Luận văn thạc sĩ hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan tới nhãn hiệu theo luật sở hữu trí tuệ năm 2005

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan tới nhãn hiệu theo luật sở hữu trí tuệ năm 2005, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Liên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Quế Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Liên Quan Đến Nhãn Hiệu Theo Luật Sở Hữu Trí Tuệ Năm 2005
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÃN HIỆU VÀ HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH LIÊN QUAN ĐẾN NHÃN HIỆU THEO LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ NĂM 2005
• 1.1. Khái quát chung về bảo hộ quyền Sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu
• 1.2. Pháp luật về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu
• 2. CHƯƠNG 2: HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH LIÊN QUAN ĐẾN NHÃN HIỆU VÀ CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ VI PHẠM THEO LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ NĂM 2005
• 2.1. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu
• 2.2. Các biện pháp xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ NHÃN HIỆU
• 3.1. Thực trạng cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu trong bối cảnh hội nhập hiện nay
• 3.2. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi cạnh tranh không lành mạnh và nhãn hiệu 2005

Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là một vấn đề nghiêm trọng trong lĩnh vực thương mại hiện nay. Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đã đưa ra những quy định nhằm bảo vệ nhãn hiệu và quyền lợi của các doanh nghiệp. Việc hiểu rõ về hành vi này không chỉ giúp các doanh nghiệp bảo vệ tài sản trí tuệ mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng.

1.1. Khái niệm và vai trò của nhãn hiệu trong kinh doanh

Nhãn hiệu không chỉ là một biểu tượng mà còn là tài sản trí tuệ quan trọng. Nó giúp phân biệt sản phẩm của doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, tạo dựng lòng tin và sự trung thành từ phía người tiêu dùng.

1.2. Hệ thống pháp luật bảo vệ nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005

Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong việc bảo vệ nhãn hiệu. Điều này bao gồm các quy định về đăng ký, bảo vệ và xử lý vi phạm liên quan đến nhãn hiệu.

II. Vấn đề và thách thức trong hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây ra nhiều hệ lụy cho thị trường và người tiêu dùng. Các doanh nghiệp thường xuyên phải đối mặt với những hành vi như sao chép nhãn hiệu, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn làm giảm uy tín của thương hiệu.

2.1. Các hình thức hành vi cạnh tranh không lành mạnh phổ biến

Các hình thức như sử dụng nhãn hiệu giả mạo, quảng cáo sai sự thật, và gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng là những hành vi phổ biến. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây thiệt hại cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.

2.2. Hệ quả của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Hệ quả của hành vi này không chỉ dừng lại ở thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng. Các sản phẩm kém chất lượng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

III. Phương pháp xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh hiệu quả

Để xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp. Việc áp dụng các biện pháp pháp lý và hành chính là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.1. Biện pháp dân sự trong xử lý vi phạm

Các biện pháp dân sự như yêu cầu bồi thường thiệt hại và ngừng hành vi vi phạm là những cách hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp. Điều này giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn.

3.2. Biện pháp hành chính và hình sự

Ngoài biện pháp dân sự, các biện pháp hành chính và hình sự cũng cần được áp dụng để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Điều này không chỉ giúp răn đe mà còn nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật trong cộng đồng doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nhãn hiệu

Nghiên cứu về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

4.1. Thực trạng cạnh tranh không lành mạnh hiện nay

Thực trạng cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi của mình trong việc bảo vệ nhãn hiệu. Điều này dẫn đến việc họ dễ dàng trở thành nạn nhân của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

4.2. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị

Nghiên cứu đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ nhãn hiệu. Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về quyền sở hữu trí tuệ.

V. Kết luận và tương lai của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết triệt để. Tương lai của việc bảo vệ nhãn hiệu phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật.

5.1. Tương lai của pháp luật về nhãn hiệu

Pháp luật về nhãn hiệu cần được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.

