Hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam bidv chi nhánh hà tĩnh

Khám phá hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV chi nhánh Hà Tĩnh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và hỗ trợ doanh nghiệp.

• Tác giả: Trần Thị Quỳnh Chi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tường Vân
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam - BIDV Chi Nhánh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động Bảo lãnh Ngân hàng
• 1.2. Khái niệm và phân loại Bảo lãnh Ngân hàng
• 1.3. Đặc điểm của Bảo lãnh Ngân hàng. Chức năng cơ bản của Bảo lãnh Ngân hàng
• 1.4. Vai trò của Bảo lãnh Ngân hàng
• 1.5. Hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại
• 1.5.1. Khái niệm Hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại NHTM
• 1.5.2. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại NHTM
• 1.5.3. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại NHTM
• 1.6. Các nhân tố tác động đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại
• 1.6.1. Nhóm nhân tố khách quan
• 1.6.2. Nhóm nhân tố chủ quan
• 1.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - BIDV CHI NHÁNH HÀ TĨNH
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh
• 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018 – 2020
• 2.5. Thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh
• 2.5.1. Quy chế bảo lãnh áp dụng tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh
• 2.5.2. Quy trình nghiệp vụ cấp bảo lãnh cho KHDN tại BIDV Hà Tĩnh
• 2.5.3. Thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh
• 2.5.4. Đánh giá chung
• 2.5.5. Những kết quả đạt được. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – BIDV CHI NHÁNH HÀ TĨNH
• 3.1. Định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động tại BIDV chi nhánh Hà Tĩnh
• 3.2. Sự cần thiết khách quan phải nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh
• 3.3. Định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh của BIDV Hà Tĩnh
• 3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh
• 3.4.1. Các giải pháp thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh
• 3.4.2. Các giải pháp về phát triển thị trường
• 3.4.3. Các giải pháp phát triển nguồn lực
• 3.5. Những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh
• 3.5.1. Đối với Chính phủ
• 3.5.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.5.3. Đối với BIDV
• 3.5.4. Đối với các Doanh nghiệp – Khách hàng của BIDV
• 3.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: QUY CHẾ BẢO LÃNH ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CỦA BIDV

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hiệu Quả Bảo Lãnh Tại Ngân Hàng BIDV Hà Tĩnh

Hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh đã trở thành một phần quan trọng trong dịch vụ ngân hàng. Bảo lãnh ngân hàng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận vốn. Đánh giá hiệu quả của hoạt động này là cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

1.1. Khái niệm và Phân loại Bảo Lãnh Ngân Hàng

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết của ngân hàng để đảm bảo nghĩa vụ tài chính của khách hàng. Có nhiều loại bảo lãnh như bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, và bảo lãnh dự thầu. Mỗi loại bảo lãnh có những đặc điểm và ứng dụng riêng.

1.2. Vai trò của Bảo Lãnh Ngân Hàng trong Kinh Tế

Bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động kinh doanh. Nó giúp doanh nghiệp tăng cường uy tín, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch thương mại.

II. Thực Trạng Hiệu Quả Bảo Lãnh Tại BIDV Chi Nhánh Hà Tĩnh

Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh cho thấy nhiều kết quả khả quan nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Việc đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh là cần thiết để nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu trong quy trình thực hiện.

2.1. Kết Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Giai Đoạn 2018 2020

Trong giai đoạn 2018-2020, BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh đã đạt được nhiều thành tựu trong hoạt động bảo lãnh. Doanh thu từ dịch vụ bảo lãnh tăng trưởng ổn định, tuy nhiên, tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ vẫn còn hạn chế.

2.2. Những Hạn Chế Trong Hoạt Động Bảo Lãnh

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng hoạt động bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh vẫn gặp phải một số hạn chế như quy trình phê duyệt kéo dài, thiếu sự đa dạng trong sản phẩm bảo lãnh, và chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bảo Lãnh Tại BIDV Hà Tĩnh

Để nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh, BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh cần áp dụng các phương pháp cải tiến quy trình và phát triển sản phẩm. Việc này không chỉ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng mà còn nâng cao vị thế cạnh tranh của ngân hàng.

3.1. Cải Tiến Quy Trình Cấp Bảo Lãnh

Cải tiến quy trình cấp bảo lãnh là một trong những giải pháp quan trọng. Việc rút ngắn thời gian phê duyệt và đơn giản hóa thủ tục sẽ giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận dịch vụ hơn.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Bảo Lãnh

Đa dạng hóa sản phẩm bảo lãnh sẽ giúp BIDV đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Cần phát triển các sản phẩm bảo lãnh mới phù hợp với xu hướng thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu không chỉ giúp ngân hàng cải thiện dịch vụ mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các doanh nghiệp trong việc lựa chọn dịch vụ bảo lãnh.

4.1. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ bảo lãnh. Ngân hàng cần thường xuyên cập nhật và điều chỉnh các chính sách bảo lãnh để phù hợp với thực tế.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Dịch Vụ Bảo Lãnh

Đánh giá hiệu quả dịch vụ bảo lãnh là cần thiết để xác định mức độ hài lòng của khách hàng. Các chỉ tiêu đánh giá cần được thiết lập rõ ràng để có cái nhìn tổng quan về hiệu quả hoạt động.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Hoạt Động Bảo Lãnh Tại BIDV Hà Tĩnh

Hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng phát triển. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

5.1. Tương Lai Của Hoạt Động Bảo Lãnh

Tương lai của hoạt động bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và nhu cầu của khách hàng. Ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và cải tiến dịch vụ để đáp ứng tốt hơn.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển

Đề xuất các chính sách phát triển dịch vụ bảo lãnh cần được thực hiện để nâng cao hiệu quả hoạt động. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong ngân hàng để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM), các nghiệp vụ tín dụng truyền thống như huy động vốn và cho vay từ lâu đã giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, trước những biến động khó lường của kinh tế vĩ mô và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các tổ chức tín dụng, việc mở rộng và nâng cao hiệu quả các mảng dịch vụ ngoại bảng, đặc biệt là hoạt động bảo lãnh ngân hàng, trở thành yêu cầu thiết yếu nhằm đa dạng hóa nguồn thu và phân tán rủi ro.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Hà Tĩnh, nghiệp vụ bảo lãnh đã có đóng góp tích cực vào cơ cấu doanh thu dịch vụ. Dẫu vậy, hiệu quả vận hành thực tế tại chi nhánh vẫn còn bộc lộ những hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng của một địa bàn có hơn 3.400 doanh nghiệp (chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp tư nhân). Đặc biệt, giai đoạn 2018–2020 ghi nhận nhiều thách thức từ đại dịch COVID-19, những ảnh hưởng kéo dài sau sự cố môi trường và các đợt ngập lụt thiên tai tại miền Trung, tác động trực tiếp đến tiến độ thi công cũng như năng lực tài chính của nhóm khách hàng xây lắp và thương mại. Nhằm giải quyết yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Trần Thị Quỳnh Chi đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh" dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Tường Vân tại Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác lập rõ ràng:

1. Mục tiêu chung: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại NHTM; phân tích và đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh giai đoạn 2018–2020; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này tại chi nhánh.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất, tổng hợp và chuẩn hóa hệ thống cơ sở lý luận về bảo lãnh ngân hàng và hiệu quả hoạt động bảo lãnh của ngân hàng thương mại.
   • Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh dựa trên các nhóm chỉ tiêu định tính và định lượng trong giai đoạn 2018–2020.
   • Thứ ba, chỉ ra các kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế cùng nguyên nhân gốc rễ, từ đó xây dựng các giải pháp và kiến nghị có tính khả thi đối với chi nhánh, hội sở chính và cơ quan quản lý.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh.
• Phạm vi không gian: BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh và hệ thống 5 phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.
• Phạm vi thời gian: Thu thập, phân tích số liệu thực tế trong giai đoạn 3 năm từ năm 2018 đến năm 2020.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các tiêu chí phản ánh quy mô, cơ cấu, thu nhập và mức độ an toàn của hoạt động dịch vụ bảo lãnh doanh nghiệp; không đi sâu vào các nghiệp vụ tín dụng tiêu dùng cá nhân thông thường.

Tổng quan tình hình nghiên cứu và khoảng trống học thuật: Khóa luận đã khảo cứu có hệ thống 6 công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến nghiệp vụ bảo lãnh tại các ngân hàng Việt Nam, gồm: nghiên cứu của Phạm Thị Giang (2019) tại BIDV Hà Thành; Tô Thị Hồng Quỳnh (2019) tại VPBank; Trần Thị Phương Thảo (2018) tại Techcombank Đà Nẵng; Nguyễn Thị Mai Hương (2016), Hoàng Hà Anh (2015) và Nguyễn Thị Hảo (2014) tại Vietcombank. Từ việc chỉ ra các giới hạn của những nghiên cứu trước (chủ yếu tập trung vào khái niệm phát triển dịch vụ đơn thuần, số liệu cũ, giải pháp nặng tính học thuật hoặc áp dụng chung cho toàn hệ thống mà không tính đến đặc thù chi nhánh tỉnh lẻ), tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu: Chưa có công trình nào đánh giá chuyên sâu hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh đặt trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động kép của đại dịch COVID-19 và biến cố thiên tai giai đoạn 2018–2020. Điểm mới của đề tài là đi sâu mổ xẻ cơ cấu thu dịch vụ bảo lãnh so với tổng thu phí dịch vụ, đánh giá tương quan giữa biểu phí cạnh tranh với các đối thủ trên địa bàn và phản ánh mức độ thích ứng của chi nhánh trong điều kiện dịch bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm chuẩn mực quốc tế và giáo trình chuyên ngành ngân hàng. Nghiệp vụ bảo lãnh được tiếp cận từ Quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu (URDG 758, ICC 2010) và Giáo trình Tín dụng Ngân hàng (2019) do NGND.TS Tô Ngọc Hưng chủ biên. Theo đó, bảo lãnh ngân hàng được định nghĩa là một dịch vụ ngân hàng, trong đó ngân hàng thương mại sử dụng uy tín và tiềm lực tài chính cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên này vi phạm các điều khoản cam kết trong hợp đồng cơ sở, với trách nhiệm không hủy ngang trừ khi có sự chấp thuận của bên nhận bảo lãnh.

Khóa luận phân loại bảo lãnh ngân hàng theo 4 tiêu chí cốt lõi:

• Theo mục đích: Bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh miễn khấu trừ giá trị hóa đơn, bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước, bảo lãnh hải quan, bảo lãnh hối phiếu.
• Theo phương thức phát hành: Bảo lãnh trực tiếp, bảo lãnh gián tiếp, đồng bảo lãnh, xác nhận bảo lãnh.
• Theo điều kiện thanh toán: Bảo lãnh theo yêu cầu (vô điều kiện), bảo lãnh kèm chứng từ, bảo lãnh kèm phán quyết của tòa án/trọng tài.
• Theo mức độ trách nhiệm: Bảo lãnh ngừng, bảo lãnh thông dụng, bảo lãnh chính con nợ.

Về bản chất, bảo lãnh ngân hàng có 3 đặc điểm: là quan hệ đa phương độc lập với hợp đồng cơ sở, tuân thủ nguyên tắc thanh toán trước khiếu nại sau, và là hoạt động cấp tín dụng chữ ký thuộc danh mục ngoại bảng. Nghiệp vụ thực hiện 3 chức năng chính: bảo đảm, tài trợ vốn và đôn đốc hoàn thành hợp đồng.

