Luận văn thạc sĩ hành vi của nhà đầu tư đối với thông tin kế toán trên báo cáo tài chính

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hành vi của nhà đầu tư đối với thông tin kế toán trên báo cáo tài chính, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Vi Thị Bích Vân
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hành Vi Của Nhà Đầu Tư Đối Với Thông Tin Kế Toán Trên Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tổng kết những nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.6. Đóng góp mới của luận văn
• 1.7. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. BCTC doanh nghiệp và đối tượng sử dụng BCTC
• 2.1.1. Khái niệm BCTC
• 2.1.2. Mục đích của BCTC
• 2.1.3. Các đặc điểm chất lượng của thông tin kế toán
• 2.1.4. Hệ thống BCTC doanh nghiệp và thông tin trình bày trên BCTC
• 2.2. Công bố thông tin trên TTCK Việt Nam
• 2.3. Nhà đầu tư và lý thuyết tài chính hành vi
• 2.3.1. Khái niệm nhà đầu tư
• 2.3.2. Mục tiêu của nhà đầu tư
• 2.3.3. Các lý thuyết tài chính hành vi
• 2.3.3.1. Lý thuyết triển vọng (The prospect theory)
• 2.3.3.2. Tự nghiệm và lệch lạc (heuristic and bias)
• 2.3.3.3. Nhân tố thị trường
• 2.3.3.4. Hiệu ứng đám đông (Herding effect)
• 2.4. Lý thuyết về nghiên cứu hành vi trong kế toán
• 2.4.1. Mô hình thấu kính Brunswik
• 2.4.2. Mô hình lần theo dấu vết
• 2.4.3. Mô hình phán đoán xác suất
• 2.5. Mô hình hành vi tích hợp (Integrated behavioral model – IBM)
• 2.6. Mô hình nghiên cứu
• 2.6.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.6.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.2.1. Phương pháp khảo sát
• 3.2.2. Thiết kế biến nghiên cứu và thang đo
• 3.3. Công cụ nghiên cứu
• 3.4. Mẫu nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4.1. Đặc trưng của mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đánh giá các thang đo
• 4.2.1. Phân tích độ tin cậy
• 4.2.2. Phân tích nhân tố
• 4.3. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 4.3.1. Phân tích tương quan
• 4.3.2. Phân tích hồi quy
• 4.3.3. Kiểm định giả thuyết
• 4.3.4. Kiểm định sự khác biệt của các biến định tính
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, GIẢI PHÁP VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI
• 5.2. Kiến nghị và giải pháp
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi nhà đầu tư với thông tin kế toán tài chính

Hành vi của nhà đầu tư đối với thông tin kế toán tài chính là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong tài chính. Thông tin kế toán tài chính, đặc biệt là báo cáo tài chính (BCTC), đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư. Các nhà đầu tư cần thông tin chính xác và kịp thời để đưa ra quyết định đúng đắn. Tuy nhiên, sự bất cân xứng thông tin vẫn tồn tại, gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc đánh giá đúng giá trị của tài sản.

1.1. Khái niệm và vai trò của thông tin kế toán tài chính

Thông tin kế toán tài chính là dữ liệu được tổng hợp từ các hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Nó giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. BCTC là công cụ chính để cung cấp thông tin này.

1.2. Tầm quan trọng của BCTC trong quyết định đầu tư

BCTC cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Nhà đầu tư sử dụng BCTC để phân tích và đánh giá khả năng sinh lời, rủi ro và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp. Điều này giúp họ đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

II. Vấn đề và thách thức trong hành vi nhà đầu tư

Mặc dù thông tin kế toán tài chính rất quan trọng, nhưng nhà đầu tư vẫn gặp nhiều thách thức trong việc sử dụng thông tin này. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự bất cân xứng thông tin, nơi mà nhà đầu tư không có đủ thông tin để đưa ra quyết định chính xác. Ngoài ra, tâm lý và cảm xúc cũng ảnh hưởng đến hành vi đầu tư.

2.1. Sự bất cân xứng thông tin trong thị trường chứng khoán

Bất cân xứng thông tin xảy ra khi một bên có nhiều thông tin hơn bên còn lại. Trong thị trường chứng khoán, điều này có thể dẫn đến quyết định đầu tư sai lầm và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường.

