Lêi më ®Çu Ngµy nay trªn thÕ giíi kh«ng cã bÊt kú níc nµo cã ®ñ tiÒm lùc kinh tÕ ®Ó cã thÓ tù cung tù cÊp. Do vËy, nhu cÇu cña d©n chóng trong níc còng nh nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña níc ®ã còng kh«ng ®îc ®¸p øng ®Çy ®ñ. ChÝnh nguyªn nh©n nµy ®· dÉn ®Õn c¸c ho¹t ®éng trao ®æi bu«n b¸n gi÷a c¸c quèc gia víi nhau nh»m bï ®¾p nh÷ng g× mµ m×nh thiÕu hôt vµ ph¸t triÓn nh÷ng thÕ m¹nh mµ m×nh cã. V× vËy, xuÊt khÈu ®· trë thµnh mét ho¹t ®éng th¬ng m¹i cùc kú quan träng ®èi víi mçi quèc gia trªn thÕ giíi.
Nã cho phÐp c¸c quèc gia khai th¸c ®îc lîi thÕ cña m×nh trong ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ, t¹o nguån thu ngo¹i tÖ quan träng cho ®Êt níc. §èi víi ViÖt Nam, ho¹t ®éng xuÊt khÈu cã ý nghÜa chiÕn lîc trong sù nghiÖp x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, t¹o tiÒn ®Ò v÷ng ch¾c ®Ó c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. Tõ ®Æc ®iÓm nÒn kinh tÕ lµ mét níc n«ng nghiÖp vµ cã tiÒm n¨ng lín vÒ s¶n xuÊt c¸c lo¹i rau qu¶ nhiÖt ®íi, ViÖt Nam ®· x¸c ®Þnh ®©y lµ nguån lîi cã gi¸ trÞ to lín cña ®Êt níc, cã thÓ ®¸p øng nhu cÇu thiÕt yÕu ngµy cµng ph¸t triÓn cua ngêi tiªu dïng. Do vËy, ph¸t triÓn s¶n xuÊt rau qu¶ g¾n víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn, phôc vô tiªu dïng vµ xuÊt khÈu ®· trë thµnh mét trong nh÷ng môc tiªu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc.
1 Thêi gian qua, ngµnh rau qu¶ tuy ®· cã nh÷ng bíc ph¶t triÓn ®¸ng kÓ nhng tèc ®é cßn chËm, cha t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng cña ®Êt níc, tr×nh ®ä s¶n xuÊt, n¨ng suÊt, s¶n lîng, chÊt lîng cßn thÊp, cha ®¸p øng ®îc nhu cÇu cña thÞ trêng trong vµ ngoµi níc. VËy lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t huy ®îc lîi thÕ vµ kh¾c phôc c¸c h¹n chÕ ®Ó ®Èy m¹nh s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu mÆt hµng rau qu¶ ViÖt Nam? B»ng nh÷ng nhËn thøc cña m×nh sau gÇn 4 n¨m häc ®¹i häc vµ ®ît thùc tËp t×m hiÓu t¹i Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt Nam, em mong muèn ®ãng gãp mét phÇn kiÕn thøc nhá bÐ cña m×nh nh»m t×m ra mét gi¶i ph¸p tèt h¬n cho ho¹t ®éng xuÊt khÈu rau qu¶ ë níc ta vµ ®ã còng chÝnh lµ lý do em quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: Tæ chøc h¹ch to¸n lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu t¹i Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt Nam. Víi thêi gian ho¹t ®éng thùc tÕ cßn Ýt, tµi liÖu tæng kÕt vµ thèng kª kinh tÕ cha ®Çy ®ñ, kinh nghiÖm c«ng t¸c vµ sù hiÓu biÕt b¶n th©n cha nhiÒu nªn bµi viÕt kh«ng khái thiÕu sãt. Em mong r»ng sÏ nhËn ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy c« vµ c¸c b¹n.
Qua ®©y em xin c¶m ¬n thÇy gi¸o §Ëu Ngäc Ch©u, cïng c¸c b¸c, c¸c c« chó lµm viÖc t¹i Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt Nam ®· gióp em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. KÕt cÊu ®Ò tµi gåm nh÷ng phÇn chÝnh sau: PhÇn thø nhÊt: Nh÷ng lý luËn chung vÒ h¹ch to¸n lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu. 2 PhÇn thø hai: T×nh h×nh kinh doanh nhËp khÈu cña Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt Nam. PhÇn thø ba: Mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn qu¸ tr×nh lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu t¹i Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt Nam.
phÇn I Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ h¹ch to¸n lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu 3 I. §Æc ®iÓm ho¹t ®éng lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu trong c¸c doanh nghiÖp cã nghiÖp vô xuÊt khÈu 1. Lu chuyÓn hµng hãa xuÊt khÈu XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ lµ ho¹t ®éng kinh doanh gi÷a hai hay nhiÒu quèc gia. §©y lµ mét phÇn cña lÜnh vùc lu th«ng hµng ho¸, lµ chiÕc cÇu nèi liÒn gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng víi chøc n¨ng lu th«ng hµng ho¸ gi÷a trong vµ ngoµi níc.
Ngµy nay, trong nÒn kinh tÕ më, xuÊt nhËp khÈu lµ ho¹t ®«ng kinh tÕ quèc tÕ c¬ b¶n cña mét quèc gia, më ra nh÷ng giao dÞch quèc tÕ vµ t¹o nguån thu chi ngo¹i tÖ chñ yÕu cho mçi níc. Trong ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu, qu¸ tr×nh lu chuyÓn hµng hãa xuÊt khÈu lµ mét kh©u rÊt quan träng v× ®©y lµ qu¸ tr×nh b¸n hµng ho¸ ra níc ngoµi vµ thu ngo¹i tÖ vÒ trong níc. Qu¸ tr×nh lu chuyÓn hµng xuÊt khÈu ®îc b¾t ®Çu tõ kh©u tæ chøc nguån hµng vµ kÕt thóc b»ng viÖc b¸n hµng ra níc ngoµi. Nguån hµng chñ yÕu ®Ó xuÊt khÈu lµ do thu mua trong níc ë c¸c ®Þa ph¬ng cã mÆt hµng xuÊt khÈu.
Thu mua, khai th¸c hµng xuÊt khÈu lµ kh©u quan träng nhÊt trong ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu v× cã nguån hµng thu mua th× míi cã nguån hµng ®Ó xuÊt khÈu. Do ®ã, ®Ó qu¸ tr×nh xuÊt khÈu hµng ho¸ ®îc tiÕn hµnh thuËn lîi vµ cã hiÖu qu¶ cao ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i nghiªn cøu kü nguån hµng, mÆt hµng cÇn thu mua ®Ó xuÊt khÈu, tõ ®ã lùa chän nguån hµng vµ tæ chøc qu¸ tr×nh thu mua sao cho chÊt lîng hµng lµ cao nhÊt víi chi phÝ hîp lý nhÊt. 4 TiÕp sau qu¸ tr×nh mua hµng lµ qu¸ tr×nh xuÊt khÈu hµng ra níc ngoµi. §Ó tæ chøc tèt kh©u nµy, doanh nghiÖp cÇn ph¶i t×m hiÓu kü thÞ trêng xuÊt khÈu.
Dùa vµo kÕt qu¶ nghiªn cøu, doanh nghiÖp cÇn ph¶i x¸c ®Þnh ®îc mÆt hµng ®Þnh kinh doanh lµ g×, phÈm chÊt, quy c¸ch, nh·n hiÖu hµng ho¸ ®ã nh thÕ nµo vµ sè lîng hµng xuÊt khÈu ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých tèi ®a lµ bao nhiªu. Doanh nghiÖp tiÕn hµnh b¸n hµng ho¸ ra níc ngoµi th«ng qua c¸c ph- ¬ng thøc giao dÞch. Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän c¸c ph¬ng thøc giao dichk trùc tiÕp, giao dÞch trung gian hay giao dÞch qua th tõ ®iÖn tÝn. ViÖc lùa chän ph¬ng thøc giao dÞch nµo lµ tuú thuéc vµo néi dung vµ møc ®é quan träng cña c«ng viÖc.
§èi tîng giao dÞch ph¶i lµ nh÷ng kh¸ch hµng phï hîp víi lÜnh vùc kinh doanh cña ®¬n vÞ, cã kh¶ n¨ng vÒ tµi chÝnh vµ cã c¬ së vËt chÊt ®¶m b¶o uy tÝn trong kinh doanh. Ngoµi ra, mét sè doanh nghiÖp còng cã thÓ xuÊt khÈu hé hµng ho¸ cho mét sè d¬n vÞ ®îc Nhµ níc cÊp giÊy phÐp xuÊt nhËp khÈu nhng cha cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ víi níc ngoµi. Vai trß cña xuÊt khÈu hµng ho¸ víi viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ ë níc ta. XuÊt khÈu lµ ho¹t ®éng tÝch cùc trong doanh nghiÖp, lµ ph¬ng tiÖn thóc ®Èy nÒn s¶n xuÊt trong níc ngµy cµng ph¸t triÓn.
