Chương 1 Hồ quang điện 5 1. Đại cương về hồ quang điện 1. Hồ quang điện một chiều 7 1. Hồ quang điện xoay chiều 9 1.
Qúa trình phục hồi điện áp của hồ quang điện 11 1. Các biện pháp và trang bị dập hồ quang trong thiết bị điện 12 Chương 2 Tiếp xúc điện 14 2. Đại cương về tiếp xúc điện 2. Tiếp điểm của thiết bị điện 17 Chương 3 Phát nóng 20 3.
Chế độ làm việc dài hạn của vật thể đồng nhất 25 3. Chế độ làm việc ngắn hạn của vật thể đồng nhất 26 3. Chế độ làm việc ngắn hạn lặp lại của vật thể đồng nhất 27 3. Sự phát nóng khi ngắn mạch 28 Chương 4 Lực điện động 30 4.
Khái niệm chung 4. Các phương pháp tính lực điện động 31 4. Tính lực điện động của vật dẫn 31 4. Lực điện động trong mạch điện xoay chiều 32 4.
Cộng hư ng cơ khí và ổn định lực điện động 36 Chương 5 Cơ cấu điện từ và nam châm điện 38 5. 1 Khái niệm chung về mạch từ 5. 2 Tính từ dẫn khe h không khí của mạch từ 40 5. 3 Tính toán mạch từ 41 5.
4 Đại cương về nam châm điện 44 5. Tính lực hút điện từ nam châm điện một chiều 48 5. Nam châm điện xoay chiều và vòng chống rung 49 5. 7 Nam châm điện 3 pha 52 5.
Cơ cấu điện từ chấp hành 54 54 Phần thứ hai THI T B ĐI N H ÁP Chương 6 Rơle 6. Khái niệm chung về rơle 6. Rơle điện từ 6. Rơle điện động 58 6.
Rơle từ điện 60 6. Rơle cảm ứng 62 6. Rơle th i gian - Rơle nhiệt -Rơle tốc độ-- Rơle điều khiển 63 6.7 Rơ le tĩnh 64 Chương 7 Cảm biến 66 7. Khái niệm chung 7.
Cảm biến điện tr 7. Cảm biến điện cảm 78 7. Cảm biến cảm ứng - Cảm biến điện dung - Cảm biến điểm 81 7. Cảm biến quang 86 Chương 8 Công tắc tơ-khởi động từ-cầu chì-áptômát 87 8.
Kh i động từ 8. Áptomat 95 Chương 9 Các bộ ổn định điện 98 9. Khái niệm chung về các bộ ổn định điện 101 9. n áp sắt từ không tụ 9.
n áp sắt từ có tụ 105 9. n áp khuếch đại từ 105 9. n áp biến tr than 106 9. n áp điện tử 110 111 Phần thứ ba THI T B ĐI N TRUNG VÀ CAO ÁP 112 Chương 10 Dao ngắt 10.
Các định nghĩa và đặc tính của thiết bị đóng cắt 10. Dao cách li 10. Cầu dao nối đất một trụ 10. Cơ cấu thao tác tác của dao cách li và cầu dao nối đất 113 10.
Cầu dao cao áp 115 10. Dao cách li và cầu dao phụ tải lưới trung áp 119 Chương 11 Máy ngắt điện 119 11. Chức năng-phân loại-cách lựa chọn và cấu trúc 120 11. Nguyên lí cắt và các điều kiện đóng cắt khắc nghiệt 121 11.
Môi trư ng dập hồ quang và nguyên lí tác động 11. Cơ cấu tác động và điều khiển 123 11. Một số loại máy ngắt cao và siêu cao áp 137 Chương 12 Thiết bị chống sét 140 12. Khái niệm chung 152 12.
Thiết bị chống sét ống 155 12. Chống sét van 12. Chống sét van từ 171 12. Chống set ôxit kim loại 172 12.
Chống sét VariSTAR UitraSIL 173 Chương 13 Kháng điện 176 13. Khái niệm chung 177 13. Lựa chọn và kiểm tra kháng điện 181 Chương 14 Biến áp đo lường 14. Biến điện áp đo lư ng 186 14.
