyển, chi phí vận hành máy cơ giới và chi phí duy tu bờ bao nội đồng.
• Cường độ sử dụng phân bón và phân bổ vốn: Mô hình chuyên màu tiêu thụ lượng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật cao gấp 2,5 lần so với mô hình lúa - màu và gấp 3 lần so với mô hình chuyên lúa, dẫn đến nhu cầu vốn đầu tư ban đầu lớn và tạo áp lực lên môi trường đất canh tác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên sự bứt phá về hiệu quả kinh tế của mô hình chuyên màu và cây cảnh xuất phát từ việc khai thác triệt để hệ số quay vòng đất lên tới 3 - 4 vụ/năm cùng giá trị thương phẩm cao của các loại nông sản vụ đông như ớt xuất khẩu, bí xanh, khoai tây và cây đào cảnh Tết. Ngược lại, mô hình chuyên lúa dù có hiệu quả tài chính thấp nhưng vẫn giữ vị trí không thể thay thế vì tính ổn định cao, rủi ro thị trường thấp và đóng vai trò nòng cốt bảo đảm an ninh lương thực cho 264.000 cư dân toàn huyện.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua bảng tổng hợp so sánh các chỉ tiêu kinh tế (đối chiếu GO, IC, VA, MI, LN của 6 mô hình) và biểu đồ cơ cấu chi phí sản xuất (cho thấy giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chiếm hơn 65% tổng chi phí trung gian của mô hình rau màu). Khi so sánh với thực tiễn sản xuất rau an toàn tại tỉnh Đồng Nai với mức lợi nhuận tăng thêm 121 triệu đồng/ha/năm khi ứng dụng kỹ thuật đồng bộ, kết quả tại Quỳnh Phụ cho thấy tiềm năng nâng cao giá trị gia tăng còn rất lớn nếu áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất của các nông hộ chuyên màu tại địa phương là mức lãi suất vay vốn ngân hàng còn cao từ 10% đến 12%/năm và mức độ biến động giá nông sản trên thị trường tự do lên tới 30% - 40% giữa đầu vụ và chính vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Quỳnh Phụ:

• Tăng cường tích tụ và tập trung đất đai: Ủy ban nhân dân huyện Quỳnh Phụ và Phòng Tài nguyên và Môi trường cần đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa trong giai đoạn 2018 - 2020, đặt mục tiêu nâng chỉ số phân mảnh ruộng đất toàn huyện lên trên 0,70. Giải pháp này giúp cắt giảm tối thiểu 8% chi phí sản xuất trung gian và tạo điều kiện đưa cơ giới hóa đồng bộ vào 100% diện tích canh tác tập trung.
• Chuyển đổi linh hoạt cơ cấu cây trồng: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các Hợp tác xã định hướng chuyển đổi khoảng 1.500 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang mô hình luân canh hai màu - một lúa và chuyên màu chất lượng cao đến năm 2022, phấn đấu đưa giá trị sản xuất bình quân trên đất nông nghiệp đạt trên 250 triệu đồng/ha/năm.
• Xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ và chuẩn hóa chất lượng: Ban quản trị các Hợp tác xã nông nghiệp chủ động ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm nông sản sạch với hệ thống siêu thị và doanh nghiệp chế biến tại Hà Nội và Hải Phòng, mở rộng diện tích sản xuất rau an toàn đạt chuẩn VietGAP lên 200 ha vào năm 2021 nhằm giảm tỷ lệ ép giá nông sản từ thương lái trung gian xuống dưới 15%.
• Cung ứng tín dụng ưu đãi và tập huấn tiến bộ kỹ thuật: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Quỳnh Phụ phối hợp cùng Hội Nông dân triển khai gói tín dụng ưu đãi với lãi suất từ 6% đến 7%/năm (giảm 4% - 5% so với mức lãi suất thương mại 10% - 12%/năm), đồng thời Trạm Khuyến nông tổ chức 40 lớp chuyển giao kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và kỹ thuật sử dụng phân bón cân đối cho hơn 2.000 lượt hộ nông dân mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý quy hoạch nông nghiệp và tài nguyên môi trường cấp huyện, tỉnh: Cung cấp bức tranh hiện trạng toàn diện về 14.701,50 ha đất nông nghiệp và xu hướng biến động đất đai, hỗ trợ đắc lực cho việc lập quy hoạch sử dụng đất và xây dựng các đề án phát triển nông nghiệp hàng hóa giai đoạn trung hạn.
• Ban quản trị Hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp: Tiếp cận dữ liệu kinh tế định lượng chi tiết về chi phí đầu vào, doanh thu 513,82 triệu đồng/ha của mô hình chuyên màu để lập dự án khả thi, xây dựng chuỗi giá trị và tổ chức các vùng nguyên liệu tập trung.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp: Tham khảo khung phương pháp luận kết hợp chọn mẫu phân tầng 100 quan sát và hệ thống công thức hạch toán kinh tế vi mô chuẩn mực để triển khai các công trình nghiên cứu tương đồng.
• Các chủ trang trại, gia trại và nông hộ sản xuất giỏi: Cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn công thức luân canh cây trồng tối ưu (cà chua - ớt xuân hè - bí xanh) và giải pháp khắc phục manh mún ruộng đất nhằm nâng cao năng suất ngày công lao động lên trên 420 nghìn đồng/công.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình chuyên lúa có giá trị sản xuất thấp nhưng vì sao vẫn chiếm diện tích lớn nhất tại huyện Quỳnh Phụ? Mô hình chuyên lúa chỉ đạt giá trị sản xuất 66,00 triệu đồng/ha, thấp hơn 7,7 lần so với chuyên màu, nhưng vẫn chiếm 77,78% diện tích nông nghiệp (11.435,50 ha). Nguyên nhân do mô hình này giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực tuyệt đối, kỹ thuật canh tác thuần thục, thị trường tiêu thụ ổn định và rủi ro sâu bệnh thấp hơn cây màu.

