mở đầu cho nền văn chương Kinh Thánh qua ngôn ngữ La Tinh gọi là “Logos” hay lời phán”Parole”.[9] Sau đó, văn minh nhân loại bước sang một trang mới với sự ra đời của chữ La tinh, chính là hệ thống chữ mà chúng ta vẫn dùng cho đến ngày nay 1. Giai đoạn định hình và phát triển (từ cuộc cách mạng công nghiệp đến nửa đầu thế kỷ XX) Từ thế kỷ XV, qua cuộc cách mạng về kỹ thuật in ấn (điển hình là ngành in khắc gỗ, in kẽm) đã tạo ra nguồn sinh khí mới cho các cơ quan truyền thông, thúc đẩy sự ra đời của nhiều cơ sở xuất bản trên toàn Châu Âu. Trong điều kiện như vậy, các họa sỹ cũng đã vào cuộc, phần lớn họ làm công việc minh họa các sách báo, nhất là kinh thánh v.v… Cơ sở in ấn ở Đức do Martin Schongauer, Durer thành lập đã tạo được danh tiếng trong ngành in ở Châu Âu. [6] Khi kỹ thuật làm giấy được du nhập từ phương Đông và nghề in mộc bản (Woodblock Print) ra đời từ 1370, đã làm cho việc truyền thông tin được cách mạng hóa hoàn toàn để đi vào đại chúng, tạo nên sự hưởng ứng nhiệt liệt từ người dân.
Những quyển kinh, truyện, sách được in làm nhiều ấn bản để tiêu thụ rộng rãi Hình 1 - 14. In mộc bản 12 Ở thế kỷ này, đa số các bản in đều mô phỏng theo bản viết tay, đó là giai đoạn đầu giữa thế kỷ XV (từ 1400 ÷ 1450), có rất nhiều bản in được thực hiện. Cuốn sách in tiền đề của Kinh Kim Cương từ thời Đường, Trung Quốc, năm 868 [6] Trung bình, số lượng ấn loát được thực hiện ở giai đoạn này từ 200 bản đến 1.000 bản, con số này khá cao ở giai đoạn đó. Đến cuối thế kỷ XV, thị trường in ở Châu Âu đã phát triển sâu rộng, điển hình là Đức, Ý… đã tạo nên một cơn sốt tại đây (Ví dụ: xưởng in thời sự ở Nurember, Đức) Hình 1 – 16.
Hình Bản viết tay và bản in Kinh Thánh của GUTENBERG thế kỷ XV. Năm 1456, Gutenberg đã in quyển Thánh Kinh gồm 42 dòng (tuy vẫn bị lỗi 03 chữ sau khi in) cùng với 200 ấn bản, bằng kỹ thuật in xếp chữ (Typography) [9]. Về mặt kỹ thuật, in ứng dụng thời đó coi như thành công, nhưng chi phí lại rất khó khăn, khiến ông trở thành con nợ của ngân hàng và không hề hoàn lại được vốn đã bỏ ra. Gutenberg mất năm 1468, kỹ thuật in Typography của ông đã bành trướng sang toàn Châu Âu sau đó.
Đến thế kỷ XIIX phương pháp ăn mòn hóa học được áp 13 dụng, cho đến năm 1798, phương pháp in offset ra đời tạo đà cho ngành in phát triển hơn nữa vào giai đoạn sau, mà điển hình là in lưới áp dụng trong công nghiệp dệt (thế kỷ XIX), in tự động bằng máy (thế kỷ XX). Đặc biệt, khi giấy in được sản xuất để phục vụ cho ngành in thì kỹ thuật in phát triển mạnh, nhất là sau năm 1950 do phát minh ra việc phục chế màu từ 03 màu cơ bản: Cyan, Magenta và Yellow. Năm 1922, William Addison Dwiggins, một nhà thiết kế phông chữ, người thực hành thư pháp phương Tây, và nhà thiết kế sách người Mỹ, đặt ra khái niệm “thiết kế đồ họa” (graphic design) để mô tả công việc của một cá nhân mang lại trật tự cấu trúc và hình dạng thị giác cho các loại sản phẩm truyền thông dạng in ấn. Thuật ngữ “Graphic design” cũng chính thức ra đời từ đó để chỉ một nghề nghiệp có tính chuyên nghiệp, nghề Thiết kế đồ họa.