2.2. Tâm lý và cảm xúc ảnh hưởng đến quyết định đầu tư

Tâm lý nhà đầu tư, như sự sợ hãi và tham lam, có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý. Các nhà đầu tư thường bị ảnh hưởng bởi cảm xúc hơn là lý trí, điều này có thể dẫn đến việc họ bỏ qua thông tin kế toán quan trọng.

III. Phương pháp nghiên cứu hành vi nhà đầu tư

Để hiểu rõ hơn về hành vi của nhà đầu tư đối với thông tin kế toán tài chính, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và cách mà nhà đầu tư sử dụng thông tin kế toán.

3.1. Phương pháp khảo sát và thu thập dữ liệu

Khảo sát là một trong những phương pháp chính để thu thập dữ liệu về hành vi nhà đầu tư. Bảng hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về cách mà nhà đầu tư sử dụng BCTC và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của họ.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu

Sau khi thu thập dữ liệu, việc phân tích sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tâm lý và hành vi đầu tư. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà nhà đầu tư tương tác với thông tin kế toán.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu hành vi nhà đầu tư

Nghiên cứu hành vi nhà đầu tư có thể giúp cải thiện chất lượng thông tin kế toán và tăng cường sự minh bạch trên thị trường chứng khoán. Các nhà quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh các chính sách và quy định nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng BCTC.

4.1. Cải thiện chất lượng thông tin kế toán

Cải thiện chất lượng BCTC sẽ giúp nhà đầu tư có được thông tin chính xác hơn, từ đó đưa ra quyết định đầu tư tốt hơn. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc công bố thông tin một cách minh bạch và kịp thời.

4.2. Tăng cường sự minh bạch trên thị trường chứng khoán

Sự minh bạch trong thông tin tài chính sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường. Các cơ quan quản lý cần thiết lập các quy định chặt chẽ hơn về công bố thông tin để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu hành vi nhà đầu tư đối với thông tin kế toán tài chính là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp cải thiện chất lượng thông tin mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình dự đoán hành vi nhà đầu tư dựa trên thông tin kế toán.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hành vi nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm thông tin kế toán, tâm lý và cảm xúc. Việc hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp cải thiện quyết định đầu tư.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các công cụ và mô hình mới để phân tích hành vi nhà đầu tư, từ đó nâng cao khả năng dự đoán và cải thiện quyết định đầu tư.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Tính đến cuối năm 2013, thị trường chứng khoán Việt Nam có khoảng 683 cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết với tổng giá trị niêm yết theo mệnh giá lên đến 361 nghìn tỷ đồng, cùng với khoảng 1,27 triệu tài khoản nhà đầu tư. Báo cáo tài chính (BCTC) được xem là nguồn thông tin quan trọng hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ra quyết định kinh tế. Tuy nhiên, thực tế tại thị trường chứng khoán TP. Hồ Chí Minh cho thấy BCTC chưa phát huy hết hiệu quả, dẫn đến sự bất cân xứng thông tin, làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của thị trường cũng như nền kinh tế quốc gia.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố tâm lý nhận thức ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC của nhà đầu tư cá nhân trên sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng BCTC. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nhà đầu tư cá nhân cổ phiếu trên TTCK TP. Hồ Chí Minh, sử dụng phương pháp khảo sát định lượng với mẫu khoảng 300 nhà đầu tư.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện chất lượng thông tin kế toán, minh bạch hóa thông tin trên thị trường chứng khoán, đồng thời giúp nhà đầu tư nâng cao nhận thức và hành vi sử dụng BCTC hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính Việt Nam.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai mô hình lý thuyết chính:

- **Mô hình thấu kính Brunswik**: Giúp hiểu cách nhà đầu tư sử dụng các tín hiệu thông tin kế toán (như các tỷ số tài chính) để đưa ra phán đoán và quyết định đầu tư. Mô hình này sử dụng phân tích hồi quy để xác định mức độ quan trọng của từng tín hiệu đối với quyết định của nhà đầu tư.

- **Mô hình hành vi tích hợp (Integrated Behavioral Model - IBM)**: Mở rộng từ lý thuyết hành động hợp lý và lý thuyết hành vi dự định, mô hình này tập trung vào các nhân tố tâm lý như thái độ, chuẩn mực xã hội, nhận thức kiểm soát, kiến thức và kỹ năng, cũng như các rào cản môi trường ảnh hưởng đến ý định và hành vi sử dụng BCTC.

