Chương 1: Tổng quan về thị trường tài chính Chương 2: Thị trường tiền tệ Chương 3: Thị trường ngoại hối Chương 4: Thị trường tài chính phái sinh Chương 5: Thị trường chứng khoán Ở mỗi chương ngoài nội dung lý thuyết, còn có hệ thống bài tập để người học củng cố lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành. Mặc dù rất cố gắng, tuy nhiên giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót về nội dung và hình thức. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để Giáo trình này được hoàn thiện hơn. MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.
1 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC. 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH .1 Chức năng của thị trƣờng tài chính. Khái niệm về thị trƣờng tài chính. Cơ sở hình thành thị trƣờng tài chính .3 Chức năng của thị trƣờng tài chính .2 Phân loại thị trƣờng tài chính .1 Phân loại thị trƣờng tài chính theo thời hạn luân chuyển vốn .2 Phân loại thị trƣờng tài chính theo cơ cấu của thị trƣờng .3 Phân loại thị trƣờng tài chính theo tính chất luân chuyển vốn .3 Vai trò của thị trƣờng tài chính.1 Tạo lập nguồn vốn cho nền kinh tế .2 Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế .3 Đẩy nhanh quá trình tự do hóa quá trình tài chính và hội nhập quốc tế.
16 CHƢƠNG 2: THỊ TRƢỜNG TIỀN TỆ .1 Tổng quan về thị trƣờng tiền tệ .1 Khái niệm về thị trƣờng tiền tệ .2 Các chủ thể tham gia thị trƣờng tiền tệ .3 Công cụ của thị trƣờng tiền tệ.4 Chức năng của thị trƣờng tiền tệ .2 Cơ cấu của thị trƣờng tiền tệ .1 Thị trƣờng tiền gửi và cho vay .2 Thị trƣờng liên ngân hàng.3 Thị trƣờng mở. Bài tập chƣơng 2. 35 CHƢƠNG 3: THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI .1 Tổng quan về thị trƣờng ngoại hối .38 Sự ra đời và phát triển của thị trƣờng ngoại hối 3.2 Đặc điểm của thị trƣờng ngoại hối. Các thành phần tham gia giao dịch .4 Cấu trúc thị trƣờng ngoại hối .5 Vị trí và vai trò của thị trƣờng ngoại hối .2 Tỷ giá hối đoái .1 Cơ sở xác định tỷ giá .2 Quy ƣớc tên đơn vị tiền tệ .3 Các phƣơng pháp yết giá .5 Phƣơng pháp tính tỷ giá chéo .6 Các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ giá .3 Các loại giao dịch kinh doanh ngoại hối .1 Giao dịch giao ngay .2 Giao dịch kỳ hạn .3 Giao dịch hoán đổi .4 Giao dịch giao sau .5 Giao dịch quyền chọn.
53 CHƢƠNG 4: THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN .1 Khái niệm và đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán .2 Đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán .2 Chức năng và vai trò của thị trƣờng chứng khoán .1 Chức năng của thị trƣờng chứng khoán .2 Vai trò của thị trƣờng chứng khoán .3 Các chủ thể tham gia thị trƣờng chứng khoán. Chủ thể phát hành. Công ty chứng khoán. Ủy ban chứng khoán nhà nƣớc.
Sở giao dịch chứng khoán. Trung tâm lƣu ký chứng khoán. Phân loại theo hàng hóa giao dịch. Phân loại theo tính chất giao dịch.
Phân loại theo hình thức tổ chức và phƣơng thức hoạt động. Các sản phẩm của thị trƣờng. Chứng khoán nợ. Chứng khoán vốn .6 Định giá chứng khoán .1 Định giá trái phiếu .2 Định giá trái phiếu không có kỳ hạn .3 Định giá trái phiếu có kỳ hạn đƣợc hƣởng lãi .4 Định giá trái phiếu có kỳ hạn không hƣởng lãi định kỳ .5 Định giá cổ phiếu.
