SỞ LAO ĐỘNG TB&XH TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN NGÀNH/NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 285/QĐ-CĐN ngày 21 tháng 7 năm 2017 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nghề Hà Nam Hà Nam, năm 2017 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu cho giảng viên và sinh viên nghề Kế toán doanh nghiệp trường Cao đẳng nghề Hà Nam. Chúng tôi đã thực hiện biên soạn cuốn giáo trình Thị trường chứng khoán. Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, thị trường chứng khoán ngày càng được hình thành và phát triển. Ngày nay thị trường chứng khoán đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốc dân, nó có những đóng góp đáng kể vào việc ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nước trong thời gian qua và trong tương lai. Để phục vụ cho công tác giảng dạy, học tập, nghiên cứu theo yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo ngành kế toán, chúng tôi xây dựng giáo trình "Thị trường chứng khoán" nhằm giúp sinh viên nắm được những kiến thức cơ bản về thị trường chứng khoán; quản lý nhà nước và chính sách pháp luật với thị trường chứng khoán; thực trạng thị trường chứng khoán ở Việt Nam và một số nước; định giá, đăng ký, thông tin và kinh doanh chứng khoán; những giải pháp cơ bản thúc đẩy sự hình thành và phát triển thị trường chứng khoán ở Việt Nam. Giáo trình bao gồm 5 chương: Ch- ¬ng 1: Bản chất và vai trò của thị trường chứng khoán Ch- ¬ng 2: Hàng hoá và phân loại thị trường chứng khoán Ch- ¬ng 3: ThÞ tr- êng chøng kho¸n s¬ cÊp Ch- ¬ng 4 : ThÞ tr- êng chøng kho¸n thø cÊp Ch- ¬ng 5 : Ph©n tÝch vµ ®Çu t- chøng kho¸n Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi thiếu sót, chúng tôi mong nhận được sự góp ý của Quý bạn đọc, các thầy cô giáo và các em sinh viên. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nam, ngày tháng năm 2017. Người biên soạn ĐINH AN LINH 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU . 3 CHƯƠNG 1: BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN . Thị trường chứng khoán . Khái niệm về chứng khoán . Khái niệm thị trường chứng khoán . Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán . Các thành phần tham gia trên thị trường chứng khoán . Cơ cấu thị trường chứng khoán . Quá trình hình thành phát triển thị trường chứng khoán . Bản chất và đặc điểm của thị trường chứng khoán . Chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán . Chức năng của thị trường chứng khoán . Vai trò của thị trường chứng khoán . Những hạn chế (tiêu cực) của thị trường chứng khoán . Đầu cơ chứng khoán . Mua bán nội gián . Thông tin sai sự thật . Mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán với tài chính doanh nghiệp . Mối quan hệ . Điều kiện gia nhập thị trường chứng khoán . 28 CHƯƠNG 2: HÀNG HOÁ VÀ PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN31 1. Hàng hoá của thị trường chứng khoán . Khái quát chung . Các loại chứng khoán . Phân loại thị trường chứng khoán . Căn cứ vào quá trình lưu thông chứng khoán . Căn cứ vào loại hàng hoá . Căn cứ trên phương diện pháp lý . Căn cứ vào phương thức giao dịch . THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN SƠ CẤP VÀ GIÁ CẢ CHỨNG KHOÁN . Khái niệm và chức năng thị trường chứng khoán sơ cấp . Phát hành chứng khoán . Các tổ chức được phát hành chứng khoán . Mục đích phát hành chứng khoán . Điều kiện và phương thức phát hành chứng khoán . Giá cả chứng khoán . Giá trị thời gian của tiền . Giá chứng khoán . Định giá chứng khoán . 50 CHƯƠNG 4: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN THỨ CẤP. Khái quát thị trường chứng khoán thứ cấp. Khái niệm và chức năng thị trường chứng khoán thứ cấp . Địa điểm giao dịch . Giá chứng khoán . Sở giao dịch chứng khoán . Khái niệm về sở giao dịch chứng khoán . Tổ chức sở giao dịch chứng khoán . Hoạt động của sở giao dịch chứng khoán . Thị trường chứng khoán phi tập trung – Giao dịch qua quầy (OTC) . Khái niệm thị trường OTC . Đặc điểm hoạt động. 81 CHƯƠNG 5: ĐẦU TƯ VÀ PHÂN TÍCH CHỨNG KHOÁN . Đầu tư chứng khoán . Rủi ro trong đầu tư chứng khoán . Những quan tâm trước khi quyết định đầu tư chứng khoán . Phân tích chứng khoán . Phân tích cơ bản . Phân tích kỹ thuật . 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 93 5 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học : Thị trường chứng khoán Mã môn học: MH36 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học thị trường chứng khoán là môn học chuyên môn trong chương trình đào tạo nghề kế toán doanh nghiệp. Trong nhóm các môn học chuyên môn, môn thị trường chứng khoán được bố trí sau môn Tài chính doanh nghiệp. - Tính chất: + Môn học thị trường chứng khoán cung cấp những kiến thức chuyên môn bổ trợ để người học thực hiện tốt công việc ở vị trí làm việc của mình sau khi tốt nghiệp + Thông qua kiến thức về thị trường chứng khoán, người học có khả năng phân tích ảnh hưởng của thị trường tài chính tới vấn đề đầu tư và huy động vốn của doanh nghiệp, từ đó có những đề xuất nhằm nâng cao năng lực tài chính, thúc đẩy sản xuất kinh doanh có hiệu quả đặc biệt trong nền kinh tế thị trường. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Cung cấp cho sinh viên kiến thức cơ bản và nâng cao về thị trường chứng khoán. Có khả năng phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật về thị trường chứng khoán. Có khả năng tham gia đầu tư và quản lý danh mục đầu tư có hiệu quả trên thị trường chứng khoán. Huấn luyện kỹ năng nghề nghiệp để sinh viên có thể tìm việc làm và đảm nhận công việc tại các vị trí khác nhau trên thị trường chứng khoán, như: làm việc tại các Vụ chuyên môn của Ủy ban chứng khoán, đảm nhận các vị trí trong Sở giao dịch chứng khoán hoặc Trung tâm lưu ký chứng khoán, làm việc tại các công ty chứng khoán với các chức danh như nhà tư vấn đầu tư chứng khoán, chuyên gia phân tích thị trường, quản lý danh mục đầu tư, môi giới, tư doanh hoặc có thể làm việc tại các công ty quản lý quỹ, các quỹ đầu tư, các công ty niêm yết. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Trình bày được những kiến thức cơ bản về thị trường chứng khoán; + Phân biệt được các loại chứng khoán trên thị trường chứng khoán; + Giải thích được hệ thống chỉ tiêu về phân tích chứng khoán; + Vận dụng những nội dung kiến thức của thị trường chứng khoán vào phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp. - Về kỹ năng: + Tính toán và làm được các bài tập thực hành về phân tích chứng khoán; 6 + Phân tích được những ảnh hưởng của thị trường chứng khoán tới hoạt động tài chính của doanh nghiệp; + Tư vấn cho lãnh đạo doanh nghiệp đầu tư và huy động vốn có hiệu quả trên thị trường chứng khoán; - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có ý thức học tập nghiêm túc, tiếp cận khoa học khi xem xét một vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính và chứng khoán. Nội dung của môn học: 7 CHƯƠNG 1: BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN Mã chương: 3601 Giới thiệu: Trình bày khái niệm, bản chất và vai trò của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm về chứng khoán và thị trường chứng khoán; - Biết quá trình hình thành phát triển thị trường chứng khoán; - Liệt kê được những hạn chế của thị trường chứng khoán; - Biết các thành phần tham gia trên thị trường chứng khoán; - Mô tả được cấu của thị trường chứng khoán và mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán với tài chính doanh nghiệp; - Giải thích được bản chất của thị trường chứng khoán; - Chứng minh được chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán; - Vận dụng vào công việc chuyên môn ở vị trí làm việc sau khi tốt nghiệp; - Rèn luyện tính cẩn thận chính xác, nghiêm túc khi nghiên cứu. Nội dung chính: 1. Thị trường chứng khoán 1. Khái niệm về chứng khoán Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành. Chứng khoán được thể hiện bằng hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện thoại . Chứng khoán bao gồm các loại: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư, chứng khoán phái sinh. Thực chất chứng khoán là một loại hàng hóa đặc biệt. Chứng khoán là một phương tiện hàng hóa trừu tượng có thể thỏa thuận và có thể thay thế được, đại diện cho một giá trị tài chính. Các loại chứng khoán: chứng khoán cổ phần (ví dụ cổ phiếu phổ thông của một công ty), chứng khoán nợ (như trái phiếu nhà nước, trái phiếu công ty…) và các chứng khoán phái sinh (như các quyền chọn, hợp đồng quy đổi – Swap, hợp đồng tương lai, Hợp đồng kỳ hạn). Ở các nền kinh tế phát triển, loại chứng khoán nợ là thứ có tỷ trọng giao dịch áp đảo trên các thị trường chứng khoán. Còn ở những nền kinh tế nơi mà thị trường chứng khoán mới được thành lập, thì loại chứng khoán cổ phần lại chiếm tỷ trọng giao dịch lớn hơn.Trong tiếng Việt, chứng khoán còn được hiểu theo nghĩa hẹp là chứng khoán cổ phần và các chứng khoán phái sinh, ví dụ như trong từ “sàn giao dịch chứng khoán“. Công ty hay tổ chức phát hành chứng khoán được gọi là đối tượng phát hành. Chứng khoán có thể được chứng nhận bằng một tờ chứng chỉ (certificate), bằng một bút toán ghi sổ (book-entry) hoặc dữ liệu điện tử. Khái niệm thị trường chứng khoán a. Khái niệm thị trường chứng khoán TTCK là một thị trường có tổ chức và hoạt động có điều khiển, là nơi diễn ra các hoạt động mua, bán các loại chứng khoán trung và dài hạn giữa những người phát hành chứng khoán và mua chứng khoán hoặc kinh doanh chứng khoán.