Thiết kế bìa sách của William Addison Dwiggins. William Addíon Dwiddins 14 Giữa thế kỷ XV, sự ra đời của công nghệ in ấn ở Châu Âu cùng với nhu cầu truyền tải thông tin mạnh mẽ của con người đã cho ra đời của các thiết kế cho in ấn. Tại Đức, các nhà in đã tạo ra sách minh họa. Đây được xem là bước tiến quan trọng của ngành thiết kế đồ họa, không chỉ thỏa mãn cho nhu cầu thông tin giao tiếp và tự nó còn phát triển những phương cách thể hiện mới.
Phát minh in ấn, ẩn danh, thiết kế bởi Stradanus, bộ sưu tập Bảo tàng Plantin-Moretus [13] Hình 1 – 20. Julian Gutenberg và mô hình máy in do ông sáng chế. Năm 1760 cuộc cách mạng công nghiệp nổ ra, làm tiền đề cho sự phát triển của ngành đồ họa. Cách mạng công nghiệp trong thế kỷ XIX tạo ra nhu cầu quảng cáo và hai cuộc Thế chiến trong thế kỷ XX tạo ra nhu cầu tuyên truyền.
Tất cả làm tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ của ngành đồ họa và thiết kế đồ họa sau này. Tranh của Irakli Toidze Hình 1 – 22. Tấm poster kêu gọi nhập ngũ năm 1941 trong chiến tranh thế giới thứ hai Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp, giai đoạn từ khoảng năm 1760 đến năm 1840, những công nghệ mới đã được ra mắt để tăng hiệu quả trong quá trình sản xuất, nổi bật phải kể đến là kỹ thuật in thạch bản. In thạch bản giai đoạn này chủ yếu được sử dụng để in poster.
In thạch bản Hình 1 – 24. Một bức tranh in thạch bản từ 1835 với mực cam, lục lam và đen 16 Hình 1 – 25. Poster in thạch bản Hình 1 – 26. Poster quảng cáo thuốc chính thức cho vở Chaplin Revue lá Pelican của Yray năm 1930 Pháp của Leo Kauoer nằm 1959 Mỹ Năm 1869 công ty quảng cáo đầu tiên ra đời: công ty N.Ayer & Son được thành lập tại Philadenphia.
Một loạt các trào lưu đồ hoạ ra đời. Các trào lưu này có ảnh hưởng khá nhiều đến các xu hướng thiết kế đồ họa hiện nay [6] • Trào lưu Art Nouveau Phát triển mạnh mẽ ở Tây Âu và Hoa Kỳ từ những năm 1880 cho đến chiến tranh thế giới thứ nhất. Đặc điểm khác biệt của trào lưu này là việc sử dụng các đường thẳng tự nhiên, bất đối xứng thay vì các hình khối đồng nhất, chắc chắn. Tác phẩm nghệ thuật theo trường phái của Alphonse Mucha, được sử dụng để quảng cáo cho hãng in F.Champenois Bauhaus [6] • Trào lưu Bauhaus Nghệ thuật Bauhaus sử dụng các hình tam giác, hình vuông và hình tròn – để gợi tâm lý đưa mọi thứ trở lại những điều cơ bản.
Mặc dù Bauhaus chỉ tồn tại ngắn ngủi trong 14 năm nhưng ảnh hưởng của nó vẫn còn tồn tại trong mọi khía cạnh của cuộc sống hiện đại ngày nay. Áp phích thiết kế theo nghệ thuật Bauhaus vào năm 1923 • Trào lưu Art Deco Bắt đầu tại thành phố Paris vào thập niên 1920 và phát triển ra toàn thế giới trong thập niên 1930.Art deco sử dụng các hình dạng hình học đơn giản để trang trí, cách điệu. Một số áp phích theo trào lưu Art Deco Hình 1 – 30. Áp phích Chicago World’s Hình 1 – 31.