Biến dòng điện 186 Chương 15 Hệ thiết bị SCADA 15. Công dụng và chức năng của hệ SCADA 189 15.2 Tổ chức SCADA trong hệ thống điện lực 192 15. Phần mềm RUNTIME thư ng lệ của SCADA 15. Hệ phần mềm thương phẩm của SCADA công nghiệp 196 15.
Các mạng truyền tin của hệ SCADA 199 15.6 Truyền tin trong hệ SCADA 204 204 Phụ lục 205 Tài li u tham khảo 207 Lời nói đầu "Giáo trình Thi t b đi n “ được biên soạn trên cơ s đề cương chi tiết môn học "Thiết bị điện" cho các ngành Kỹ thuật Điện, Tự động hóa, Kỹ thuật Nhiệt-Điện lạnh. Trong quá trình biên soạn, tác giả có tham khảo các giáo trình "Cơ s lí thuyết khí cụ điện", "Phần tử tự động", "Khí cụ điện hạ áp ", "Khí cụ điện cao áp",.đã được trư ng Đại học Bách khoa Hà Nội xuất bản. Giáo trình này dùng làm tài liệu giảng dạy và học tập cho sinh viên ngành Điện, Điện tử, Công nghệ Nhiệt -Điện lạnh cũng như làm tài liệu tham khảo cho ki sư và cán bộ ki thuật ngành điện cũng như các chuyên ngành liên quan. Nội dung của giáo trình đề cập đến các vấn đề lí thuyết cơ bản của thiết bị điện và giới thiệu một số thiết bị điện thông dụng hiện nay.
Giáo trình này được chia làm ba phần: + Phần thứ nhất: Lí thuyết cơ s. + Phần thứ hai: Thiết bị điện hạ áp. + Phần thứ ba: Thiết bị điện trung - cao áp. Trong quá trình biên soạn, Tác giả đã nhận được sự giúp đỡ và cung cấp tài liệu của: - Các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Thiết bị điện -điện tử, trư ng Đại học Bách khoa Hà Nội.
- Các đồng nghiệp trong nhóm Thiết bị điện trư ng Đại học Kỹ thuật Đà Nẵng như GVC. Lê Văn Quyện, ThS. - Các Ki sư công tác tại cơ quan đại diện các hãng thiết bị như ABB, SIEMENS, COOPER,. và các Ki sư của trung tâm Điều độ điện Quốc gia.
Đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của TS.Trần Văn Chính trong việc hiệu đính và đóng góp thêm nhiều ý kiến cho nội dung Giáo trình. Mặc dù, tác giả đã có nhiều cố gắng trong việc biên soạn giáo trình nhất là đề cập đến những thiết bị điện hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, phục vụ nhu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa hiện nay nhưng với khả năng và kinh nghiệm có hạn, chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót. Sách sau khi được nhà xuất bản Khoa Học và Kỹ Thuật phát hành, tác giả cũng đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp và khích lệ động viên của các Thầy Cô giáo và nhiều kỹ sư, cán bộ kỹ thuật đang công tác tại các trư ng đại học cũng như các công ty, xí nghiệp của ngành điện. Tác giả xin chân thành cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp ý kiến của đông đảo bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn nữa trong các lần tái bản sau.
Mọi thư tư, góp ý xin gửi về ban biên tập nhà xuất bản Khoa Học và Kỹ Thuật - Hà Nội và bộ môn Thiết bị Điện - trư ng Đại học Kỹ thuật Đà Nẵng. Tác giả xin chân thành cảm ơn. Tác giả TÀI LI U THAM KH O 1. Cơ s lí thuyết khí cụ điện - Bộ môn Máy điện- Khí cụ điện - Đại học Bách khoa Hà Nội - 1978.