5.2. Vai trò của doanh nghiệp trong việc bảo vệ nhãn hiệu

Doanh nghiệp cần chủ động trong việc bảo vệ nhãn hiệu của mình. Việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp bảo vệ là rất quan trọng để tránh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, trở thành vấn đề cấp thiết. Việt Nam, với tư cách là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các công ước quốc tế như Công ước Paris, đã cam kết thực hiện nghiêm chỉnh các quy định về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu vẫn diễn ra phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng. Ví dụ, trên thị trường có hơn mười loại thuốc nhái Panadol như Pancidol, Panactol, gây nhầm lẫn và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu, đánh giá thực trạng vi phạm và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đối với nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, trong bối cảnh từ năm 2005 đến 2013 tại Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ tài sản trí tuệ, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về quyền sở hữu công nghiệp và lý thuyết về cạnh tranh không lành mạnh.

• Lý thuyết về quyền sở hữu công nghiệp tập trung vào khái niệm nhãn hiệu, điều kiện bảo hộ, phạm vi độc quyền và thời hạn bảo hộ. Nhãn hiệu được định nghĩa là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau, với điều kiện có khả năng phân biệt và được đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ. Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 quy định rõ các điều kiện và phạm vi bảo hộ, đồng thời quy định về nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ tự động.

• Lý thuyết về cạnh tranh không lành mạnh được xây dựng dựa trên các chuẩn mực đạo đức kinh doanh và quy định pháp luật quốc tế như Công ước Paris (Điều 10bis) và Hiệp định TRIPs. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh được hiểu là các hành vi cạnh tranh trái với chuẩn mực đạo đức, gây thiệt hại cho đối thủ và người tiêu dùng, bao gồm sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn, sử dụng nhãn hiệu nước ngoài không được phép, và đăng ký tên miền trùng hoặc tương tự nhãn hiệu.

Các khái niệm chuyên ngành như "chỉ dẫn thương mại", "nhãn hiệu nổi tiếng", "đăng ký nhãn hiệu", "hành vi cạnh tranh không lành mạnh" được làm rõ để làm cơ sở phân tích.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, đánh giá và tổng hợp các quy định pháp luật hiện hành, kết hợp với phương pháp so sánh pháp luật quốc tế và một số quốc gia phát triển nhằm rút ra điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật như Luật Sở hữu trí tuệ 2005, Luật Cạnh tranh 2004, Nghị định 116/2005/NĐ-CP, các công ước quốc tế, báo cáo thực trạng vi phạm và xử lý vi phạm tại Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các quy định pháp luật và các vụ việc điển hình về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu trong giai đoạn 2005-2013. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các vụ việc tiêu biểu có tính đại diện.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2013, tập trung phân tích các quy định pháp luật và thực trạng áp dụng tại Việt Nam trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy định pháp luật về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu còn nhiều hạn chế: Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 quy định cụ thể các hành vi cạnh tranh không lành mạnh như sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn, sử dụng nhãn hiệu nước ngoài không được phép, đăng ký tên miền trùng hoặc tương tự nhãn hiệu. Tuy nhiên, hiệu lực thực thi chưa cao, chế tài còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Theo ước tính, hơn 30% các vụ vi phạm nhãn hiệu không được xử lý triệt để.

2. Thực trạng vi phạm hành vi cạnh tranh không lành mạnh diễn ra phổ biến và phức tạp: Ví dụ điển hình là vụ việc Cà phê Trung Nguyên bị mất tên miền tại Australia, gây thiệt hại lớn về uy tín và kinh tế. Ngoài ra, các hành vi nhái nhãn hiệu như SQNY thay cho SONY, PAMU thay cho PUMA, HIKE thay cho NIKE phổ biến trên thị trường nội địa. Tỷ lệ vi phạm nhãn hiệu nổi tiếng chiếm khoảng 25% trong tổng số các vụ vi phạm được ghi nhận.

3. Phân biệt và áp dụng pháp luật giữa Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Cạnh tranh còn chưa rõ ràng: Luật Sở hữu trí tuệ bảo vệ nhãn hiệu đã đăng ký, trong khi Luật Cạnh tranh bảo vệ các lợi thế cạnh tranh chưa được đăng ký. Có trường hợp hành vi vi phạm đồng thời vi phạm cả hai luật, gây khó khăn trong xử lý. Ví dụ, hành vi quảng cáo "rẻ hơn BITI'S" kèm logo Biti's vi phạm cả Luật Cạnh tranh và Luật Sở hữu trí tuệ.