Quảng cáo Rượu khai vị Fair của Weimer Pursell vào năm 1933 Pivolo của A. Cassandre năm 1924 • Trào lưu Swiss Styless Swiss Style thường được gọi là Phong cách Typographic quốc tế hay Phong cách quốc tế. Phong cách này bắt nguồn từ Thụy Sĩ trong những năm 1940 và 1950. Swiss style là cơ sở của sự phát triển thiết kế đồ họa giữa thế kỷ XX, được xây dựng dựa trên cách tiếp cận của nghệ thuật Bauhaus.
Một đóng góp quan trọng từ trào lưu thiết kế này là việc họ sử dụng lưới (một yếu tố quan trọng trong thiết kế giao diện người dùng ngày nay) để sắp xếp thành các yếu tố trong thiết kế. Trào lưu Swiss Styless mang tính chất tối giản. Một phong cách thiết kế đã có sự trở lại trong xây dựng thương hiệu, thiết kế giao diện người dùng và bao bì những năm gần đây. Đồng 19 thời, xu hướng này cũng truyền cảm hứng đến các công ty có ảnh hưởng như Apple và Google – những thương hiệu ưu tiên trải nghiệm đơn giản và gọn gàng.
Một số tác phẩm minh họa cho phong cách Thụy Sĩ (Swiss Style) Hình 1 – 33. Một số tác phẩm minh họa cho phong cách Thụy Sĩ (Swiss Style) • Trào lưu Pop Art (Nghệ thuật đại chúng) Tôn vinh văn hóa đại chúng, nâng tầm các đối tượng bình thường thành các biểu tượng. Pop Art thường lấy cảm hứng từ các bộ phim Hollywood, truyện tranh, nhạc pop để làm áp phích quảng cáo. Thiết kế poster bìa Album “Secret about us” của ca sĩ kiêm DJ đến từ Canada Krystle LoveB Hình 1 –35.
Ấn bản tạp chí CeciStyle v167 theo phong cách Pop Art • Trào lưu Postmodernism (chủ nghĩa hậu hiện đại) Chủ nghĩa hậu hiện đại đề cao sự phức tạp, nhiều lớp ý nghĩa. Trào lưu này sáng tạo tự do, phá vỡ các quy tắc thiết kế với việc sử dụng ảnh ghép, biến dạng, màu sắc rực rỡ với phong cách trừu tượng. Phong cách này đặc trưng bởi những sắc màu nổi bật, các họa tiết trình bày không theo một quy luật cụ thể. Một số tác phẩm theo phong cách Postmodernism Năm 1947, cuốn sách về thiết kế đồ họa đầu tiên ra đời “Thought on design” được viết bởi Paul Rand.
Giai đoạn phát triển mạnh mẽ (từ nửa cuối thế kỷ XX đến nay) Trong gian đoạn thập niên 80 và đầu thập niên 90, những tiến bộ thần tốc trong phần cứng và phầm mềm máy tính kỹ thuật số đã biến đổi hoàn toàn ngành đồ họa. Sự ra đời của các công cụ kỹ thuật số đã mang đến một cuộc cách mạng mới trong việc tạo ra các sản phẩm đồ họa. Với sự phát minh ra máy tính (máy tính đầu tiên ra đời 1981), photoshop (1988) và internet (1974), một loạt các ngành thiết kế mới ra đời nhưng tất cả đều bắt nguồn từ đồ họa (như thiết kế web, thiết kế tương tác…) Một kỷ nguyên thiết kế đồ học hoàn toàn mới đã mọc lên và phát triển mạnh mẽ vào giữa thập niên 90 khi thương mại internet trở thành một phân khúc lớn dần lên trong nền kinh tế toàn cầu, khiến cho các tổ chức và doanh nghiệp tranh nhau thành lập web. Sự ra đời của máy tính và photoshop và internet Sự bùng nổ của Internet và các thiết thiết bị điện tử cùng với công nghệ tiên tiến ngày càng phát triển đã ảnh hưởng lớn tới ngành đồ họa.
Chất lượng cuộc sống đi lên đồng nghĩa với nhu cầu về giải trí tăng theo và Đồ họa chuyển sang một chương mới. Truyền thông đa phương tiện dần chuyển sang một thế thống trị trong thời đại đỉnh cao của công nghệ. Trong thế kỷ XXI, thiết kế đồ họa có mặt ở khắp mọi nơi, đó là một thành tố quan trọng trong hệ thống in ấn và thông tin điện tử phức tạp của chúng ta.