LỜI GIỚI THIỆU Tìm hiểu thị trường và Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh là những công việc quan trọng và cần thiết phải thực hiện trước khi tiến hành tổ chức sản xuất kinh doanh bất kỳ sản phẩm nào trong bất kỳ lĩnh vực nào. Lĩnh vực sản xuất kinh doanh lâm nghiệp cũng rất cần thực hiện các công việc đó. Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh nhằm giới thiệu cho người học, các hộ sản xuất lâm nghiệp biết cách nghiên cứu thị trường và lựa chọn cây trồng phù hợp, đồng thời xây dựng được kế hoạch sản xuất kinh doanh trong điều kiện hộ sản xuất lâm nghiệp quy mô nhỏ. Mô đun “Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh ” có thời gian học tập là 44 giờ, trong đó có 10 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành và 6 giờ kiểm tra.
Mô đun này giúp người học có khả năng khái quát những công việc cần phải làm như tìm hiểu thị trường lâm sản; lên kế hoạch sản xuất kinh doanh; kế hoạch tài chính cũng như dự toán số vốn cần có để thực hiện công việc sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực lâm nghiệp quy mô nhỏ. Nội dung của Giáo trình gồm 7 bài: Bài 1: Tìm hiểu thị trường lâm sản và lựa chọn sản phẩm sản xuất Bài 2: Đánh giá nguồn lực của hộ lâm nghiệp quy mô nhỏ Bài 3: Lập kế hoạch sản xuất Bài 4: Lập kế hoạch doanh thu tiêu thụ Bài 5: Lập kế hoạch tài chính Bài 6: Luật Bảo vệ và Phát triển rừng Bài 7: Chứng chỉ rừng Chúng tôi xin chân thành cám ơn Ban Quản lý dự án, các bạn đồng nghiệp tại Trường Cao đẳng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bắc Bộ, các cơ sở sản xuất và kinh doanh sản phẩm lâm nghiệp đã nhiệt tình đóng góp ý kiến để chúng tôi hoàn thành được giáo trình này. Trong quá trình biên soạn Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất này sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong được sự đóng góp ý kiến quý báu của hội đồng thẩm định giáo trình, các nhà khoa học, cán bộ trong ngành và các thành viên có liên quan, về nội dung cũng như cách trình bày để giáo trình hoàn thiện hơn , góp phần vào sự nghiệp đào tạo nghề cho nông dân nói riêng và sự phát triển của sản xuất lâm nghiệp quy mô nhỏ nói chung.
12 Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh Xin trân trọng giới thiệu! NHÓM BIÊN SOẠN Bài 1: Tìm hiểu thị trường lâm sản và lựa chọn sản phẩm sản xuất 11 Bài 1 TÌM HIỂU THỊ TRƯỜNG LÂM SẢN VÀ LỰA CHỌN SẢN PHẨM SẢN XUẤT Mã bài: MĐ 01 - 01 MỤC TIÊU Sau khi học xong bài học người học có khả năng: Trình bày được khái niệm và đặc trưng của thị trường lâm sản Liệt kê được các loại sản phẩm lâm sản thường dùng Xác định được các đối tượng khi nghiên cứu thị trường ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn cây trồng A. Tìm hiểu nhu cầu của thị trường lâm sản 1. Khái niệm thị trường lâm sản Có rất nhiều khái niệm khác nhau về thị trường. Thông thường, người ta xuất phát từ góc độ vĩ mô (quy mô rộng, lớn như 1 quốc gia hoặc nhiều quốc gia.) và vi mô (quy mô hẹp hơn theo lĩnh vực, theo ngành, thậm chí theo 1 loại sản phẩm hàng hóa) để định nghĩa thị trường.
Tiếp cận thị trường từ góc độ vĩ mô Từ đó, có thể hiểu thị trường một cách đơn giản hơn rằng: thị trường là nơi mà thông qua đó người bán và người mua tác động qua lại với nhau và các giao dịch (mua bán, trao đ ổ i) được diễn ra. Sự tác động qua lại của các tác nhân của thị trường người bán và người mua hình thành nên giá và sản lượng trao đổi. Thị trường là nơi gặp nhau của người bán và người mua một hàng hóa hoặc một dịch vụ nào đó. Các yếu tố cơ bản tạo thành thị trường là: giá cả (giá người mua và người bán chấp nhận tại 1 thời điểm), cung (bên bán), cầu (bên mua) và những điều tiết của Chính phủ.
Giá cả là phương tiện chuyển tải thông tin của thị trường. Tiếp cận từ góc độ vi mô Góc độ tiếp cận này cho phép dẫn tới khái niệm thị trường trong đó được chia thành thị trường đầu vào và thị trường đầu ra. Trong marketing, khái niệm về thị trường cũng dựa trên nền tảng là sự trao đổi. 12 Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh Do vậy: Thị trường lâm sản là thị trường tập hợp tất cả những người mua có nhu cầu về sản phẩm từ gỗ và sản phẩm lâm sản ngoài gỗ cần được đáp ứng.
Đặc trưng của thị trường lâm sản Thị trường lâm sản là một thị trường cạnh tranh hoàn hảo. Vì vậy thị trường này có các đặc điểm sau: Là thị trường không một ai (kể cả người bán và người mua) có tác động và ảnh hưởng đến giá cả và sản lượng của thị trường, nghĩa là họ không có sức mạnh thị trường. Thị trường này thỏa mãn bốn giả định cơ bản sau: + Có nhiều người bán, có nhiều người mua. Người bán là người chấp nhận giá và có thể bán hết sản phẩm của mình ở mức giá chấp nhận đó.
+ Sản phẩm của thị trường là đồng nhất và tiêu chuẩn hóa, người mua không cần quan tâm là họ mua của ai. + Thông tin thị trường là hoàn hảo cho cả người mua và người bán. Các hãng đang hoạt động trong ngành và các hãng chưa gia nhập ngành, người bán và người mua có thông tin như nhau. + Tự do gia nhập và rút khỏi thị trường.
Các sản phẩm từ gỗ và từ rừng Cây có thể được sử dụng với nhiều mục đích ở dạng thô hoặc qua chế biến. Kích cỡ (tuổi), loài và chất lượng thường quyết định đến việc cây sử dụng làm gì: (1) (2) (3) (1): Cành nhánh là gỗ nhiên liệu (2): Gỗ nguyên liệu bột giấy (5) (3): Gỗ tròn làm (4) (6) ván sàn (4), (5): Gỗ tròn làm nguyên liệu xẻ (6): Gỗ tròn làm gỗ nhiên liệu Bài 1: Tìm hiểu thị trường lâm sản và lựa chọn sản phẩm sản xuất 13 Hình 1. Các loại sản phẩm từ cây khai thác Bảng 1. Danh mục các sản phẩm từ gỗ Kích thước Cây có kích cỡ nhỏ Cây có kích cỡ to hơn Các lợi ích khác Loại - Củi đun, than, - Đồ nội thất, đồ gỗ ngoại thất - Phân tách các bon sản phẩm - Cọc và hàng rào - Đồ gỗ, đồ chơi – bút chì – thước kẻ - Cố định đạm - Gỗ dăm, bảng học sinh - quần áo và những đồ vật nhỏ khác - Thức ăn cho như mương máng, ván sàn, mái nhà gia súc - Thanh đường ray - Cột điện, cầu đường - Phân xanh - Bột gỗ, ván sợi - Gỗ xẻ, xây dựng, làm nhà.
-… - Hòm, tủ, hàng thủ công mỹ nghệ. Sản phẩm từ gỗ * Một số tiêu chí phân loại gỗ Người ta thường căn cứ vào một số tiêu chí như sau: Kích thước khúc gỗ (đường kính và chiều dài) Tính đồng nhất của khúc gỗ (có bị khuyết tật không) Loại gỗ (gỗ được phân loại từ nhóm 1 đến nhóm 8) Tại các cơ sở chế biến của Việt Nam người ta phân ra làm một số loại chủ yếu sau: Bảng 1.2: Tiêu chí phân loại gỗ Số TT Phân loại Tiêu chí Ghi chú 1 Gỗ xẻ Đường kính ≥ 25cm 2 Gỗ trụ mỏ, cột, sào, ván lạng, Đường kính 15cm 25cm ván dăm, v. 3 Gỗ bột giấy Đường kính 6cm 15cm 4 Gỗ nhiên liệu Đường kính < 6 cm Tuy nhiên, cách phân loại dựa vào đường kính như trên không phải cố định còn 14 Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh tùy thuộc vào loại gỗ, chiều dài đoạn gỗ và độ đồng nhất (tách, mục, cong, vặn xoắn, v.) để xác định khúc gỗ đó sẽ được sử dụng vào mục đích gì. * Các loại gỗ mà xưởng gỗ thường không chấp nhận Cong vênh, bạnh vè, có những mẩu kim loại, không tỉa cành, cong queo, nứt… (1): Cong vênh (6): Gỗ chết (11): Có những mẩu kim loại (16): Thân không đều (2): Bạnh vè (7): Bạc màu (12): Không tỉa cành (17): Cong queo (3): Thớ gỗ cắt ngang xiên (8): Va đập (13): Nứt (18): Chẻ thừa (4): Cong queo (9): Gỗ chết (14): Cong queo (19): Thối ruột (5):Nhiều mấu/cành (10): Bị chẻ ra (15): Gãy khúc (20): Chẻ thiếu Hình 1.
Các xưởng gỗ không hài lòng với những loại gỗ này 1. Tìm hiểu các đối tượng trong thị trường lâm sản 1. Khách hàng của các hộ sản xuất lâm sản Việc tiêu dùng các sản phẩm gỗ có thể được phân chia một cách cơ bản thành 4 Bài 1: Tìm hiểu thị trường lâm sản và lựa chọn sản phẩm sản xuất 15 nhóm: (1) gia công gỗ tròn; (2) gia công gỗ xẻ và gỗ dán; (3) chế biến các ván, thanh, tấm đặc biệt và (4) tiêu dùng trong ngành hóa chất. Hầu hết các khách hàng đều có những nhu cầu khác nhau hết sức cụ thể về mặt số lượng và chất lượng sản phẩm, trong khi các nhà sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm gỗ chỉ có thể đáp ứng được những nhu cầu này ở một mức độ nhất định trong những điều kiện nhất định.
Chính vì vậy, việc cung cấp gỗ trực tiếp cho khách hàng được xem xét là điều kiện tiên quyết. Tuy nhiên, chỉ có những nhà chế biến gỗ lớn hoặc những nhà sản xuất gỗ dán lớn, những người thường xuyên sử dụng cùng một loại gỗ mới nhập khẩu trực tiếp không qua trung gian. Tìm hiểu khách hàng của thị trường lâm sản * Các thông tin mà các chủ hộ sản xuất lâm nghiệp quy mô nhỏ cần tìm hiểu là: Xác định khách hàng là những ai? Họ có nhu cầu về loại sản phẩm lâm sản nào, yêu cầu kích thước ra sao? Giá bán từng loại sản phẩm như thế nào? Nơi bán, cách bán (tại rừng, bãi hay vận chuyển đến nơi mua)? Làm thế nào để đáp ứng nhu cầu của họ đồng thời tạo ra lợi nhuận: + Cung cấp sản phẩm mà khách hàng cần; 16 Giáo trình Mô đun Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh + Đưa ra mức giá khách hàng chấp thuận trả; + Đưa sản phẩm/dịch vụ đến với khách hàng; và + Cung cấp thông tin và thu hút khách hàng để họ mua sản phẩm của bạn. * Đặc trưng của nhóm khách hàng Khách hàng của thị trường lâm sản chủ yếu là các hộ chế biến lâm sản và các tổ chức như lâm trường, công ty.