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ níc ta hiÖn nay, xuÊt khÈu lµ nhiÖm vô chiÕn lîc, lµ ph¬ng tiÖn quyÕt ®Þnh ®Ó t¹o ra tiÒn ®Ò vËt chÊt x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. MÆt kh¸c, xuÊt khÈu lµ ph¬ng tiÖn gióp nÒn s¶n xuÊt níc 5 ta tham gia vµo sù ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ. Do ®ã, xuÊt khÈu ®ãng vai trß hÕt søc quan träng. §iÒu nµy ®îc thÓ hiÖn: XuÊt khÈu nh»m t¹o nguån ngo¹i tÖ chñ yÕu ®¸p øng nhu cÇu nhËp khÈu phôc vô c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
XuÊt khÈu gãp phÇn vµo viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, ®Æc biÖt lµ ngµnh s¶n xuÊt, chÕ biÕn hµng xuÊt khÈu. XuÊt khÈu lµ mét mòi nhän quan träng cña kinh tÕ ®èi ngo¹i, lµ mét trong ba ch¬ng tr×nh kinh tÕ lín do §¹i héi §¶ng VI ®· v¹ch ra. XuÊt khÈu gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc gi¶i quyÕt viÖc lµm cho ngêi lao ®éng vµ c¶i thiÖn ®êi sèng ngêi d©n. Do tÇm quan träng cña xuÊt khÈu mµ ph¬ng híng ph¸t triÓn kinh tÕ ®èi ngo¹i cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ tiÕp tôc më réng ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng theo híng ®a ph¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸, tÝch cùc héi nhËp vµo kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ thÕ giíi.
§©y lµ mét chñ tr¬ng hoµn toµn ®óng ®¾n vµ phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cuña thêi ®¹i. Kh«ng mét quèc gia nµo trªn thÕ giíi cã thÓ t¨ng trëng kinh tÕ mµ kh«ng chó träng tíi ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸, s¶n xuÊt ra kh«ng nh÷ng ®ñ tiªu dïng trong níc mµ cßn xuÊt sang níc kh¸c. §ã míi lµ mét nÒn kinh tÕ v÷ng m¹nh. Sù cÇn thiÕt vµ nhiÖm vô cña kÕ to¸n lu chuyÓn hµng xuÊt khÈu XuÊt ph¸t tõ ý nghÜa vµ tÇm quan träng cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu nªn viÖc hoµn thiÖn kÕ to¸n lu chuyÓn hµng hãa xuÊt khÈu lµ mét yªu cÇu 6 cÊp b¸ch ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cã nghiÖp vô kinh doanh xuÊt khÈu.
Ph¹m vi ho¹t ®éng xuÊt khÈu rÊt lín, nã vît qua biªn giíi cña mét quèc gia, do ®ã sù c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp trªn thÞ trêng quèc tÕ lµ rÊt khã kh¨n vµ phøc t¹p. RÊt nhiÒu doanh nghiÖp gÆp bÊt lîi trong kh©u tæ chøc kinh doanh còng nh trong kh©u tæ chøc h¹ch to¸n kinh tÕ, trong ®ã cã bé phËn lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu. Muèn ®øng v÷ng trong kinh doanh, ®¶m b¶o ®îc vÞ trÝ cña m×nh trªn th¬ng trêng ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i sö dông kÕ to¸n, mét trong nh÷ng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ hiÖu qu¶ ®Ó ®¶m b¶o ph¶n ¸nh vµ kiÓm tra toµn diÖn t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. KÕ to¸n mang l¹i nh÷ng sè liÖu ph¶n ¸nh mét c¸ch ®Çy ®ñ, kÞp thêi, chÝnh x¸c vµ cã hÖ thèng, lµ c¬ së ®Ó chñ doanh nghiÖp ®a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh kinh doanh mét c¸ch h÷u hiÖu.
ChÝnh v× vËy, ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu nãi chung vµ ho¹t ®éng xuÊt khÈu nãi riªng muèn ph¸t triÓn ®îc th× c¸c doanh nghiÖp cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt khÈu. KÕ to¸n xuÊt khÈu hµng ho¸ cÇn ph¶i lµm tèt nh÷ng nhiÖm vô sau: - Ph¶n ¸nh vµ gi¸m ®èc t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch vÒ chØ tiªu thu mua hµng xuÊt khÈu vµ xuÊt khÈu hµng ho¸. §©y lµ nhiÖm vô c¬ 7 b¶n vµ quan träng nhÊt trong kÕ to¸n lu chuyÓn hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu. - Ph¶n ¸nh vµ gi¸m ®èc c«ng nî vµ t×nh h×nh thanh to¸n c«ng nî.
Trong t×nh h×nh hiÖn nay, c¸c ®¬n vÞ kinh doanh ®Òu kh«ng thÓ tr¸nh khái t×nh tr¹ng chiÕm dông vèn vµ bÞ chiÕm dông vèn. NÕu doanh nghiÖp bÞ chiÕm dông vèn qu¸ nhiÒu sÏ ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ hoatj ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ. V× vËy, bé phËn kÕ to¸n ph¶i lµm tèt nhiÖm vô cña m×nh, gãp phÇn qu¶n lý chÆt chÏ vËt t, tiÒn vèn hµng ho¸ cña ®¬n vÞ. - Ph¶n ¸nh chi tiÕt, tæng hîp c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh trong kinh doanh.
- Thùc hiÖn nghiªm tóc kÕ to¸n ngo¹i tÖ cña c¸c chØ tiªu ®Ó cung cÊp th«ng tin chÝnh x¸c cho ho¹t ®éng xuÊt khÈu.