Mức độ manh mún ruộng đất tác động cụ thể thế nào đến chi phí sản xuất nông nghiệp? Nghiên cứu chứng minh rằng nông hộ có chỉ số phân mảnh ruộng đất lớn hơn 0,67 tiết kiệm được từ 7,6% đến 10,6% tổng chi phí sản xuất so với nhóm có chỉ số dưới 0,33. Việc giảm số lượng thửa giúp tiết kiệm công lao động di chuyển máy móc, hạn chế thất thoát phân bón và giảm diện tích bờ bao lãng phí.

Hiệu quả kinh tế của mô hình trồng đào cảnh tại xã Quỳnh Hải có gì nổi bật? Mô hình trồng đào cảnh đạt giá trị sản xuất 300,54 triệu đồng/ha, cao gấp 4,55 lần so với mô hình chuyên lúa (66,00 triệu đồng/ha). Mô hình này khai thác xuất sắc chân đất màu cao màu mỡ, phục vụ nhu cầu thị trường dịp Tết Nguyên đán và mang lại giá trị thu nhập hỗn hợp vượt trội cho các nông hộ chuyên canh.

Đâu là rào cản lớn nhất khi mở rộng diện tích mô hình chuyên màu tại địa phương? Rào cản lớn nhất là mức vốn đầu tư ban đầu cao trong khi lãi suất vay ngân hàng thương mại còn ở mức 10% đến 12%/năm. Bên cạnh đó, tính chất bấp bênh của thị trường tiêu thụ tự do và yêu cầu thâm dụng lao động lên tới 1.211 công/ha khiến việc mở rộng quy mô lớn tiềm ẩn nhiều rủi ro tài chính.

Sự khác biệt trong việc sử dụng phân bón giữa các mô hình canh tác được ghi nhận như thế nào? Mô hình chuyên màu có mức độ sử dụng phân bón vô cơ cao nhất do thâm canh 3 vụ/năm, tiềm ẩn nguy cơ thoái hóa đất nếu thiếu phân hữu cơ. Ngược lại, mô hình chuyên lúa sử dụng phân bón cân đối và sát với định mức khuyến cáo kỹ thuật, góp phần bảo vệ độ phì nhiêu của 14.701,50 ha đất nông nghiệp toàn huyện.

