CHƯƠNG 1: QUẢN TRỊ SẢN XUẤT VÀ VAI TRÒ, NHIỆM VỤ CỦA NGƯỜI QUẢN TRỊ TRONG CHỨC NĂNG SẢN XUẤT Mã chương: MH14– 01 Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm chắc chắn về hệ thống sản xuất, các loại hệ thống sản xuất chế tạo và hệ thống sản xuất dịch vụ. - Phân tích được vai trò và hoạt động của những người làm công tác quản trị sản xuất. - Trình bày được thực chất của hệ thống sản xuất là biến đổi đầu vào thành đầu ra hiệu quả. - Phân biệt được quản trị (tổ chức sản xuất) và các chức năng quản trị khác; - Nâng cao khả năng, kỹ năng giao tiếp cho học sinh, sinh viên.
Nội dung chính: 1. VAI TRÒ CỦA QUẢN TRỊ SẢN XUẤT TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP: 1. Vị trí của chức năng sản xuất: Chức năng sản xuất được thực hiện bởi một nhóm của doanh nghiệp chịu trách nhiệm tạo ra hang hóa hoặc dịch vụ cung cấp cho xã hội. Chức năng săn xuất là một trong 3 chức năng cơ bản của quản trị doanh nghiệp, đó là: Chức năng sản xuất, chức năng Maketting và chức năng tài chính.
Ba chức năng này quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trong các doanh nghiệp chức năng sản xuất thường sử dụng nhiều nhất các nguồn lực và các tài sản có khả năng kiểm soát của doanh nghiệp. Hiệu quả của hoạt động sản xuất có ý nghĩa quyết định đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Trên phạm vi nền kinh tế, chức năng sản xuất của doanh nghiệp đóng vai trò quyết định trong việc cung cấp hang hóa và dịch vụ phong phú để nâng cao mức sống vật chất toàn xã hội.
Hơn nữa, trong đời sống xã hội, chức năng sản xuất cũng làm phong phú đời sống tinh thần bằng việc cung cấp dạng dịch vụ rất đặc biệt, đó là thông tin. Trên phạm vi thế giới bằng việc cung cấp hàng hóa dịch vụ cho thị trường thế giới, các quốc gia đang ráo riết chạy đua trong quá trình phân chia lại thị trường thế giới. Khả năng sản xuất xét trên cả phương diện sức sản xuất và hiệu quả của nó sẽ là chìa khóa thành công của mỗi nước. Chức năng sản xuất ngày càng trở nên năng động hơn và chịu nhiều thách thức hơn.
Một quốc gia phát triển được hay không, nền kinh tế tiến bộ hay suy sụp phụ thuộc nhiều vào hiệu quả hoạt động sản xuất của các hệ thống sản xuất. Đáp lại những thách thức đó, các doanh nghiệp không còn con đường nào khác 7 là đua nhau tìm tòi và áp dụng công nghệ mới, kỹ thuật mới, phương thức sản xuất mới, tạo sản phẩm mới phục vụ các nhu cầu ngày càng đa dạng và phong phú hơn của con người. Quan hệ giữa các chức năng và chức năng sản xuất: Chức năng Maketting được thực hiện bởi một nhóm người chịu trách nhiệm khám phá và phát triển nhu cầu về hàng hóa hay dịch vụ của doanh nghiệp. Họ cũng tìm cách duy trì mối quan hệ với các khách hang và với cả khách hàng tiềm năng.
Chức năng tài chính gồm các hoạt động liên quan đến việc khai thác các nguồn vốn, tổ chức sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn này. Chức năng tài chính tồn tại trong các đơn vị kinh doanh lẫn không kinh doanh. Với chức năng tài chính, các quá trình kinh doanh được nối liền, vận động liên tục.1: Quan hệ giữa các chức năng cơ bản của quản trị kinh doanh. Ngoài ba chức năng cơ bản trên, có thể còn có các chức năng phụ thuộc khác.
