Giáo trình vận hành phân xưởng chế biến dầu I của Trường Cao đẳng Dầu khí năm 2022

Giáo trình về vận hành phân xưởng chế biến dầu 1 nghề vận hành thiết bị chế biến dầu khí cao đẳng trường cao đẳng, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến

• Tác giả: GV Lưu Trà My
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí Cao Đẳng
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1: VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHẾ BIẾN DẦU I
• 1.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.2. NGUYÊN LIỆU VÀ SẢN PHẨM CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.3. XÚC TÁC CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.4. SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.5. THIẾT BỊ PHẢN ỨNG CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.6. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH HYDROTREATING
• 1.7. THỰC HÀNH PHÂN XƯỞNG NAPHTHA HYDROTREATING TRÊN HỆ THỐNG MÔ PHỎNG ĐỘNG
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.1. NGUYÊN LIỆU VÀ SẢN PHẨM CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.2. XÚC TÁC CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.3. CHẾ ĐỘ XÚC TÁC TẦNG SÔI VÀ TUẦN HOÀN XÚC TÁC RẮN
• 2.4. SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.5. THIẾT BỊ PHẢN ỨNG CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.6. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC
• 2.7. THỰC HÀNH PHÂN XƯỞNG CRACKING XÚC TÁC TRÊN HỆ THỐNG MÔ PHỎNG ĐỘNG
• 3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.1. NGUYÊN LIỆU VÀ SẢN PHẨM CỦA QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.2. XÚC TÁC CỦA QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.3. SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.4. THIẾT BỊ PHẢN ỨNG CỦA QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH ISOME HÓA
• 3.6. THỰC HÀNH PHÂN XƯỞNG ISOME HÓA TRÊN HỆ THỐNG MÔ PHỎNG ĐỘNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Giáo trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí Cao Đẳng cung cấp kiến thức cơ bản và chuyên sâu về quy trình chế biến dầu khí. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn trang bị kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp trong ngành công nghiệp dầu khí. Nội dung giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của quá trình chế biến dầu khí.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Mục tiêu chính của giáo trình là cung cấp cho sinh viên kiến thức về các quy trình chế biến dầu khí, từ hydrotreating đến cracking xúc tác và isome hóa. Sinh viên sẽ hiểu rõ về nguyên liệu, sản phẩm và các thiết bị sử dụng trong quá trình này.

1.2. Cấu trúc của giáo trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Giáo trình được chia thành ba chương chính, mỗi chương tương ứng với một quy trình chế biến cụ thể. Điều này giúp sinh viên dễ dàng theo dõi và nắm bắt kiến thức một cách có hệ thống.

II. Thách thức trong Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Ngành công nghiệp chế biến dầu khí đối mặt với nhiều thách thức, từ việc đảm bảo an toàn lao động đến việc tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất mà còn đến chất lượng sản phẩm cuối cùng.

2.1. An toàn lao động trong ngành chế biến dầu khí

An toàn lao động là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong ngành chế biến dầu khí. Việc tuân thủ các quy định về an toàn giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

2.2. Tối ưu hóa quy trình sản xuất

Tối ưu hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Các công nghệ mới và phương pháp quản lý hiện đại đang được áp dụng để cải thiện quy trình chế biến.

III. Phương pháp Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí Hiệu Quả

Để vận hành thiết bị chế biến dầu khí hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ tiên tiến. Việc nắm vững quy trình và sử dụng thiết bị đúng cách là rất quan trọng.

3.1. Quy trình vận hành thiết bị chế biến dầu khí

Quy trình vận hành thiết bị chế biến dầu khí bao gồm nhiều bước từ khởi động, vận hành đến dừng thiết bị. Mỗi bước cần được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

3.2. Sử dụng công nghệ tự động hóa trong vận hành

Công nghệ tự động hóa giúp giảm thiểu sai sót trong quá trình vận hành. Việc áp dụng các hệ thống điều khiển tự động giúp nâng cao hiệu suất và độ chính xác trong sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Giáo Trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cung cấp các bài tập thực hành giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế. Những ứng dụng này rất quan trọng trong việc chuẩn bị cho sinh viên bước vào thị trường lao động.