4. Yếu tố chủ quan (lỗi cố ý) là điều kiện bắt buộc để xác định hành vi cạnh tranh không lành mạnh: Các quy định pháp luật đều yêu cầu chủ thể thực hiện hành vi phải có mục đích cạnh tranh hoặc lỗi cố ý. Tuy nhiên, chưa có quy định rõ ràng về xử lý các hành vi vô ý gây thiệt hại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trong pháp luật và thực tiễn xử lý vi phạm xuất phát từ việc hệ thống pháp luật còn phân tán, chưa đồng bộ và thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng. So sánh với các quốc gia phát triển, Việt Nam còn thiếu các quy định mở rộng về dấu hiệu nhãn hiệu như âm thanh, mùi vị, cũng như các biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Việc phân biệt rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Cạnh tranh là cần thiết để tránh chồng chéo, đồng thời tạo điều kiện cho chủ sở hữu nhãn hiệu lựa chọn phương thức bảo vệ phù hợp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh số vụ vi phạm được xử lý theo từng luật, hoặc bảng phân loại các hành vi vi phạm phổ biến.

Ý nghĩa của việc hoàn thiện pháp luật là tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu: Mở rộng khái niệm nhãn hiệu được bảo hộ, bao gồm các dấu hiệu phi truyền thống như âm thanh, mùi vị; bổ sung quy định xử lý hành vi vô ý gây thiệt hại. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường hiệu lực thực thi và chế tài xử lý vi phạm: Nâng mức phạt hành chính, áp dụng biện pháp hình sự đối với hành vi nghiêm trọng; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành giữa Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế. Thời gian: 1 năm; chủ thể: Bộ Công an, Bộ Công Thương.

3. Xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm vi phạm nhãn hiệu: Ứng dụng công nghệ thông tin để theo dõi, phát hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường và mạng internet. Thời gian: 2 năm; chủ thể: Cục Sở hữu trí tuệ, các doanh nghiệp.

4. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ và cạnh tranh lành mạnh: Đào tạo, tập huấn cho doanh nghiệp, cán bộ quản lý và người tiêu dùng về pháp luật sở hữu trí tuệ và cạnh tranh. Thời gian: liên tục; chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp và chủ sở hữu nhãn hiệu: Nắm rõ quyền và nghĩa vụ trong bảo vệ nhãn hiệu, nhận diện hành vi cạnh tranh không lành mạnh để chủ động bảo vệ quyền lợi, tránh thiệt hại kinh tế.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ và cạnh tranh: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm.

3. Luật sư, chuyên gia pháp lý: Làm tài liệu tham khảo trong tư vấn, giải quyết tranh chấp liên quan đến nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành luật, kinh tế: Hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, cạnh tranh và phát triển kinh tế thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu là gì?
   Là các hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn, sử dụng nhãn hiệu nước ngoài không được phép, hoặc đăng ký tên miền trùng hoặc tương tự nhãn hiệu nhằm trục lợi hoặc gây thiệt hại cho đối thủ. Ví dụ như việc sử dụng nhãn hiệu giả mạo gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

2. Phân biệt thế nào giữa Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Cạnh tranh trong xử lý vi phạm?
   Luật Sở hữu trí tuệ bảo vệ nhãn hiệu đã đăng ký, còn Luật Cạnh tranh bảo vệ lợi thế cạnh tranh chưa đăng ký. Khi nhãn hiệu đã đăng ký bị xâm phạm, chủ sở hữu có thể kiện theo Luật Sở hữu trí tuệ; nếu chưa đăng ký, có thể kiện theo Luật Cạnh tranh.

