CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THI CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Sơ lược về trình tự xây dựng cơ bản. Khái niệm về công tác tổ chức thi công trong xây dựng. Ngành xây dựng là một trong những ngành kinh tế lớn (ngành cấp I) của nền kinh tế quốc dân, đóng vai trò chủ chốt tạo nên cơ sở vật chất - kỹ thuật và tài sản cố định cho mọi lĩnh vực hoạt động của đất nước và xã hội.
Mỗi công trình xây dựng là kết tinh của các thành quả khoa học, kỹ thuật và nghệ thuật của nhiều ngành, có tác dụng quan trọng đối với sự tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh phát triển khoa học và kỹ thuật, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Đầu tư chiếm một phần rất lớn trong ngân sách Nhà nước, khoảng 30% (75.000 tỷ), từ quá trình nghiên cứu tiền khả thi, khả thi, thiết kế cho đến quá trình thi công, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng. Những sai lầm trong đầu tư xây dựng gây ra những thiệt hai to lớn và để lại những hậu quả rất khó sửa chữa trong nhiều năm. Để phát huy hiệu quả của quá trình thi công, tức là phát huy hiệu quả của phần lớn vốn đầu tư thì các quá trình nghiên cứu và thiết kế phải được đảm bảo.
Có như vậy thì chất lượng, thời gian và giá thành công trình mới được đảm bảo. Do đó tổ chức xây dựng là rất quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng. Trong giai đoạn thi công người ta sử dụng một lực lượng rất lớn về lao động (ở nước ta là xấp xỉ 1 triệu lao động), vật tư (chiếm khoảng 70%-80% chi phí xây dựng) và một lượng lớn xe máy, thiết bị (chiếm 5%-10%). Do đó sử dụng tốt lao động, vật tư, sử dụng hợp lý máy thiết bị (thông qua Tổ chức xây dựng) sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của đầu tư xây dựng.
Xây dựng phát triển thì tổ chức xây dựng càng đóng vai trò quan trọng và ta phải quan niệm vấn đề xây dựng như một tổ chức hệ thống và thiết kế tổ chức xây dựng chính là thiết kế hệ thống trong đó gồm các yếu tố về lao động, vật tư, xe máy, thiết bị, thông tin… phối hợp với nhau theo một quy luật để đạt được mục đích đó là đưa công trình vào sử dụng đúng chất lượng, thời gian và giá thành hạ. Muốn vậy ta phải tiến hành quản trị hệ thống: + Hoạch định + Tổ chức + Kiểm soát + Điều khiển Trong thiết kế tổ chức xây dựng các vấn đề: + Công nghệ: Biện pháp kỹ thuật để thực hiện và các yếu tố vật chất + Tổ chức: Phối hợp các yếu tố kỹ thuật và vật chất - Công nghệ và cơ giới hoá xây dựng. - Tổ chức và kế hoạch. Công nghiệp hoá xây dựng là sự cố gắng tăng hiệu suất bằng cách sử dụng các phương pháp hợp lí của tổ chức khoa học lao động, đối với ngành xây dựng đó là: - Sản xuất hàng loạt trong nhà máy với số công nhân ổn định.
GV: Phạm Thị Trang Trang: 1 Giáo Trình: Tổ chức thi công - Công xưởng hoá sản xuất vật liệu và cấu kiện. - Tổ chức sản xuất dây chuyền. Những khái niệm về tổ chức. Tổ chức: Là một bộ máy hay là một cơ quan, là hoạt động hay là một hệ thống.
Tổ chức xây dựng là xây dựng một bộ máy hoạt động để xây dựng một công trình nào đó nhờ sự vận hành phối hợp giữa các yếu tố. Hay Tổ chức xây dựng là hệ thống các biện pháp tổ chức được áp dụng trong suốt các giai đoạn của quá trình đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng. Tổ chức thi công: Là hệ thống các biện pháp tổ chức được áp dụng trong quá trình xây lắp trên công trường. Tổ chức thi công là một bộ phận của tổ chức xây dựng.
Mục đích của tổ chức xây dựng: - Xây dựng công trình đúng thời hạn. - Bảo đảm năng suất lao động. - Bảo đảm chất lượng cao. - Hiệu quả kinh tế cao, giá thành hạ.
Xây dựng được xem như là một tổ chức hệ thống có chu kỳ hoạt động: - Nhận thức mục tiêu hoạt động. - Lập kế hoạch hoạt động: Cân nhắc, bố trí các phương tiện và phương thức hoạt động cho phù hợp với mục tiêu hoạt động. - Hội nhập: Tuyển mộ và phân bổ tài nguyên cần thiết cho thực hiện kế hoạch. - Thực hiện kế hoạch.
Tổ chức xây dựng gắn liền với nhiều chuyên môn đặc biệt khác như: - Kết cấu công trình. - Công nghệ xây dựng. - Kinh tế xây dựng. - Phân tích hệ thống và điều khiển học.
- … Thiết kế tổ chức thi công: Là quá trình tính toán lựa chọn các giải pháp kỹ thuật, cách tổ chức không gian, cách sắp xếp thời gian thi công cho từng đối tượng xây lắp một cách hợp lý nhất đảm bảo công trình được thi công đúng thiết kế, đúng thời hạn, đạt chất lượng cao, giá thành hợp lý và an toàn lao động. Thiết kế tổ chức thi công được cơ quan xây lắp thực hiện trên cơ sở của TKTCXD, dự toán công trình cộng với những kết quả, khảo sát bổ sung khu công trường và năng lực của đơn vị nhận thầu. Trong thiết kế tổ chức thi công sẽ chỉnh lý, chi tiết hoá các quyết định của TKTCXD và giải quyết các vấn đề mới phát hiện. Đặc biệt quan tâm đến những chi tiết triển khai công nghệ xây lắp cũng như việc xây lắp những xí nghiệp phụ trợ phục vụ sản xuất vật liệu, cấu kiện cho công trường.