4.1. Thực hành mô phỏng trong giáo trình

Các bài thực hành mô phỏng giúp sinh viên làm quen với thiết bị và quy trình vận hành thực tế. Điều này giúp sinh viên tự tin hơn khi làm việc trong môi trường thực tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu từ giáo trình

Nghiên cứu từ giáo trình cho thấy sinh viên sau khi hoàn thành khóa học có khả năng vận hành thiết bị chế biến dầu khí một cách thành thạo và an toàn.

V. Kết luận và Tương Lai của Ngành Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Ngành vận hành thiết bị chế biến dầu khí đang phát triển mạnh mẽ và có nhiều tiềm năng trong tương lai. Việc cập nhật công nghệ mới và cải tiến quy trình sẽ giúp ngành này ngày càng phát triển.

5.1. Xu hướng phát triển của ngành chế biến dầu khí

Ngành chế biến dầu khí đang chuyển mình với sự xuất hiện của các công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn bảo vệ môi trường.

5.2. Vai trò của giáo trình trong việc đào tạo nhân lực

Giáo trình Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp dầu khí. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành.

Nội dung chính

TỔNG QUAN GIÁO TRÌNH: VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHẾ BIẾN DẦU I

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Vận hành phân xưởng chế biến dầu I (Mã mô đun: PETR56116) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí, do Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) ban hành kèm theo Quyết định số 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022. Ban biên soạn giáo trình gồm GV. Lưu Trà My (Chủ biên) cùng các tác giả Phạm Tuấn Linh, ThS. Ngô Thị Bích Thu, Nguyễn Huỳnh Đông và Phạm Công Quang.

                    CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ
                                            (Tổng 93 tín chỉ - 2290 giờ)
        Môn học/Mô đun kỹ thuật cơ sở (9 TC)                        Môn học/Mô đun chuyên môn nghề (61 TC)
        - Vẽ kỹ thuật (2 TC)                                        - Cơ sở quá trình & thiết bị CNHH (3 TC)
        - Điện kỹ thuật (3 TC)                                      - Sản phẩm dầu mỏ (3 TC)
        - Cơ sở điều khiển quá trình (2 TC)                         - Vận hành máy thủy khí I, II (10 TC)
        - Nhiệt kỹ thuật (2 TC)                                     - Vận hành tháp chưng cất dầu thô (6 TC)
                                        Vận hành phân xưởng chế biến dầu II             Vận hành các phân xưởng chế biến khí
                                                    (4 tín chỉ)                                     (6 tín chỉ)

Trong cấu trúc chương trình đào tạo gồm 93 tín chỉ (2290 giờ), mô đun PETR56116 có khối lượng 6 tín chỉ với tổng thời lượng 145 giờ (42 giờ lý thuyết, 94 giờ thực hành/thảo luận, 3 giờ kiểm tra lý thuyết và 6 giờ kiểm tra thực hành). Về mặt tiến trình đào tạo, mô đun này được bố trí sau các môn học cơ sở như Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (PETR63004), Sản phẩm dầu mỏ (PETR53005), Vận hành máy thủy khí I (PETR56107), Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô (PETR56115) và là điều kiện tiên quyết trước khi học Vận hành phân xưởng chế biến dầu II (PETR64117).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1): Trình bày được cơ sở lý thuyết hóa học, nguyên liệu, sản phẩm, xúc tác, sơ đồ công nghệ, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thiết bị phản ứng, cùng các thông số vận hành của ba phân xưởng: Hydrotreating, Cracking xúc tác (FCC) và Isome hóa.
• Kỹ năng (B1): Vận hành thành thạo quy trình khởi động, duy trì hoạt động bình thường, quy trình dừng phân xưởng và xử lý các sự cố công nghệ trên hệ thống mô phỏng động.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ quy định an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy, quy trình vận hành thiết bị điện - tự động hóa và đảm bảo an toàn hệ thống thiết bị.