3. Chế tài xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh hiện nay ra sao?
   Chế tài bao gồm xử phạt hành chính, bồi thường thiệt hại dân sự, thậm chí xử lý hình sự trong trường hợp nghiêm trọng. Tuy nhiên, mức phạt hiện còn thấp, chưa đủ sức răn đe.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp bảo vệ nhãn hiệu của mình hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ, theo dõi thị trường, phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ.

5. Người tiêu dùng có vai trò gì trong việc chống cạnh tranh không lành mạnh?
   Người tiêu dùng là trọng tài trong thị trường, có thể từ chối sử dụng hàng giả, hàng nhái, góp phần tạo áp lực cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc bảo vệ nhãn hiệu và cạnh tranh lành mạnh.

Kết luận

• Luận văn làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu, đồng thời phản ánh thực trạng vi phạm và xử lý tại Việt Nam.
• Phân tích sự phối hợp giữa Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Cạnh tranh trong bảo vệ quyền nhãn hiệu, chỉ ra những bất cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, tăng cường nhận thức và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và người tiêu dùng.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện pháp luật, tăng cường thực thi, ứng dụng công nghệ và tuyên truyền nâng cao nhận thức.

Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái quát chung về nhãn hiệu và pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu theo Luật sở hữu trí tuệ năm 2005. Chương II: Hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu và các biện pháp xử lý vi phạm theo Luật sở hữu trí tuệ năm 2005. Chương III. Thực trạng xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến nhãn hiệu và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÃN HIỆU VÀ HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH LIÊN QUAN ĐẾN NHÃN HIỆU THEO LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ NĂM 2005 1.1 Khái quát chung về bảo hộ quyền Sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu 1.1 Khái niệm nhãn hiệu và điều kiện bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu Nhãn hiệu là một trong những đối tượng khá phổ biến của quyền sở hữu công nghiệp trong cuộc sống hiện đại. Mặc dù nhãn hiệu không phải là hàng hoá nhưng nó lại có ý nghĩa rất lớn trong thương mại. Chúng ta có thể bắt gặp một nhãn hiệu ở bất kỳ nơi đâu thông qua truyền hình, hoạt động tiêu dùng, trên đường về nhà, thậm chí bất kỳ nơi nào trong ngôi nhà của chúng ta. Các sản phẩm mang nhãn hiệu Cola - cola, Omo, Trung Nguyên, P/S, v.

được chúng ta sử dụng khá thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày. Sự cạnh tranh khốc liệt của nền kinh tế thị trường công nghiệp hoá hiện đại hoá đã cho phép các nhà sản xuất đưa ra nhiều loại sản phẩm/ dịch vụ đa dạng về kiểu dáng, chủng loại và chất lượng để người tiêu dùng lựa chọn. Cạnh tranh là một yếu tố không thể thiếu trong kinh doanh, nó là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của thị trường cũng làm xuất hiện những mặt trái của nó, một số chủ thể kinh doanh thiếu trung thực bằng cách sử dụng nhãn hiệu có uy tín của đối thủ cạnh tranh hòng làm cho người tiêu dùng bị nhầm lẫn khi mua sản phẩm nếu không chú ý kỹ: các sản phẩm Pin của hãng SONY bị nhái lại nhãn hiệu thành SQNY, PUMA bị nhái thành PAMU, NIKE bị nhái thành HIKE…, hiện nay trên thị trường có đến TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khoảng hơn mười loại thuốc nhái Panadol như: Pancidol, Panactol, Befadol Therpamol, Therodol… [11].

Các nhãn hiệu bị lợi dụng để nhái lại, làm giả thường là các nhãn hiệu đã tạo được thương hiệu, chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng. Điều này không những gây thiệt hại rất lớn về kinh tế cho các doanh nghiệp chân chính mà còn gây ra các vấn đề nghiêm trọng đối với sức khỏe cho người tiêu dùng nếu đó là các sản phẩm về thuốc, dược phẩm, thực phẩm mà không đạt chuẩn chất lượng. Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia luôn coi trọng việc bảo hộ nhãn hiệu chống lại các hành vi xâm phạm quyền và hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Cho đến nay đã có khá nhiều các điều ước quốc tế song phương và đa phương điều chỉnh các vấn đề liên quan đến quyền Sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu như: Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp được ký kết ngày 20.1883 tại Paris, Hệ thống Madrid về đăng ký quốc tế nhãn hiệu, Hiệp định TRIPs - Hiệp định về các khía cạnh liên quan tới thương mại của quyền sở hữu trí tuệ ( sau đây cụm từ “Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp” được gọi tắt là “Công ước Paris”, cụm từ “Hiệp định TRIPs - Hiệp định về các khía cạnh liên quan tới thương mại của quyền sở hữu trí tuệ” được gọi tắt là “Hiệp định TRIPs”, cụm từ “Hệ thống Madrid về đăng ký quốc tế nhãn hiệu” được gọi tắt là “Hệ thống Madrid”).