Tác giả đã tổng hợp và thiết lập khung tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại NHTM gồm 4 nhóm:

1. Chỉ tiêu quy mô: Số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ, tốc độ tăng trưởng khách hàng; số món bảo lãnh phát hành; doanh số và dư nợ cam kết bảo lãnh.
2. Chỉ tiêu thu nhập: Doanh thu phí bảo lãnh thuần túy; tỷ trọng doanh thu bảo lãnh trong tổng thu phí dịch vụ của ngân hàng.
3. Chỉ tiêu đa dạng hóa: Cơ cấu phân bổ bảo lãnh theo loại hình sản phẩm, đối tượng khách hàng, hình thức tài sản bảo đảm (ký quỹ, thế chấp, tín chấp), và cơ cấu theo ngành nghề kinh tế.
4. Chỉ tiêu chất lượng và an toàn: Tỷ lệ các khoản thực hiện nghĩa vụ trả thay; dư nợ bảo lãnh quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn phát sinh từ bảo lãnh.

Đồng thời, văn bản hệ thống hóa hai nhóm nhân tố chi phối hiệu quả bảo lãnh: nhân tố khách quan (tăng trưởng kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý, rủi ro đạo đức từ các bên) và nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, chính sách và hạn mức bảo lãnh, chất lượng thẩm định khách hàng, năng lực và đạo đức của cán bộ tín dụng).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu: Tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích - tổng hợp: Thu thập chuỗi số liệu tài chính nội bộ, lập các bảng tổng hợp và đồ thị thể hiện xu hướng biến thiên qua 3 năm.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh số tương đối (tỷ trọng, tốc độ tăng trưởng) và số tuyệt đối giữa các năm 2018, 2019, 2020; so sánh đối chuẩn biểu phí giữa BIDV, Vietcombank (VCB) và Agribank trên địa bàn.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp chính thức trích xuất từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018–2020 do Phòng Tài chính - Kế hoạch BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh cung cấp; hệ thống các văn bản chỉ đạo gồm Công văn số 221/NHNN-HTI4 của Chi nhánh NHNN tỉnh Hà Tĩnh, Thông tư 07/2015/TT-NHNN và các quy chế nội bộ của BIDV.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại ngân hàng thương mại

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý luận toàn diện về bảo lãnh ngân hàng. Tác giả phân tích nguồn gốc phát sinh của nghiệp vụ từ những năm 1970 trên thế giới và quá trình áp dụng tại Việt Nam từ năm 1994. Phân tích chỉ rõ mối liên kết pháp lý giữa ba chủ thể: Ngân hàng bảo lãnh, Bên được bảo lãnh (khách hàng) và Bên nhận bảo lãnh (người thụ hưởng), trong đó nhấn mạnh tính độc lập tương đối của cam kết bảo lãnh đối với hợp đồng kinh tế cơ sở.

Từ định nghĩa kinh tế học về hiệu quả (mối tương quan giữa kết quả đầu ra và chi phí nguồn lực đầu vào), chương 1 cụ thể hóa khái niệm hiệu quả hoạt động bảo lãnh của NHTM: là việc ngân hàng mở rộng quy mô danh mục, gia tăng số lượng khách hàng, số món phát hành, tối ưu hóa thu nhập từ phí bảo lãnh đi đôi với việc kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ thực hiện nghĩa vụ trả thay và nợ quá hạn. Tác giả khẳng định sự cần thiết phải đo lường hiệu quả bảo lãnh xuất phát từ xu hướng dịch chuyển nguồn thu sang dịch vụ phi tín dụng, đặc biệt khi tăng trưởng tín dụng truyền thống bị suy giảm dưới tác động của các cú sốc vĩ mô.

Chương 2: Thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về đơn vị thực tập và kết quả vận hành nghiệp vụ bảo lãnh giai đoạn 2018–2020:

1. Khái quát đơn vị nghiên cứu: BIDV tiền thân là Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam (thành lập theo Quyết định số 117/TTg ngày 26/04/1957), chuyển đổi sang Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam (Quyết định số 259/CP ngày 24/06/1981) và cổ phần hóa theo Quyết định số 2124/QĐ-TTg ngày 28/12/2011. BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh là một trong những chi nhánh thành lập sớm, hiện có quy mô 236 cán bộ công nhân viên, mạng lưới gồm Hội sở tỉnh và 5 phòng giao dịch: PGD Thành phố, PGD Can Lộc, PGD Hồng Lĩnh, PGD Hương Sơn, PGD Đức Thọ (đã hoàn tất tách Chi nhánh Kỳ Anh). Đến năm 2020, tổng tài sản chi nhánh đạt 3.006,53 tỷ đồng; tổng nguồn vốn huy động đạt 2.749,69 tỷ đồng; dư nợ tín dụng đạt 2.593,22 tỷ đồng (trong đó dư nợ KHDN chiếm 2.127,19 tỷ đồng); lợi nhuận sau thuế năm 2020 đạt 51,82 tỷ đồng; các hệ số sinh lời ROE luôn duy trì trên 15% và ROA đạt trên 1%.

2. Khung quy chế và quy trình nghiệp vụ: Chi nhánh tuân thủ Thông tư số 07/2015/TT-NHNN, Công văn số 5924/BIDV-QLTD, Quyết định số 1680/QĐ-BIDV, Quy chế cấp tín dụng 1138, Quyết định phân cấp phán quyết 3812/QĐ-QLTD và thực hiện quy trình phát hành bảo lãnh doanh nghiệp 7 bước theo Quy định số 4633/BIDV-QLTD ngày 30/06/2016:

• Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra điều kiện và đề xuất phát hành bảo lãnh.
• Bước 2: Trình duyệt phát hành bảo lãnh qua bộ phận quản lý rủi ro/quản lý tín dụng.
• Bước 3: Phê duyệt phát hành bảo lãnh theo thẩm quyền phân cấp.
• Bước 4: Thực hiện phát hành Thư bảo lãnh hoặc ký kết Hợp đồng bảo lãnh.
• Bước 5: Lưu trữ hồ sơ bảo lãnh tại bộ phận Quản trị tín dụng (QTTD).
• Bước 6: Theo dõi, quản lý và thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh nếu phát sinh yêu cầu bồi hoàn.
• Bước 7: Thanh lý hợp đồng và giải tỏa cam kết bảo lãnh.