Các khái niệm chính bao gồm: thái độ đối với BCTC, môi trường xã hội, năng lực nhận thức, môi trường thông tin, đặc điểm nhân khẩu học, kiến thức và kinh nghiệm của nhà đầu tư.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với công cụ khảo sát là bảng câu hỏi gồm 37 câu hỏi (36 câu hỏi đóng và 1 câu hỏi mở), được phát trực tiếp và gửi qua email đến các nhà đầu tư cá nhân trên TTCK TP. Hồ Chí Minh. Mẫu nghiên cứu gồm khoảng 300 nhà đầu tư được chọn theo phương pháp phi ngẫu nhiên thuận tiện.

Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS 22 với các kỹ thuật phân tích bao gồm: thống kê tần số, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson, phân tích hồi quy đa biến, kiểm định t-test và phân tích phương sai một yếu tố (ANOVA). Mức ý nghĩa thống kê được sử dụng là 5%.

Quy trình nghiên cứu gồm các bước: xác định câu hỏi nghiên cứu, xây dựng mô hình và giả thuyết, thiết kế thang đo, khảo sát sơ bộ, khảo sát chính thức, kiểm định thang đo và mô hình, phân tích dữ liệu và kết luận.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

1. **Thái độ đối với BCTC có ảnh hưởng tích cực đến hành vi sử dụng BCTC**: Kết quả phân tích hồi quy cho thấy hệ số beta của thái độ là dương và có ý nghĩa thống kê (p < 0.05), cho thấy nhà đầu tư có thái độ tích cực với BCTC sẽ sử dụng thông tin này nhiều hơn trong quyết định đầu tư.

2. **Môi trường xã hội tác động thuận chiều đến hành vi sử dụng BCTC**: Áp lực và ảnh hưởng từ người thân, bạn bè, chuyên gia và truyền thông làm tăng mức độ sử dụng BCTC của nhà đầu tư, với hệ số tương quan Pearson đạt khoảng 0.45.

3. **Năng lực nhận thức của nhà đầu tư ảnh hưởng tích cực đến hành vi sử dụng BCTC**: Nhà đầu tư có khả năng đọc hiểu và sử dụng BCTC tốt hơn sẽ sử dụng thông tin kế toán hiệu quả hơn, với hệ số hồi quy beta khoảng 0.38.

4. **Môi trường thông tin có tác động nghịch đến hành vi sử dụng BCTC**: Khi nhà đầu tư nhận thấy môi trường thông tin có nhiều nguồn khác nhau và phức tạp, họ có xu hướng giảm sử dụng BCTC, thể hiện qua hệ số hồi quy âm và có ý nghĩa thống kê.

Ngoài ra, các biến đặc điểm nhân khẩu học và kiến thức, kinh nghiệm cũng có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi sử dụng BCTC, thể hiện qua sự khác biệt có ý nghĩa trong các nhóm tuổi, trình độ học vấn và số năm đầu tư.

### Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết tài chính hành vi và các nghiên cứu quốc tế, cho thấy thái độ tích cực và môi trường xã hội hỗ trợ là động lực quan trọng thúc đẩy nhà đầu tư sử dụng BCTC. Năng lực nhận thức cao giúp nhà đầu tư khai thác hiệu quả thông tin kế toán, trong khi môi trường thông tin đa dạng và phức tạp có thể gây nhiễu và làm giảm sự tập trung vào BCTC.

So sánh với các nghiên cứu tại các quốc gia phát triển và đang phát triển, kết quả cũng phản ánh thực trạng tại Việt Nam, nơi mà kiến thức chuyên môn và sự minh bạch thông tin còn hạn chế, ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy và bảng phân tích tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

## Đề xuất và khuyến nghị

1. **Nâng cao nhận thức và thái độ tích cực của nhà đầu tư đối với BCTC**: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo về phân tích và sử dụng BCTC nhằm cải thiện thái độ và kỹ năng của nhà đầu tư. Mục tiêu tăng tỷ lệ nhà đầu tư sử dụng BCTC lên ít nhất 30% trong vòng 2 năm.

2. **Tăng cường vai trò của môi trường xã hội tích cực**: Khuyến khích các chuyên gia tài chính, tổ chức tư vấn và truyền thông tài chính cung cấp thông tin chính xác, minh bạch để tạo áp lực xã hội tích cực thúc đẩy nhà đầu tư sử dụng BCTC. Thực hiện trong 1 năm với sự phối hợp của các cơ quan quản lý và truyền thông.