Chúng có tầm quan trọng nhất định phụ thuộc vào mục tiêu của mỗi tổ chức, môi trường bên ngoài và con người trong tổ chức. Các chức năng riêng về phụ thuộc có thể kể đến là chức năng thiết kế kỹ thuật trong các doanh nghiệp chế biến, chức năng nhân sự, có tác giả cho là chức năng cơ bản thứ tư, trong khi đó có tác giả xem nó như phần vốn có trong các chức năng khác. Các chức năng trong quản trị doanh nghiệp phụ thuộc lẫn nhau. Nếu thiếu một trong ba, doanh nghiệp không thể thành công.
Việc tách rời các chức năng chỉ để nghiên cứu còn trong thực tế, chúng cần thiết như nhau và phụ thuộc lẫn nhau. Sự mở rộng chức năng sản xuất: Chức năng sản xuất còn được gọi là chức năng điều hành hoặc chức năng sản xuất và tác nghiệp. Trước kia thuật ngữ sản xuất chỉ bao hàm việc tạo ra sản phẩm hữu hình. Sau này nó được mở rộng và bao hàm cả việc tạo ra các dịch vụ.
8 Ngày nay nói đến sản phẩm là không kể nó tạo ra sản phẩm hữu hình hay dịch vụ. Thực tế, sản xuất dịch vụ ngày càng chiếm tỉ trọng lớn trong các nước phát triển. HỆ THỐNG SẢN XUẤT: 2. Đặc tính chung của hệ thống sản xuất: Các hệ thống sản xuất được chia làm hai dạng chủ yếu là dạng sản xuất chế tạo và dạng sản xuất không chế tạo hay dịch vụ.
Dạng sản xuất chế tạo thực hiện các quá trình vật lý, hóa học để biến đổi nguyên vật liệu thành các sản phẩm hữu hình. Dạng sản xuất không tạo ra hang hóa hữu hình là dạng sản xuất không chế tạo hay dịch vụ. Hệ thống sản xuất cung cấp dịch vụ cho xã hội. Tất cả các hệ thống sản xuất đều có một số đặc tính chung đó là: Thứ nhất: Hệ thống sản xuất chịu trách nhiệm cung cấp hang hóa hay dịch vụ mà doanh nghiệp sẽ cung cấp cho xã hội.
Thứ hai: Hệ thống sản xuất chuyển hóa các đầu vào thành các đầu ra là các sản phẩm hay dịch vụ.2: Mô tả hệ thống sản xuất Các đầu vào hệ thống sản xuất có thể là nguyên vật liệu, kĩ năng lao động, kĩ năng quản trị, các phương tiện, vốn liếng… Các đầu ra là sản phẩm hay dịch vụ, tiền lương đổ vào nền kinh tế, các ảnh hưởng xã hội và các ảnh hưởng khác. Hệ thống sản xuất là một hệ thống con trong doanh nghiệp và doanh nghiệp là một phần hệ thống lớn hơn: Nền sản xuất xã hội… Lúc đó ranh giới sẽ khó phân biệt và khó nhận biết các đầu vào, đầu ra. Các dạng chuyển hóa bên trong hệ thống sản xuất quyết định việc biến đầu vào thành đầu ra bao gồm các dạng như làm thay đổi trạng thái vật lý, cung cấp kĩ năng làm dịch chuyển vị trí, giữ gìn bảo quản sản phẩm… * Tóm lại: 9 Các hệ thống sản xuất khác nhau có thể có đầu vào khác nhau, đầu ra khác nhau, các dạng chuyển hóa khác nhau, song đặc tính chung nhất của hệ thống là chuyển hóa các đầu vào thành đầu ra khả dụng… 2. Những đặc điểm cơ bản của nền sản xuất hiện đại: Sản xuất hiện đại có những đặc điểm làm cho sự thành công ngày càng lớn hơn.
Trước hết đó là triết lí cơ bản thừa nhận vị ttis quan trọng của sản xuất. Quản trị sản xuất ngày càng được các nhà quản trị cấp cao quan tâm, coi đó như là một vũ khí cạnh tranh sắc bén. Sự thành công chiến lược của các doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào đánh giá, tạo dựng, phát triển các nguồn lực từ chức năng sản xuất. Sản xuất hiện đại yêu cầu phải có kế hoạch đúng đắn, có đội ngũ các kỹ sư, chuyên gia giỏi, công nhân được đào tạo tốt và trang bị hiện đại.