3. Phân tích quy mô, thu nhập và khả năng cạnh tranh:

• Quy mô khách hàng và số món: Số khách hàng tham gia bảo lãnh tăng từ 142 doanh nghiệp (năm 2018) lên 151 doanh nghiệp (năm 2019, tăng 9 khách hàng mới) và đạt 153 doanh nghiệp vào năm 2020 (tăng 2 khách hàng mới). Đặc biệt, trong suốt 3 năm, số lượng khách hàng kết thúc quan hệ bảo lãnh ghi nhận bằng 0. Số món bảo lãnh phát hành tăng từ 854 món (2018) lên 938 món (2019) và đạt 951 món (2020), bình quân một doanh nghiệp phát hành từ 5–6 món bảo lãnh/năm.
• So sánh biểu phí dịch vụ: Biểu phí của BIDV được đánh giá là linh hoạt nhưng chưa tạo khoảng cách cạnh tranh rõ rệt so với Vietcombank và Agribank trên cùng địa bàn:

Loại phí dịch vụ	BIDV Hà Tĩnh	Vietcombank	Agribank
Bảo lãnh có ký quỹ	0,5% – 2,0%/năm (Tối thiểu: 300.000 VND)	0,60%/năm (Tối thiểu: 400.000 VND)	1,0%/năm (Tối thiểu: 300.000 VND)
Bảo lãnh miễn ký quỹ / TSBĐ khác	0,6% – 3,0%/năm (Tối thiểu: 500.000 – 1.000.000 VND)	2,0% – 3,0%/năm (Tối thiểu: 1.000.000 VND)	2,0% – 3,0%/năm (Tối thiểu: 500.000 VND)
Sửa đổi tăng trị giá / gia hạn	Thu bổ sung tương đương phát hành mới	Thu bổ sung tương đương phát hành mới	Thu bổ sung tương đương phát hành mới
Sửa đổi khác	200.000 VND/lần	200.000 VND/lần	200.000 VND/lần
Hủy thư bảo lãnh	300.000 VND/lần	300.000 VND/lần	300.000 VND/lần

• Doanh thu bảo lãnh: Doanh thu thuần từ phí bảo lãnh tăng liên tục, từ 31,95 tỷ đồng (2018) lên 37,53 tỷ đồng (2019, tăng 17,31%) và đạt 46,46 tỷ đồng (2020, tăng 23,79%). Trong cơ cấu tổng thu dịch vụ năm 2020 (đạt 108,62 tỷ đồng), thu bảo lãnh cùng với dịch vụ thanh toán và tài trợ thương mại (34,28 tỷ đồng) tạo thành 3 trụ cột thu phí lớn nhất chi nhánh.

4. Đánh giá thành tựu, hạn chế và nguyên nhân:

• Thành tựu: Giữ chân 100% khách hàng cũ, tăng trưởng thu phí đều đặn, quy trình nghiệp vụ kiểm soát chặt chẽ rủi ro ngoại bảng, nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND Tỉnh năm 2020.
• Hạn chế: Tốc độ phát triển khách hàng mới chững lại vào năm 2020 (chỉ thêm 2 DN); thị phần bảo lãnh còn khiêm tốn so với tổng thể hơn 3.400 DN trên địa bàn; sản phẩm tập trung quá lớn vào nhóm xây lắp và thương mại; cơ cấu tài sản bảo đảm còn nặng về yêu cầu thế chấp bất động sản hoặc ký quỹ cao; chưa cạnh tranh vượt trội về phí trước các ngân hàng thương mại nhà nước khác.
• Nguyên nhân: Tác động tiêu cực của thiên tai lũ lụt và dịch bệnh COVID-19; tâm lý gắn bó truyền thống của doanh nghiệp địa phương với Agribank/Vietcombank; dư âm niềm tin sau vụ việc đại án "Bình Hà" tại địa phương; công tác tiếp thị và tư vấn sản phẩm bảo lãnh trọn gói của cán bộ quan hệ khách hàng còn thụ động.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và hệ thống giải pháp xuất phát trực tiếp từ các tồn tại ở chương 2:

1. Định hướng phát triển: Đẩy mạnh bảo lãnh như một sản phẩm độc lập mang tính mũi nhọn chứ không chỉ là sản phẩm phụ bán kèm theo hợp đồng cấp hạn mức tín dụng; mở rộng tệp khách hàng ngoài lĩnh vực xây lắp truyền thống sang y tế, giáo dục và thương mại dịch vụ.

2. Các nhóm giải pháp chính:

• Nhóm giải pháp về nghiệp vụ: Chuẩn hóa quy trình thẩm định phương án kinh doanh và năng lực thi công của nhà thầu; rút ngắn thời gian xử lý phát hành bảo lãnh dự thầu; áp dụng cơ chế quản lý hạn mức bảo lãnh tuần hoàn đối với khách hàng thân thiết; nới lỏng linh hoạt tỷ lệ ký quỹ dựa trên lịch sử tín nhiệm.
• Nhóm giải pháp về thị trường và sản phẩm: Đa dạng hóa các loại hình bảo lãnh (bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng); xây dựng chính sách khách hàng phân tầng; áp dụng mức giảm trừ phí linh hoạt (hiện chi nhánh cho phép giảm tối đa 0,3% so với biểu phí niêm yết nhưng cần ủy quyền phán quyết nhanh hơn tại cấp phòng).
• Nhóm giải pháp phát triển nguồn lực: Đào tạo chuyên sâu kiến thức pháp lý và URDG 758 cho cán bộ quan hệ khách hàng; nâng cấp hệ thống phần mềm quản trị tín dụng tự động theo dõi thời hạn hiệu lực và điều kiện giải tỏa cam kết bảo lãnh; nâng cao đạo đức nghề nghiệp nhằm loại bỏ rủi ro thông đồng thẩm định.