3. **Cải thiện năng lực nhận thức của nhà đầu tư**: Phát triển các khóa học trực tuyến, tài liệu hướng dẫn đơn giản, dễ hiểu về BCTC và kỹ năng đọc hiểu báo cáo tài chính. Mục tiêu nâng cao năng lực nhận thức của ít nhất 50% nhà đầu tư cá nhân trong 3 năm.

4. **Đơn giản hóa và minh bạch hóa môi trường thông tin**: Cơ quan quản lý cần xây dựng quy định chặt chẽ về công bố thông tin, đảm bảo tính nhất quán, dễ hiểu và kịp thời của BCTC. Thực hiện kiểm tra định kỳ và xử lý nghiêm các vi phạm trong vòng 2 năm tới.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. **Nhà đầu tư cá nhân**: Nghiên cứu giúp họ hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC, từ đó nâng cao hiệu quả ra quyết định đầu tư.

2. **Chuyên gia tài chính và tư vấn đầu tư**: Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn khách hàng, xây dựng chiến lược đầu tư dựa trên hành vi và nhận thức của nhà đầu tư.

3. **Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán**: Sử dụng kết quả để hoàn thiện chính sách công bố thông tin, nâng cao minh bạch và hiệu quả thị trường.

4. **Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kế toán và tài chính**: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi nhà đầu tư và thông tin kế toán.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao hành vi sử dụng BCTC của nhà đầu tư lại quan trọng?**  
Hành vi này phản ánh mức độ tin cậy và hiệu quả của thông tin kế toán trong việc hỗ trợ quyết định đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp đến sự minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán.

2. **Những nhân tố tâm lý nào ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC?**  
Thái độ tích cực, áp lực từ môi trường xã hội, năng lực nhận thức và môi trường thông tin là các nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi này.

3. **Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là gì?**  
Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát định lượng với mẫu khoảng 300 nhà đầu tư cá nhân trên TTCK TP. Hồ Chí Minh, phân tích dữ liệu bằng SPSS với các kỹ thuật thống kê đa dạng.

4. **Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng BCTC của nhà đầu tư?**  
Cần nâng cao nhận thức, cải thiện kỹ năng đọc hiểu, tạo môi trường xã hội tích cực và đảm bảo thông tin minh bạch, dễ hiểu, kịp thời.

5. **Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng ở đâu?**  
Ngoài thị trường chứng khoán Việt Nam, kết quả có thể tham khảo cho các thị trường mới nổi có đặc điểm tương tự về minh bạch thông tin và hành vi nhà đầu tư.

## Kết luận

- Nghiên cứu xác định rõ các nhân tố tâm lý nhận thức ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK TP. Hồ Chí Minh.  
- Thái độ, môi trường xã hội và năng lực nhận thức có tác động tích cực, trong khi môi trường thông tin có tác động nghịch đến hành vi sử dụng BCTC.  
- Mô hình kết hợp giữa mô hình thấu kính Brunswik và mô hình hành vi tích hợp (IBM) là công cụ hiệu quả để phân tích hành vi nhà đầu tư trong lĩnh vực kế toán.  
- Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các giải pháp nâng cao chất lượng thông tin kế toán và minh bạch thị trường chứng khoán.  
- Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình đào tạo, cải thiện chính sách công bố thông tin và nghiên cứu mở rộng trên các nhóm nhà đầu tư khác.

**Hành động ngay hôm nay:** Các nhà quản lý, chuyên gia và nhà đầu tư nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin kế toán, góp phần phát triển thị trường chứng khoán minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày những vấn đề cơ bản về nghiên cứu. Với mục tiêu chính là xác định các nhân tố tâm lý nhận thức ảnh hưởng đến hành vi sử dụng BCTC của nhà đầu tư, nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát, và mẫu được chọn phi ngẫu nhiên từ các nhà đầu tư cổ phiếu là cá nhân trên TTCK TP. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -8- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 BCTC doanh nghiệp và đối tượng sử dụng BCTC: 2.1 Khái niệm BCTC: BCTC là hệ thống báo cáo tổng hợp từ các số liệu kế toán của doanh nghiệp, được lập theo những mẫu biểu đã được quy định, nó phản ánh tình hình sử dụng vốn, nguồn vốn, kết quả kinh doanh, và dòng tiền của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.2 Mục đích của BCTC: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 “Trình bày BCTC” được ban hành ngày 30/12/2003 bởi Bộ tài chính, mục đích của BCTC gồm: - BCTC phản ánh theo một cấu trúc chặt chẽ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp. Mục đích của BCTC là cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế.