71 CHƢƠNG 5: THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH PHÁI SINH .1 Khái quát về thị trƣờng tài chính phái sinh .2 Hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tƣơng lai .2 Phân biệt giữa hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tƣơng lai .3 Cơ chế mua bán hợp đồng tƣơng lai .4 Giá trị nhận đƣợc của hai bên trong hợp đồng tƣơng lai .5 Định giá hợp đồng tƣơng lai .3 Hợp đồng quyền chọn .2 Các loại quyền chọn .3 Giá trị nhận đƣợc của quyền chọn mua vào lúc đáo hạn .4 Giá trị nhận đƣợc của quyền chọn bán vào lúc đáo hạn .5 Giá của quyền chọn. 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. 82 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Thị trƣờng tài chính Mã môn học: MH3104318 Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: Môn học Thị trƣờng tài chính thuộc nhóm các môn học cơ sở đƣợc bố trí giảng dạy sau khi đã học xong môn Tài chính tiền tệ.
- Tính chất: Môn học Thị trƣờng tài chính là môn học bắt buộc cung cấp những kiến thức cơ bản, nền tảng về tài chính, thị trƣờng chứng khoán, thị trƣờng hối đoái và hệ thống các tổ chức tham gia vào thị trƣờng tài chính. Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc các khái niệm về thị trƣờng tài chính, cơ sở hình thành nên thị trƣờng tài chính, chức năng và vai trò của thị trƣờng tài chính. + Trình bày đƣợc cách phân loại thị trƣờng tài chính theo thời gian, cơ cấu, tính chất. + Trình bày đƣợc chức năng, vai trò của thị trƣờng tiền tệ đối với nền kinh tế + Trình bày đƣợc cơ cấu của thị trƣờng tiền tệ, các chủ thể tham gia vào thị trƣờng tiền tệ.
+ Trình bày đƣợc khái niệm đặc điểm, các thành phần tham gia vào thị trƣờng ngoại hối. + Trình bày đƣợc cách tính tỷ giá giữa hai đồng tiền. + Trình bày khái niệm về thị trƣờng chứng khoán, đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán. + Trình đƣợc các đối tƣợng tham gia vào thị trƣờng chứng khoán, nguyên tắc hoạt động trên thị trƣờng này.
+ Trình bày khái niệm về thị trƣờng chứng khoán, đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán. + Trình đƣợc các đối tƣợng tham gia vào thị trƣờng chứng khoán, nguyên tắc hoạt động trên thị trƣờng này. - Về kỹ năng: + Phân biệt sự khác nhau giữa các thành phần tham gia giao dịch trên thị trƣờng ngoại hối. + Tính đƣợc tỷ giá giữa hai đồng tiền thông qua đồng tiền thứ ba.
+ Phân biệt đƣợc các loại giao dịch trên thị trƣờng ngoại hối. + Xác định đƣợc các cách yết giá trên thị trƣờng ngoại hối quốc tế. + Xác định đƣợc giá của trái phiếu + Xác định đƣợc giá của cổ phiếu + Phân biệt hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tƣơng lai. + Phân biệt sự khác nhau giữa quyền chọn mua và quyền chọn bán + Định giá đƣợc hợp đồng tƣơng lai, định giá hợp đồng quyền chọn.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Ngƣời học tiếp nhận và nghiên cứu đầy đủ nội dung bài giảng, rèn luyện ỹ năng trình bày tóm tắ ộ ừ hƣơng. ện tƣ duy Logic hình thành phƣơng pháp họ ủ độ ớ ề phƣơng pháp tính toán, cách xử ố ừ ụ ậ CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH Giới thiệu: Chƣơng 1 giới thiệu về thị trƣờng tài chính, vai trò của thị trƣờng tài chính đối với nền kinh tế, chức năng của thị trƣờng, các loại thị trƣờng tài chính. Mục tiêu: + Trình bày về thị trƣờng tài chính, cơ sở hình thành nên thị trƣờng tài chính, chức năng của thị trƣờng tài chính. + Trình bày đƣợc cách phân loại thị trƣờng tài chính theo thời gian, cơ cấu, tính chất.