Giáo trình tiếp cận theo mô hình kết hợp giữa lý thuyết công nghệ hóa dầu và quy trình vận hành thực tế thông qua các hệ thống mô phỏng động chuyên dụng của ngành lọc hóa dầu.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                                  CẤU TRÚC KIẾN THỨC MÔ ĐUN PETR56116 (145 GIỜ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ thành 3 bài học tương ứng với 3 cụm công nghệ chuyển hóa thứ cấp chủ đạo trong nhà máy lọc dầu:

                            SƠ ĐỒ TỔNG THỂ CÁC PHÂN XƯỞNG TRONG NHÀ MÁY LỌC DẦU
                                (Theo mô tả công nghệ trong giáo trình)

1. Bài 1: Quá trình Hydrotreating (45 giờ)

Trang bị cơ sở lý thuyết về các phản ứng khử tạp chất dị nguyên tố bao gồm: khử lưu huỳnh (HDS), khử nitơ (HDN), khử oxy (HDO), no hóa olefin và hydrocacbon thơm (HYD), cùng phản ứng hydrocracking phụ. Giới thiệu các hệ xúc tác kim loại trên chất mang: xúc tác Co-Mo (hiệu quả cao cho HDS và ổn định olefin ở chế độ mềm) và xúc tác Ni-Mo (hoạt tính cao cho HDN và no hóa hợp chất thơm).

Phần sơ đồ công nghệ mô tả quá trình Hydrotreating phân đoạn Naphtha (NHT), phân đoạn Distillate (kerosen, jet fuel, diesel) và phân đoạn Gas oil (AGO, LVGO, HVGO). Về mặt thiết bị, bài học mô tả chi tiết thiết bị phản ứng lớp xúc tác cố định dòng chảy xuống (fixed-bed downflow reactor), cấu tạo đĩa phân phối lỏng - hơi, các yếu tố công nghệ ảnh hưởng (nhiệt độ $280-420^\circ\text{C}$, áp suất $10-200\text{ bar}$, tỷ lệ hồi lưu hydro, nồng độ $\text{H}_2\text{S}$).

Phần thực hành hướng dẫn vận hành phân xưởng Naphtha Hydrotreating trên hệ thống mô phỏng động Prosimulator (mô hình NHT01).

                      SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ QUÁ TRÌNH HYDROTREATING (HDT)
                      
                                Khí H2 bổ sung (Make-up)

2. Bài 2: Quá trình Cracking xúc tác (50 giờ)

Phân tích nguyên lý bẻ gãy liên kết $\text{C}-\text{C}$ của các phân tử hydrocacbon có khối lượng phân tử lớn thành các phân đoạn nhẹ có giá trị cao (LPG, xăng octan cao, gasoil nhẹ). Nội dung tập trung vào:

• Cơ chế phản ứng thông qua ion carbénium hình thành trên các tâm axit Bronsted ($\text{H}^+$) và Lewis ($\text{L}$).
• Hệ thống phản ứng chính: bẻ gãy parafin, olefin, alkyl thơm, mở vòng naphten, đồng phân hóa, no hóa, trùng hợp và các phản ứng tạo cốc.
• Lý thuyết xúc tác zeolit dạng vi cầu ($10-150\ \mu\text{m}$) gồm 3 cấu tử: tinh thể zeolit (dạng A, X, Y xây dựng từ tứ diện $\text{TO}_4$ và khối sodalit SBU), chất mang (chất pha cao lanh và chất kết dính sét) và chất phụ gia ($\text{Pt}/\text{Pd}$ oxy hóa $\text{CO}$, oxit kiềm thổ thu hồi $\text{SO}_x$).
• Động học quá trình, chế độ xúc tác tầng sôi, công nghệ tái sinh xúc tác 1 tầng và 2 tầng.
• Các bản quyền công nghệ FCC công nghiệp: UOP, Kellogg, Shell, IFP-Total (công nghệ R2R), Stone & Webster, Exxon.
• Cấu tạo thiết bị: Lò phản ứng ống nâng (Riser), hệ thống điều khiển nhiệt độ MTC (Mix Temperature Control), thiết bị kết thúc phản ứng nhanh RTD (Riser Termination Device), vòi phun sương nguyên liệu.
• Thực hành vận hành hệ thống cracking xúc tác trên mô hình mô phỏng động Prosimulator FCC02.

