phần mở đầu và giải toả được sự chờ đợi, theo đối của người đọc. Văn bản phải có một phong cách ngôn ngữ nhất định Khi nói, viết phải biết lựa lời, tức lựa chọn các phương tiện ngôn ngữ sao cho phù hợp để vừa tạo được lời nói đúng ngữ pháp, đúng từ ngữ, nhưng mặt khác phải vừa đảm bảo sự phù hợp với người nghe, người đọc để việc giao tiếp đạt hiệu quả tốt nhất. Việc lựa chọn ngôn ngữ này chịu sự chỉ phối của các nhân tố ngoài ngôn ngữ. Chẳng hạn như: - Mối tương quan giữa người nói, người viết với người nghe, người đọc.
Mối tương quan này được cụ thể bằng các quan hệ vai trong giao tiếp: ngang vai, trên vai và đưới vai. - Tình huống điễn ra cuộc giao tiếp. Có hai tình huống cơ bản: tình huống có tính chất nghi thức và tình huống sinh hoạt thông thường. Rộng hơn tình huống là hoàn cảnh giao tiếp, bao gồm: thời gian, địa điểm, phong tục, tập quán của cộng đồng ngôn ngữ, hoàn cảnh xã hội lịch sử điễn ra cuộc giao tiếp.
- Mục đích giao tiếp cũng để lại đấu ấn trong việc lựa chọn ngôn ngữ. Với những mục đích khác nhau sẽ cho ta những cách nói, cách viết khác nhau. - Nội dung giao tiếp, tức là những điều mà người nói, người viết muốn truyển đạt đến người nghe, người đọc, trong đó bao gồm cả thái độ, tình cảm, cảm xúc. Chính những yếu tế trên đã quy định cách lựa chọn ngôn ngữ dùng trong văn bản.
Sự khác nhau ấy tạo thành sự khác nhau trong phong cách ngôn ngữ văn bản. Sự khác nhau này thường thể hiện ra ở các mặt: 21: - Cách thức sử dụng ngữ âm, chữ viết; - Cách thức sử dụng từ ngữ; - Cách thức sử dụng các kiểu câu; - Cách thức sử đụng các biện pháp tu từ; - Cách thức kết cấu văn bản. Phong cách ngôn ngữ của văn bản, vì thế, được coi là một kiểu hình thức tương đối ổn định của một loại văn bản, được sử dụng theo thói quen lựa chọn các cách thức và phương tiện diễn đạt thích hợp với từng tình huống hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ. Hai phần trích ra dưới đây cho chúng ta thấy rõ sự khác nhau của phong cách ngôn ngữ văn bản.
: - Sông Đà dài 910km, từ Vân Nam uào nước ta theo hướng tây bắc - đông nam, gân như song song uới sông Hồng. Đoạn chảy ở địa phận nước ta dai trên 500m. Qua Lai Châu, dòng sông chảy trong một thung lũng sâu giữa khối cao nguyên da vdi vung Tay Bắc nên lắm thác ghênh uà đi qua những hêm hùng uĩ. Đến Hoà Bình, gặp núi Ba Vì, sông quặt lên phía bắc rỗi đổ uào sông Hồng ở Trung Hò.
(Theo SGK Địa L0 - Sông Đà khai sinh ô huyện Cảnh Đông tỉnh Vân Nam, lấy tên là Li Tiên mà đi qua một uùng núi ác, roi đến gẵn nữa đường thì xin nhập quốc tịch Việt Nam, trưởng thành mãi lên uà đến ngã ba Trung Hà thì chan hoà uào sông Hồng. Từ biên giới Trung - Việt tới ngã ba Trung Hà là 500 cây số lượng rồng rắn, uè tính toàn thân sông Đà thì chiêu dai la 888 nghìn thước mét. (Nguyễn Tuân) Hai đoạn trích trên thuộc hai văn bản khác nhau nên cách dùng từ, cách đặt câu và cách thể hiện cũng hoàn toàn khác nhau. ˆ Bài tập 1 Hãy phân tích tính mạch lạc và liên kết của văn bản sau:thẻo các câu hỏi: : a.
