SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THỰC TẬP HÀN NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. 1 Đồng Tháp 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của nền khoa học công nghệ trên thế giới, nền kinh tế của nước ta đã có nhiều biến đổi sâu sắc, trình độ khoa học kỹ thuật và công nghệ có nhiều tiến bộ vượt bậc, việc nắm bắt thông tin cũng như ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật ngày càng cao nhằm đáp ứng với những yêu cầu của xã hội.
Nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng. Chương trình khung quốc gia nghề KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HOÀ KHÔNG KHÍ đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Giáo trình THỰC TẬP HÀN là mô đun 13 trong chương trình đào tạo nghề KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HOÀ KHÔNG KHÍ được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.
Khi biên soạn cuốn sách này, chúng tôi đã tham khảo và chọn lọc các tài liệu có liên quan đến nội dung và nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với việc sử dụng nhiều kiến thức và kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Giáo trình dùng để giảng dạy trong các Trường Cao đẳng nghề, Trung cấp nghề cũng có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các trường có cùng hệ đào tạo vì đề cương của giáo trình bám sát chương trình khung quốc gia của nghề. Trong quá trình biên soạn mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo và các bạn học sinh để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Nguyễn Văn Mười 4 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.THỰC HIỆN AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP. Thực hiện công tác an toàn lao động trong gia công hàn. Thực hiện công tác an toàn trong hàn hồ quang. Thực hiện công tác an toàn trong hàn khí.
Thực hiện công tác an toàn phòng chống cháy nổ. Nhận diện các nguyên nhân gây ra cháy nổ. Thực hiện công tác an toàn phòng chống cháy nổ. Thực hiện công tác vệ sinh công nghiệp trong gia công hàn.
Sử dụng, bảo dưỡng thiết bị và dụng cụ hàn khí. Lắp van giảm áp vào bình khí. Lắp ống dẫn khí. Điều chỉnh ngọn lửa hàn.
Công việc chuẩn bị. Sử dụng bảo hộ lao động. Điều chỉnh ngọn lửa. Tắt ngọn lửa.
Hàn bằng giáp mối. Các loại mối hàn bằng giáp mối. Chế độ hàn giáp mối. Các dạng sai hỏng và biện pháp phòng ngừa.
Trình tự tiến hành. Chế độ và kỹ thuật hàn đồng nối ống. Đặc điểm và tính hàn của đồng. Trình tự tiến hành.HÀN HỒ QUANG.
Khái niệm hồ quang hàn:. Hồ quang hàn.Sự tạo thành bể hàn. Phương pháp gây và duy trì hồ quang. Duy trì hồ quang.
Hàn các đường thẳng song song trên mặt phẳng. Kỹ thuật hàn các đường thẳng song song trên mặt phẳng. Các dạng sai hỏng. Trình tự tiến hành.
Hàn bằng giáp mối. Kỹ thuật hàn bằng giáp mối. Các dạng sai hỏng và biện pháp khắc phục. Trình tự tiến hành.
Hàn lắp góc chữ “T”. Kỹ thuật hàn lấp góc chữ “T”. Các dạng sai hỏng và biện pháp khắc phục. Trình tự tiến hành.
Sử dụng máy hàn MIG. Vận hành thiết bị hàn MIG. Điều chỉnh chế độ hàn và gây hồ quang. Hàn giáp mối ở vị trí sấp.
Hàn góc ở vị trí sấp.97 7 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Thực tập hàn Mã môn học:MĐ13 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí:Mô đun được bố trí giảng dạy sau khi người học đã học xong môn học Vẽ và thiết kế trên máy tính và mô đun thực tập Nguội. - Tính chất:Là mô đun cơ sở,rèn luyện cho người học kỹ năng hàn kết nối các chi tiết như: Khung, giá đỡ và đấu nối các đường ống dẫn. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được các quy tắc an toàn trong quá trình hàn. + Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của các thiết bị hàn.
+ Trình bày được các phương pháp hàn điện và hàn khí đúng theo quy trình. - Kỹ năng: + Sử dụng thành thạo các dụng cụ, thiết bị nghề hàn. + Hàn được các mối hàn trên mặt phẳng, hàn giáp mối, hàn lấp góc, hàn gấp mép bằng phương pháp hàn khí, hàn điện đúng theo quy trình, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tính kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm, chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học tập.
+ Nghiêm túc thực hiện nội quy an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. THỰC HIỆN AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP Giới thiệu:Thực hiện an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Mục tiêu: - Trình bày được các nội quy, quy định trong xưởng thực hành hàn. - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo an toàn khi thực hành hàn.
- Trình bày được các điều kiện đảm bảo an toàn, phòng chống cháy nổ trong xưởng thực hành hàn. - Thực hiện trang bị bảo hộ lao động, các biện pháp kỹ thuật để đảm an toàn khi hàn. - Sử dụng được các trang thiết bị chữa cháy tại chổ. - Rèn luyện tính kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc và chủ động trong học tập.