                  SƠ ĐỒ CỤM PHẢN ỨNG VÀ TÁI SINH CRACKING XÚC TÁC (FCC)
                  
                   Khí khói (Flue Gas)          Sản phẩm cracking đến tháp phân đoạn chính
                                             [LÒ PHẢN ỨNG ỐNG RISER]

3. Bài 3: Quá trình Isome hóa (50 giờ)

Trình bày cơ sở lý thuyết đồng phân hóa n-parafin thành iso-parafin nhằm nâng cao chỉ số octan của phân đoạn xăng nhẹ ($\text{C}_5-\text{C}_6$) và đồng phân hóa phân đoạn $\text{C}_4$ thành isobutan. Giới thiệu các công nghệ điển hình gồm công nghệ Penex (UOP), Penex kết hợp tháp tách isohexan (DIH) và công nghệ Butamer (UOP). Cung cấp kiến thức về thiết bị phản ứng, các thông số kiểm soát công nghệ và thực hành vận hành trên mô hình mô phỏng động Prosimulator ISO01.

               SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ ĐỒNG PHÂN HÓA PHÂN ĐOẠN C5/C6 (PENEX - UOP)
               
                               Khí H2 make-up
(n-C5, n-C6)                                                    (Lớp xúc tác Pt/Cl-Al2O3 hoặc Zeolit)
                                                                [THÁP KHỬ ỔN ĐỊNH (STABILIZER)]
                                        [Đi xử lý]                                      [THÁP TÁCH ISOHEXAN (DIH)]
                                                                [SẢN PHẨM ISOMERATE]                       [n-Hexan chưa phản ứng]

---

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố và tích hợp 3 khối kiến thức kỹ thuật:

• Lý thuyết nhiệt động học và động học hóa học dầu khí: Bản chất phản ứng bẻ gãy liên kết $\text{C}-\text{C}$ thu nhiệt ở nhiệt độ cao ($\ge 450^\circ\text{C}$); phản ứng hydro hóa tỏa nhiệt mạnh chịu ảnh hưởng của áp suất riêng phần hydro; phương trình động học quá trình dị thể:

  $$\omega_0 \cdot \ln(1 - x) = -k$$

• Khoa học xúc tác dị thể: Cơ chế tạo tâm axit Bronsted và Lewis; cấu trúc tinh thể mạng zeolit có diện tích bề mặt riêng $600-900\ \text{m}^2/\text{g}$; cơ chế suy giảm hoạt tính do ngộ độc cốc, ngộ độc kim loại nặng ($\text{Ni}, \text{V}$) và hiện tượng biến tính thủy nhiệt trong buồng tái sinh.

• Nguyên lý thủy lực và tự động hóa quá trình: Động học pha tầng sôi hạt rắn vi cầu; hệ thống cân bằng áp suất - nhiệt độ; các vòng điều khiển tự động PID trên dây chuyền công nghệ (điều khiển lưu lượng FIC, mức LIC, áp suất PIC, nhiệt độ TIC).

---

Kỹ năng phát triển

Thông qua thời lượng 94 giờ thực hành, người học phát triển các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật vận hành: Thao tác khởi động, giám sát và dừng các phân xưởng NHT, FCC, Isome hóa trên hệ thống mô phỏng động Prosimulator; thực hiện đúng trình tự đóng/mở van tay, van bypass, chuyển đổi chế độ Manual/Auto của các vòng điều khiển.
• Kỹ năng phân tích và giám sát công nghệ: Đọc và phân tích thông số áp suất, nhiệt độ, lưu lượng nạp liệu, hệ số tuần hoàn khí hydro, mức phân tách pha lỏng - hơi tại bình tách cao áp (V002) và tháp stripper (C001).
• Kỹ năng xử lý sự cố: Nhận diện và xử lý hiện tượng mất cân bằng nhiệt, giảm hoạt tính xúc tác, sự cố máy nén khí tuần hoàn, tắc nghẽn đĩa phân phối và kiểm soát nồng độ $\text{H}_2\text{S}$ trong khí hồi lưu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                    CƠ CẤU THỜI LƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO
                    

Giáo trình áp dụng phương pháp dạy học tích hợp giữa lý thuyết và thực nghiệm mô phỏng động:

• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên áp dụng phương pháp nêu vấn đề, hướng dẫn nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, chia nhóm thảo luận và giao bài tập tình huống thực tế về sự cố phân xưởng lọc dầu.
• Phương pháp thực hành: Tổ chức học tập tại phòng mô phỏng lọc hóa dầu. Người học thực hành trực tiếp các quy trình:
  • Phân xưởng Naphtha Hydrotreating: Nâng áp suất bồn chứa V001 bằng $\text{N}_2$ lên $2{,}94\ \text{kg}/\text{cm}^2$, nâng áp suất lò phản ứng R001/R002 và bình tách V002 lên $7\ \text{kg}/\text{cm}^2$ bằng $\text{H}_2$, thiết lập chế độ Auto cho các van FIC1202 ($117{,}53\ \text{tấn}/\text{giờ}$), FIC1301 ($206\ \text{kg}/\text{giờ}$), FIC1701 ($481{,}75\ \text{kg}/\text{giờ}$), duy trì tháp Stripper C001 tại $205{,}6^\circ\text{C}$ và $19\ \text{kg}/\text{cm}^2$.
  • Quy trình dừng phân xưởng an toàn: Giảm tải lưu lượng nạp liệu xuống 50% theo bước 10%, hạ nhiệt độ stripper C001 với tốc độ $100^\circ\text{C}/\text{giờ}$, hạ nhiệt độ lò R001 về $150^\circ\text{C}$ và R002 về $180^\circ\text{C}$, dừng bơm feed P-001, ngắt nguồn $\text{H}_2$ make-up và duy trì tuần hoàn $\text{H}_2$ tối đa để đuổi hydrocacbon.
• Phương pháp đánh giá: Áp dụng theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH:
  • Điểm quá trình (Trọng số 40%): Điểm kiểm tra thường xuyên (vấn đáp, viết sau mỗi 5 giờ học) và điểm kiểm tra định kỳ (tự luận, trắc nghiệm, thao tác trên mô hình mô phỏng sau mỗi 15 giờ học).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (Trọng số 60%): Kết hợp bài thi lý thuyết (tự luận/trắc nghiệm) và bài thi thực hành vận hành trên hệ thống mô phỏng động.
• Yêu cầu tự học: Người học phải nghiên cứu tài liệu trước khi lên lớp, làm việc nhóm từ 2-3 người theo chủ đề phân công, tham dự tối thiểu 70% số giờ lý thuyết và 100% số giờ thực hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp hệ thống phần mềm mô phỏng chuẩn công nghiệp: Giáo trình chuyển hóa các quy trình công nghệ phức tạp thành các bài thực hành định lượng trên bộ phần mềm mô phỏng Prosimulator chuyên dụng: Fluidized catalytic cracking FCC02 (version 3), Isomerisation model guide ISO01 (2015) và Naphtha hydrotreater unit NHT01 (2015).
• Cập nhật đầy đủ các công nghệ bản quyền quốc tế: Cung cấp thông tin chi tiết về sơ đồ công nghệ và thiết bị phản ứng từ các nhà cung cấp bản quyền hàng đầu thế giới: UOP, Kellog, Shell, IFP-Total, Stone & Webster, Exxon; bao gồm cả công nghệ cracking cặn dầu RFCC và công nghệ R2R.
• Phản ánh xu hướng chuyển dịch nguyên liệu và tiêu chuẩn môi trường: Phân tích thực tế bài toán chế biến dầu thô ngày càng nặng và chứa nhiều tạp chất lưu huỳnh, đòi hỏi các cấu hình công nghệ hydrotreating nghiêm ngặt để đáp ứng tiêu chuẩn nhiên liệu sinh thái và bảo vệ xúc tác reforming, FCC.
