Giáo trình sửa chữa màn hình lcd nghề kỹ thuật sửa chữa lắp ráp máy tính trình độ trung cấp trường cao đẳng nghề an giang

Giáo trình sửa chữa màn hình LCD cung cấp kiến thức và kỹ năng cho nghề kỹ thuật sửa chữa lắp ráp máy tính trình độ trung cấp tại An Giang.

• Người hướng dẫn: Lê Hữu Tính
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề An Giang
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Sửa Chữa, Lắp Ráp Máy Tính
• Đề tài: Giáo Trình Sửa Chữa Màn Hình LCD
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: TỔNG QUAN MÀN HÌNH
• 1.1. GIỚI THIỆU
• 1.2. NỘI DUNG
• 1.2.1. I. Giới thiệu màn hình
• 1.2.1.1. 1. Sơ đồ khối tổng quát
• 1.2.1.2. 1. POWER (Khối nguồn)
• 1.2.1.3. MCU (Micro Control Unit – Khối vi xử lý)
• 1.2.1.4. 1. INVERTER (Bộ đổi điện – Khối cao áp)
• 1.2.1.5. ADC (Mạch Analog Digital Converter)
• 1.2.1.6. 1. SCALING (Xử lý tín hiệu Video, chia tỷ lệ khung hình)
• 1.2.1.7. LVDS (Low Voltage Differential Signal)
• 1.2.1.8. LCD PANEL (Màn hình tinh thể lỏng)
• 1.2.2. 2. Bo nguồn (Power Supply Circuit)
• 1.2.3. 2. Bóng cao áp (Backlights – Lamps)
• 1.2.4. Bo chính (Mainboard – Board AD)
• 1.2.5. 5. Bo đảo pha / Bo điều khiển (LCD Driver/Controller board)
• 1.2.6. 6. Panel
• 1.2.7. Nguyên lý trộn màu
• 1.2.8. II. Các linh kiện thường dùng
• 1.2.8.1. 1. Linh kiện thụ động
• 1.2.8.2. Linh kiện tích cực
• 1.2.8.3. Công suất
• 1.2.9. Phân tích sơ đồ khối
• 1.2.9.1. 1. Giới thiệu sơ đồ khối
• 1.2.9.2. 2. Chức năng cơ bản của các khối trong màn hình
• 1.2.9.2.1. 2. Khối nguồn
• 1.2.9.2.2. Khối Cao áp
• 1.2.9.2.3. Bo xử lý
• 1.2.9.2.4. Panel LCD
• 1.2.10. Các hư hỏng thường gặp
• 1.2.11. Quá trình tạo ảnh
• 1.2.11.1. 1. Nguyên lý tạo ảnh
• 1.2.11.2. Nguồn gốc của tín hiệu R, G, B
• 1.2.12. Các hư hỏng thường gặp
• 1.3. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 1
• 2. BÀI 2: MẠCH CẤP NGUỒN
• 2.1. GIỚI THIỆU
• 2.2. NỘI DUNG
• 2.2.1. I. Giới thiệu mạch nguồn
• 2.2.1.1. 1. Mạch nguồn AC
• 2.2.1.2. Mạch tạo xung
• 2.2.1.2.1. 1. Giới thiệu mạch tạo xung
• 2.2.1.2.2. 2. Các loại IC tạo xung
• 2.2.1.3. Khái niệm mạch ổn áp

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình sửa chữa màn hình LCD nghề kỹ thuật sửa chữa lắp ráp máy tính

Giáo trình sửa chữa màn hình LCD là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành kỹ thuật sửa chữa lắp ráp máy tính tại trường Cao đẳng nghề An Giang. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của màn hình LCD, giúp sinh viên nắm vững các kỹ năng cần thiết để thực hiện sửa chữa hiệu quả. Với thời gian giảng dạy 150 giờ, giáo trình được thiết kế để đáp ứng nhu cầu học tập và thực hành của sinh viên.

1.1. Mục tiêu của giáo trình sửa chữa màn hình LCD

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về các loại màn hình LCD, nguyên lý hoạt động và các linh kiện cơ bản. Sinh viên sẽ học cách phân tích sơ đồ khối và thực hiện sửa chữa các hư hỏng thường gặp.

1.2. Cấu trúc của giáo trình sửa chữa màn hình LCD

Giáo trình bao gồm 6 bài học, từ tổng quan màn hình đến các mạch cấp nguồn, bo mạch chính, và panel LCD. Mỗi bài học được thiết kế để cung cấp kiến thức lý thuyết và thực hành cần thiết cho sinh viên.

II. Vấn đề và thách thức trong sửa chữa màn hình LCD

Sửa chữa màn hình LCD gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của các linh kiện và mạch điện tử. Các kỹ thuật viên cần phải nắm vững kiến thức về điện tử và các phương pháp sửa chữa để khắc phục các sự cố. Việc thiếu kiến thức có thể dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng hơn cho thiết bị.

2.1. Các hư hỏng thường gặp ở màn hình LCD

Một số hư hỏng phổ biến bao gồm màn hình không sáng, mất tín hiệu màu, và các vấn đề liên quan đến bo nguồn. Kỹ thuật viên cần phải có khả năng xác định nguyên nhân và thực hiện sửa chữa kịp thời.