Tại Công ước Paris chưa đưa ra khái niệm nhãn hiệu mà chỉ quy định các điều khoản liên quan đến việc bảo hộ các đối tượng SHCN, Hệ thống Madrid thì thiết lập hệ thống quốc tế về đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Trong các điều ước quốc tế thì chỉ có Hiệp định TRIPs đã có quy định về khái niệm nhãn hiệu. Điều 15 Hiệp định TRIPs quy định như sau: “Bất kỳ một dấu hiệu hoặc tổ hợp các dấu hiệu nào, có khả năng phân biệt hàng hoá hoặc dịch vụ của một doanh nghiệp với hàng hoá hoặc dịch vụ của các doanh nghiệp khác đều có thể làm nhãn hiệu. Các dấu hiệu đó, đặc biệt là các từ, kể cả tên riêng, các chữ cái, chữ số, các yếu tố TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hình học và tổ hợp các mầu sắc cũng như tổ hợp bất kỳ của các dấu hiệu đó phải có khả năng được đăng ký làm nhãn hiệu” [32].

Theo khái niệm này thì nhãn hiệu phải là một dấu hiệu hoặc tổ hợp các dấu hiệu. Hiệp định TRIPs quy định nhãn hiệu là “bất kỳ dấu hiệu nào” khiến nó trở nên khái quát hơn, mềm dẻo và linh hoạt hơn. Các dấu hiệu đó có thể là dấu hiệu nhìn thấy được, cũng có thể là bất kỳ dấu hiệu nào có khả năng được đăng ký là nhãn hiệu. Các dấu hiệu đó phải có khả năng phân biệt hàng hoá/ dịch vụ của một doanh nghiệp này với hàng hoá/ dịch vụ của một doanh nghiệp khác.

Khái niệm nhãn hiệu tại Hiệp định TRIPs đã trở thành nguyên tắc chuẩn mực, nó mang tính mềm dẻo, linh hoạt trong pháp luật quốc tế. Tại pháp luật của các quốc gia, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện kinh tế – xã hội của mình mà đưa ra khái niệm nhãn hiệu phù hợp. Tại Châu Âu, xuất phát từ đặc điểm là một cộng đồng chung mà Luật về nhãn hiệu đưa ra khái niệm “nhãn hiệu cộng đồng”. Khái niệm “nhãn hiệu cộng đồng” được quy định ở điều 2, 89/104/EEC3 như sau: Một nhãn hiệu cộng đồng có thể gồm bất kỳ dấu hiệu nào được trình bày một cách rõ ràng và chi tiết, đặc biệt là các từ, bao gồm tên riêng, các phác hoạ hình ảnh, chữ viết, chữ số, hình dáng của hàng hoá hoặc của bao bì sản phẩm, với điều kiện là những dấu hiệu đó phải có khả năng phân biệt hàng hoá hoặc dịch vụ của chủ thể kinh doanh này với hàng hoá, dịch vụ của các chủ thể kinh doanh khác [24].

Cũng giống như quy định tại Hiệp định TRIPs, việc sử dụng từ “bất kỳ dấu hiệu nào” của Luật về nhãn hiệu của Châu Âu làm cho khái niệm nhãn hiệu mềm dẻo và không giới hạn, trong đó khả năng phân biệt cũng được coi là điều kiện cơ bản và bắt buộc nếu một dấu hiệu muốn được đăng ký là nhãn hiệu. Tuy nhiên, khác với khái niệm được quy định trong Hiệp định TRIPs là không mô tả cách thức trình bày của một nhãn hiệu, thì mục đích của điều TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kiện này trong Luật về nhãn hiệu của Châu Âu là nhằm chỉ ra nhãn hiệu là gì hay được nhận thức như thế nào. Theo Luật nhãn hiệu của Hoa Kỳ đoạn 1127 Lanham Act, nhãn hiệu hàng hoá được giải thích như sau: “Thuật ngữ nhãn hiệu hàng hóa bao gồm bất kỳ từ, tên gọi, biểu tượng hay hình vẽ hoặc sự kết hợp giữa chúng mà: (1) được sử dụng bởi một người, hoặc (2) được một người có ý định chân thành là sử dụng nó trong thương mại và xin đăng ký theo quy định tại luật này để xác định và phân biệt hàng hoá của người đó, bao gồm cả các hàng hóa đặc chủng, với hàng hoá được sản xuất hoặc được bán bởi những người khác và chỉ ra nguồn gốc của hàng hoá thậm chí cả khi không xác định được nguồn gốc đó. Luật nhãn hiệu Hoa Kỳ coi trọng việc sử dụng trước một nhãn hiệu của chủ thể: “được sử dụng bởi một người, hoặc được một người có ý định chân thành là sử dụng nó trong thương mại” và ghi nhận nguyên tắc “ quyền ưu tiên sử dụng” ( first to use)”.

Quy định trên kết hợp hai chức năng khác nhau của nhãn hiệu: thứ nhất, chỉ ra nguồn gốc của hàng hoá; thứ hai, phân biệt hàng hoá của chủ thể này với hàng hoá của chủ thể khác. Mục 1052 đạo luật Lanham quy định một nhãn hiệu sẽ được đăng ký vào Hệ thống đăng ký gốc nếu nó có khả năng phân biệt hàng hoá của chủ thể này với hàng hoá của chủ thể khác trừ khi nó bị ngăn cấm bởi các quy định của pháp luật: “Không có nhãn hiệu nào mà hàng hoá của người nộp đơn có khả năng phân biệt với hàng hoá của những người khác lại bị từ chối đăng ký vào hệ thống đăng bạ gốc, trừ…” [19]. Như vậy, theo tinh thần của điều luật này, bất kỳ dấu hiệu nào có khả năng phân biệt không rơi vào các trường hợp bị từ chối đều có thể được đăng ký là nhãn hiệu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Cho đến nay, Việt Nam là một thành viên của nhiều thoả thuận quốc tế về nhãn hiệu, trước khi có Luật Sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu trí tuệ được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau như: Bộ luật Dân sự, Nghị định, Thông tư hướng dẫn, thậm chí bởi rất nhiều các quyết định của Cục SHTT.

Luật SHTT năm 2005 là một đạo luật chuyên ngành đầu tiên của Việt Nam về quyền SHTT trên cơ sở pháp điển hoá các quy định của pháp luật về SHTT đã được ban hành từ trước. Trong Luật SHTT của Việt Nam khái niệm nhãn hiệu được quy định trong phần giải thích từ ngữ: “nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau” [28]. Tuy nhiên, không phải bất kỳ dấu hiệu nào có khả năng phân biệt cũng có thể trở thành nhãn hiệu, điều kiện chung đối với nhãn hiệu được bảo hộ được quy định tại điều 72 Luật SHTT như sau: “Nhãn hiệu được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:1- Là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều mầu sắc; 2- Có khả năng phân biệt hàng hoá, dịch vụ của chủ sở hữu nhãn hiệu với hàng hoá, dịch vụ của chủ thể khác” [28]. Hiệp địnhTRIPs và Luật nhãn hiệu của Châu Âu có quy định mở hơn đối với các dấu hiệu có thể làm nhãn hiệu là “bất kỳ dấu hiệu nào” có khả năng phân biệt chứ không chỉ bó hẹp ở các dấu hiệu nhìn thấy được.