Nội dung chính: 1. Thực hiện công tác an toàn lao động trong gia công hàn 1. Thực hiện công tác an toàn trong hàn hồ quang. Nhận diện các nguy cơ mất an toàn trong hàn hồ quang.
Các nguy cơ mất an toàn trong hàn hồ quang là: - Bức xạ của ngọn lửa hồ quang. Ngọn lửa hồ quang khi hàn hồ quang tay có bức xạ rất mạnh, chỉ cần tiếp xúc trong thời gian ngắn là có thể làm tổn thương cho da hoặc có thể làm bỏng giác mạc mắt, gây cảm giác khó chịu, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và hiệu quả làm việc của người thợ hàn. Bức xạ của ngọn lửa hồ quang - Ảnh hưởng của khói hàn. Những phân tử khói hàn được hình thành chính từ sự bay hơi của kim loại và của chất hàn khi nóng chảy.
Khi nguội đi lượng hơi này ngưng tụ và có phản ứng với oxy trong khí quyển, rồi hình thành nên các phân tử nhỏ mịn (fine particles). Khoảng 90% khói sinh ra từ chất sẽ bị thiêu đốt. Khói sinh ra cũng khác nhau trong quá trình hàn: hàn MMA và FCAW (hàn hồ quang bằng dây) tỉ lệ khói sinh ra nhiều hơn do thiêu đốt lớp thuốc bảo vệ và que hàn hơn là từ vật hàn. Hàn khí nồng độ khói sinh ra sẽ nhiều từ vật hàn.
Các phân tử này có kích thước khoảng từ 0. Những phân tử này gây tính độc hại cho công nhân rất cao. Các phân tử càng bé thì càng gây nhiều nguy hiểm hơn. Một số khí khác sinh ra trong quá trình hàn cũng dẫn đến nguy hiểm nếu không được thông gió trong nhà xưởng.
Những phân tử khói hàn đủ nhỏ để có thể đi vào và ngưng tụ ở trên phổi. Theo thời gian nó sẽ có thể ảnh hưởng đến dòng máu. Theo phân tích, khói hàn từ hàn MMA và FCAW có chứa một lượng khá lớn Crôm (VI) và Mangan, Niken và một vài nguyên tố khác. Thép không gỉ chứa một lượng Cr khoảng 10.
Trong lĩnh vực hàn cắt kim loại và gia công cơ khí. thì chất gây độc hại nhất mà chúng ta cần quan tâm là Crôm hóa trị VI, sau đó là Mangan, Pb. Những khí này thực sự rất nguy hiểm và ảnh hưởng rất nhiều cho sức khỏe. Ảnh hưởng của khói hàn - Sự bắn tóe của kim loại nóng chảy và xỉ hàn.
Khi hàn hồ quang có rất nhiều tia lửa bắn tóe ra xung quanh. Không nên ở quá gần mối hàn nóng chảy. Các tia lửa gây cháy quần, áo và rất nguy hiểm nếu như bị lọt vào cổ hoặc giày. Sự bắn tóe của kim loại nóng chảy và xỉ hàn - Điện giật.
+ Dây cáp có bị sờn mòn, hở. + Các tiếp điểm phải tiếp xúc hở và chưa chắc chắn. + Kìm hàn ẩm ướt và không cách nhiệt, cách điện tốt. + Không đeo găng tay khi hàn.
Tuy trong trường hợp này điện giật ít có khả năng nguy hiểm tới tính mạng nhưng nó sẽ rất nguy hiểm nếu như người thợ thao tác ở trên cao hoặc dưới nước hoặc trong trường hợp nào đó. Trang bị bảo hộ lao động. Giật điện, nhiễm độc khói, cháy nổ, bỏng do tiếp xúc với kim loại nóng, tiếp xúc với tia cực tím, tiếng ồn và một số nguyên nhân khác… là những tai nạn rủi ro mà các công nhân hàn thường phải đối mặt. Do đó, các trang bị bảo hộ đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình làm việc của người công nhân.
Một số trang bị bảo hộ an toàn cho thợ hàn cần phải có đầy đủ gồm: mũ hàn, quần áo bảo vệ, gang tay, giày. Trang bị bảo hộ lao động khi hàn Mũ hàn bảo vệ là trang bị bảo hộ không thể thiếu cho công nhân hàn. Mũ hàn sẽ bảo vệ khỏi ảnh hưởng của tia cực tím, tia hồng ngoại lên mắt và da vùng mặt, bảo vệ khỏi xỉ hàn nóng chảy bắn tóe.Cũng giống như mũ hàn, quần áo và trang bị bảo vệ tay chân cũng cần đáp ứng các yêu cầu bảo vệ, và đảm bảo tính thoải mái cho công nhân hàn. Trang bị bảo hộ lao động Chính sự chủ quan trong quá trình làm việc, công nhân hàn thường không quan tâm đến các trang bị bảo hộ.
Do đó dễ dẫn đến tai nạn xảy ra có thể gây các hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy hãy học thói quen mang đồ bảo vệ cho mình khi tham gia vào quá trình hàn để tránh các tai nạn đáng tiếc.