Văn bản viết về để tài gï và có thể hiện nhất quán để tài đó không? săn : b. Chủ để của văn bản này là gì? Chủ để đó được phát triển như thế nào? ce. Tính lôgic trong nội dung của văn bản biểu hiện qua những, phương điện nào? : d. Muc dich giao.tiép cua van ban như thế nào ?.: BUỔI HỌC CUỐI NĂM Hôm nay Minh đến lớp, lòng hổi hộp.
Buổi học này là buổi học cuối năm. Các bạn Minh cũng đã có mặt đông đủ. Ai cũng muốn đến sớm hơn "mọi ngày một chút để được nói chuyện vui đùa với nhau. Trống báo giờ vào lớp, các em ngồi ngay ngắn nghe cô giáo thân mật dặn dò: - Từ mai các em bắt đâu nghỉ hè.
Nhà trường sẽ tổ chức cho các em vui chơi thoái mái. Cô ngừng lại âu yếm nhìn cả lớp rồi dịu dàng nói tiếp: - Nghỉ hè xong, các em sẽ lên lớp bốn. Sang năm, các em sẽ học cô giáo khác. Cô không đạy các em nữa nhưng cô vẫn nhớ các em.
Cô khuyên các em luôn luôn ngoan ngoãn và chăm chỉ. Cả lớp ngồi yên lặng nghe cô giáo nói. Mọi người nhớ lại năm học vừa qua được cô giáo chăm sóc, dạy đỗ. Sang năm không được học cô nữa, ai cũng xúc động và thầm hứa với cô: “Thưa cô, chúng em sẽ làm đúng như lời cô dạy”.
(Tiếng Việt 3) 232 Bài tập 2 bản dưới đây: gồm a. Hãy phân tích đặc điểm kết cấu của văn ‘ những phần như thế nào? với các luận điểm. Từ văn bản đó rút ra để cương của văn bản :. chính và các luận cứ cơ bản.
VỀ BÀI THƠ Ò. mà thành một bài Bài thơ có cái tên thật ngộ: Ò. Tiếng gà thơ cậu bé Khoa hay thơ. Lại là một bài thơ hay.
Tiếng gà đã đánh thức trong buổi sáng trong chính hồn thơ ấy đã làm cho tiếng gà sống dậy lành của một ngày mới? Ò. thức đậy và Tiếng gà vang lên náo nức cả làng quê, giục mọi người chuối trong vườn; làm việc. Ai cũng nghe thấy tiếng gà- từ quả na, buồng con trâu, và hạt đậu, bông lúa ngoài ruộng; hàng tre quanh làng; cho đến thật lạ, nghe cả đàn sao, ông trời - xa thế mà tiếng gà cũng vang tới. Và sức tiếng gà, mọi vật đều cựa mình thức dậy, nầy nở sinh sôi, trào dâng sống sống.
Như có phép tiên, tiếng gà làm cho cảnh làng quê bừng sắng, động hẳn lên. Cái gì cũng hoạt động, phát triển, cái gì cũng đẹp, thơm. Tiếng gà đã thành một bài đồng dao tươi vui, ngộ nghĩnh. Theo tiếng gà, em đến với mọi vật quen thuộc của làng quê.
Em thấy: - Qua na mở mắt Tròn xoe - Hàng tre Đâm măng Nhọn hoắt Em nghe hat déu cia minh ndy mdm trong long đất, em thấy bông lúa nặng thêm để uốn câu, và ngào ngạt cả không gian là buồng chuối F24 thơm lừng trúng cuốc. Ôi, chỉ một tiếng gà Ô. mà làm cho cả làng quê em sống dậy, rực rỡ lung linh! Tưởng như không có tiếng gà thì quê em không bừng sáng, đẹp tươi đến thế. Tiếng gà thật là kì điệu và em phải cám ơn tiếng gà biết mấy.