Thứ hai, nền sản xuất hiện đại quan tâm ngày càng nhiều tới chất lượng. Đây là một tất yếu khách quan khi mà tiến bộ kĩ thuật ngày càng phát triển với tốc độ cao và yêu cầu của cuộc sống cũng ngày một cao hơn. Trên thị trường thế giới ngày nay, chất lượng là con đường duy nhất để tồn tại. Thứ ba, nền sản xuất hiện đại nhận thức con người là tài sản lớn nhất của công ty.
Yêu cầu ngày càng cao của quá trình sản xuất, cùng với các máy móc ngày càng tối tân, vai trò năng động của con người ngày càng chiếm vị trí quyết định cho thành công trong các hệ thống sản xuất ngày một năng động. Đó là một chìa khóa thành công của sản xuất hiện đại. Thứ tư, Sản xuất hiện đại ngày càng quan tâm vấn đề kiểm soát chi phí. Việc cắt giảm chi phí được quan tâm nhiều hơn trong từng chức năng, trong mỗi giai đoạn quản lí.
Thứ năm, nền sản xuất hiện đại dựa trên nền tảng của tập trung và chuyên môn hóa cao. Sự phát triển như vũ bão của tiến bộ khoa học kĩ thuật đã làm cho các công ty nhận thấy rằng không thể tham gia vào mọi thứ, mọi lĩnh vực mà cần phải tập trung vào những lĩnh vực mà họ cho rằng họ có thế mạnh. Có thể sự tập trung sản xuất vào một mặt hàng, một chủng loại sản phẩm, một lĩnh vực sẽ đem lại cho công ty khả năng tập trung sức mạnh dành vị thế cạnh tranh. Thứ sáu, sản xuất hiện đại cũng thừa nhận yêu cầu về tính mềm dẻo trong hệ thống sản xuất.
Sản xuất hang loạt, quy mô lớn đã từng chiếm ưu thế làm giảm thấp chi phí trong nhiều thập kỉ trước. Khi nhu cầu ngày càng đa dạng biến đổi ngày càng nhanh, thì các đơn vị nhỏ, độc lập, mềm dẻo đã có vị trí thích đáng. Thứ bảy, sự phát triển của cơ khí hóa trong nền sản xuất hiện đại từ chỗ nhằm thay thế cho lao động nặng nhọc, đến nay trong nền sản xuất hiện đại ngày càng thấy các hệ thống sản xuất tự động điều khiển bằng chương trình. Hệ thống sản xuất tự động là hướng vươn tới của sản xuất hiện đại.
10 Thứ tám, ứng dụng máy tính vào sản xuất hiện đại mở rộng từ điều khiển quá trình sản xuất đến kết hợp thiết kế với chế tạo. Hơn nữa máy tính trợ giúp rất đắc lực cho các công việc quản lý hệ thống sản xuất hiện đại. Thứ chín, các mô hình phỏng toán học ngày càng được sử dụng rộng rãi để hỗ tọ cho các quyết định sản xuất. Ngày càng nhiều các phần mềm cho phép thử nghiệm các cấu hình sản xuất trước khi lựa chọn giải pháp tôt nhất, giúp cho việc lập kế hoạch và kiểm soát sản xuất chặt chẽ.
Hệ thống sản xuất chế tạo (Manufacturing Operation): Khi nghiên cứu các hệ thống sản xuất, người ta thường lấy các đặc trưng trong điều kiện sản xuất và phương pháp sản xuất để gán cho nó. Một hệ thống sản xuất mà doanh nghiệp cho là thích hợp và chọn lựa sẽ lien quan rất chặt chẽ đến việc quản lí các hoạt động kinh doanh của nó. Hệ thống sản xuất chế tạo làm ra các sản phẩm hữu hình có thể lưu giữ tồn kho trong một chừng mực nhất định.