3. Hệ thống kiến nghị:

• Đối với Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý về hoạt động đấu thầu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên bảo lãnh khi xử lý tranh chấp hợp đồng.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Rà soát, sửa đổi Thông tư 07/2015/TT-NHNN theo hướng đơn giản hóa thủ tục xác minh chứng từ đối với các giao dịch bảo lãnh điện tử; hỗ trợ cơ chế tra cứu thông tin tín dụng CIC minh bạch.
• Đối với Hội sở chính BIDV: Phân cấp hạn mức phán quyết bảo lãnh lớn hơn cho giám đốc chi nhánh hạng 1; đầu tư nâng cấp công nghệ ngân hàng lõi (Core Banking) cho phép khách hàng tra cứu tính xác thực của thư bảo lãnh trực tuyến qua mã QR.
• Đối với Khách hàng doanh nghiệp: Cung cấp báo cáo tài chính trung thực; nâng cao năng lực quản trị dự án và phối hợp chặt chẽ với ngân hàng trong quá trình nghiệm thu thanh quyết toán công trình.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu cụ thể phản ánh tình hình hoạt động kinh doanh và hiệu quả nghiệp vụ bảo lãnh tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh giai đoạn 2018–2020:

Chỉ tiêu kinh tế - tài chính	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020
Tổng tài sản (tỷ đồng)	2.667,08	~2.918,96	3.006,53
Tổng nguồn vốn huy động (tỷ đồng)	2.486,66	2.679,25	2.749,69
Tổng dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	2.302,21	2.593,22	2.802,45
- Trong đó: Dư nợ KHDN (tỷ đồng)	1.623,98	1.887,50	2.127,19
- Dư nợ cho vay bằng VNĐ (tỷ đồng)	1.716,07	2.241,25	2.431,06
Lợi nhuận sau thuế (tỷ đồng)	40,95	62,43	51,82
Doanh thu phí bảo lãnh (tỷ đồng)	31,95	37,53	46,46
Tổng số khách hàng sử dụng bảo lãnh (DN)	142	151	153
- Số lượng khách hàng mới (DN)	5	9	2
- Khách hàng rời bỏ ngân hàng (DN)	0	0	0
Tổng số món bảo lãnh phát hành (món)	854	938	951

Đóng góp cụ thể của đề tài:

• Về mặt học thuật: Khóa luận hệ thống hóa thành công khung lý thuyết đo lường hiệu quả bảo lãnh ngân hàng kết hợp cả 4 chiều cạnh: quy mô, thu nhập, tính đa dạng hóa và kiểm soát rủi ro ngoại bảng, khắc phục tình trạng các tài liệu trước đây chỉ đánh giá đơn lẻ mặt quy mô phát triển.
• Về mặt thực tiễn: Đề tài cung cấp bức tranh dữ liệu xác thực về hoạt động bảo lãnh tại một chi nhánh ngân hàng cấp tỉnh trong giai đoạn biến động bất thường (2018–2020). Tác giả đã chỉ ra được điểm nghẽn thực tế trong chính sách phí và điều kiện tài sản bảo đảm khiến chi nhánh gặp khó khăn khi cạnh tranh với Vietcombank và Agribank, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp 3 nhóm (nghiệp vụ, thị trường, nguồn lực) cùng 4 nhóm kiến nghị có địa chỉ tiếp nhận rõ ràng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Dữ liệu nghiên cứu bị giới hạn trong phạm vi một chi nhánh ngân hàng (BIDV Hà Tĩnh) với chuỗi số liệu 3 năm (2018–2020). Đây là giai đoạn thị trường chịu tác động mang tính dị biệt của đại dịch COVID-19 và biến cố ngập lụt miền Trung, do đó một số chỉ tiêu tăng trưởng chưa phản ánh trọn vẹn chu kỳ kinh doanh bình thường. Bên cạnh đó, các phân tích về cơ cấu bảo lãnh chi tiết theo ngành nghề và tài sản bảo đảm trong văn bản chủ yếu dừng ở mức thống kê mô tả, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng để lượng hóa tương quan giữa mức phí bảo lãnh và quyết định lựa chọn ngân hàng của doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng khoảng thời gian khảo sát sang giai đoạn phục hồi kinh tế hậu đại dịch (từ năm 2021 trở đi); thực hiện các nghiên cứu so sánh đối chuẩn (benchmarking) đa chi nhánh trong cùng khu vực Bắc Trung Bộ hoặc giữa các ngân hàng thương mại cổ phần trên cùng địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế: Tham khảo phương pháp xây dựng khung chỉ tiêu đánh giá một mảng nghiệp vụ ngoại bảng, cách thức xử lý chuỗi số liệu kế toán - thống kê thực tế và mô hình phân tích hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thương mại.
• Cán bộ tín dụng, quản trị rủi ro tại các chi nhánh NHTM: Tham khảo bảng đối chuẩn biểu phí giữa các ngân hàng lớn và quy trình phát hành bảo lãnh 7 bước chuẩn hóa theo quy định nội bộ của BIDV để vận dụng trong công tác thẩm định và tư vấn khách hàng doanh nghiệp.
• Các nhà nghiên cứu kinh tế địa phương: Sử dụng tư liệu thực tiễn để đánh giá khả năng tiếp cận vốn và dịch vụ bảo lãnh của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại tỉnh Hà Tĩnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình phát hành bảo lãnh cho khách hàng doanh nghiệp tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh gồm những bước nào? Quy trình được thực hiện theo Quy định số 4633/BIDV-QLTD ngày 30/06/2016 của BIDV, bao gồm 7 bước chặt chẽ: (1) Tiếp nhận hồ sơ và đề xuất phát hành bảo lãnh; (2) Trình duyệt phát hành qua các bộ phận nghiệp vụ liên quan; (3) Phê duyệt phát hành theo cấp thẩm quyền; (4) Thực hiện phát hành Thư bảo lãnh hoặc Hợp đồng bảo lãnh; (5) Bộ phận Quản trị tín dụng (QTTD) lưu trữ hồ sơ; (6) Theo dõi, quản lý và thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh nếu phát sinh bồi hoàn; (7) Thanh lý hợp đồng và giải tỏa cam kết bảo lãnh.