Nhưng không phải chỉ có thế. Tiếng gà còn giục con trâu ra đồng, và điểu này mới thật kì lạ, làm sao có thể tin được: Giuc dan sao Trên trời Chạy trốn Gọi ông trời Nhô lên Rua mat. Có phải tiếng gà đã có uy lực với cả sao, trời trên không trung xa lắc? Không phải thế đâu, mà tiếng gà chỉ báo hiệu một ngày mới bắt đầu. Ngày hiện ra thì sao trên trời không còn nữa và mặt trời mọc lên.
Đàn sao đã chạy trốn và ông trời nhô lên rửa mặt là vì thế. Ôi, đàn sao mà cũng biết chơi trò “trốn tìm” và ông mặt trời cũng biết rửa mặt như chúng em khi ngủ dậy thì thật ngộ nghĩnh và thú vị biết bao! Đó là mặt trời đã nhô lên từ biển Đông và biển đã rửa mặt cho ông sạch sẽ để ông chiếu rợi những tìa nắng cho một ngày mới. Tất cả đều bắt đầu từ cái tiếng gà gay “O. Cả bài thơ là một tiếng gà gáy như thế.
Mở đầu và kết thúc đểu bằng tiếng gà gáy “Ò. 30 dòng thơ, dòng nào cũng ngắn, hai chữ, ba chữ, nhưng lại hiển mạch, dòng nọ gọi dòng kia, đọc lên nghe như những nhịp gáy của chú gà trống: “Ò.”, Tiếng gà sao mà náo nức, giục giã - và mạch thơ tuôn chảy ào ạt đã làm cho tiếng gà bát ngát cả không gian: Ôi bấn bê Bát ngát Tiếng gà Ỏ. chương trình phổ thông? SONG ME KONG Dòng sông Mê Kông (dòng sông Mẹ) từ trên cao gần 20m ầm ầm để xuống thác Khôn sủi bọt trắng xóa, rỗi cudn cuộn chảy băng xuống phía nam. lượn một đường cong mềm mại ở Orachê, và ngập ngừng, quanh co trên đất Công Pông Chàm, Căng Đan.
Dường như nuối tiếc cái ào ào, mãnh liệt đổ thác nơi rừng rậm núi cao, từ khi vào đất Cămphuchia ở Stungtreng,. dài nhất châu Á này, hàng năm lại dâng nước lên cao hung hãn, cuốn phù sa đổ ngầu vào cái bể chứa thiên tạo mênh mông là Biển Hồ. lại êm ä xuôi ra dòng sông Tông Lê Xáp, hợp với nước. trong vắt hiển hòa chia ra làm hai nhánh- Mê Kông ở phía đông, Batxắc ở phía tây- chảy ra biển Đông với cái tên Tiển Giang và Hậu Giang thân thiết trong lòng người Việt.
(Theo Cao Xuân Phổ) (dòng sông Mẹ, dòng sông, nước Biển Hồ, sông Mẹ) Bài tập 4 Hãy chỉ ra sự khác nhau trong phong cách tigôn ngữ văn bản của ị những đoạn trích dưới đây dựa vào những đặc điểm về: ` Từ ngữ được sử dụng; - Kiéu câu tiêu biểu cho mỗi đoạn trích; - __ Kiểu cấu tạo đoạn và trình bày nội dung trong từng đoạn; Cách thức trình bày nội dung: bằng hình ảnh, có nhân vật, sự : kiện, bằng các luận điểm, hoặc thông qua các cảm xúc,. Hàng năm, cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại náo nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường. Tôi quên sao được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng. Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.
Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. Buổi mai hôm ấy, một buốt mai đẩy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tôi tự nhiên thấy lạ.
Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học. Nước Việt Nam xanh muôn ngàn cây lá khác nhau. Cây nào cũng đẹp, cây nào cũng quý, nhưng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa. Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, lũy tre thân mật làng tôi.