Giáo Trình Môn Học Tài Chính Doanh Nghiệp Cho Nghề Kế Toán Doanh Nghiệp

Giáo trình môn học tài chính doanh nghiệp cung cấp kiến thức cần thiết cho nghề kế toán doanh nghiệp, giúp nâng cao kỹ năng và hiệu quả công việc.

• Tác giả: Trần Thị Mai Trang
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Kế Toán Doanh Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Dành Cho Nghề Kế Toán
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• I. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1. Tài chính doanh nghiệp
• 1.1. Hoạt động của doanh nghiệp và tài chính
• 1. Hoạt động của doanh nghiệp
• 1.2. Nội dung tài chính doanh nghiệp
• 1.3. Vai trò của tài chính doanh nghiệp
• 1.4. Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến việc tổ chức tài chính doanh nghiệp
• 2. Hình thức pháp lý của tổ chức doanh nghiệp
• 3. Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành kinh tế
• 4. Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp
• II. CHƯƠNG II: VỐN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1. Tài sản cố định và vốn cố định trong doanh nghiệp
• 1.1. Tài sản cố định
• 1.2. Vốn cố định
• 1.3. Khấu hao TSCĐ
• 1.4. Hao mòn TSCĐ và khấu hao TSCĐ
• 1.5. Các phương pháp tính khấu hao tài sản cố định
• 1.6. Phạm vi tính khấu hao
• 1.7. Chế độ tính khấu hao và lập kế hoạch khấu hao TSCĐ
• 2. Bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định
• 2.1. Bảo toàn vốn cố định
• 2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định
• III. CHƯƠNG III: VỐN LƯU ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
• 1. Vốn lưu động và các nhân tố ảnh hưởng kết cấu vốn lưu động trong doanh nghiệp
• 1.1. Vốn lưu động của doanh nghiệp
• 1.2. Kết cấu vốn lưu động và các nhân tố ảnh hưởng
• 2. Nhu cầu vốn lưu động và các phương pháp xác định nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp
• 2.1. Sự cần thiết phải xác định nhu cầu vốn lưu động
• 2.2. Các nguyên tắc xác định nhu cầu vốn lưu động
• 2.3. Các phương pháp xác định nhu cầu vốn lưu động và lập kế hoạch vốn lưu động
• 3. Xác định các nguồn vốn lưu động
• 3.1. Nguồn tài trợ ngắn hạn của doanh nghiệp
• 3.2. Các mô hình tài trợ vốn lưu động của doanh nghiệp
• 3.3. Các nguồn tài trợ ngắn hạn. Tổ chức đảm bảo nhu cầu vốn lưu động thường xuyên cần thiết
• 4. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động
• 4.1. Tốc độ luân chuyển vốn lưu động
• 4.2. Mức tiết kiệm vốn lưu động do tăng tốc độ luân chuyển
• 4.3. Hiệu suất sử dụng vốn lưu động
• 4.4. Hàm lượng vốn lưu động
• 4.5. Mức doanh lợi vốn lưu động
• IV. CHƯƠNG IV: CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP
• 1. Chi phí kinh doanh của doanh nghiệp
• 1.1. Khái niệm chi phí kinh doanh. Nội dung chi phí kinh doanh của doanh nghiệp
• 2. Chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm của doanh nghiệp
• 2.1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
• 2.2. Giá thành và hạ giá thánh sản phẩm của doanh nghiệp. Lập kế hoạch giá thành sản phẩm, dịch vụ trong doanh nghiệp
• 3. Các loại thuế chủ yếu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 3.1. Thuế giá trị gia tăng
• 3.2. Thuế tiêu thụ đặc biệt
• 3.3. Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
• 3.4. Thuế tài nguyên
• 3.5. Thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3.6. Các khoản thuế và lệ phí khác
• V. CHƯƠNG V: DOANH THU VÀ LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP
• 1. Tiêu thụ sản phẩmvà doanh thu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.1. Tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.2. Doanh thu tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ
• 2. Điểm hoà vốn và đòn bẩy kinh doanh
• 2.1. Điểm hoà vốn
• 2.2. Đòn bẩy kinh doanh
• 3. Lợi nhuận và phân phối lợi nhuận trong doanh nghiệp
• 3.1. Các chỉ tiêu về lợi nhuận
• 3.2. Kế hoạch hoá lợi nhuận
• 3.3. Phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp. Biện pháp tăng lợi nhuận
• 3.4. Các quỹ của doanh nghiệp
• VI. CHƯƠNG VI: KẾ HOẠCH HOÁ TÀI CHÍNH
• 1. Phân tích tài chính- tiền đề của kế hoạch hóa tài chính