+ Trình bày đƣợc vai trò của thị trƣờng tài chính đối với sự phát triển của nền kinh tế. Nội dung chƣơng: 1.1 Chức năng của thị trƣờng tài chính 1.1 Khái niệm về thị trƣờng tài chính Quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa từ trình độ thấp đến trình độ ngày càng cao và càng hoàn thiện, tất yếu phát sinh nhu cầu giao lƣu trao đổi vốn trong nền kinh tế. Đối với những ngƣời tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, nhu cầu giao lƣu trao đổi vốn là rất cần thiết và tất yếu. Trong quá trình kinh doanh, do tính chất luân chuyển vốn với những chu kỳ khác nhau, với những đặc điểm khác nhau trong các ngành nghề, sẽ dẫn đến hiện tƣợng lúc thì thiếu vốn do phải mua sắm vật tƣ hàng hóa, trả lƣơng, trả các phí kinh doanh.
Có lúc lại phát sinh tình trạng thừa vốn do đã tiêu thụ đƣợc hàng hóa, nhƣng chƣa đến lúc lúc phải mua sắm vật tƣ hàng hóa, chƣa đến kỳ phải trả lƣơng. Đối với những ngƣời không tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh vẫn phát sinh tình trạng tạm thời thừa tiền và và tạm thời thiếu tiền. Các tổ chức đoàn thể xã hội, các hiệp hội nghề nghiệp v. cũng sẽ phát sinh những trạng thái tƣơng tự.
Những tình trạng có vẻ nhƣ mâu thuẫn đó phải đƣợc giải quyết. Thị trƣờng tài chính ra đời xuất phát từ những nguyên nhân nhƣ vậy. Nhờ có thị trƣờng tài chính mà tình trạng thừa, thiếu vốn sẽ đƣợc giải quyết bằng một cơ chế tự phát và phát triển ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng đƣợc lợi ích của các chủ thể một cách vô tƣ, công bằng và có tính đồng thuận cao. Đối với các chủ thể “thừa” vốn: Thị trƣờng tài chính giúp họ có cơ hội không những bảo toàn số tiền của họ, mà còn tạo ra thu nhập cho họ thông qua hoạt động đầu tƣ với những quy mô và mức độ khác nhau.
Thị trƣờng tài chính tạo cơ hội thật tốt cho những ngƣời có thu nhập dƣ giả, hoặc cho những ngƣời tuy thu nhập không cao nhƣng cũng còn để dành tiết kiệm. Đặc biệt đối với những ngƣời có thu nhập cao hoặc rất cao (Bác sỹ, ca sỹ, nghệ sỹ nổi tiếng, các vận động viên chuyên nghiệp.) cần tìm cơ hội đầu tƣ sinh lời lớn, thị trƣờng tài chính sẽ là môi trƣờng và không gian lý tƣởng cho hoạt động đầu tƣ với các quy mô và mức độ khác nhau. Đối với các chủ thể “thiếu” vốn: Thị trƣờng tài chính sẽ là cứu cánh cho họ, thị trƣờng tài chính nhƣ “kênh” dẫn nƣớc cho những cánh đồng khô hạn, khiến cho cây cối đƣợc xanh tƣơi đâm chồi nảy lộc. về phƣơng diện kinh tế và và kinh doanh, thị trƣờng tài chính là kênh dẫn vốn để đáp ứng các nhu cầu cho sản xuất kinh doanh, làm lợi cho những ngƣời kinh doanh và đồng thời làm lợi cho xã hội.
Tuy nhiên nếu chỉ dừng lại ở chỗ giải quyết vấn đề thừa hay thiếu vốn một cách thuần túy và đơn giản nhƣ vậy, thì chƣa thể nói đến vấn đề cốt lõi của thị trƣờng tài chính. vấn đề ở chỗ là là việc xử lý và giải quyết vấn đề thừa, thiếu vốn bằng công cụ và phƣơng thức nào, sao cho hợp lý, hiệu quả tả và an toàn đồng thời mang tính kinh tế và xã hội sâu sắc.