2.2. Thách thức trong việc thay thế linh kiện

Việc thay thế linh kiện trong màn hình LCD đòi hỏi kỹ năng cao và sự chính xác. Kỹ thuật viên cần phải biết cách chọn linh kiện phù hợp và thực hiện quy trình thay thế một cách an toàn.

III. Phương pháp sửa chữa màn hình LCD hiệu quả

Để sửa chữa màn hình LCD hiệu quả, kỹ thuật viên cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực hành đúng quy trình. Việc nắm vững lý thuyết và thực hành sẽ giúp kỹ thuật viên tự tin hơn trong công việc.

3.1. Quy trình kiểm tra và chẩn đoán

Quy trình kiểm tra bao gồm việc xác định các triệu chứng hư hỏng, kiểm tra nguồn điện và các linh kiện. Kỹ thuật viên cần sử dụng các thiết bị đo để xác định chính xác vấn đề.

3.2. Kỹ thuật thay thế linh kiện

Kỹ thuật thay thế linh kiện cần được thực hiện cẩn thận để tránh gây hư hỏng thêm. Kỹ thuật viên cần phải biết cách sử dụng các công cụ và thiết bị hỗ trợ trong quá trình thay thế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình sửa chữa màn hình LCD

Giáo trình sửa chữa màn hình LCD không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn trang bị cho họ các kỹ năng thực hành cần thiết. Sau khi hoàn thành khóa học, sinh viên có thể tự tin làm việc trong ngành công nghệ thông tin.

4.1. Kết quả học tập của sinh viên

Sinh viên sau khi hoàn thành khóa học có khả năng sửa chữa các loại màn hình LCD, từ đó đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Họ có thể làm việc tại các trung tâm sửa chữa hoặc tự mở cửa hàng riêng.

4.2. Tác động đến ngành công nghệ thông tin

Việc đào tạo kỹ thuật viên sửa chữa màn hình LCD góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ trong ngành công nghệ thông tin. Điều này giúp giảm thiểu thời gian sửa chữa và tăng độ tin cậy của thiết bị.

V. Kết luận và tương lai của nghề sửa chữa màn hình LCD

Nghề sửa chữa màn hình LCD đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng. Việc đào tạo bài bản sẽ giúp kỹ thuật viên đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

5.1. Tương lai của nghề sửa chữa màn hình LCD

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, nhu cầu về kỹ thuật viên sửa chữa màn hình LCD sẽ tiếp tục tăng. Đào tạo chất lượng sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của nghề này.

5.2. Cơ hội việc làm cho sinh viên

Sinh viên tốt nghiệp từ chương trình đào tạo sửa chữa màn hình LCD có nhiều cơ hội việc làm trong các công ty công nghệ, trung tâm sửa chữa và các doanh nghiệp liên quan đến công nghệ thông tin.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VỀ GIÁO TRÌNH SỬA CHỮA MÀN HÌNH LCD (TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Sửa chữa màn hình LCD (Mã môn học: MĐ17) được biên soạn bởi tác giả Lê Hữu Tính, do Trường Cao đẳng Nghề An Giang ban hành năm 2020 theo chương trình khung đào tạo nghề của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho ngành đào tạo Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính ở trình độ Trung cấp chính quy.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo, môn học mang tính chất là mô-đun cơ sở bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung cùng các môn học tiền đề bao gồm: Kỹ thuật điện tử, Sửa chữa bộ nguồn, Xử lý sự cố phần mềm, Lắp ráp cài đặt máy tính và Sửa chữa laptop. Vị trí này đảm bảo người học có đủ kiến thức linh kiện và kỹ năng đo kiểm trước khi tiếp cận các khối mạch chuyên sâu của màn hình.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình được xác định trên ba phương diện:

• Về kiến thức: Phân biệt được các chủng loại màn hình tinh thể lỏng, phân tích sơ đồ khối và giải thích nguyên lý hoạt động của từng khối chức năng trên màn hình LCD.
• Về kỹ năng: Xác định chính xác các nguyên nhân hư hỏng, đo kiểm linh kiện tích cực/thụ động và thực hiện quy trình sửa chữa các sự cố phần cứng trên bo nguồn, bo chính, mạch cao áp và panel hiển thị.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Thực hiện chuẩn xác các thao tác kỹ thuật an toàn điện, hiệu chỉnh các thông số kỹ thuật để màn hình hoạt động ở chế độ hiển thị tối ưu.