Khí cụ điện, kết cấu sử dụng và sửa chữa - Nguyễn Xuân Phú, Tô Đằng -Nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật - 1997. Cẩm nang thiết bị đóng cắt - Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật -Hà Nội - 1998. Giáo trình Kĩ thuật điện cao áp - Võ Viết Đạn - Đại học Bách khoa Hà Nội - 1972. Phần tử tự động - Nguyễn Tiến Tôn, Phạm Văn Chới - Bộ môn Máy điện - Khí cụ điện - Đại học Bách khoa Hà Nội - 1980.
Giáo trình Khí cụ điện, dùng cho ngành Điện khí hóa- Đại học Bách khoa Hà Nội - 1979. Giáo trình Khí cụ điện- Đại học Bách khoa Hà Nội - 1985. Static Relays - ABB. Low Oil Content Circuit - Breakers for Outdoor Stations 10.
SF6 Circuit - Breakers with Spring Operating Mechanism 72. Gas - Insulated Switchgear 72. Metal - Enclosed, SF6 - Gas Insulated High Voltage Switchgear (V. series B3 up to 420kV.
Giáo trình Cảm biến- Phan Quốc Phô, Nguyễn Đức Chiến-Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật - Hà Nội -2000. Quy trình vận hành và bảo dưỡng các loại máy cắt dầu- Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật-Hà Nội -1996. Quy trình vận hành và bảo dưỡng máy ngắt SF6-Tổng công ti Điện lực Việt Nam- Hà Nội -1998. Nhà máy điện và trạm biến áp - Trịnh Hùng Thám, Nguyễn Hữu Khai, Đào Quang Thạch, Lã Văn Út, Phạm Văn Hòa, Đào Kim Hoa -Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật -Hà Nội -1996.
PH N TH NH T LÍ THUY T C S KHÁI NI M CHUNG V THI T BỊ ĐI N Thiết bị điện được đề cập đây là các loại thiết bị làm các nhiệm vụ: đóng cắt, điều khiển, điều chỉnh, bảo vệ, chuyển đổi, khống chế và kiểm tra mọi sự hoạt động của hệ thống lưới điện và các loại máy điện. Ngoài ra thiết bị điện còn được sử dụng để kiểm tra, điều chỉnh và biến đổi đo lư ng nhiều quá trình không điện khác. Thiết bị điện là một loại thiết bị đang được sử dụng rất phổ biến có mặt trong hầu hết các lãnh vực sản xuất của nền kinh tế, từ các nhà máy điện, trạm biến áp, hệ thống truyền tải điện, đến các máy phát và động cơ điện trong các xí nghiệp công nghiệp, nông nghiệp, giao thông,. và trong cả lãnh vực an ninh quốc phòng.
Thiết bị điện sử dụng nước ta hiện nay được nhập từ rất nhiều nước, rất nhiều hãng sản xuất khác nhau và đủ các thế hệ. Có cả các thiết bị đã có th i gian sử dụng 40 đến 50 năm, rất lạc hậu và các thiết bị rất hiện đại mới nhập. Chính vì vậy các quy cách không thống nhất, gây khó khăn cho vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa. Do qúa nhiều chủng loại thiết bị điện với các tiêu chuẩn ki thuật rất khác nhau, nên trong sử dụng hiện nay nhiều khi không sử dụng hết tính năng và công suất của thiết bị hoặc sử dụng không đúng gây hư hỏng nhiều, làm thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế.
Chính vì vậy việc đào tạo và cập nhập nâng cao kiến thức về thiết bị điện đặc biệt là các thiết bị mới cho các cán bộ ki thuật quản lí và vận hành thiết bị điện là một đòi hỏi rất cấp thiết. Giáo trình này nhằm trang bị những lí luận cơ bản, để hiểu nguyên lí làm việc, đặc điểm cấu tạo các loại thiết bị điện thư ng dùng trong tự động truyền động, trong hệ thống điện và trong các linh vực điều khiển máy điện,.nhằm giúp sinh viên các ngành năng lượng khi ra trư ng có thể lựa chọn, vận hành, sửa chữa, cải tiến thiết bị điện hoặc một số bộ phận của thiết bị điện, đặc biệt cung cấp những kiến thức làm cơ s đê tiếp cận các thiết bị hiện đại.