Kết luận

• Quỹ đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ đạt 14.701,50 ha, chiếm 70% diện tích tự nhiên, đang chịu sức ép suy giảm 17,80 ha trong 2 năm do quá trình đô thị hóa.
• Mô hình chuyên màu (cà chua - ớt xuân hè - bí xanh) đạt hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất 513,82 triệu đồng/ha và thu hút 1.211 công lao động/ha.
• Mô hình chuyên lúa giữ vị trí chiến lược bảo đảm an ninh lương thực trên 11.435,50 ha dù giá trị sản xuất chỉ đạt 66,00 triệu đồng/ha.
• Chỉ số phân mảnh ruộng đất lớn hơn 0,67 chứng minh lợi thế cắt giảm từ 7,6% đến 10,6% chi phí sản xuất, khẳng định tính cấp thiết của công tác dồn điền đổi thửa.
• Sáu yếu tố ảnh hưởng gồm kỹ thuật, quy mô, lãi suất vay vốn 10% - 12%, biến động thị trường, điều kiện tự nhiên và hạ tầng 1.262 km đường nông thôn là căn cứ then chốt để ban hành chính sách phát triển.

Đóng góp chính của luận văn là hệ thống hóa toàn diện hiệu quả kinh tế của 6 mô hình sử dụng đất và lượng hóa chính xác tác động của mức độ phân mảnh ruộng đất tại địa bàn đồng bằng sông Hồng. Lộ trình tiếp theo trong giai đoạn 2018 - 2025 cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế tích tụ đất đai và nhân rộng các vùng chuyên canh rau màu đạt chuẩn an toàn. Các nhà hoạch định chính sách, ban quản lý hợp tác xã và nhà khoa học hãy tích cực ứng dụng các kết quả nghiên cứu này để xây dựng nền nông nghiệp Quỳnh Phụ phát triển hiệu quả, hiện đại và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRÌNH THỊ LIÊN ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH Ngành: Phá t trien nô ng thôn Mã số: 60 62 01 16 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Phượng Lê NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Trình Thị Liên i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Phượng Lê đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và Chính sách, khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Quỳnh Phụ, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quỳnh Phụ đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Trình Thị Liên ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục đồ thị, hộp. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp.

Cơ sở lý luận về đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệP. Mô hình sử dụng đất và các khái niệm liên quan. Hiệu quả kinh tế và những vấn đề liên quan. Nội dung đánh giá hiệu quả của các mô hình sử dụng đất.

Yếu tố ảnh hưởng hiệu quả của mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở thực tiễn về hiệu quả các mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Kinh nghiệm trong nước. Bài học kinh nghiệm.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Các nguồn tài nguyên.

Điều kiện kinh tế, xã hội. Nhận xét chung về những thuận lợi khó khăn. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện quỳnh phụ .1 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp .2 Biến động sử dụng đất nông nghiệp. Các mô hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ. Hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng đầu vào của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp.

Kết quả sản xuất và tiêu thụ của các mô hình. Hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng lao động của các mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng phân bón.

Các yếu tố ảnh hưởng đến mô hình sản xuất đất nông nghiệp. Kỹ thuật sản xuất. Mức độ manh mún ruộng đất. Vốn sản xuất.

Thị trường. Điều kiện tự nhiên. Cơ sở hạ tầng. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Định hướng giải pháp phát triển các mô hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quỳnh Phụ. Giải pháp phát triển mô hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quỳnh Phụ. Kết luận và kiến nghị. 87 Tài liệu tham khảo.

92 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân HQKT Hiệu quả kinh tế HQSX Hiệu quả sản xuất HTX Hợp tác xã HTX/THT Hợp tác xã/tổ hợp tác IPM Integrated Pest Management KT-XH Kinh tế - xã hội LĐ Lao động NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản RAT Rau an toàn TTBQ Tăng trưởng bình quân UBND Ủy ban nhân dân v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Kết quả sản xuất của huyện Quỳnh Phụ giai đoạn 2013-2016. Hệ thống cơ sở hạ tầng của huyện, năm 2016. Phương pháp thu thập số liệu và thông tin thứ cấp.

Phương pháp thu thập số liệu và thông tin sơ cấp. Đối tượng khảo sát và quy mô mẫu. Diện tích, cơ cấu đất nông nghiệp theo năm 2016. Biến động sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2016.

Hiện trạng một số mô hình sử dụng đất nông nghiệp của. Diện tích các mô hình sử dụng đất của hộ điều tra. Cơ cấu chi phí sản xuất một số loại cây trồng chính trên 1 ha. Chi phí đầu tư trên 1 ha phân theo mô hình.