2. Biểu phí dịch vụ bảo lãnh tại BIDV Hà Tĩnh có điểm gì khác biệt so với Vietcombank và Agribank trên cùng địa bàn? Đối với bảo lãnh có ký quỹ, BIDV áp dụng mức phí linh hoạt trong biên độ từ 0,5% đến 2,0%/năm (tối thiểu 300.000 VND), trong khi Vietcombank áp dụng cố định 0,60%/năm (tối thiểu 400.000 VND) và Agribank áp dụng mức 1,0%/năm (tối thiểu 300.000 VND). Đối với bảo lãnh miễn ký quỹ hoặc tài sản khác, BIDV thu từ 0,6% đến 3,0%/năm (tối thiểu 500.000 – 1.000.000 VND), tương đương khung 2,0% – 3,0%/năm của Vietcombank và Agribank. Tại chi nhánh BIDV Hà Tĩnh, khách hàng thông thường có thể được xem xét giảm trừ tối đa 0,3% so với biểu phí công bố.

3. Quy mô khách hàng và số món bảo lãnh tại chi nhánh biến động ra sao trong giai đoạn 2018–2020? Số lượng khách hàng sử dụng bảo lãnh tăng từ 142 doanh nghiệp (năm 2018) lên 151 doanh nghiệp (năm 2019) và 153 doanh nghiệp (năm 2020). Tương ứng, số món bảo lãnh phát hành tăng từ 854 món (2018) lên 938 món (2019) và đạt 951 món (2020). Bình quân mỗi doanh nghiệp tại chi nhánh phát sinh từ 5–6 món bảo lãnh/năm. Đáng chú ý, tỷ lệ khách hàng rời bỏ dịch vụ trong cả 3 năm khảo sát đều duy trì ở mức bằng 0.

4. Doanh thu phí bảo lãnh đóng góp như thế nào vào tổng thu dịch vụ của chi nhánh qua 3 năm? Doanh thu từ phí bảo lãnh tăng trưởng liên tục: đạt 31,95 tỷ đồng năm 2018, tăng lên 37,53 tỷ đồng năm 2019 (tăng 17,31%) và đạt 46,46 tỷ đồng năm 2020 (tăng 23,79%). Cùng với thu phí dịch vụ thanh toán và thu phí tài trợ thương mại (đạt 34,28 tỷ đồng năm 2020), dịch vụ bảo lãnh luôn nằm trong nhóm 3 nghiệp vụ đóng góp doanh thu dịch vụ lớn nhất tại BIDV Hà Tĩnh, chiếm tỷ trọng quyết định trong tổng thu phí dịch vụ 108,62 tỷ đồng vào năm 2020.

5. Những rào cản khách quan nào tại địa phương đã tác động trực tiếp đến kết quả bảo lãnh của chi nhánh? Kết quả hoạt động bảo lãnh chịu tác động từ: (1) Đại dịch COVID-19 làm đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh và chuỗi cung ứng; (2) Các đợt bão lũ, ngập lụt kéo dài tại miền Trung gây gián đoạn thi công các dự án xây lắp; (3) Hơn 3.400 doanh nghiệp tại Hà Tĩnh đa phần có quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khó đáp ứng điều kiện về tài sản bảo đảm; (4) Tâm lý khách hàng địa phương có thói quen giao dịch truyền thống lâu đời với các ngân hàng nông nghiệp hoặc ngoại thương trên địa bàn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Quỳnh Chi đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc chuẩn hóa khung lý luận về hiệu quả bảo lãnh ngân hàng và phản ánh chân thực thực trạng vận hành nghiệp vụ tại BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh giai đoạn 2018–2020. Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn do thiên tai và dịch bệnh, chi nhánh vẫn duy trì được mức tăng trưởng doanh thu bảo lãnh ổn định, giữ vững tệp khách hàng hiện hữu và kiểm soát tốt quy trình cấp tín dụng chữ ký. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất xuất phát từ chính những hạn chế về cơ chế phí và tài sản bảo đảm, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tế cho công tác quản trị nghiệp vụ tại các ngân hàng thương mại cấp tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về hoạt động Bảo lãnh Ngân hàng 1. Khái niệm và phân loại Bảo lãnh Ngân hàng a. Khái niệm Bảo lãnh Ngân hàng Bảo lãnh ngân hàng (bank guarantee) đã được sử dụng rộng rãi từ đầu thập niên 70.

Tại Việt Nam, vào những năm 90, cùng với sự vận hành nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường, các dịch vụ ngân hàng ngày càng hoàn thiện và phát triển hơn. Năm 1994, nghiệp vụ bảo lãnh lần đầu tiên được áp dụng tại các NHTM Việt Nam. Sau gần 20 năm áp dụng, nghiệp vụ bảo lãnh đã có những bước đi rất đáng khích lệ và ngày càng được hoàn thiện. Bảo lãnh là khái niệm được nhìn nhận dưới nhiều góc độ, ở mỗi góc độ nó được hiểu theo những nghĩa khác nhau.

Trong lĩnh vực hoạt động ngân hàng, bảo lãnh cũng là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, theo đó các ngân hàng (hoặc các TCTD) đứng ra bảo đảm (cam kết) trước người có quyền rằng người có nghĩa vụ (con nợ) sẽ thực hiện nghĩa vụ (trả nợ). Khi nghiên cứu các tập quán quốc tế về bảo lãnh, chúng ta còn biết đến thuật ngữ “bảo lãnh trả tiền ngay” (hay “bảo lãnh theo yêu cầu” - demand guarantee). Cụ thể, quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu (Uniform Rules for Demand Guarantees, URDG 758, ICC 2010) đã nêu rõ: “Bảo lãnh theo yêu cầu hoặc bảo lãnh là bất kỳ cam kết nào được ký, dù được gọi tên hoặc mô tả thế nào, để chuẩn bị cho việc thanh toán dựa trên một xuất trình phù hợp”.TS Tô Ngọc Hưng (Học viện Ngân hàng) trong cuốn Giáo trình Tín dụng Ngân hàng (Nhà xuất bản lao động-xã hội năm 2019) có viết: “Hoạt động bảo lãnh ngân hàng là một dịch vụ Ngân hàng, theo đó, ngân hàng thương mại sử dụng uy tín và sức mạnh tài chính của mình cam kết với bên nhận bảo lãnh để bảo lãnh cho bên được bảo lãnh thực hiện một nghĩa vụ đã được quy định từ trước. Ngân hàng thương mại chịu trách nhiệm trả tiền theo yêu cầu của bên nhận bảo lãnh khi điều kiện quy định trong cam kết bảo lãnh được đáp ứng.

Trách nhiệm này là không hủy ngang trừ khi có sự chấp thuận của bên nhận bảo lãnh. Sau khi thanh toán cho 6 bên nhận bảo lãnh, NHTM có quyền truy đòi bên được bảo lãnh và bên được bảo lãnh có nghĩa vụ phải bồi hoàn cho NHTM số tiền trả thay.” Những phân tích trên cho thấy: cho đến nay vẫn chưa có khái niệm thống nhất về Bảo lãnh ngân hàng, thậm chí việc sử dụng tên gọi trong các công trình nghiên cứu của các tác giả mà em tìm hiểu cũng khác nhau như: BLNH, bảo lãnh độc lập, bảo lãnh trả tiền ngay, thư tín dụng dự phòng… hoặc các tên gọi khác nữa nhưng đều nhằm để chỉ cam kết giữa hai bên, một bên là người phát hành bảo lãnh, gọi là người bảo lãnh (Guarantor), và một bên là người thụ hưởng bảo lãnh (Beneficiary). Trong đó bên bảo lãnh cam kết sẽ thanh toán một khoản tiền cho người thụ hưởng trong trường hợp người được bảo lãnh (Principal) vi phạm những nghĩa vụ của mình được quy định trọng hợp đồng. Tuy nhiên, nếu hiểu BLNH là một cam kết độc lập không thôi vẫn chưa đủ, vì vậy để có thể hiểu rõ về BLNH và tìm ra một khái niệm phù hợp về BLNH ta cần tìm hiểu các đặc điểm, vai trò cũng như phân loại BLNH.

Phân loại bảo lãnh Theo Giáo trình Tín dụng Ngân hàng NGND.TS Tô Ngọc Hưng chủ biên xuất bản năm 2019 (Trang 543-552) Bảo lãnh Ngân hàng được phân loại như sau:  Theo mục đích: - Bảo lãnh vay vốn: Ngân hàng cam kết với bên cho vay sẽ chịu trách nhiệm trả thay nếu bên đi vay không trả nợ đúng hạn nợ vay (gốc và lãi) ngay khi người cho vay thông báo là khoản nợ còn lại chưa được trả đúng như đã ký kết và yêu cầu ngân hàng thanh toán mà không có sự kiểm tra nào. - Bảo lãnh dự thầu: Thông thường đối với những hợp đồng lớn, đặc biệt là những hợp đồng xây dựng, thiết kế hay cung cấp thiết bị thì người chủ công trình thường lựa chọn đối tác thi công thông qua đấu thầu. Mục đích của bảo lãnh đấu thầu là bảo đảm cho bên dự thầu không rút lui, từ bỏ việc ký hợp đồng hay thay đổi ý định khi đã được trúng thầu. Nếu bên dự thầu đã trúng thầu không những không ký thì bên thụ hưởng sẽ rút tiền thanh toán từ bảo lãnh để trang trải những chi phí đấu thầu thiệt hại do chậm trễ tiến độ thi công hay chi phí để tổ chức lại một cuộc đấu thầu khác.

7 - Bảo lãnh thực hiện hợp đồng: cung cấp một bảo đảm cho bên thụ hưởng về việc thực hiện hợp đồng của bên được bảo lãnh. Trong trường hợp bên được bảo lãnh không thực hiện đúng, đầy đủ những nghĩa vụ đã được ghi trong hợp đồng thì bên thụ hưởng có quyền yêu cầu thanh toán bảo lãnh. - Bảo lãnh thanh toán: hoàn toàn có thể được sử dụng như một phương tiện đảm bảo thanh toán trong hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê tài chính, hợp đồng tài chính, hợp đồng xây dựng… Đây là một trong những loại bảo lãnh rất phổ biến ở các nước đang phát triển và có thể được sử dụng thay thế cho tín dụng chứng từ với mục đích đảm bảo cho nghĩa vụ thanh toán, tuy nhiên, bảo lãnh thanh toán khác tín dụng chứng từ về điều kiện thanh toán và cơ chế vận hành. - Bảo lãnh miến khấu trừ giá trị hóa đơn: Ngân hàng bảo lãnh cam kết với bên mua về việc thanh toán số tiền khấu trừ giá trị hợp đồng trong trường hợp bên bán vi phạm hợp đồng.

- Bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước (bảo lãnh hoàn thanh toán): Thông thường với những hợp đồng thương mại có giá trị lớn, để giúp bên bán (nhà xuất khẩu) có vốn đặt hàng và nhanh chóng giao hàng cho bên mua (nhà nhập khẩu), trong hợp đồng thương mại ký kết giữa hai bên thường quy định một điều khoản thỏa thuận bên mua ứng trước cho bên bán một số tiền (gọi là tiền đặt cọc). Số tiền này thường bằng 5- 10% giá trị hợp đồng. - Bảo lãnh Hải quan: trong trường hợp hàng hóa được nhập khẩu vào một quốc gia nào đó nhằm mục đích trưng bày tại triển lãm, hay tham dự hội chợ… trong một khoảng thời gian nhất định rồi sẽ tái xuất khẩu thì thường không phải nộp thuế nhập khẩu. Do vậy Hải quan của nước mà hàng hóa được tạm nhập, tái xuất yêu cầu chủ hàng phải có một bảo lãnh nhằm đảm bảo rằng nếu quá thời hạn đã đăng ký mà hàng hóa đó không tái xuất thì cơ quan Hải quan sẽ rút tiền thanh toán từ thư bảo lãnh để phục vụ cho việc nộp thuế nhập khẩu và tiền phạt.

- Bảo lãnh Hối phiếu: Đây là sự cam kết của ngân hàng trả tiền cho người thụ hưởng khi hối phiếu đến hạn trả tiền mà bên đề nghị cấp bảo lãnh không trả hoặc trả không đủ. Hình thức thông thường của bảo lãnh hối phiếu có thể được ghi trên chính hối phiếu hoặc một chứng thư riêng biệt thường gọi là bảo lãnh mật. Nếu ghi trên hối phiếu thì ngân hàng đứng ra bảo lãnh phải ghi thêm chữ “được bảo lãnh”. Nếu dưới 8 hình thức chứng thư riêng thì phải ghi rõ địa điểm cấp bảo lãnh, các yếu tố có liên quan đến hối phiếu, số tiền và thời hạn đảm bảo…  Theo phương thức phát hành bảo lãnh: - Bảo lãnh trực tiếp (Direct Guarantee): là hình thức bảo lãnh trong đó ngân hàng chịu trách nhiệm phát hành bảo lãnh trực tiếp theo yêu cầu của bên được bảo lãnh (không qua trung gian).

Sau khi ngân hàng đã thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo hợp đồng cho bên thụ hưởng bảo lãnh (bên nhận bảo lãnh), ngân hàng có thể trực tiếp truy đòi bồi hoàn từ người được bảo lãnh. Quy trình bảo lãnh trực tiếp Bên yêu cầu Bên nhận bảo bảo lãnh Hợp đồng cơ sở lãnh Chỉ thị phát hành BL Phát hành bảo lãnh Ngân hàng bảo lãnh (Nguồn: Giáo trình Tín dụng Ngân hàng - HVNH) - Bảo lãnh gián tiếp: là loại bảo lãnh mà theo yêu cầu của bên được bảo lãnh, ngân hàng thứ nhất ủy nghiệm cho một ngân hàng thứ 2 ở nước bên thụ hưởng hoặc một ngân hàng trung gian khác mở tiếp bảo lãnh. Bảo lãnh này có lợi cho bên thụ hưởng do họ được thuận tiện hơn trong giao dịch hoặc đòi tiền sau này. Quy trình Bảo lãnh gián tiếp 4b Ngân hàng phát hành Ngân hàng thông báo 3 4a Ngân hàng chỉ thị 4b 2 1 Bên được BL Bên thụ hưởng (Nguồn: Giáo trình Tín dụng Ngân hàng-HVNH) 9 - Đồng bảo lãnh: Khi bảo lãnh cho những hợp đồng kinh tế, những dự án có giá trị lớn, để phân tán rủi ro hoặc không bị vi phạm các giải pháp về các giới hạn về đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng, các ngân hàng có thể thực hiện đồng bảo lãnh.

Khi đó một ngân hàng đóng vai trò là ngân hàng đầu mối phát hành bảo lãnh mời các ngân hàng khác tham gia bảo lãnh (gọi là ngân hàng thành viên). Các ngân hàng thành viên cam kết chịu trách nhiệm theo từng phần đóng góp của mình bằng các bảo lãnh đối ứng. Khi Ngân hàng đầu mối đã thanh toán cho bên thụ hưởng thì có quyền truy đòi các ngân hàng thành viên tham gia đồng bảo lãnh số tiền mà họ đã cam kết. - Xác nhận bảo lãnh (Confirm Guarantee): là một bảo lãnh Ngân hàng do một ngân hàng (ngân hàng xác nhận) phát hành cho bên thụ hưởng về việc bảo đảm khả năng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh của ngân hàng phát hành thư bảo lãnh (ngân hàng được xác nhận).

Trường hợp phát hành thư bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình như đã cam kết với bên thụ hưởng thì ngân hàng xác nhận sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho ngân hàng bảo lãnh.  Theo điều kiện thanh toán: - Bảo lãnh theo yêu cầu: là loại bảo lãnh mà trong đó việc thanh toán sẽ được thực hiện ngay sau khi nhận được yêu cầu đầu tiên bằng văn bản của bên thụ hưởng mà không cần bất cứ một chứng từ hay một tờ giấy nào kèm theo. Ngân hàng xem đó như một lệnh thanh toán không thể từ chối.