Để đạt mục đích này BCTC phải cung cấp những thông tin của một doanh nghiệp về: + Tài sản + Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu + Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ + Các luồng tiền. - Các thông tin này cùng với các thông tin trình bày trong Bản thuyết minh BCTC giúp người sử dụng dự đoán được các luồng tiền trong tương lai và đặc biệt là thời điểm và mức độ chắc chắn của việc tạo ra các luồng tiền và các khoản tương đương tiền. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Các đặc điểm chất lượng của thông tin kế toán: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” ban hành năm 2002 bởi Bộ tài chính, các yêu cầu cơ bản đối với kế toán gồm: - Trung thực: các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo trên cơ sở các bằng chứng đầy đủ, khách quan và đúng với thực tế về hiện trạng, bản chất nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh. - Khách quan: các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo đúng với thực tế, không bị xuyên tạc, không bị bóp méo.

- Đầy đủ: mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến kỳ kế toán phải được ghi chép và báo cáo đầy đủ, không bị bỏ sót. - Kịp thời: các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo kịp thời, đúng hoặc trước thời hạn quy định, không được chậm trễ. - Dễ hiểu: các thông tin và số liệu kế toán trình bày trong BCTC phải rõ ràng, dễ hiểu đối với người sử dụng. Người sử dụng ở đây được hiểu là người có hiểu biết về kinh doanh, về kinh tế, tài chính, kế toán ở mức trung bình.

Thông tin về những vấn đề phức tạp trong BCTC phải được giải trình trong phần thuyết minh. - Có thể so sánh: các thông tin và số liệu kế toán giữa các kỳ kế toán trong một doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp chỉ có thể so sánh được khi tính toán và trình bày nhất quán. Trường hợp không nhất quán thì phải giải trình trong phần thuyết minh để người sử dụng BCTC có thể so sánh thông tin giữa các kỳ kế toán, giữa các doanh nghiệp hoặc giữa thông tin thực hiện với thông tin dự toán, kế hoạch.4 Hệ thống BCTC doanh nghiệp và thông tin trình bày trên BCTC: Tại Việt Nam, quyết định 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/3/2006 của Bộ tài chính quy định bốn BCTC doanh nghiệp bắt buộc lập gồm: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 10 - - Bảng cân đối kế toán: trình bày tổng quát tình hình nguồn vốn, tài sản và cơ cấu tài sản, nguồn vốn hình thành nên tài sản của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. Trong đó, tổng tài sản và tổng nguồn vốn luôn bằng nhau.

Kết cấu bảng cân đối kế toán gồm những khoản mục chủ yếu sau: 1. Tài sản + Tài sản ngắn hạn  Tiền và các khoản tương đương tiền  Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn  Các khoản phải thu ngắn hạn  Hàng tồn kho  Tài sản ngắn hạn khác + Tài sản dài hạn  Các khoản phải thu dài hạn  Tài sản cố định  Bất động sản đầu tư  Các khoản đầu tư tài chính dài hạn  Tài sản dài hạn khác 2. Nguồn vốn + Nợ phải trả  Nợ ngắn hạn  Nợ dài hạn + Vốn chủ sở hữu  Vốn chủ sở hữu  Nguồn kinh phí và quỹ khác - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: phản ánh tổng quát các khoản doanh thu, thu nhập, chi phí và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 11 - thời kỳ nhất định. Cụ thể, kết cấu báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh gồm những khoản mục chủ yếu sau: + Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ + Các khoản giảm trừ doanh thu + Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ + Giá vốn hàng bán + Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ + Doanh thu hoạt động tài chính + Chi phí tài chính + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp + Thu nhập khác + Chi phí khác + Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh + Thuế thu nhập doanh nghiệp + Lợi nhuận sau thuế - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: phản ánh các khoản thu và chi tiền của doanh nghiệp theo từng hoạt động gồm: hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính nhằm trình bày về nguồn gốc phát sinh của tiền tệ và cách thức sử dụng tiền tệ trong kỳ báo cáo.