Giáo trình có tổng thời lượng thực hiện là 150 giờ, trong đó phân bổ 32 giờ lý thuyết, 112 giờ thực hành/thảo luận và 6 giờ kiểm tra định kỳ. Điểm đặc trưng trong cấu trúc giáo trình là việc phân tách cấu tạo màn hình LCD thành 6 bài học độc lập tương ứng với các khối mạch phần cứng cụ thể, kết hợp trực tiếp giữa sơ đồ nguyên lý lý thuyết với các mã linh kiện, mạch điện thực tế của các dòng máy như Samsung hay Acer.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             SƠ ĐỒ KHỐI MÀN HÌNH LCD
                             
   +-------------------------------------------------------------------------+
   |                             KHỐI NGUỒN (POWER)                          |
   |              Đầu vào: 220V AC ---> Đầu ra: 12V DC, 5V DC                |
   +--------------------+--------------------------------+-------------------+
                        |                                |
                        v                                v
         +-----------------------------+   +-----------------------------+
         |      MẠCH CAO ÁP (INVERTER) |   |    BO MẠCH CHÍNH (MAIN A/D) |
         |   - Nguồn nhận: 12V DC      |   |   - Nguồn nhận: 5V DC       |
         |   - IC TL1451ACN            |   |   - ADC (Chuyển đổi R,G,B)  |
         |   - Lệnh On/Off (2V - 5V)   |   |   - Sync Processor (H/V.Syn)|
         |   - Brightness Adj          |   |   - Scaling IC (Pixel Clock)|
         |   - Đầu ra: 600 - 1000V AC  |   |   - MCU & EEPROM (24Cxx)    |
         +--------------+--------------+   +--------------+--------------+
                        |                                 |
                        | (Điện áp cao)                   | (Tín hiệu LVDS)
                        v                                 v
         +---------------------------------------------------------------+
         |                           PANEL LCD                           |
         |   - Bóng cao áp (CCFL - Nguồn sáng nền Backlight)             |
         |   - Mạch điều khiển phân cực / Tấm tinh thể lỏng hiển thị     |
         +---------------------------------------------------------------+

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 6 bài học tuần tự theo tính logic từ tổng quan đến chi tiết từng khối mạch chức năng:

• Bài 1: Tổng quan màn hình (17 giờ - 15h Lý thuyết, 2h Thực hành): Giới thiệu sơ đồ khối tổng quát của màn hình Monitor LCD gồm 6 khối chức năng chính: Khối nguồn (Power), Khối vi xử lý (MCU), Khối cao áp (Inverter), Mạch chuyển đổi A/D (ADC), Mạch xử lý tín hiệu video và chia tỷ lệ (Scaling), Mạch vi phân điện áp thấp (LVDS) và Màn hình tinh thể lỏng (LCD Panel). Trình bày nguyên lý trộn màu theo hệ màu RGB (Red, Green, Blue) và các triệu chứng hiển thị khi mất từng nguồn tín hiệu màu.
• Bài 2: Mạch cấp nguồn (35 giờ - 8h Lý thuyết, 26h Thực hành, 1h Kiểm tra): Trình bày nguyên lý hoạt động của nguồn xung (switching) chuyển đổi điện áp 220V AC qua mạch lọc nhiễu, mạch chỉnh lưu cầu Diode thành điện áp 300V DC. Phân tích chi tiết chức năng 8 chân của IC dao động KA3842 (COMP, FB, ISSEN, R/C, GND, OUT, VCC, VREF), mạch hồi tiếp so quang điều khiển bởi IC TL431/KA431, mạch khởi động mềm, mạch bảo vệ quá dòng sử dụng điện trở $R_s = 0{,}68,\Omega$ và mạch bảo vệ quá áp sử dụng Diode Zener 24V kết hợp Thyristor.
• Bài 3: Bo mạch chính (25 giờ - 8h Lý thuyết, 16h Thực hành, 1h Kiểm tra): Đi sâu vào khối xử lý tín hiệu hình ảnh Analog sang Digital (A/D Converter xuất ra 24 bits RGB), IC xử lý tín hiệu đồng bộ dòng/mành (Sync Processor xử lý H.Syn và V.Syn), IC Scaling xác lập độ phân giải điểm ảnh và vi xử lý MCU tích hợp bộ nhớ FlashROM. Phân tích chức năng và lỗi hỏng của các IC nhớ EEPROM thông dụng như 24C02, 24C21, 24C04, 24C08, 24C16.
• Bài 4: Mạch cao áp (28 giờ - 5h Lý thuyết, 22h Thực hành, 1h Kiểm tra): Cung cấp nguyên lý chuyển đổi điện áp 12V DC lên điện áp xoay chiều 600V - 1000V AC ở dải tần số 30 kHz - 70 kHz để cấp cho bóng đèn huỳnh quang. Phân tích sơ đồ mạch kích mở On/Off (0V là tắt, 2V - 5V là mở) cấp nguồn VCC cho IC cao áp TL1451ACN qua cầu chì dán SMD F751 (2A/125V), cặp Mosfet Buck, cuộn dây Buck và các transistor kéo đẩy (C5706, C5707).
• Bài 5: Bóng cao áp (18 giờ - 2h Lý thuyết, 15h Thực hành, 1h Kiểm tra): Trình bày cấu tạo nguồn sáng nền (Backlight) sử dụng đèn huỳnh quang Katot lạnh (CCFL). Khảo sát các dạng mạch cấp nguồn cho màn hình loại 2 bóng hoặc 4 bóng cao áp, phân tích hiện tượng màn hình tối hoặc sáng không đều và quy trình kỹ thuật tháo lắp, thay thế bóng cao áp.
• Bài 6: Panel LCD (25 giờ - 3h Lý thuyết, 20h Thực hành, 2h Kiểm tra): Phân tích cấu trúc phân cực ánh sáng của lớp tinh thể lỏng, bo đảo pha/bo điều khiển (LCD Driver) gắn liền với panel. Trình bày phương pháp nhận biết và chẩn đoán các lỗi vật lý: điểm chết màu (không tắt được hoặc không sáng được), đứt mạch in sau IC Drive gây sọc ngang/dọc, và lỗi panel làm màn ảnh sáng trắng không hiển thị hình ảnh.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung giáo trình hình thành hệ thống lý thuyết nền tảng gắn liền với kỹ thuật phần cứng:

• Lý thuyết nguồn xung và nghịch lưu: Nguyên lý chuyển đổi AC-DC-AC, cơ chế điều chế độ rộng xung bằng IC dao động KA3842 kết hợp transistor công suất MOSFET, và nguyên lý nghịch lưu tạo điện áp xoay chiều cao tần 600 - 1000V AC.
• Nguyên lý quang - điện tử và xử lý tín hiệu hình ảnh: Định luật hòa trộn màu bổ sung RGB trong truyền hình và màn hình vi tính; nguyên lý lượng tử hóa tín hiệu tương tự sang tín hiệu số 8-bit/16-bit/24-bit qua ADC; cơ chế đồng bộ khung hình qua các xung H.Syn và V.Syn.
• Cơ chế ổn định và bảo vệ tự động trong mạch điện tử: Vòng điều khiển hồi tiếp âm qua bộ ghép quang (Optocoupler) và IC so áp TL431; cơ chế tự ngắt dao động khi xảy ra quá tải dòng (lấy sụt áp trên điện trở $R_s$ đưa về chân 3 của IC KA3842) hoặc quá điện áp nguồn cấp VCC.

Kỹ năng phát triển

Thông qua hệ thống bài học và bài tập thực hành, người học phát triển các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Kỹ năng đọc và bóc tách sơ đồ mạch điện tử phức tạp; kỹ năng nhận dạng các linh kiện dán bề mặt (SMD), linh kiện tích cực (MOSFET kênh P/N, Transistor kéo đẩy, IC khuếch đại, Thyristor); thao tác xả điện tích cao áp trên tụ lọc nguồn chính bằng mỏ hàn để bảo vệ thiết bị đo.
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán (Analytical skills): Suy luận logic để khoanh vùng khối mạch hỏng dựa trên triệu chứng hiển thị bên ngoài: chẩn đoán nổ cầu chì do chập Mosfet nguồn, mất lệnh On/Off (0.5V - 1V) do hỏng MCU, mất tín hiệu đồng bộ H.Blank làm mất ảnh/sọc ngang, hoặc sai lệch màu sắc do lỗi các đường dữ liệu số giữa Scaling IC và mạch LVDS.
• Kỹ năng thực hành chuyên môn (Practical competencies): Vận hành máy đo VOM để đo kiểm điện áp một chiều (12V, 5V, 3.3V), điện áp xoay chiều và đo điện áp phân cực G2 (đạt ~400V đối với đồng hồ số); kỹ thuật sử dụng máy nạp chuyên dụng (như PCB50 của TME, ProTool U580) để nạp lại mã chương trình cho chip EEPROM; kỹ thuật hàn/thay thế linh kiện SMD và thay thế cụm bóng cao áp CCFL trong panel.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Mã bài	Tên bài học	Tổng số giờ	Lý thuyết (giờ)	Thực hành (giờ)	Kiểm tra (giờ)
MĐ19-01	Tổng quan màn hình	17	15	2	0
MĐ19-02	Mạch cấp nguồn	35	8	26	1
MĐ19-03	Bo mạch chính	25	8	16	1
MĐ19-04	Mạch cao áp	28	5	22	1
MĐ19-05	Bóng cao áp	18	2	15	1
MĐ19-06	Panel LCD	25	3	20	2
Tổng cộng	Toàn mô-đun MĐ17	150	32	112	6

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình áp dụng mô hình đào tạo định hướng thực hành nghề nghiệp. Tổng quỹ thời gian 150 giờ được bố trí với tỷ trọng áp đảo dành cho phần thực hành (112 giờ thực hành so với 32 giờ lý thuyết, chiếm 74.6% thời lượng). Phương pháp tiếp cận đi từ diễn giải lý thuyết nguyên lý hoạt động ở đầu mỗi bài sang quy trình thực hành đo kiểm, phân tích các pan bệnh thực tế trên các vỉ mạch cụ thể.

Bài tập và phân tích pan bệnh (Case Studies)

Nội dung thực hành được thiết kế gắn liền với các trường hợp lỗi phần cứng điển hình:

• Hiện tượng mất nguồn cấp: Phân tích nguyên nhân nổ cầu chì do chập đèn công suất Mosfet hoặc mất nguồn 300V; trường hợp còn áp 300V trên tụ chính nhưng mất dao động chân 6 IC KA3842.
• Hiện tượng mất lệnh khởi động Inverter: Khảo sát trường hợp mất tín hiệu On/Off (2V - 5V) từ vi xử lý trên các dòng màn hình Samsung 153V, 173V, 510N, 710N, 713N, 910N; phương án đo kiểm áp kích dẫn transistor Q751, Q752 để cấp nguồn VCC cho IC TL1451ACN và kỹ thuật câu nguồn cưỡng bức 3.3V khi MCU bị lỗi xuất áp thấp (0.5V - 1V).
• Lỗi hiển thị hình ảnh: Hiện tượng màn hình hiển thị thông báo "Cable No Connect" hoặc trôi hình dọc do lỗi Sync Processor trên sơ đồ Monitor LCD ACER; lỗi sai màu dạng loang dầu do gián đoạn các đường tín hiệu số Digital từ mạch Scaling sang LVDS; lỗi lỗi chương trình nhớ BIOS trong chip EEPROM dẫn đến sai khung hình hoặc không lưu thiết lập người dùng.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Phương pháp đánh giá: Đánh giá định kỳ được thực hiện qua 6 giờ kiểm tra phân bổ trực tiếp tại các bài 2, 3, 4, 5, 6; kết hợp với hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài học (yêu cầu vẽ sơ đồ nguyên lý mạch nguồn AC, phân tích bảng chân IC KA3842, trình bày kỹ thuật thay thế bóng cao áp, thiết kế mạch tạo dao động dùng IC555).
• Hướng dẫn tự học: Giáo trình hướng dẫn người học quy trình kiểm tra điểm chết trên màn hình bằng cách thiết lập hình nền đơn sắc toàn màu đen (None/Black) trong Display Properties để phát hiện điểm chết không tắt (sáng đỏ/xanh/trắng) hoặc thiết lập nền toàn màu trắng để phát hiện điểm chết không sáng. Đồng thời yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn điện khi làm việc với khu vực nguồn sơ cấp có chênh lệch điện áp 300V nguy hiểm.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuyển đổi công nghệ hiển thị: Giáo trình tập trung hoàn toàn vào công nghệ màn hình tinh thể lỏng LCD sử dụng đèn nền CCFL và mạch Inverter cao áp, thay thế cho các kiến thức về đèn hình CRT truyền thống trong chương trình kỹ thuật máy tính trước đây.
• Phân tích sâu các dòng IC chuyên dụng: Tài liệu không dừng lại ở sơ đồ khối trừu tượng mà bóc tách chi tiết cấu trúc chân, dạng sóng và đặc tính điện áp của các IC chuyên dụng thực tế trong công nghiệp sản xuất màn hình: IC điều xung nguồn KA3842, IC so áp TL431, IC cao áp TL1451ACN, các IC nhớ I2C họ 24Cxx (24C02 đến 24C16).
• Tích hợp giải pháp phần cứng phổ biến: Trình bày rõ các cấu trúc thiết kế mạch thực tế như vỉ mạch tích hợp chung bo nguồn và bo cao áp (Power-Inverter Board), mạch biến đổi nguồn dạng Adapter ngoài (12V/19V DC), và mạch nguồn ngắt mở kết hợp các cặp transistor kéo đẩy thông dụng (C5706, C5707), MOSFET dán SMD (4431, BE3V1J).
• Kết nối thực tế sửa chữa phần cứng: Giáo trình đưa vào quy trình nạp lại FlashROM/EEPROM bằng các thiết bị nạp phần cứng thông dụng trong các xưởng sửa chữa máy tính như máy nạp ROM PCB50 của TME hoặc ProTool U580, giúp người học xử lý trực tiếp các lỗi phần mềm nhúng (firmware) của màn hình.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh - Sinh viên: Học sinh, sinh viên theo học hệ Trung cấp chính quy nghề Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính hoặc các ngành kỹ thuật phần cứng máy tính, điện tử máy tính tại các trường trung cấp, cao đẳng nghề.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các học phần cơ sở: Kỹ thuật điện tử, Sửa chữa bộ nguồn, Xử lý sự cố phần mềm, Lắp ráp cài đặt máy tính, Sửa chữa laptop. Phải nắm vững đặc tính các linh kiện điện tử cơ bản (điện trở, tụ điện, diode, transistor, MOSFET), hiểu về đặc tính điện áp DC/AC và thành thạo thao tác sử dụng đồng hồ vạn năng VOM.
• Giảng viên chuyên ngành: Giảng viên nghề sử dụng giáo trình làm khung tài liệu giảng dạy chính thức, làm căn cứ phân bổ giờ giảng lý thuyết (32 giờ) và tổ chức các bài tập thực hành xưởng (112 giờ) theo danh mục pan bệnh chuẩn.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Kỹ thuật viên bảo trì phần cứng máy tính có thể sử dụng tài liệu làm sổ tay tra cứu sơ đồ khối, thông số chân IC, điện áp định mức và các bước xử lý sự cố hiển thị trong thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh hệ Trung cấp chính quy nghề Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính thuộc Trường Cao đẳng Nghề An Giang và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo chương trình khung của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi học mô-đun này?

Người học cần hoàn thành các môn học tiền đề bao gồm Kỹ thuật điện tử, Sửa chữa bộ nguồn, Xử lý sự cố phần mềm, Lắp ráp cài đặt máy tính và Sửa chữa laptop; nắm chắc lý thuyết mạch điện tử cơ bản và có kỹ năng đo kiểm linh kiện bằng thiết bị VOM.

3. Cấu trúc thời lượng của mô-đun MĐ17 được phân bổ như thế nào?

Mô-đun có tổng thời lượng 150 giờ, trong đó thời lượng thực hành, thảo luận và bài tập chiếm 112 giờ; thời lượng lý thuyết chiếm 32 giờ; và thời lượng kiểm tra đánh giá định kỳ chiếm 6 giờ.

4. Giáo trình giải quyết các dạng hư hỏng cụ thể nào trên màn hình LCD?

Giáo trình hướng dẫn chẩn đoán và khắc phục các sự cố: mất nguồn 300V/nổ cầu chì mạch nguồn xung, mất dao động IC KA3842, mất áp kích On/Off cho IC cao áp TL1451ACN, màn hình có cao áp nhưng không sáng, màn hình sáng trắng không hình, màn hình sai màu/loang màu do hỏng đường truyền Scaling - LVDS, đứt mạch in sau IC Drive gây sọc và lỗi điểm chết trên tấm nền LCD.

5. Những thiết bị và linh kiện chuyên dụng nào được đề cập trong giáo trình?

Giáo trình đề cập đến các linh kiện chuyên dụng gồm IC dao động KA3842, IC so áp TL431, IC cao áp TL1451ACN, các dòng Mosfet FU9024N, J598, SMD 4431, BE3V1J, Transistor C5706, C5707, các dòng EEPROM 24C02 - 24C16, cùng thiết bị nạp ROM chuyên dụng như máy nạp PCB50 (TME) và ProTool U580.

---

Kết luận

Giáo trình Sửa chữa màn hình LCD (Mã môn học: MĐ17) của Trường Cao đẳng Nghề An Giang cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và có cấu trúc rõ ràng về phần cứng màn hình máy tính tinh thể lỏng. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở sự kết hợp chặt chẽ giữa phân tích nguyên lý mạch điện tử (nguồn xung, bộ đổi điện cao áp Inverter, bo xử lý A/D, vi xử lý MCU, panel hiển thị) với các bài thực hành xử lý pan bệnh thực tế.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là tiếp cận tuần tự theo 6 bài học: xây dựng nền tảng từ sơ đồ khối tổng quát (Bài 1), rèn luyện kỹ năng phân tích mạch nguồn xung và bo mạch chính (Bài 2, Bài 3), tiếp tục với khối nghịch lưu cao áp và bóng đèn nền CCFL (Bài 4, Bài 5), trước khi hoàn thiện kỹ năng chẩn đoán toàn diện trên tấm nền Panel LCD (Bài 6).

Để phục vụ tốt quá trình học tập và thực hành, người học cần kết hợp việc nghiên cứu giáo trình với việc sử dụng đồng hồ đo VOM, các sơ đồ mạch mẫu (Samsung, Acer) và thiết bị nạp chip nhớ chuyên dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH SỬA CHỮA MÀN HÌNH LCD NGHỀ: KỸ THUẬT SỬA CHỮA, LẮP RÁP MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành theo Quyết Định số: /QĐ-CĐN, ngày tháng năm của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) An Giang, năm 2020 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Ngày nay, màn hình vi tính đã trở nên phổ biến và không thể thiếu trong thời đại bùng nổ CNTT và công nghệ 4.0, Công nghệ màn hình máy tính ngày càng phát triển đa dạng và hiện đại. Nên một kỹ thuật viên được trang bị kiến thức và kỹ năng về sửa chữa màn hình là điều cần thiết trong tình hình thực tế.

Giáo trình nhằm cung cấp cho học viên một tài liệu tham khảo chính về môn sửa chữa màn hình thông dụng hiện nay. Trong đó, giới thiệu cách lắp sửa chữa thay thế linh kiện, đồng thời trang bị những kiến thức về giải quyết các sự cố khi xảy ra lỗi, giúp người học lĩnh hội tốt kiến thức đáp ứng nhu cầu sau khi ra trường để làm việc. Giáo trình chủ yếu dùng cho học hệ Trung cấp chính quy, thời gian giảng dạy là 150 giờ. Sau khi học xong các môn:kỹ thuật điện tử, Sửa chữa bộ nguồn, xử lý sự cố phần mềm, lắp ráp cài đặt máy tính, sửa chữa laptop.

Căn cứ vào chương trình khung của Bộ Lao Động TB&XH phê duyệt, với mục đích đáp ứng nhu cầu học tập những kiến thức về sửa chữa màn hình. Giáo trình gồm 6 bài, cấu trúc thống nhất, phù hợp với đối tượng đào tạo: + Bài 1: Tổng quan màn hình + Bài 2: Mạch cấp nguồn + Bài 3: Bo mạch chính + Bài 4: Mạch cao áp + Bài 5: Bóng cao áp + Bài 6: Panel LCD Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô trong khoa cũng như các bạn học sinh - sinh viên và những ai sử dụng giáo trình này, để giáo trình được hoàn thiện hơn. Chân thành cảm ơn quý Thầy Cô trong hội đồng thẩm định của trường Cao Đẳng Nghề An Giang để giáo trình Sửa chữa màn hình LCD được hoàn chỉnh. An Giang, ngày tháng năm Tham gia biên soạn Lê Hữu Tính 3 MÔ ĐUN:SỬA CHỮA MÀN HÌNH LCD Tên môn học : SỬA CHỮA MÀN HÌNH LCD Mã môn học: MĐ17 Thời gian thực hiện môn học: 150 giờ (Lý thuyết: 32 giờ, thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 112 giờ, kiểm tra:6 giờ).VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC 1.Vị trí: Môn học được bố trí sau khi học sinh học xong các môn học chung, trước các môn học/ mô-đun đào tạo chuyên ngành.Tính chất: Là môn học cơ sở bắt buộc.MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC 1.Về kiến thức: -Phân biệt được các loại màn hình.

-Hiểu được các nguyên tắc hoạt động màn hình 2.Về kỹ năng: -Sửa chữa các hư hỏng thường gặp của màn hình 3.Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: -Điều chỉnh màn hình làm việc ở chế độ tốt nhất III.NỘI DUNG MÔN HỌC 1.Nội dung tổng quát và phân bố thời gian: Thời gian Mã bài Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thuyết Thực hành Kiểm tra* số MĐ19-01 Tổng quan màn hình 17 15 2 MĐ19-02 Mạch cấp nguồn 35 8 26 1 MĐ19-03 Bo mạch chính 25 8 16 1 MĐ19-04 Mạch cao áp 28 5 22 1 MĐ19-05 Bóng cao áp 18 2 15 1 MĐ19-06 Panel LCD 25 3 20 2 Tổng cộng 150 32 112 6 4 BÀI 1 TỔNG QUAN MÀN HÌNH GIỚI THIỆU: Bài tổng quan màn hình gồm tổng cộng 17 giờ học, trong đó có 15 giờ lý thuyết nhằm cung cấp các kiến thức cơ bản cho người học về các linh kiện cơ bản, giúp cho người học có thể có kiến thức cơ bản về màn hình. 2 giờ thực hành tạo cho người học các kỹ năng cơ bản. Trước khi học chương này, người học cần phải có kiến thức cơ bản về các mạch điện tử. MỤC TIÊU : - Trình bày được nguyên lý hoạt động của màn hình - Biết được Các loại linh kiện thường sử dụng trong màn hình - Phân tích sơ đồ khối và nguyên lý hoạt động của màn hình NỘI DUNG: I.Giới thiệu màn hình: 1.Sơ đồ khối tổng quát 1.POWER (Khối nguồn) Khối nguồn của màn hình Monitor LCD có chức năng cung cấp các điện 5 áp DC ổn định cho cácc bộ phận của máy, bao gồm: - Điện áp 12V cung cấp cho khối cao áp - Điện áp 5V cung cấp cho Vi xử lý và các IC nhớ - Điện áp 3,3V cung cấp cho mạch xử lý tín hiệu Video Khối nguồn có thể được tích hợp trong máy cũng có thể được thiết kế ở dạng Adapter bên ngoài rồi đưa vào máy điện áp 12V hoặc 19V DC.MCU (Micro Control Unit – Khối vi xử lý) Khối vi xử lý có chức năng điều khiển các hoạt động chung của máy, bao gồm các điều khiển: - Điều khiển tắt mở nguồn - Điều khiển tắt mở khối cao áp - Điều khiển thay đổi độ sáng, độ tương phản - Xử lý các lệnh từ phím bấm - Xử lý tín hiệu hiển thị OSD - Tích hợp mạch xử lý xung đồng bộ 1.INVERTER (Bộ đổi điện – Khối cao áp) Có chức năng cung cấp điện áp cao cho các đèn huỳnh quang Katot lạnh để chiếu sáng màn hình: - Thực hiện tắt mở ánh sáng trên màn hình.

- Thực hiện thay đổi độ sáng trên màn hình.ADC (Mạch Analog Digital Converter) Mạch này có chức năng đổi các tín hiệu hình ảnh R, G , B từ dạng tương tự sang tín hiệu số rồi cung cấp cho mạch Scaling 1.SCALING (Xử lý tín hiệu Video, chia tỷ lệ khung hình) Đây là mạch xử lý tín hiệu chính của máy, mạch này sẽ phân tích tín hiệu video thành các giá trị điện áp để đưa lên điều khiển các điểm ảnh trên màn hình, đồng thời nó cũng tạo ra tín hiệu Pixel Clock – đây là tín hiệu quét qua các điểm ảnh.LVDS (Low Voltage Differential Signal) Đây là mạch xử lý tín hiệu vi phân điện áp thấp, mạch thực hiện đổi tín 6 hiệu ảnh số thành điện áp đưa lên điều khiển các điểm ảnh trên màn hình, tạo tín hiệu quét ngang và quét dọc trên màn hình, mạch này thường gắn liền với đèn hình.LCD PANEL (Màn hình tinh thể lỏng) Đây là toàn bộ phần hiển thị LCD và các lớp tạo ánh sáng nền của đèn hình. Phần hiển thị LCD sẽ tái tạo lại ánh sáng cho các điểm ảnh, sau đó sắp xếp chúng lại theo chật tự ban đầu để tái tạo hình ảnh ban đầu. Phần tạo ánh sáng nền sẽ tạo ra ánh sáng để chiếu sáng lớp hiển thị.Cấu tạo nguyên lý hoạt động LCD được chia làm 6 phần chính 2.Bo nguồn (Power Supply Circuit) Đúng với tên gọi, nó giữ nhiệm vụ cung cấp nguồn cho toàn bộ màn hình LCD. Thường thì nó sẽ có 2 nguồn chính là nguồn 12V và 5V.

Một số đời LCD bo nguồn này nằm rời ra bên ngoài dưới dạng 1 Adapter (Như cục xạc pin của máy laptop). Thật ra thì bên trong nó cũng giống như cục xạc của máy laptop. Mà cục xạc cũng chỉ là một “bộ nguồn” gồm 1 hoặc 2 nguồn ngỏ ra (Đơn giản hơn nguồn ATX nhiều). Mạch nguồn 5V sẽ cấp nguồn cho các mạch ổn áp 3.5V cấp cho các mạch và IC xử lý.

Gần 70% hư hỏng thường rơi vào khu vực “bo nguồn” này. Phần lớn Bo nguồn và bo cao áp được thiết kế chung một vỉ mạch: 2.Bóng cao áp (Backlights – Lamps) Đây là nguồn sáng chính mà chúng ta thấy khi sử dung LCD.Bo chính (Mainboard – Board AD) 8 Chủ yếu chuyển đổi tính hiệu RGB dạng Analog sang tín hiệu kỹ thuật số để cấp cho Bo đảo pha hay Bo điều khiển nằm trên Panel của LCD.5 Bo đảo pha / Bo điều khiển (LCD Driver/Controller board): Nhận tính hiệu từ bo chính xử lý, đảo pha và xuất ra các tấm panel. Bo này thường được gắn chung vô Panel gồm cả bóng cao áp bên trong.6 Panel: Là nơi cuối cùng để xuất hiện mà mắt ta thấy được từ bên ngoài. Thường được gắn chung với các bóng cao áp và bo đảo pha như đã nói ở trên.

Và được goịu chung là Panel. Ngoài ra còn có phần “bàn phím” để điều chỉnh và tắt mở, còn lại là vỏ của màn hình.Nguyên lý trộn màu Trong tự nhiên có ba màu sắc có tính chất .Bất kỳ màu sắc nào cũng có thể phân tích thành ba mầu sắc đó. Từ ba màu sắc đó có thể tổng hợp thành một mầu bất kỳ => Ba mầu đó là Đỏ (Red) , Xanh lá (Green) , Xanh lơ (Blue). Trong truyền hình mầu, máy vi tính và điện thoại di động người ta đã sử dụng 3 mầu sắc trên để truyền đi hoặc lưu trữ các hình ảnh mầu.

Màn hình mầu thực chất là ba chiếc đèn hình đơn sắc có chung màn hình và các lưới G1, G2, G3, cực Anôt, 3 hình ảnh phát ra từ 3 Katôt chồng khít lên nhau và cho ta cảm nhận được một hình ảnh với hàng triệu mầu sắc. Nếu như mất đi một nguồn tín hiệu hay một Katôt nào đó bị hỏng thì hình ảnh sẽ mất đi một mầu cơ bản và các mầu khác sẽ bị sai. => Tại vị trí có đủ 3 mầu => cho ta mầu trắng => Vị trí thiếu mầu đỏ => màn hình ngả mầu xanh => Vị trí thiếu mầu xanh lá => màn hình ngả mầu tím => Vị trí thiếu mầu xanh lơ => màn hình ngả mầu vàng II.Các linh kiện thường dùng: 1.Linh kiện thụ động Điện trở hạn dòng R1 là điện trở sứ khoảng 2Ω 10W có nhiệmvụ hạn chế dòng điện nạp vào tụ, trong trường hợp nguồn bịchập 10 thì R1 đóng vai trò như một cầu chì. Các Điốt D1 - D4 chỉnh lưu dòng điện xoay chiều thành dòngmột chiều, tụ lọc C3 sẽ lọc cho điện áp một chiều bằng phẳng cung cấp cho nguồn xung hoạt động .Linh kiện tích cực Mosfet là linh kiện có trở kháng chân G là vô cùng vì vậy chúng rất nhậy với các nguồn tín hiệu yếu, ở trong mạch nếuMosfet bị hở chân thì chúng sẽ bị hỏng ngay lập tức.

Monitor thường sử dụng cặp linh kiện là IC tạo dao động kết hợp với Mosfet đóng mở tạo thành dòng điệnxoay chiều tần số cao đưa vào biến áp xung .IC dao động đa số sử dụng IC - KA3842 đây là IC rất thôngdụng và giá thành rẻ .