• Chi tiết hóa thiết bị và hệ thống điều khiển nội vi: Cung cấp bản vẽ và thông số cấu tạo thực tế của thiết bị phản ứng kiểu downflow, đĩa phân phối hai pha lỏng - hơi, hệ thống điều khiển nhiệt độ hỗn hợp MTC đáy ống Riser và thiết bị tách nhanh xúc tác RTD.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho sinh viên hệ Cao đẳng và Trung cấp nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo khối ngành dầu khí, hóa chất.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần tích lũy đủ các học phần kỹ thuật cơ sở và chuyên môn: Vẽ kỹ thuật (MECM52003), Điện kỹ thuật (ELEI53011), Cơ sở điều khiển quá trình (AUTM52111), Nhiệt kỹ thuật (PETR52002), Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (PETR63004), Sản phẩm dầu mỏ (PETR53005), Vận hành máy thủy khí I (PETR56107), Vận hành tháp chưng cất dầu thô (PETR56115).
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, biên soạn bài giảng lý thuyết, giáo án thực hành tích hợp và xây dựng ngân hàng đề thi kiểm tra đánh giá.
• Cán bộ kỹ thuật và nhân sự vận hành: Dùng làm tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên vận hành (Panel Operator, Field Operator) tại các nhà máy lọc dầu (như NMLD Dung Quất, NMLD Nghi Sơn) phục vụ công tác đào tạo nội bộ và đối chiếu quy trình công nghệ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn mực cho người học trình độ Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp thuộc nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí; đồng thời là tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho kỹ sư công nghệ, kỹ thuật viên vận hành bảng điều khiển tại các nhà máy lọc dầu và công trình khí.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học bắt buộc phải hoàn thành các môn học tiên quyết về Vẽ kỹ thuật, Nhiệt kỹ thuật, Cơ sở điều khiển quá trình, Hóa học dầu mỏ, Thiết bị truyền khối, Vận hành máy thủy khí và Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô để có đủ năng lực đọc hiểu sơ đồ công nghệ và thông số quá trình.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Điểm khác biệt cốt lõi là tính định lượng và tính ứng dụng thực hành cao. Giáo trình không dừng lại ở lý thuyết mô tả mà chi tiết hóa từng bước thao tác (tag thiết bị, mở van, cài đặt setpoint áp suất, nhiệt độ, lưu lượng) trên các hệ thống mô phỏng động chuyên nghiệp của hãng Prosimulator.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần áp dụng phương pháp tự học kết hợp thảo luận nhóm từ 2 đến 3 người. Đọc trước tài liệu lý thuyết, nghiên cứu kỹ sơ đồ nguyên lý P&ID của các phân xưởng, phân tích mối quan hệ giữa các biến số công nghệ trước khi tham gia các ca thực hành trên phòng máy mô phỏng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu được hỗ trợ bởi hệ thống tài liệu tham khảo chuyên ngành gồm:

• Công nghệ chế biến dầu mỏ (TS. Lê Văn Hiếu, NXB KHKT, 2006).
• Hóa học dầu mỏ và khí (TS. Đinh Thị Ngọ, NXB KHKT, 2005).
• Cracking xúc tác (TS. Nguyễn Hữu Phú, NXB KHKT, 2005).
• Bộ tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của Prosimulator: FCC02 (version 3), ISO01 (2015), NHT01 (2015).

---

Kết luận

Giáo trình Vận hành phân xưởng chế biến dầu I là học liệu chuyên môn nền tảng trong chương trình đào tạo kỹ thuật viên chế biến dầu khí, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về ba công nghệ chuyển hóa và nâng cấp chất lượng sản phẩm dầu mỏ quan trọng: Hydrotreating, Cracking xúc tác và Isome hóa.

                                      LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO TIẾP NỐI
                                      

Về lộ trình học tập, sau khi hoàn thành mô đun này, người học có đầy đủ nền tảng để tiếp tục các mô đun chuyên sâu gồm Vận hành phân xưởng chế biến dầu II (PETR64117), Vận hành các phân xưởng chế biến khí (PETR56118) và tham gia kỳ Thực tập sản xuất (PETR54219), Khóa luận tốt nghiệp (PETR66220) tại các tổ hợp lọc hóa dầu công nghiệp. Toàn bộ nội dung giáo trình được chuẩn hóa theo quy định đào tạo nghề nghiệp và gắn liền với các công cụ mô phỏng công nghệ hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHẾ BIẾN DẦU I NGHỀ : VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Có thể nói dầu mỏ là nguồn năng lượng quan trọng nhất của mọi quốc gia trên thế giới, có khoảng 60 đến 70% năng lượng sử dụng xuất phát từ dầu mỏ. Hiệu quả của việc sử dụng nguồn năng lượng này phụ thuộc rất nhiều vào các quá trình chế biến, việc đưa dầu mỏ vào các quá trình biến sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng của dầu mỏ lên 5 lần, như vậy sẽ tiết kiệm được nguồn tài nguyên quí giá này.

Việt Nam cũng là một quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên dầu mỏ. Chúng ta đã, đang và sẽ tiếp tục phát triển ngành công nghiệp chế biến dầu khí là một ngành kinh tế mạnh của Việt Nam, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và là đầu tàu kinh tế trong xây dựng và phát triển đất nước. Ngoài các kiến thức về chuyên ngành chế biến dầu khí, trong quá trình học còn cung cấp cho người học những kiến thức chung về kỹ thuật như: quá trình điều khiển tự động hóa, phương pháp xử lý sự cố trong nhà máy lọc dầu nói riêng cũng như trong các nhà máy công nghiệp về hóa dầu nói chung. Cùng với sự phát triển ngành công nghiệp này thì đòi hỏi việc tìm hiểu và nắm vững các quá trình công nghệ chế biến là hết sức quan trọng.

Với mục đích cung cấp cho người học đầy đủ các kiến thức về các quá trình chế biến sản phẩm từ dầu mỏ đang được sử dụng rộng rãi hiện nay, giáo trình “Vận hành phân xưởng chế biến dầu I” được chia thành 3 chương tương ứng với các nội dung sau: Hydrotreating; Cracking xúc tác và isome hóa. Trân trọng cảm ơn. Bà rịa - Vũng Tàu, tháng năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: GV Lưu Trà My 2.

Phạm Tuấn Linh 3.S Ngô Thị Bích Thu 4. Nguyễn Huỳnh Đông 5. Phạm Công Quang Trang 2 MỤC LỤC DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .4 DANH MỤC CÁC BẢNG.5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING.

Giới thiệu chung về quá trình. Cơ sở lý thuyết của quá trình. NGUYÊN LIỆU VÀ SẢN PHẨM CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING. XÚC TÁC CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING.

SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING. Một số quá trình Hydrotreating tiêu biểu. THIẾT BỊ PHẢN ỨNG CỦA QUÁ TRÌNH HYDROTREATING. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH HYDROTREATING.

Nhiệt độ và áp suất. Lượng hydro tuần hoàn. Tốc độ nạp liệu. Tỷ số hồi lưu và độ tinh khiết của hydro hồi lưu.

Nồng độ H2S trong khí hồi lưu. THỰC HÀNH PHÂN XƯỞNG NAPHTHA HYDROTREATING TRÊN HỆ THỐNG MÔ PHỎNG ĐỘNG. Giới thiệu chung. Quy trình khởi động.

Quy trình dừng phân xưởng. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC. Giới thiệu chung về quá trình. Cơ sở lý thuyết của quá trình cracking xúc tác.

NGUYÊN LIỆU VÀ SẢN PHẨM CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC 37 Trang 1 2. XÚC TÁC CỦA QUÁ TRÌNH CRACKING XÚC TÁC. Vai trò của xúc tác .