Như vậy, báo cáo lưu chuyển tiền tệ sẽ gồm 3 nội dung chính: + Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh + Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động đầu tư + Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động tài chính TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 12 - - Bản thuyết minh BCTC: thuyết minh, bổ sung và giải trình các thông tin tài chính trong kỳ báo cáo. Chi tiết, bản thuyết minh BCTC phải trình bày những nội dung gồm: + Thông tin về cơ sở lập và trình bày BCTC, chính sách kế toán đang áp dụng + Các thông tin trọng yếu, các thông tin quy định của các chuẩn mực kế toán chưa được trình bày trong BCTC khác + Thông tin bổ sung và cần thiết cho việc trình bày trung thực, hợp lý tình hình tài chính của doanh nghiệp Hệ thống BCTC gồm BCTC năm và BCTC giữa niên độ được lập theo các mẫu được hướng dẫn tại chế độ kế toán doanh nghiệp (mẫu chi tiết tham khảo tại phụ lục 1).5 Đối tượng sử dụng BCTC: Luật kế toán Việt Nam (2003) đề cập đối tượng sử dụng BCTC là “đối tượng có nhu cầu thông tin của đơn vị kế toán”. Tuy nhiên, có thể phân chia một cách cụ thể các đối tượng sử dụng BCTC thành 2 nhóm như sau: - Các đối tượng bên trong doanh nghiệp như: những nhà quản lý ở các cấp độ khác nhau. - Các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp như: nhà đầu tư, người cho vay, nhà phân tích/tư vấn, cơ quan quản lý nhà nước, đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp, công chúng… BCTC cung cấp những thông tin cho mục đích chung của các đối tượng trên.

Tuy nhiên, trong số các đối tượng nhà đầu tư là người cung cấp vốn và chấp nhận rủi ro cho doanh nghiệp nên những thông tin trên BCTC mà họ cần thiết TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 13 - cũng sẽ thỏa mãn yêu cầu chung của các đối tượng khác. Do đó, có thể nói nhà đầu tư là một đối tượng quan trọng trong các đối tượng sử dụng BCTC.2 Công bố thông tin trên TTCK Việt Nam: TTCK Việt Nam bắt đầu được thành lập vào năm 1996 và chính thức đi vào hoạt động vào năm 2000. Hiện tại, có hai Sở giao dịch chứng khoán đang hoạt động là Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở giao dịch chứng khoán TP. Và sắp tới sẽ hợp nhất hai Sở giao dịch chứng khoán này thành Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và phát triển hệ thống công nghệ chung cho toàn bộ TTCK Việt Nam.

Tính đến cuối năm 2013, trên 2 sàn có 683 cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết với tổng giá trị niêm yết theo mệnh giá là 361 nghìn tỷ đồng, và số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt khoảng 1,27 triệu tài khoản (Nguyễn Thị Phương Luyến, 2014). Đối với quy định công bố thông tin trên TTCK tại Việt Nam, thông tư 52/2012/TT-BTC có hướng dẫn chi tiết như sau: - Công ty đại chúng phải công bố thông tin về BCTC năm đã được kiểm toán chậm nhất là mười ngày, kể từ ngày tổ chức kiểm toán độc lập ký báo cáo kiểm toán. Thời hạn công bố thông tin BCTC năm không quá chín mươi ngày, kể từ ngày kết thúc năm tài chính. - Công ty đại chúng phải lập báo cáo thường niên theo quy định và công bố thông tin về báo cáo thường niên chậm nhất là hai mươi ngày sau khi công bố BCTC năm được kiểm toán.

Thông tin tài chính trong báo cáo thường niên phải phù hợp với BCTC năm được kiểm toán. - Công ty đại chúng phải thực hiện công bố thông tin về tình hình quản trị định kỳ sáu tháng và năm, thời hạn báo cáo và công bố thông tin chậm nhất là ba mươi ngày, kể từ ngày kết thúc kỳ báo cáo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 14 - - Ngoài ra, công ty đại chúng phải công bố thông tin về Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên và thông tin về việc chào bán chứng khoán cũng như tiến độ sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán. Đối với tổ chức niêm yết và công ty đại chúng quy mô lớn, quy định về công bố thông tin định kỳ tương tự như công ty đại chúng, đồng thời bổ sung thêm một số quy định sau: - BCTC năm được công bố phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận.