Giáo trình Thí nghiệm Bitum - Kiểm tra Chất lượng Cầu đường bộ (Trình độ Cao đẳng)

Giáo trình về thí nghiệm bitum nghề thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ trình độ cao đẳng, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản

• Trường học: Trường Cao Đẳng Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Thí Nghiệm Và Kiểm Tra Chất Lượng Cầu Đường Bộ
• Đề tài: Giáo Trình Thí Nghiệm Bitum Nghề Thí Nghiệm Và Kiểm Tra Chất Lượng Cầu Đường Bộ Trình Độ Cao Đẳng
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• GIỚI THIỆU MÔ ĐUN
• 1. BÀI 1: XÁC ĐỊNH ĐỘ KIM LÚN
• 1.1. Khái niệm chung
• 1.2. Dụng cụ - Thiết bị thí nghiệm
• 1.3. Trình tự thí nghiệm
• 1.3.1. Chuẩn bị mẫu thử
• 1.3.2. Cách tiến hành
• 1.4. Báo cáo kết quả
• 1.5. Độ chụm và độ lệch
• 2. BÀI 2: XÁC ĐỊNH ĐỘ KÉO DÀI
• 2.1. Khái niệm chung
• 2.2. Dụng cụ thí nghiệm
• 2.3. Trình tự thí nghiệm
• 2.3.1. Chuẩn bị mẫu thử
• 2.3.2. Tiến hành thử
• 2.4. Độ chụm
• 3. BÀI 3: XÁC ĐỊNH ĐIỂM HÓA MỀM
• 3.1. Khái niệm chung
• 3.2. Dụng cụ thí nghiệm
• 3.3. Trình tự thí nghiệm
• 3.3.1. Chuẩn bị mẫu
• 3.3.2. Tiến hành thí nghiệm
• 3.4. Tính toán kết quả
• 3.5. Độ chụm và độ lệch đối với nước cất hoặc glyxerin USP
• 4. BÀI 4: XÁC ĐỊNH ĐIỂM CHỚP CHÁY VÀ ĐIỂM CHÁY
• 4.1. Khái niệm chung
• 4.2. Dụng cụ thí nghiệm
• 4.3. Hóa chất và vật liệu
• 4.4. Trình tự thí nghiệm
• 5. BÀI 5: XÁC ĐỊNH TỔN THẤT KHỐI LƯỢNG SAU GIA NHIỆT
• 5.1. Khái niệm chung
• 5.2. Dụng cụ thí nghiệm
• 5.3. Trình tự thí nghiệm
• 6. BÀI 6: XÁC ĐỊNH ĐỘ HÒA TAN TRONG TRICLOETYLEN
• 6.1. Dụng cụ thí nghiệm
• 6.2. Trình tự thí nghiệm
• 7. BÀI 7: XÁC ĐỊNH KHỐI LƯỢNG RIÊNG CỦA BITUM
• 7.1. Khái niệm chung
• 7.2. Dụng cụ - Thiết bị thí nghiệm
• 7.3. Trình tự thí nghiệm
• 7.4. Tính toán kết quả
• 7.5. Độ chụm và độ lệch
• 8. BÀI 8: XÁC ĐỊNH ĐỘ NHỚT ĐỘNG HỌC
• 8.1. Trình tự thí nghiệm
• 8.2. Tính toán kết quả
• 8.3. Mức chấp nhận kết quả thí nghiệm độ nhớt động học
• 9. BÀI 9: XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG PARAPHIN
• 9.1. Dụng cụ thí nghiệm
• 9.2. Trình tự thí nghiệm
• 9.3. Tính toán kết quả
• 10. BÀI 10: XÁC ĐỊNH ĐỘ BÁM DÍNH CỦA BITUM VỚI ĐÁ
• 10.1. Khái niệm chung
• 10.2. Thiết bị thí nghiệm
• 10.3. Trình tự thí nghiệm
• 10.4. Báo cáo kết quả thí nghiệm

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Thí Nghiệm Bitum Trình Độ Cao Đẳng

Giáo trình Thí nghiệm Bitum (Mô đun MĐ18) là một tài liệu chuyên môn cốt lõi, được biên soạn dành riêng cho chương trình đào tạo nghề Thí nghiệm và Kiểm tra chất lượng cầu đường bộ trình độ cao đẳng. Tài liệu này đóng vai trò nền tảng, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện các phép thử xác định chỉ tiêu cơ lý của vật liệu bitum, một thành phần không thể thiếu trong xây dựng mặt đường. Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho người học khả năng trình bày ý nghĩa các thí nghiệm, vận hành thành thạo thiết bị, thực hiện đúng quy trình và xử lý kết quả chính xác. Nội dung được xây dựng theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành, tập trung vào việc áp dụng các tiêu chuẩn TCVN hiện hành và tham khảo kinh nghiệm thực tế từ các phòng thí nghiệm LAS-XD. Bitum, sản phẩm từ quá trình chưng cất dầu mỏ, có thành phần hóa học phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến các tính chất như độ quánh, độ dẻo, và tính ổn định nhiệt. Việc nắm vững các phương pháp thí nghiệm trong giáo trình này giúp đảm bảo chất lượng bê tông nhựa và độ bền của toàn bộ công trình giao thông.

1.1. Vai trò của module thí nghiệm vật liệu trong đào tạo

Module thí nghiệm bitum là một học phần chuyên môn nghề, được thiết kế để cung cấp cho sinh viên kiến thức sâu rộng về cách kiểm tra và xác định các chỉ tiêu cơ lý của nhựa đường. Module này là cầu nối quan trọng giữa lý thuyết kỹ thuật cơ sở và ứng dụng thực tiễn trong ngành xây dựng cầu đường. Việc hoàn thành module giúp người học không chỉ hiểu rõ về bản chất của vật liệu bitum mà còn có khả năng thực hiện các thí nghiệm phức tạp, từ đó đánh giá chính xác chất lượng vật liệu đầu vào. Đây là kỹ năng thiết yếu đối với một kỹ thuật viên làm việc tại các phòng thí nghiệm LAS-XD hoặc các đơn vị kiểm định chất lượng công trình giao thông. Giáo trình này được biên soạn dựa trên phương pháp phân tích nghề DACUM, đảm bảo nội dung giảng dạy bám sát yêu cầu thực tế của ngành, giúp sinh viên ra trường có thể hòa nhập ngay vào môi trường làm việc chuyên nghiệp. Tầm quan trọng của module này còn thể hiện ở việc rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì và trung thực trong công tác thí nghiệm, những đức tính không thể thiếu của người làm công tác kiểm tra chất lượng.

1.2. Tầm quan trọng của việc áp dụng tiêu chuẩn TCVN

Việc tuân thủ và áp dụng các tiêu chuẩn TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) là yêu cầu bắt buộc trong mọi hoạt động kiểm tra vật liệu xây dựng. Giáo trình thí nghiệm bitum đặc biệt nhấn mạnh việc cập nhật và áp dụng các tiêu chuẩn hiện hành trong lĩnh vực này. Các tiêu chuẩn quy định một cách chi tiết về dụng cụ, trình tự thực hiện, cách tính toán và báo cáo kết quả cho từng phép thử. Việc tuân thủ TCVN không chỉ đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy của kết quả thí nghiệm giữa các phòng thí nghiệm khác nhau mà còn là cơ sở pháp lý để nghiệm thu chất lượng công trình. Mỗi bài học trong giáo trình, từ thí nghiệm độ kim lún đến xác định độ bám dính với đá, đều được trình bày theo đúng quy trình quy định trong các TCVN tương ứng. Điều này giúp người học hình thành thói quen làm việc chuyên nghiệp, tuân thủ quy định và hiểu rõ cơ sở khoa học đằng sau mỗi phép thử, từ đó nâng cao năng lực trong công tác kiểm định chất lượng công trình giao thông.

II. Thách Thức Khi Kiểm Định Chất Lượng Công Trình Giao Thông

Công tác kiểm định chất lượng công trình giao thông đối mặt với nhiều thách thức, trong đó việc đảm bảo tính chính xác và đồng bộ của kết quả thí nghiệm vật liệu là yếu tố then chốt. Vật liệu bitum có các đặc tính rất nhạy cảm với sự thay đổi của nhiệt độ và điều kiện thí nghiệm. Một sai sót nhỏ trong quá trình chuẩn bị mẫu, vận hành thiết bị thí nghiệm nhựa đường, hoặc đọc kết quả đều có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tuổi thọ và an toàn của công trình. Thách thức lớn nhất là việc kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng như nhiệt độ môi trường, độ ẩm, độ sạch của dụng cụ và tay nghề của thí nghiệm viên. Bên cạnh đó, sự đa dạng về nguồn gốc và chủng loại bitum đòi hỏi người làm công tác thí nghiệm phải am hiểu sâu sắc các tiêu chuẩn TCVN và quốc tế để lựa chọn phương pháp thử phù hợp. Việc thiếu một giáo trình xây dựng cầu đường chuẩn hóa, cập nhật như tài liệu này đã từng là một rào cản lớn, gây khó khăn cho cả công tác giảng dạy và thực hành tại các cơ sở đào tạo và phòng thí nghiệm LAS-XD.

2.1. Yêu cầu về độ chính xác tại phòng thí nghiệm LAS XD

Một phòng thí nghiệm LAS-XD đạt chuẩn phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt về độ chính xác và độ lặp lại của kết quả. Đối với thí nghiệm nhựa đường, độ chính xác không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của thiết bị thí nghiệm nhựa đường mà còn vào việc hiệu chuẩn định kỳ và tuân thủ tuyệt đối quy trình thí nghiệm bitum. Ví dụ, trong phép thí nghiệm độ kim lún, nhiệt độ của bể ổn nhiệt phải được duy trì ở 25°C ± 0,1°C và thời gian xuyên kim phải chính xác đến ± 0,1 giây. Bất kỳ sự sai lệch nào ngoài ngưỡng cho phép đều làm kết quả mất đi ý nghĩa. Giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát các điều kiện này, đồng thời hướng dẫn cách tính toán độ chụm và độ lệch theo các tiêu chuẩn như ASTM C670. Việc đảm bảo độ chính xác là trách nhiệm hàng đầu, giúp xây dựng uy tín cho phòng thí nghiệm và cung cấp dữ liệu đáng tin cậy cho việc đánh giá, nghiệm thu chất lượng bê tông nhựa.

2.2. Các sai sót thường gặp khi kiểm tra vật liệu xây dựng

Trong quá trình kiểm tra vật liệu xây dựng, đặc biệt là với bitum, một số sai sót phổ biến có thể xảy ra. Sai sót đầu tiên là chuẩn bị mẫu không đúng cách, chẳng hạn như gia nhiệt quá cao làm thay đổi cấu trúc của bitum hoặc để lẫn bọt khí trong mẫu. Thứ hai là sử dụng thiết bị chưa được hiệu chuẩn hoặc vận hành sai thao tác, ví dụ như không điều chỉnh kim đồng hồ về "0" trước khi bắt đầu phép thử độ kim lún. Sai sót thứ ba liên quan đến việc không kiểm soát chặt chẽ điều kiện môi trường, nhất là nhiệt độ, yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến các chỉ tiêu cơ lý của nhựa đường. Cuối cùng, việc ghi chép và tính toán kết quả thiếu cẩn thận cũng là một nguồn sai số. Giáo trình này không chỉ trình bày quy trình chuẩn mà còn chỉ ra những lỗi sai này và cách khắc phục, giúp người học tránh được những sai lầm không đáng có trong thực tế, đảm bảo kết quả thí nghiệm luôn đạt độ tin cậy cao nhất.

III. Hướng Dẫn Các Thí Nghiệm Bitum Xác Định Chỉ Tiêu Cơ Lý

Giáo trình cung cấp hướng dẫn chi tiết về các phương pháp thí nghiệm bitum cơ bản nhằm xác định các chỉ tiêu cơ lý của nhựa đường. Các chỉ tiêu này là thông số quan trọng để phân loại và đánh giá chất lượng vật liệu bitum trước khi đưa vào sử dụng trong bê tông nhựa. Ba trong số các phép thử phổ biến và quan trọng nhất là thí nghiệm xác định độ kim lún, độ kéo dài và điểm hóa mềm. Mỗi thí nghiệm đánh giá một thuộc tính khác nhau của bitum. Độ kim lún phản ánh độ cứng hay độ quánh của vật liệu. Độ kéo dài đặc trưng cho tính dẻo, khả năng biến dạng mà không bị đứt gãy. Điểm hóa mềm cho biết nhiệt độ mà tại đó bitum bắt đầu chuyển từ trạng thái quánh sang lỏng. Việc thực hiện chính xác các thí nghiệm này theo quy trình thí nghiệm bitum chuẩn hóa là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo chất lượng công trình. Nội dung giáo trình đi sâu vào từng bước, từ khâu chuẩn bị mẫu, lựa chọn và sử dụng dụng cụ, đến cách tiến hành và tính toán kết quả một cách khoa học.

3.1. Quy trình thí nghiệm độ kim lún của bitum đặc

Phép thí nghiệm độ kim lún được thực hiện nhằm đánh giá tính quánh của bitum đặc. Chỉ tiêu này được định nghĩa là độ lún của một kim tiêu chuẩn (tính bằng 1/10 mm) xuyên thẳng đứng vào mẫu thử trong điều kiện quy định: nhiệt độ 25°C, thời gian 5 giây và tổng tải trọng 100g. Quy trình thí nghiệm bitum này yêu cầu sự chuẩn bị mẫu cẩn thận: mẫu được gia nhiệt đến trạng thái lỏng, rót vào cốc tiêu chuẩn và để nguội trong điều kiện kiểm soát. Sau đó, mẫu được bảo dưỡng trong bể ổn nhiệt để đạt nhiệt độ yêu cầu. Khi tiến hành, kim xuyên được hạ xuống cho đến khi vừa tiếp xúc với bề mặt mẫu. Chốt hãm được thả ra trong đúng 5 giây, và độ lún của kim được ghi lại. Phép thử được lặp lại ít nhất ba lần tại các vị trí khác nhau trên bề mặt mẫu. Kết quả cuối cùng là giá trị trung bình của các lần đo hợp lệ, là một thông số quan trọng để phân loại mác bitum theo tiêu chuẩn TCVN 7493:2005.

3.2. Kỹ thuật xác định độ kéo dài của nhựa đường

Thí nghiệm xác định độ kéo dài của nhựa đường đặc trưng cho tính dẻo, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng chống nứt của mặt đường bê tông nhựa. Độ kéo dài là khoảng cách (tính bằng cm) mà một mẫu bitum có hình dạng tiêu chuẩn có thể được kéo dài ra cho đến khi bị đứt, trong điều kiện nhiệt độ 25°C và tốc độ kéo 5 cm/phút. Mẫu thử được chuẩn bị bằng cách rót bitum nóng chảy vào khuôn hình số 8. Sau khi làm nguội và cắt bỏ phần thừa, mẫu được đặt trong bể ổn nhiệt. Khi thí nghiệm, hai đầu kẹp của mẫu được gắn vào máy kéo và được kéo ra với vận tốc không đổi cho đến khi sợi bitum bị đứt. Khoảng cách giữa hai đầu kẹp tại thời điểm đứt chính là độ kéo dài của mẫu. Thí nghiệm này đòi hỏi phải điều chỉnh tỷ trọng của nước trong bể (bằng cồn hoặc muối) để mẫu không bị nổi lên hoặc chìm xuống trong quá trình kéo, đảm bảo kết quả chính xác.

3.3. Các bước xác định điểm hóa mềm chuẩn xác nhất

Phép thí nghiệm điểm hóa mềm (phương pháp Vòng và Bi) xác định nhiệt độ mà tại đó bitum chuyển từ trạng thái quánh sang trạng thái lỏng. Đây là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá tính ổn định nhiệt của bitum. Quy trình thí nghiệm bắt đầu bằng việc rót bitum nóng chảy vào hai vòng kim loại bằng đồng. Sau khi mẫu nguội và được gạt phẳng, hai vòng mẫu được đặt vào một giá đỡ trong một cốc thủy tinh chứa chất lỏng (nước cất hoặc glyxerin, tùy thuộc vào dải nhiệt độ hóa mềm dự kiến). Hai viên bi thép tiêu chuẩn được đặt chính tâm trên bề mặt hai mẫu bitum. Cốc được gia nhiệt với tốc độ không đổi (khoảng 5°C/phút). Điểm hóa mềm là nhiệt độ trung bình tại thời điểm hai viên bi, dưới tác dụng của trọng lượng bản thân, lún xuống và chạm vào tấm đáy cách vị trí ban đầu 25 mm. Việc kiểm soát tốc độ gia nhiệt và xác định chính xác thời điểm viên bi chạm đáy là yếu tố quyết định độ chính xác của phép thử.

IV. Phương Pháp Thí Nghiệm Nhựa Đường Về Tính Ổn Định Nhiệt

Tính ổn định nhiệt là một trong những đặc tính quan trọng nhất của nhựa đường, quyết định khả năng làm việc của vật liệu trong điều kiện nhiệt độ cao khi thi công và khai thác. Giáo trình thí nghiệm bitum trình bày các phương pháp đánh giá đặc tính này một cách khoa học. Các phép thử điển hình bao gồm xác định điểm chớp cháy và điểm cháy, và xác định tổn thất khối lượng sau gia nhiệt. Điểm chớp cháy và điểm cháy là các chỉ số an toàn, cho biết giới hạn nhiệt độ đun nóng bitum để tránh nguy cơ hỏa hoạn trong quá trình sản xuất bê tông nhựa. Trong khi đó, thí nghiệm tổn thất khối lượng mô phỏng quá trình lão hóa ngắn hạn của bitum do bay hơi các thành phần nhẹ khi gia nhiệt. Kết quả của các thí nghiệm này cung cấp dữ liệu quan trọng để lựa chọn loại bitum phù hợp, xác định nhiệt độ trộn và thi công tối ưu, đồng thời dự báo sự thay đổi tính chất của vật liệu trong quá trình sử dụng.

4.1. Thí nghiệm xác định điểm chớp cháy và điểm cháy

Thí nghiệm này nhằm xác định nhiệt độ an toàn khi đun nóng vật liệu bitum. Điểm chớp cháy là nhiệt độ thấp nhất mà tại đó hơi của mẫu bùng cháy trong giây lát khi có nguồn lửa mồi đưa vào. Điểm cháy là nhiệt độ thấp nhất mà tại đó mẫu bắt lửa và duy trì sự cháy trong ít nhất 5 giây. Phương pháp phổ biến là sử dụng thiết bị cốc hở Cleveland. Khoảng 70 ml mẫu được đổ vào cốc thử và được gia nhiệt với tốc độ tăng dần. Khi nhiệt độ gần đến điểm chớp cháy dự kiến, tốc độ gia nhiệt được giảm xuống và ngọn lửa thử được đưa ngang qua bề mặt cốc theo chu kỳ. Nhiệt độ tại thời điểm hơi mẫu bùng cháy lần đầu tiên được ghi lại là điểm chớp cháy. Thí nghiệm được tiếp tục cho đến khi mẫu cháy ổn định để xác định điểm cháy. Các giá trị này rất quan trọng để đảm bảo an toàn lao động tại các trạm trộn bê tông nhựa và trong quá trình thi công.

4.2. Đánh giá tổn thất khối lượng của bitum sau gia nhiệt

Phép thử này mô phỏng sự lão hóa của bitum trong quá trình trộn với cốt liệu ở nhiệt độ cao. Một lượng mẫu bitum (thường là 50g) được cân chính xác và đặt trong tủ sấy ở nhiệt độ 163°C trong 5 giờ. Trong suốt quá trình này, giá quay trong tủ sấy sẽ quay với tốc độ 5-6 vòng/phút để đảm bảo màng bitum mỏng được tiếp xúc đều với không khí và nhiệt độ. Sau 5 giờ, mẫu được lấy ra, để nguội đến nhiệt độ phòng và cân lại. Sự chênh lệch khối lượng trước và sau khi gia nhiệt, được tính bằng phần trăm, chính là tổn thất khối lượng. Chỉ số này phản ánh mức độ bay hơi của các thành phần dầu nhẹ trong bitum. Tỷ lệ tổn thất khối lượng càng thấp cho thấy bitum càng có tính ổn định nhiệt tốt. Ngoài ra, phần mẫu còn lại sau thí nghiệm thường được sử dụng để kiểm tra lại độ kim lún, đánh giá mức độ cứng hóa của bitum sau quá trình lão hóa ngắn hạn.

V. Ứng Dụng Quy Trình Thí Nghiệm Bitum Tại Phòng Thí Nghiệm

Việc ứng dụng các quy trình thí nghiệm bitum một cách chuẩn xác tại phòng thí nghiệm LAS-XD là nền tảng của công tác kiểm định chất lượng công trình giao thông. Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn tập trung vào kỹ năng thực hành, từ việc lựa chọn, sử dụng và bảo quản thiết bị thí nghiệm nhựa đường đến việc lập một báo cáo thí nghiệm bitum chuyên nghiệp. Mỗi kết quả thí nghiệm đều là một mảnh ghép quan trọng, giúp các kỹ sư đưa ra quyết định về việc chấp nhận hay loại bỏ một lô vật liệu, điều chỉnh công thức cấp phối bê tông nhựa, hay xác định nguyên nhân hư hỏng của mặt đường. Sự thành thạo trong việc áp dụng các quy trình này đảm bảo rằng mọi số liệu được cung cấp đều có độ tin cậy cao, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý chất lượng từ khâu đầu vào đến khi nghiệm thu công trình. Đây chính là vai trò không thể thay thế của người kỹ thuật viên thí nghiệm trong ngành xây dựng cầu đường.

5.1. Yêu cầu về thiết bị thí nghiệm nhựa đường hiện đại

Để đảm bảo kết quả thí nghiệm chính xác, các phòng thí nghiệm LAS-XD cần được trang bị các thiết bị thí nghiệm nhựa đường hiện đại và được hiệu chuẩn định kỳ. Ví dụ, thiết bị xác định độ kim lún phải có khả năng hiển thị độ lún chính xác đến 0,1 mm và bộ phận đo thời gian phải chính xác đến ±0,1 giây. Máy kéo xác định độ kéo dài phải đảm bảo vận tốc kéo không đổi và không rung lắc. Thiết bị xác định điểm hóa mềm phải có bộ gia nhiệt cho phép kiểm soát tốc độ tăng nhiệt độ một cách chính xác. Ngoài ra, các thiết bị phụ trợ như tủ sấy, bể ổn nhiệt, cân kỹ thuật, nhiệt kế cũng phải đáp ứng các yêu cầu về độ chính xác theo tiêu chuẩn TCVN. Việc đầu tư và bảo trì đúng cách các thiết bị này là yếu tố tiên quyết để nâng cao năng lực và uy tín của một phòng thí nghiệm chuyên ngành.

5.2. Hướng dẫn lập báo cáo thí nghiệm bitum chuyên nghiệp

Một báo cáo thí nghiệm bitum chuyên nghiệp không chỉ trình bày kết quả cuối cùng mà còn phải thể hiện đầy đủ các thông tin cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc. Báo cáo cần bao gồm: thông tin về đơn vị thí nghiệm, tên công trình, loại và nguồn gốc mẫu, ngày lấy mẫu và ngày thí nghiệm. Phần quan trọng nhất là kết quả của các chỉ tiêu đã thử nghiệm (ví dụ: độ kim lún, độ kéo dài, điểm hóa mềm), được trình bày rõ ràng kèm theo đơn vị tính. Mỗi kết quả phải được so sánh với các yêu cầu kỹ thuật quy định trong tiêu chuẩn TCVN hoặc chỉ dẫn kỹ thuật của dự án để đưa ra kết luận "Đạt" hay "Không đạt". Ngoài ra, báo cáo cần ghi rõ phương pháp thí nghiệm đã áp dụng và có chữ ký của thí nghiệm viên cũng như người phụ trách phòng thí nghiệm. Việc lập báo cáo đúng quy cách thể hiện sự chuyên nghiệp và là cơ sở pháp lý quan trọng trong công tác nghiệm thu.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Thí nghiệm bitum (Mã tài liệu: MĐ 18) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng cho nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, do Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I (Bộ Giao thông Vận tải) biên soạn và ban hành năm 2017. Về vị trí trong khung đào tạo, mô đun MĐ 18 được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cùng hệ thống các môn học và mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MH 13.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc trang bị cho người học kiến thức chuyên sâu và năng lực thực hành kiểm tra, xác định các chỉ tiêu cơ lý và hóa học của bitum (nhựa đường đặc) trong phòng thí nghiệm. Kết thúc mô đun, người học có khả năng trình bày bản chất, ý nghĩa các phép thử; thực hiện thành thạo quy trình vận hành thiết bị; tính toán, xử lý sai số và lập báo cáo kết quả thí nghiệm phục vụ trực tiếp cho công tác thiết kế cấp phối, thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa.

Cấu trúc chương trình có tổng thời lượng 80 giờ, trong đó lý thuyết chiếm 12 giờ, thực hành chiếm 64 giờ và kiểm tra tích hợp chiếm 4 giờ. Giáo trình tiếp cận theo mô hình tích hợp lý thuyết gắn liền với quy trình thao tác chuẩn trên thiết bị thí nghiệm.

Điểm đặc sắc của giáo trình là được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề và phân tích công việc theo phương pháp DACUM từ chương trình khung quốc gia ban hành năm 2009. Nội dung biên soạn cập nhật trực tiếp các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN) và hệ thống tiêu chuẩn quốc tế như ASTM (Hoa Kỳ), ISO, kết hợp với các dữ liệu thực tế tại hiện trường sản xuất và phòng thí nghiệm chuyên ngành đường bộ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 10 bài học chuyên đề tương ứng với 10 quy trình thí nghiệm đánh giá toàn diện các đặc tính cơ lý hóa của bitum:

• Bài 1: Xác định độ kim lún (8 giờ: 1 LT - 7 TH): Đánh giá tính quánh của bitum thông qua độ sâu xuyên thẳng đứng của kim tiêu chuẩn (tính bằng 0,1 mm) dưới tải trọng 100 g, thời gian xuyên 5 giây ở nhiệt độ chuẩn 25 °C. Nội dung quy định thông số thiết bị xuyên kim, cốc mẫu, bể ổn nhiệt và dung sai theo ASTM C 670.
• Bài 2: Xác định độ kéo dài (8 giờ: 1 LT - 7 TH): Đánh giá tính dẻo và khả năng biến dạng của bitum dưới tác dụng ngoại lực ở 25 °C với vận tốc kéo cố định 5 cm/phút ± 5%. Bài học mô tả chi tiết quy cách khuôn đồng số 8, phương pháp đổ mẫu và xử lý tỷ trọng nước bể kéo.
• Bài 3: Xác định điểm hóa mềm (8 giờ: 1 LT - 7 TH): Phương pháp vòng và bi (Ring and Ball) nhằm xác định khoảng nhiệt độ bitum chuyển từ trạng thái quánh sang trạng thái lỏng, đánh giá tính ổn định nhiệt của màng nhựa trong các môi trường chất lỏng (nước cất, USP glyxerin, etylen glycol).
• Bài 4: Xác định điểm chớp cháy và điểm cháy (8 giờ: 1 LT - 7 TH): Xác định nhiệt độ bắt lửa và duy trì ngọn lửa trong 5 giây bằng thiết bị cốc hở Cleveland (thủ công hoặc tự động), phục vụ tính toán an toàn gia nhiệt khi sản xuất bê tông nhựa; bao gồm công thức hiệu chỉnh áp suất khí quyển.
• Bài 5: Xác định tổn thất khối lượng sau gia nhiệt (8 giờ: 1 LT - 6 TH - 1 KT): Đánh giá mức độ bay hơi dầu nhẹ và tính lão hóa nhiệt của bitum sau khi gia nhiệt 50 g mẫu ở 163 °C (325 °F) trong 5 giờ trên giá quay (5–6 vòng/phút) của tủ sấy ASTM E 145 loại 1 cấp B.
• Bài 6: Xác định độ hòa tan trong Tricloetylen (8 giờ: 1 LT - 7 TH): Xác định độ sạch và tỷ lệ phần trăm các nhóm chất không hòa tan (nhóm cacbon, cacbonit) bằng cốc lọc Gooch và lưới sợi thủy tinh 3,2 cm.
• Bài 7: Xác định khối lượng riêng của bitum (8 giờ: 1 LT - 6 TH - 1 KT): Phương pháp sử dụng bình tỷ trọng (Pycnometer) dung tích 24–30 ml để xác định khối lượng riêng tương đối và khối lượng riêng thể tích ($g/cm^3$) phục vụ tính toán cấp phối hỗn hợp bê tông nhựa.
• Bài 8: Xác định độ nhớt động học (8 giờ: 2 LT - 6 TH): Đo lực cản chảy của bitum ở 60 °C và 135 °C bằng hệ thống nhớt kế mao quản thủy tinh borat (Cannon-Fenske, Zeitfuchs Cross-Arm, Lantz-Zeitfuchs, BS chữ U chảy ngược).
• Bài 9: Xác định hàm lượng Paraphin (8 giờ: 2 LT - 6 TH): Quy trình chưng cất 25 g bitum, hòa tan phân đoạn cất trong hỗn hợp ete/etanol, kết tinh tại nhiệt độ lạnh $-20\ ^\circ\text{C}$, lọc chân không và tinh chế bằng axêtôn ở 15 °C để xác định tỷ lệ sáp paraphin.
• Bài 10: Xác định độ bám dính của bitum với đá (8 giờ: 1 LT - 6 TH - 1 KT): Đánh giá độ dính bám vật lý và hóa học giữa màng bitum bao bọc 10 viên đá (kích thước 30–40 mm) sau khi đun trong nước sôi 10 phút, phân loại kết quả theo thang 5 cấp chất lượng.

Progression logic của giáo trình đi từ các chỉ tiêu biến dạng cơ lý cơ bản (độ quánh, độ dẻo, điểm hóa mềm), chuyển tiếp sang các chỉ tiêu ổn định nhiệt và an toàn thi công (chớp cháy, tổn thất khối lượng sau gia nhiệt), tiến tới phân tích cấu trúc thành phần - độ sạch (hòa tan, paraphin), xác định thông số khối lượng riêng - độ nhớt động học, và kết thúc bằng việc kiểm tra tương tác dính bám thực tế giữa bitum và cốt liệu khoáng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập cơ sở lý thuyết toàn diện về vật liệu bitum dầu mỏ:

• Thành phần nguyên tố hóa học: Bitum là sản phẩm chưng cất phân đoạn nặng của dầu mỏ, bao gồm Carbon ($C = 70 \div 87%$), Hydro ($H = 9 \div 14%$), Lưu huỳnh ($S = 3 \div 5%$), Nitơ ($N < 1,0%$) và Oxy ($O = 0,5 \div 1,5%$).
• Cấu trúc hệ phân tán keo: Nhựa bitum cấu thành từ ba nhóm chất chính: nhóm chất dầu (tạo tính lưu động), nhóm chất nhựa (tạo tính dẻo dính) và nhóm chất át phan / asphalt (tạo tính quánh, quyết định tính ổn định nhiệt). Ngoài ra, các nhóm chất phụ như cacbon, cacbonit, anhydric làm suy giảm độ dẻo của màng nhựa.
• Động lực học chất lỏng: Nguyên lý chất lỏng Niutơn ($Newtonian\ liquid$), định luật ma sát nội và hệ số độ nhớt ($\eta = C \cdot t$) áp dụng trong việc kiểm soát nhiệt độ bơm hút, trộn và lu lèn hỗn hợp bê tông nhựa.
• Cơ chế dính bám: Bản chất liên kết cơ học và tương tác hóa học giữa màng bitum mang tính axit yếu với các loại đá mang tính bazo hoặc đá axit.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Vận hành thành thạo các thiết bị chuyên dụng: thiết bị xuyên kim bán tự động, máy thử độ kéo dài có điều tốc, bộ dụng cụ vòng và bi, thiết bị cốc hở Cleveland, tủ sấy giá quay ASTM E 145, hệ thống chưng cất thủy tinh chịu nhiệt ISO 383, bể làm lạnh sâu $-20\ ^\circ\text{C}$, nhớt kế mao quản và bình tỷ trọng Pycnometer. Thao tác chuẩn hóa việc gia nhiệt mẫu không quá nhiệt độ hóa mềm 90–110 °C để chống lão hóa cục bộ.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Tính toán số liệu, xử lý sai số thống kê, hiệu chỉnh số đọc nhiệt độ theo áp suất khí quyển môi trường (công thức hiệu chỉnh theo kPa và mmHg), đánh giá độ lặp lại ($1s$) và độ tái lập ($d2s$) của kết quả thí nghiệm theo tiêu chuẩn ASTM C 670.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Đảm bảo an toàn hóa chất khi sử dụng dung môi dễ cháy nổ (toluen, axeton, tricloetylen, ete, axit cromic tẩy rửa); phân loại chính xác chất lượng mác bitum thương phẩm và lập hồ sơ báo cáo nghiệm thu vật liệu đầu vào tại công trường xây dựng đường ray, cầu cống, đường cao tốc.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình triển khai theo phương pháp sư phạm tích hợp lý thuyết - thực hành chuyên ngành kỹ thuật công nghệ. Với tỷ trọng 80% thời lượng dành cho thực hành (64 giờ thực hành trên tổng số 80 giờ), bài giảng được cấu trúc thành các chu trình hành động chuẩn: tiếp nhận mục tiêu $\rightarrow$ tiếp thu nguyên lý $\rightarrow$ quan sát thao tác mẫu $\rightarrow$ trực tiếp vận hành thiết bị $\rightarrow$ đo đạc, ghi chép $\rightarrow$ tính toán sai số $\rightarrow$ nghiệm thu kết quả.

Các bài tập thực hành được thiết kế gắn liền với các tình huống xử lý kỹ thuật thực tế trong phòng thí nghiệm:

• Xử lý hiện tượng mẫu bitum bị nổi hoặc chìm chạm đáy trong bể thử độ kéo dài bằng cách hiệu chỉnh tỷ trọng môi trường nước bằng dung dịch natri clorua hoặc rượu metylic.
• Kỹ thuật khử bọt khí trên bề mặt bình tỷ trọng hoặc cốc mẫu bằng ngọn lửa đèn Bunsen lướt nhanh.
• Điều chỉnh tốc độ gia nhiệt mẫu trong phép thử điểm chớp cháy: giai đoạn đầu tăng nhanh 14–17 °C/phút, khi cách điểm chớp cháy dự kiến 56 °C hạ tốc độ xuống 5–6 °C/phút để tránh hiện tượng cháy cục bộ.
• Quy trình làm sạch cặn paraphin và màng dầu dính bám trong mao quản nhớt kế bằng dung dịch axit cromic chuyên dụng ($800\text{ ml } H_2SO_4\text{ đặc} + 92\text{ g } Na_2Cr_2O_7 + 458\text{ ml } H_2O$).

Hệ thống đánh giá kết quả học tập bao gồm kiểm tra thường xuyên trong từng bài thực hành và 4 giờ kiểm tra định kỳ tích hợp. Người học được đánh giá đồng thời dựa trên 3 tiêu chí: độ thuần thục trong thao tác dụng cụ, mức độ tuân thủ quy trình an toàn - vệ sinh công nghiệp, và độ tin cậy của các số liệu tính toán trong báo cáo thí nghiệm đối chiếu với các giới hạn sai lệch tiêu chuẩn.

Để tự học hiệu quả, người học được hướng dẫn đọc trước tài liệu, nắm vững bảng thông số kỹ thuật của từng loại thiết bị, lập bảng tóm tắt các công thức tính toán độ chụm và tự giác thực hiện công tác dọn dẹp, xử lý chất thải dung môi độc hại theo quy chuẩn phòng thí nghiệm sau mỗi ca học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuẩn hóa chương trình đào tạo sau giai đoạn gián đoạn: Kể từ khi chương trình khung quốc gia nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ được ban hành năm 2009 theo phương pháp DACUM, giáo trình ban hành năm 2017 này là tài liệu chuyên môn nội bộ chính thức đầu tiên hệ thống hóa trọn vẹn mô đun thí nghiệm bitum cho bậc cao đẳng.
• Tích hợp hệ thống tiêu chuẩn đa tầng: Nội dung bài học cập nhật và đối chiếu trực tiếp giữa Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và các tiêu chuẩn kiểm định vật liệu quốc tế tương đương:
  • Tiêu chuẩn đánh giá độ chụm và phương sai: ASTM C 670.
  • Tiêu chuẩn thí nghiệm màng mỏng gia nhiệt: ASTM D 1754, ASTM D 2872, ASTM E 145 (loại 1, cấp B).
  • Tiêu chuẩn đo nhiệt độ và dụng cụ nhiệt kế: ASTM E 1 (nhiệt kế 11C, 11F, 13C, 28C).
  • Tiêu chuẩn điểm chớp cháy: ASTM D 93, ASTM D 1310, ASTM D 4206.
  • Tiêu chuẩn độ nhớt động học: TCVN 3171:2003, ASTM D 445-97, ASTM D 341, ASTM D 2493, ASTM D 446.
  • Tiêu chuẩn kích thước dụng cụ thủy tinh nhám: ISO 383.
  • Tiêu chuẩn chuẩn bị cốt liệu trộn bitum nóng: ASTM D 979.
• Gắn kết với thực tiễn sản xuất: Toàn bộ quy trình thử nghiệm trong giáo trình đều bám sát công tác kiểm tra nguồn vật liệu cung cấp, thiết kế tỷ lệ nhựa tối ưu trong bê tông nhựa và kiểm soát chất lượng vật liệu thi công lớp móng, lớp mặt đường nhựa ngoài hiện trường.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và kỹ thuật giao thông:

• Sinh viên và học viên:
  • Sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.
  • Sinh viên các ngành Công nghệ kỹ thuật xây dựng cầu đường, Xây dựng công trình giao thông, Kỹ thuật hạ tầng đô thị cần tài liệu thực hành thí nghiệm vật liệu đường bộ.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites):
  • Người học phải hoàn thành khối kiến thức giáo dục đại cương theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.
  • Đã tích lũy các môn học/mô đun cơ sở ngành (từ mã MH 07 đến MH 13) như: Vật liệu xây dựng đại cương, Hóa kỹ thuật, Cơ học công trình, An toàn lao động và Vệ sinh công nghiệp.
• Giảng viên và kỹ thuật viên:
  • Giảng viên sử dụng giáo trình làm đề cương chi tiết để lập kế hoạch giảng dạy, biên soạn bài giảng tích hợp lý thuyết - thực hành và thiết kế phiếu chấm điểm kỹ năng nghề.
  • Kỹ thuật viên tại các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD), trạm trộn bê tông nhựa nóng sử dụng làm tài liệu quy chuẩn tra cứu thao tác và hiệu chuẩn thiết bị.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên cao đẳng nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, sinh viên kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho kỹ thuật viên tại các phòng kiểm định LAS-XD.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học cần hoàn thành các môn học chung theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và hoàn thành khối kiến thức kỹ thuật cơ sở từ môn MH 07 đến MH 13, bao gồm hóa học đại cương, vật liệu xây dựng, cơ sở đo lường và an toàn lao động.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các sách lý thuyết vật liệu thông thường?

Giáo trình thiết kế theo phương pháp DACUM với 80% thời lượng là thực hành thao tác (64/80 giờ). Nội dung không tập trung thuần túy vào lý thuyết hàn lâm mà đi thẳng vào quy trình thao tác từng bước, thông số kỹ thuật thiết bị, dung sai cho phép và công thức tính toán sai số theo các tiêu chuẩn ASTM/TCVN hiện hành.

4. Làm sao để tự học và rèn luyện kỹ năng thực hành hiệu quả?

Người học cần nghiên cứu kỹ nguyên lý phép thử trước khi lên lớp, ghi nhớ các ngưỡng giới hạn nhiệt độ chuẩn bị mẫu (dưới 90–110 °C so với điểm hóa mềm), nắm chắc bảng dung sai độ chụm một thí nghiệm viên/liên phòng ($1s, d2s$), và thực hành nghiêm túc quy trình ghi chép số liệu đo lường.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ và viện dẫn kỹ thuật nào kèm theo?

Tài liệu tích hợp và viện dẫn hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật bổ trợ bao gồm: TCVN 3171:2003, các tiêu chuẩn ASTM (ASTM C 670, ASTM D 93, ASTM D 445, ASTM D 979, ASTM D 1754, ASTM D 2872, ASTM E 1, ASTM E 145) và tiêu chuẩn dụng cụ thủy tinh phòng thí nghiệm ISO 383.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Thí nghiệm bitum (MĐ 18) cung cấp hệ thống kiến thức và quy trình chuẩn hóa gồm 10 phép thử cơ lý hóa đối với vật liệu bitum dầu mỏ trong ngành xây dựng cầu đường bộ. Giá trị học thuật cốt lõi của tài liệu nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa phân tích bản chất cấu trúc hóa - lý của bitum với phương pháp đo đạc thực nghiệm theo chuẩn quốc gia và quốc tế.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là tiếp cận tuần tự theo 4 giai đoạn:

1. Khảo sát biến dạng dẻo - quánh cơ bản (Bài 1, 2, 3);
2. Đánh giá tính biến tính nhiệt và an toàn thi công (Bài 4, 5);
3. Phân tích cấu trúc thành phần, độ sạch và khối lượng riêng (Bài 6, 7, 9);
4. Đo đạc động lực học dòng chảy và kiểm tra độ dính bám cốt liệu (Bài 8, 10).

Để hoàn thiện năng lực thực hành chuyên môn, người học nên kết hợp tra cứu các tiêu chuẩn TCVN, ASTM chuyên ngành đường bộ và tài liệu hướng dẫn vận hành thiết bị của từng phòng thí nghiệm cụ thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GIAOYTHÔNG VẬN TẢI. TRƯỜNG CR0 ĐẲNG 6IA0 THÔNG VẬN TẢI TRUN ƯỮNG ï GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN THI NGHIEM BI TUM Hà Nội, 2017. BO GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG ƯƠNG I GIAO TRINH Mô đun: Thí nghiệm bitum NGHE: THI NGHIEM VA KIEM TRA CHẤT LƯỢNG CÂU DUONG BO TRÌNH ĐỘ: CAO DANG Hà Nội - 2017 TUYEN BO BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

Mã tài liệu: MÐ 18 LỜI GIỚI THIỆU Chương trình khung quốc gia nghề 7h nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ đã được xây đựng trên cơ sở phân tích nghề, phân tích công việc theo phương pháp DACUM. Chương trình đã được ban hành năm 2009, tuy nhiên từ đó đến nay vẫn chưa có tài liệu chính thức nào ban hành về các tài liệu, giáo trình cho nghề này. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên giảng dạy và học sinh, sinh viên có tài liệu học tập, tham khảo,việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Giáo trình nội bộ “ Thí nghiệm bitum” được biên soạn trên cơ sở đề cương chương trình mô đun 18- Thí nghiệm bitum trong chương trình khung nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.

Bitum là sản phẩm của quá trình chưng cất dầu mỏ. Thảnh phần các nguyên tố hoá học của bitum bao gồm: C=70+87%; H=9+ 14%; S$ = 3 + 5%; N < 1,0%; O = 0,5 + 1,5%. Các nguyên tố này kết hợp với nhau thành những hợp chất phức tạp, ảnh hưởng đến tính chất của bitum. Giáo trình nội bộ này được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành, đi sâu vào trình bày nội dung và trình tự các bước tiến hành thí nghiệm xác định đặc trưng, cơ lý của bitum để phục vụ công tác thi công và nghiệm thu mặt đường có sử dụng nhựa.

Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã cập nhật các tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam áp dụng trong lĩnh vực thí nghiệm bitum, đồng thời đã tham khảo nhiễu tài liệu tiêu chuẩn nước ngoài, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dù đã rất cố gắng song không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tác giả mong nhận được những góp ý cả về nội dung lẫn hình thức của bạn đọc để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn. MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. MỤC LỤC GIỚI THIỆU MÔ ĐUN MO DUN: THi NGHIEM BITUM.

BÀI 1: XÁC ĐỊNH ĐỘ KIM LUN. Khái niệm chung: 2. Dụng cụ - Thiết bị thí nghiệm:. Trình tự thí nghiệm: 4.

BÀI 2: XÁC ĐỊNH ĐỘ KEO DA 1. Khái niệm chung: 2. Dụng cụ thí nghiệm: HÌNH 1 ~ KHUÔN THỨ ĐỘ KÉO DÀI. Trình tự thí nghiệm: 3.1 CHUẨN BỊ MẪU THỦ.2 TIEN HANH THU.

XÁC ĐỊNH ĐIỂM HÓA MÈM 1. Khái niệm chung: 2. Dụng cụ thí nghiệm: CAC NHIET KE DUQC TREO TRONG KHUNG SAO CHO DAY BAU NHIET KE NGANG BANG DAY CUA VONG CHUA MAU, CACH VONG CHUA MAU KHOANG 13 MM (0,5 IN. se CHAT BOI TRON .Trình ty thí nghiệm: 3.1 CHUAN BI MAU : 3.2 TIEN HANH THI NGHIEM: 4.

Tính toán kết quả. * DQ CHUM VA DQ LECH ĐÓI VỚI NƯỚC CÁT HOẶC GLYXERIN USP BÀI 4: XÁC ĐỊNH ĐIỂM CHOP CHAY - DIEM CHAY 1. Khái niệm chun; 2. Dụng cụ thí nghiệm HOÁ CHÁT VÀ VẬT LIỆU.

Trình tự thí nghiệm. BÀI 5: XÁC ĐỊNH TON THAT KHOI LUQNG SAU GIA NHIE’ 1. Khái niệm chung: 2. Dụng cụ thí nghiệm.

Trình tự thí nghiệm. BÀI 6: XÁC ĐỊNH ĐỘ HÒA TAN TRONG TRICLOETYLEN LƯỚI SỢI THUỶ TINH, 3,2 CM. Trình tự thí nghiệm BÀI 7: XÁC ĐỊNH KHÓI LƯỢNG RIÊNG CỦA BITUM. Khái niệm chung: 2.

Dụng cụ — Thiết bị thí nghiệm: 3. Trình tự thí nghiệm: 4. Tinh toán kết quả 5. Độ chụm và độ lệch.

BÀI 8: XÁC ĐỊNH ĐỘ NHỚT ĐỘNG HOC. Trình tự thí nghiệm 4. Tính toán kết quả 5. BANG 1 MỨC CHÁP NHẬN KÉT QUẢ THÍ Q NHOT ĐỘNG.

BÀI 9: XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG PARAPHIN. Dụng cụ thí nghiệm: 3. Trình tự thí nghiệm: 4. Tính toán kết quả BÀI 10: XÁC ĐỊNH ĐỘ BÁM DÍNH VỚI ĐÁ.

Khái niệm chung. Thiết bị thí nghiệm. Trình tự thí nghiệm 4. Báo cáo kết quả thí nghiệm.

GIỚI THIỆU MÔ ĐUN MÔ ĐUN: THÍ NGHIEM BITUM Mã mô đun: M18 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - La mé dun được bố trí cho người học sau khi đã học xong các môn học chung theo quy định của Bộ LĐTB-XH và học xong các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MH13. - Médun này mô đun chuyên môn nghề, nhằm cung cấp cho người học cách kiểm tra, xác định các chỉ tiêu cơ lý của bitum ( nhựa đường đặc) ở trong phòng thí nghiệm. Mục tiêu của mô đun: Học xong mô đụn này, người học. có khả năng: -_ Trình bày được ý nghĩa các thí nghiệm xác định các chỉ tiêu cơ lý của bitum.

~ Trình bày được nội dung các bước thí nghiệm theo đúng quy trình thí nghiệm. - __ Sử dụng, vận hành thành thạo các thiết bị, dụng cụ thí nghiệm. ~_ Thực hiện được các bước xác định các chỉ tiêu cơ lý của bitum theo đúng quy trình thí nghiệm. ~ _ Tính toán và báo cáo chính xác các kết quả thí nghiệm.

~ _ Rèn luyện tinh cn thận, kiên trì, chính xác, trung thực. ~ _ Thực hiện được công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp. Nội dung của mô đun: - Thời gian Số “Tên các bài T TT) — trongmôdun Tong | 1 tuyết | T° | việmm° số hành 1 | Xác đỉnh độ kim lún 8 1 7 2_ | Xác định độ kéo đài 8 1 7 3 |Xác định điểm hoá "| é i mém 8 4 | |Xác định điểm chớp. g 1 7 cháy và điểm cháy 5 | Xác định tốn thất khối lượng sau gia nhiệt 8 ' 6 1 6 | Xác định độ hoà tan h 3 trong Tricloetylen 8 7 | Xác định khối lượng 1 & i riêng 8 8 | Xéc dinh độ nhớt động > 6 học 8 9 | Xác định hàm lượng é é Paraphin 8 10 | Xéc định độ bám dính i é i của bitum với đá 8 Cong 80 12 64 4 “Ghi chú: Thời gian kiếm tra được tích hợp giữa lý thuyết với thực hành được tính vào giờ thực hành 40 Bài 1: XÁC ĐỊNH ĐỘ KIM LÚN 1.

Mụctiêu Học xong bài này, người học có khả năng: ~ _ Trình bày được ý nghĩa của thí nghiệm xác định độ kim lún của bitum. - _ Sử dụng thành thạo các dụng cụ, thiết bị dùng để xác định độ kim lún của bitum. ~_ Trình bày được nội dung các bước thí nghiệm xác định độ kim lún của bitum. ~ _ Thực hiện được các bước xác định độ kim lún của bitum theo đúng quy.

trình thí nghiệm ~_ Tính toán chính xác các số liệu thí nghiệm. ~ _ Thực hiện được công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp. Nội dung bài học: 1. Khái niệm chung: Tính quánh của nhựa là tính chất chống lại sự chuyển dịch do tác dụng của ngoại lực.

Tỉnh quánh có ảnh hưởng đến tính chất cơ học của bê tông nhựa. quánh của nhựa phụ thuộc vào thành phần hoá học của nhựa và thay đổi theo nhiệt độ. Khi hàm lượng chất dầu giảm, hàm lượng chất át phan tăng thì độ quánh tăng. Nhiệt độ cao làm cho độ quán giảm xuống.

Đánh giá tính quánh của nhựa bằng chỉ tiêu độ kim lún. Độ kim lún được biểu thị bằng độ kim lún tính bằng phần mười milimét của kim tiêu chuẩn xuyên thẳng đứng vào mẫu, trong điều kiện quy định: về nhiệt độ là 25°C, thời gian xuyên 5 giây và tải trọng qui định là 100g. Dụng cụ ~ Thiết bị thí nghiệm: Thiết bị xuyên kim - Là thiết bị có trục gia tải chuyển động thẳng đứng không bị ảnh hưởng của ma sát và có khả năng hiển thị độ lún của kim chính xác đến 0,1 mm thông qua bảng đồng hồ. Khối lượng của trục gia tải là 47,5 g + 0,05 g.

Tổng khối lượng của kim và trục gia tải là 50. Trục gia tải được giữ bởi chốt kẹp kim( chốt hãm). Chuẩn bị các quả cân 50 g + 0,05 g lắp vào trục gia tải để đảm bảo các tải trọng có tông bằng 100 g theo yêu cầu của phép thử. Kim xuyêt Kim xuyên làm bằng thép cứng tôi, chiều dài của kim tiêu chuẩn = 50 1 mm (2 in).

Đường kính kim bằng 1,00 mm đến 1,02 mm ( 0,0394 in đến 0,0402 in). Đầu kim được vuốt nhọn, đầu nhọn của kim có đường kính từ 0,14 mm đến 0,16 mm (0,0055 in đến 0,0063 in). Kim xuyên được lắp chắc chấn vào chốt kẹp của trục gia tải. Cốc đựng mẫu - Sử dụng cốc hình trụ bằng thuỷ tinh hoặc kim loại, đáy phẳng có các kích thước cơ bản sau: Đối với độ kim lún dưới 200: Đường kính, mm 55 Chiều sâu, mm 35 Đối với độ kim lún trong khoảng 200 và 350: Đường kính, mm 55 Chiều sâu, mm 70 Bé 6n nhiệt - Bễ có dung tích không nhỏ hơn 10 lít, có khả năng duy trì nhiệt độ tại 25 °C + 0,1 °C.

Trong bể có giá đỡ đục lỗ đặt cách đáy ít nhất là 50 mm và cách mặt nước ít nhất là 100 mm. Nếu tiến hành phép thử độ kim lún ngay trong bể thì phải có thêm một tắm đủ cứng để đỡ thiết bị xuyên kim. Chú ý không để nước bể bị nhiễm bẩn do các chất thai hoặc các hoá chất khác. 'Bình chuyến tiếp - Bình có dung tích ít nhất là 350 ml, có độ sâu chứa nước đủ để ngâm cốc đựng mẫu.

Bình có ba chân với ba điểm tiếp xúc, bảo đảm chắc chắn và không làm lắc, rung cốc đựng mẫu. Dong hd đo thời gian - Đối với thiết bị xuyên kim vận hành bằng tay, có thể dùng các loại đồng hồ điện tử bắm giây có vạch chia đến 0,1 s hoặc ít hơn và chính xác đến + 0,1 s trong khoảng đo 60 s. Các đồng hồ tự động đo thời gian gắn trên thiết bị xuyên kim phải được hiệu chỉnh chính xác đến + 015. Nhiệt kế - Dùng các nhiệt kế thuỷ tỉnh có vạch chia phù hợp, chính xác đến 0,1% 3.

Trinh ty thi nghiệm: 3.1 Chuẩn bị mau thie -_ Bước 1: Cần thận gia nhiệt mẫu thử, khuấy đều tránh sôi cục bộ đến khi mẫu chảy lỏng có thể rót được.