Chi phí đầu tư cho 100 kg lợn hơi. Diện tích, năng suất các loại cây trồng. Địa điểm tiêu thụ nông sản. Giá bán nông sản theo địa điểm tiêu thụ.

Hiệu quả kinh tế tính trên 1 ha của một số loại cây trồng chính. Hiệu quả kinh tế trên 1 ha của mô hình chuyên lúa. Hiệu quả kinh tế trên 1 ha của mô hình chuyên màu. Hiệu quả kinh tế trên 1 ha của mô hình hai màu - một lúa.

Hiệu quả kinh tế trên 1 ha của mô hình hai lúa - một màu. Hiệu quả kinh tế trên 1 ha của mô hình trồng đào cảnh. Hiệu quả kinh tế mô hình chăn nuôi lợn thịt trên 100 kg lợn hơi. Hiệu quả sử dụng lao động của một số cây trồng.

Hiệu quả sử dụng lao động của mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng phân bón cho một số loại cây trồng. Sử dụng phân bón cho mô hình chuyên lúa. Sử dụng phân bón cho mô hình hai lúa – một màu.

Sử dụng phân bón cho mô hình hai màu – một lúa. Sử dụng phân bón cho mô hình chuyên màu. Tổng chi phí phân theo mức độ manh mún ruộng đất. Khả năng tiếp cận tín dụng của hộ gia đình.

Đáng giá cơ sở hạ tầng huyện Quỳnh Phụ. 76 vi DANH MỤC ĐỒ THỊ, HỘP Đồ thị 4. Tỷ lệ tham gia các lớp tập huấn về canh tác một số loại cây trồng. Tỷ lệ tham gia tập huấn theo đơn vị tổ chức.

Cơ cấu chi phí sản xuất một số loại cây trồng chính. Biến động giá nông sản. Ý kiến của hộ gia đình về sử dụng phân bón. Ý kiến của hộ gia đình về việc kết hợp sử dụng các loại phân.

71 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trình Thị Liên Tên luận văn: Đánh giá hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình Ngành: Phát triển nông thôn Mã số: 60 62 01 16 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế của mô hình sử dụng đất nông nghiệp. - Phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ. - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ. - Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ.

Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu - Phương pháp thu thập thông tin - Phương pháp xử lý và phân tích thông tin - Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả chính và kết luận - Huyện Quỳnh Phụ có tổng diện tích tự nhiên là 20,96 nghìn ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 14,7 nghìn ha chiếm 70% diện tích tự nhiên của huyện. - Huyện Quỳnh Phụ gồm có 6 mô hình sử dụng đất nông nghiệp chính là: mô hình chuyên lúa, mô hình chuyên màu, mô hình hai lúa – một màu, mô hình hai màu – một lúa, mô hình cây cảnh và mô hình chăn nuôi. - Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất:  Về hiệu quả kinh tế: Mô hình cho hiệu quả kinh tế cao là hai mô hình cây cảnh (đào cảnh có GO đạt 300,54 triệu đồng/ha) và mô hình chuyên màu (công thức luân canh cà chua - ớt xuân hè – bí xanh có GO đạt 513,82 triệu đồng/ha), mô hình có hiệu quả kinh tế thấp nhất là mô hình chuyên lúa (GO đạt 66 triệu đồng/ha), tuy không đạt hiệu quả cao, nhưng đây là mô hình giúp ổn định an ninh lương thực cho địa phương và viii ít chịu biến động mạnh về thị trường nên vẫn được chấp nhận.

Các mô hình hai lúa – một màu, mô hình hai màu – một lúa và mô hình chăn nuôi cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao.  Về hiệu quả sử dụng lao động: mô hình chuyên màu cho hiệu quả sử dụng lao động cao nhất với mức độ thu hút lao động cao nhất là 1211 công/ha, giá trị sản xuất một công lao động tạo ra lớn nhất đạt 423,98 nghìn đồng/công. Mô hình chuyên lúa cho hiệu quả sử dụng lao động thấp nhất với mức độ thu hút lao động là 470 công/ha, giá trị sản xuất một công lao động tạo ra đạt 140,43 nghìn đồng/công.