Chương 1 'Vẽ hình học và một số quy ước trong bản vẽ kỹ thuật Mã chương: M7-01 Mục tiêu ~ Trình bày và thực hiện đóng các quy ước trong bản vẽ kỹ thuật. ~ Vẽ các đường thẳng, đường cong đơn chia đương tròn thành các phần bằng nhau; ~ Cận thẫn, ty mỷ, kiên nhẫn, tích cực, chủ động học tập. Vẽ hình học. Muc tiêu: Sử dụng các loại dụng cụ vẽ dé dựng các hình cơ bản trên mặt phẳng, Sau đây xin giới thiệu một số bài toán về vẽ hình học cơ bản.
Vẽ các đường đơn giản 1. Về một đường thẳng qua một điểm và song song với một đường thẳng cho trước Cho một đường thang a va một điểm M không thuộc đường thắng a. Vẽ một đường thẳng b song song với đường thẳng a và đi qua M2. ~ Sử dụng các dụng cụ vẽ: Thước chữ T (hoặc thước nhựa đài) và éke.
~ Cách vẽ: (xem hình 1-17) + Đặt một cạnh của Êke trùng với đường thẳng a đó cho. + Áp thước chữ T vào cạnh vuông góc của êke và giữ cố định thước. + Di chuyển éke theo cạnh thước chữT đến vị trí điểm M. + Dựng bút vẽ kẻ đường thẳng b qua M và theo cạnh Êke.
Vẽ một đường thẳng vuông góc với một đường thẳng và đi qua một điểm cho trước Cho một đường thang a và một điểm M (không e a). Về đường thẳng b vuông góc với đường thẳng a và đi qua điểm M? ~ Dụng cụ vẽ: Êke, compa và bút vẽ. ~ Cách vẽ: (xem hình 1-18) + Lẫy M làm tâm quay một cung tròn có. bán kính R, cung này cắt đường thẳng a tại hai điểm A và B.
Hình 1-18 + Lấy A làm tâm quay một cung có bán kính R = AM, lấy B làm tâm quay một cung BM// R, hai cung này cắt nhau tại M’. + Nối M với M' ta đường đường thẳng b vuông góc với đường thẳng a. Về đường phân giác của góc Cho góc xOy vẽ đường phân giác để chia góc xOy thành hai góc bằng nhau? ~ Dụng cụ vẽ: éke, compa và bút vẽ. Hình 1-19 ~ Cách vẽ: (xem hinh 1-19) 12 Qua đỉnh O quay cung tròn bán kính R, cắt Ox tại M; cắt Oy tại N.
Lần lượt iy lấy M; N làm tâm quay hai cung tròn bán kính R1, hai cung này cắt nhau tại I. Nối O với I ta c6 OF là đường phân giác của góc xOy. Chủa đoạn thắng thành nhiều phần bằng nhau Cho một đoạn thẳng AB, chia đoạn thắng đó thành œ phần bằng nhau? — „ ~ Dụng cụ vẽ: éke, compa và bút vẽ. 3 ~ Cách vẽ: (xem hinh 1-20) \ + Qua đầu A (hoặc B) kẻ một đường thẳng n bắt kỳ.
5 + Trên An, lấy œ đoạn thẳng liên tiếp bằng nhau 1a Al, 12, 23,. bang compa do. +e + Nối3 với B; qua2 và I kế các đường thẳng song song với 3B cắt AB. Kết quả ta được A1" = 1'2° =2'B.
Chia đường tròn thành các phần bằng nhau 1. Chủa đường tròn thành ba phần bằng nhau A &* Cho một đường tròn tâm O có bán kính R. Chia đường tròn đó thành ba phần bằng nhau? ~ Dụng cụ vẽ: Compa, éke và bút vẽ. ~ Cách vẽ: (xem hình 1-21) + Qua tâm O kẻ đường kính AB.