Vị trí, công suất, công nghệ và trang bị của các xí nghiệp phải được giữ nguyên theo TKTCXD. Sự thay đổi chỉ được phép khi bên thiết kế TCXD đồng ý do giảm được giá thành công trình và cải thiện chất lượng công việc. TKTCTC phục vụ cho công tác tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra tất cả các giai đoạn thi công, các hạng mục công trình và toàn công trường nên thiết kế phải hết sức cụ thể và chính xác các vấn đề sau: thời hạn xây dựng các hạng mục GV: Phạm Thị Trang Trang: 2 Giáo Trình: Tổ chức thi công công trình, của các giai đoạn chính và toàn công trường; thứ tự và biện pháp thực hiện các công việc xây lắp; sự phối hợp, thời hạn thực hiện các biện pháp trong giai đọan chuẩn bị; biểu đồ cung ứng vật tư, máy móc; nhu cầu về nhiên liệu năng lượng trong các giai đoạn thi công; nhu cầu về nhân lực theo ngành nghề; biện pháp phòng hộ, vệ sinh an toàn lao động; hệ thống kiểm tra, quản lý chất lượng áp dụng. Nội dung nghiên cứu về tổ chức xây dựng.
Những vấn đề chung về quản lý sản xuất: Nguyên tắc chức năng, phương pháp quản lý, tổ chức bộ máy quản lý, phương pháp tổ chức quản lý xây dựng. Tổ chức công tác chuẩn bị xây dựng: Cần chuẩn bị những gì trong từng giai đoạn. Tổ chức thi công xây lắp công trình. Tổ chức sử dụng xe máy, thiết bị.
Tổ chức cung cấp vật tư kỹ thuật. Tổ chức vận chuyển trong xây dựng. Tổ chức cung cấp điện nước. Tổ chức các công trình tạm ngoài mặt bằng xây dựng.
Tổ chức công tác kiểm tra điều độ trong xây dựng. Phương pháp nghiên cứu: Có 4 phương pháp cơ bản. Phương pháp thực nghiệm công trình. Quan sát thực tế một công trình cụ thể bằng cách tổ chức thi công theo một phương pháp cụ thể nào đó sau đó rút kinh nghiệm áp dụng cho một công trình khác.
Phương pháp so sánh phương án (phương pháp hay dùng nhất). Đề xuất ra các phương án không giống nhau sau đó dựa vào các chỉ tiêu về kinh tế và kỹ thuật, thời gian để lựa chọn phương án tối ưu. Phương pháp thống kê kinh nghiệm. Là tổng kết những kinh nghiệm của các công trình xây dựng trước đây để áp dụng cho công trình thi công sắp tới.
Phương pháp so sánh thứ tự. Áp dụng cho những công trình giống nhau đã xây dựng sau đó áp dụng cho những công trình xây dựng sau. Những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của sản xuất xây dựng và ảnh hưởng đến tổ chức xây dựng. Những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật.
Sản phẩm xây dựng là những công trình xây dựng gắn liền với đất (bao gồm cả khoảng không, mặt nước, mặt biển, thềm lục địa) được tạo thành bằng vật liệu xây dựng, thiết bị và lao động. Công trình xây dựng bao gồm một hạng mục hoặc nhiều hạng mục công trình nằm trong dây chuyền công nghệ đồng bộ, hoàn chỉnh (có tính đến việc hợp tác sản xuất) để sản xuất ra sản phẩm đã nêu ra trong dự án. Sản phẩm xây dựng là cố định, quá trình xây dựng và sử dụng phương tiện là lưu động, điều này là ngược lại với sản xuất trong nhà máy. Do phải tuân theo các yêu cầu của chủ đầu tư nên quá trình sản xuất lưu động, thường phải di chuyển địa điểm.
Đặc điểm này kéo theo một loạt các tác động như: - Các phương án công nghệ và tổ chức xây dựng phải luôn luôn biến đổi phù hợp phù hợp với thời gian và địa điểm, do đó làm khó khăn cho việc tổ chức sản GV: Phạm Thị Trang Trang: 3 Giáo Trình: Tổ chức thi công xuất, cho việc cải thiện điều kiện lao động và làm nảy sinh nhiều chi phí cho khâu di chuyển lực lượng sản xuất cũng như các công trình tạm phụ vụ thi công xây dựng. - Tính lưu động của sản xuất đòi hỏi phải chú ý tăng cường tính cơ động, linh hoạt và gọn nhẹ của phương án tổ chức xây dựng, tăng cường điều hành tác nghiệp, lựa chọn vùng hoạt động hợp lý, lợi dụng tối đa các lực lượng và tiềm năng sản xuất tại chỗ, chú ý đến nhân tố tốc độ xa di chuyển lực lượng sản xuất đến công trường khi lập phương án tranh thầu… - Đòi hỏi cần phải phát triển rộng khắp và điều hòa trên lãnh thổ các loại hình dịch vụ sản xuất về cung cấp vật tư và thiết bị cho xây dựng, về cho thuê máy móc xây dựng v. Phương án Tổ chức xây dựng chịu ảnh hưởng của điều kiện địa phương (chính sách, lao động, vật liệu, điều kiện tự nhiên…) và mang tính cá biệt đơn chiếc khó đảm bảo được tính thống nhất và sản xuất hàng loạt. Chu kỳ sản xuất xây dựng dài.
Đặc điểm này gây nên các tác động như: - Làm cho vốn đầu tư xây dựng của chủ đầu tư và vốn sản xuất của các tổ chức xây dựng thường bị ứ đọng lâu tại công trình.