Hình 1-21 + Lẫy A (hoặc B) làm tâm quay một cung tròn có bán kính AO (hoặc OB) cung này cắt đường tròn tâm O tại hai điểm C và D. Kết quả ta duge: 6D = BB = BC; AD = AC = CD 1. Chia đường tròn thành năm phần bằng nhau: Cho đường tròn tâm O, bán kính R. Chia đường tròn đó thành năm phần bằng nhau? ~ Dụng cụ vẽ: êke, compa, bút vẽ.
~ Cách vẽ: (xem hình 1-22) + Qua tâm O, kẻ đường kính AB. 1ã + Qua O kẻ OI vuông góc với AB. + Chia AO thành hai phần bằng nhau là AI =10. + Lẫy I làm tâm quay cung I1 cắt OB tai K.
+ Lay 1 lam tam quay một cung có bán kính R = IK, cung này cắt đường tròn tại hai Hinh 1-22 điểm 2 và 3. + Lấy 2 làm tâm quay 1 cung cos bán kính R = 21, cung này cắt đường tron tại điểm 4; tương tự lấy 3 làm tâm quay 1 cung có bán kính bằng 31 cung này cắt đường tròn tại 5 điểm. Kết quả ta được: f3= Z3= 43= 53 = ÃÏ( năm cung bằng nhau) 1. Chia đường tròn thành sáu ph ing nhau Cho đường tròn tâm O, bán kính R.
Chia đường tròn đó thành sáu phần bằng nhau? ~ Dụng cụ vẽ: Êke, compa, bút vẽ. ~ Cách vẽ: (xem hình 1-23) Qua tâm O kẻ đường kính AB; Lấy A làm. ‘Tam quay cung tròn bán kính r cắt đường tròn tâm O tại điểm 1 Lấy 1 làm tâm quay cung tròn Hình 1-23 bán kính r cắt đường tròn tâm O tại điểm 2; Lấy B làm tâm quay cung tròn bán kính r cắt đường tròn tâmO tại điểm 3; Lấy 3 làm tâm quay cung tròn bán kính r cắt đường tròn tâm O tại điểm 4; Ta có cungAI = 12=2B = B3 = 34 =4A. điểm A; 1; 2; B; 3; 4 chia đường tròn tâm o thành 6 phần bằng nhau.
Vẽ một số đường cong đơn giảm 1.1 Về đường clip 'Vẽ đường elíp khi biết hai trục chính (AB và CD)có hai cách: ~ Theo phương pháp hai tiêu điểm cách vẽ như sau: 14 + Về trục chính AB, chia AB thành hai phan bing nhau la AO = OB. Đầu bút + Qua O kẻ đường vuông góc với AB, trên đường vuông góc đó lấy OC = OD = 1/2 CD. + Cam hai đỉnh ghim vào hai tiêu điểm F, ° và F;. Lấy 1 đoạn dây mềm buộc hai đầu dây vào đỉnh ghim cho chiều đài đoạn dây bằng trục chính Hình 1-24 AB + Căng dây bằng đầu bút vẽ và di chuyển đầu bút từ A đến B ta vẽ được nửa trên của đường elớp; tiếp tục di chuyển dau byt tir B dén A ta vé được nữa còn lại của đường elíp cần vẽ (hình 1-24) ~ Theo phương pháp gần đóng, cách tiến hành như sau: + Vẽ hai trục chính AB và CD của đường elíp như phương pháp vẽ theo hai tiêu điểm.
+ Lấy O làm tâm quay hai đường tròn có đường kính AB và CD. + Chia đường tròn đường kính AB thành 12 phần bằng nhau, kẻ các đường kính đi qua 12 điểm đó chia trên đường tròn đường kính AB. Các đường kính này cũng chia đường tròn đường kinh CD thành I2 phan bằng nhau. + Tử các điểm I",2!, 3`, 4", 5°, 6,7" và 8' kẻ các đường thẳng đứng.
(0 với D) và từ các điểm I"', 2", 3", và 8*" kẻ các đường nằm ngang (// với AB), các đường thẳng đứng và các đường nằm ngang cắt nhau tạo các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 và 8. + Nổi các điểm A, I, 2, C, 3, 4, B, 5, 6, D, 7 và A ta được một đường elip cần vẽ (xem hình 1-25) 15 Chú. ý: Chia đường tròn thành càng nhiều phần bằng nhau thì vẽ được đường elip càng chính xác). Về đường vòm thấp 'Vẽ đường vòm thấp khi biết nhịp vòm 1 = AB, chiều cao vòm h =OC ~ Dụng cụ vẽ: êke, compa và bút vẽ ~ Cách vẽ: (Xem hình | - 26) + Dựng đoạn AB có chiều đài bằng nhịp vòm l; chia AB thành hai phần bằng nhau là AO = OB.
: + Qua O dựng đường vuông góc với AB, lấy OC bằng chiều cao vòm (h) và lấy OE = AO. Hình 1-26 + Nối A với C; lấy C làm tâm quay 1 cung tròn có bán kính R = CE, cung. này cất AC tại F. Chia AF thành hai phần bằng nhau là AG = GE.
Qua điểm giữa. của AF (là điểm G) kẻ đường vuông góc với AF đường vuông góc này cắt AO tại O, va CO kéo dai tai O;. Lấy OO; bằng OO, + Lấy O, làm tâm quay một cung tròn có bán kính Ov cung này gặp O,G kéo dài tại 1. “Tương tự lấy O; làm tâm quay 1 cung tròn có bán kính O,B ta được cung B2 + Lấy O; làm tâm quay 1 cung tròn có bán kính O;C ta được cung 21 Kết quả ta được 3 cung: Al + (2+ 3B | i | tạo thành đường vòm thấp cần vẽ (xem hình 1-27).
Vẽ đường vòm cao 'Vẽ đường vòm cao khi ~ Dụng cụ vẽ: éke, Compa và bút vẽ. ~ Cách vẽ (xem hình I - 27) 16 + Vẽ đoạn thắng AB nằm ngang có độ dài bằng nhịp vòm I. Chia đoạn AB thành hai phần bằng nhau là AO = OB. + Qua điểm giữa C của AB dựng một đường thẳng OC vuông góc với AB.
và OC có độ dài bằng h(OC =h) + Vẽ hình chữ nhật AOCD, có AO = CD và OC = DA. Qua A kẻ đường AC và cũng qua A kẻ đường phân giác Am của góc ĐAC Qua C kẻ đường Cn hợp với AC một góc là ACn = ACO. Đường Cn cat Am tai H. + Qua H kẻ một đường thẳng vuông góc với AC, đường thẳng này cắt CO.
tại Oi và cắt AB kéo dài tại O›. + Lấy H° nằm trên đường nằm ngang đi qua H và đối xứng với H, đồng thời lấy O'; đối xứng: với O; qua trục đối xứng là ÓC. + Lấy O; làm tâm quay l cung tròn có bán kính (x)= O,H = O,H'= O,C ta được cung tròn: HCH" Lấy O; làm tâm quay 1 cung tròn có bản kính bằng O; = OsA ta duge cung tròn: AH. Tương tự lấy O"; làm tâm quay 1 cung tròn có bán kính Oˆ; =O7H ta được cung BH".
Kết quả ta được 1 đường vom cao gồm 3 cung: AHZ^HCH*+ H'BTà đường vòm cao can tìm. Một số quy ước trong bản vẽ kỹ thuật Mục tiêu: Áp dụng được các quy ước bắt buộc theo tiêu chuẩn (TCVN) đề thể hiện trên bản vẽ kỹ thuật. Các loại đường nét trong bản vẽ kỹ thuật 2. Quy ước Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8 - 20: 2002 (tương ứng tiêu chuẩn quốc tế ISO.
128-20: 1996) quy định về các loại nét vẽ, tên gọi và hình dạng của chúng; quy định về vẽ các nét trong các hình vẽ trong bản vẽ kỹ thuật như sau: 17 Băng 1. Các loại nét về STT[ Tên gọi Biểu diễn nét vẽ | Bể rộng Áp dụng nết vẽ 1 | Nghiềnđm b_ | Vẽsicenhihf,dimgbasothe, bản vẽ (Neca bin) hung ten va khung 2 | Nétliến mảnh. — b/3 'Vẽ các đ- ðng đóng, đ- ờng kích.