• 1.1. Phân tích các hệ số tài chính của DN
• 1.2. Phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn
• 2. Kế hoạch tài chính
• 2.1. Tầm quan trọng và nội dung kế hoạch tài chính
• 2.2. Trình tự, căn cứ lập kế hoạch tài chính
• 2.3. Kế hoạch lưu chuyển tiền tệ
• 2.4. Dự kiến bảng cân đối tài sản theo các chỉ tiêu tài chính đặc trưng
• VII. CHƯƠNG VII: ĐẦU TƯ DÀI HẠN CỦA DOANH NGHIỆP
• 1. Tổng quan về đầu tư dài hạn của doanh nghiệp
• 1.1. Khái niệm đầu tư dài hạn. Các loại đầu tư dài hạn của doanh nghiệp
• 1.2. Các yếu tố tác động đến quyết định đầu tư dài hạn của doanh nghiệp
• 1.3. Trình tự ra quyết định đầu tư dài hạn
• 2. Xác định dòng tiền của dự án
• 2.1. Các nguyên tắc cơ bản khi xác định dòng tiền của dự án
• 2.2. Xác định dòng tiền của dự án đầu tư
• 3. Yếu tố lãi suất và giá trị thời gian của tiền trong các quyết định đầu tư dài hạn của doanh nghiệp
• 3.1. Yếu tố lãi suất
• 3.2. Giá trị thời gian của tiền
• 4. Các phương pháp chủ yếu đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư
• 4.1. Phương pháp tỷ suất lợi nhuận bình quân của vốn đầu tư
• 4.2. Phương pháp thời gian hoàn vốn đầu tư
• 4.3. Phương pháp giá trị hiện tại thuần
• 4.4. Phương pháp tỷ suất doanh lợi nội bộ. Phương pháp chỉ số sinh lời
• VIII. CHƯƠNG VIII: NGUỒN TÀI TRỢ DÀI HẠN CỦA DOANH NGHIỆP
• 1. Nguồn tài trợ bên trong
• 2. Cổ phiếu thường
• 2.1. Cổ phiếu thường và huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu thường
• 3. Quyền ưu tiên mua cổ phiếu mới của các cổ đông
• 4. Những đặc trưng của cổ phiếu ưu đãi. Những điểm lợi và bất lợi của việc huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu ưu đãi
• 5. Vay dài hạn
• 5.1. Vay dài hạn NH thương mại và các tổ chức tài chính-tín dụng khác
• 6. Trái phiếu doanh nghiệp
• 7. Thuê tài chính
• 7.1. Thuê tài sản
• 7.2. Thuê tài chính
• 8. Trái phiếu chuyển đổi và trái phiếu có quyền mua cổ phiếu
• 8.1. Trái phiếu chuyển đổi
• 8.2. Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu
• IX. CHƯƠNG IX: DỰ BÁO CÁC BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1. Các giai đoạn của dự báo báo cáo tài chính
• 1.1. Khái niệm về dự báo báo cáo tài chính
• 1.2. Mục tiêu dự báo báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 1.3. Các giai đoạn của dự báo báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 2. Phương pháp dự báo báo cáo tài chính
• 2.1. Các phương pháp dự báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 2.2. Mối quan hệ giữa các báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 3. Dự báo báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 3.1. Dự báo báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.2. Dự báo bảng cân đối kế toán
• 3.3. Dự báo báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Dành Cho Nghề Kế Toán

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành kế toán. Nó cung cấp kiến thức cơ bản về tài chính doanh nghiệp, giúp sinh viên hiểu rõ vai trò của tài chính trong hoạt động kinh doanh. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm về vốn, chi phí, doanh thu và lợi nhuận. Việc nắm vững kiến thức này là cần thiết để sinh viên có thể áp dụng vào thực tiễn công việc sau này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tài Chính Doanh Nghiệp

Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn. Nó giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Nội Dung Chính Của Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp

Giáo trình bao gồm các chủ đề như vốn cố định, vốn lưu động, chi phí sản xuất và lợi nhuận. Những nội dung này giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về hoạt động tài chính trong doanh nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Việc Học Tài Chính Doanh Nghiệp

Học tài chính doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là việc tiếp thu lý thuyết. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Các vấn đề như quản lý chi phí, phân tích báo cáo tài chính là những thách thức lớn. Để vượt qua, sinh viên cần có phương pháp học tập hiệu quả và thực hành thường xuyên.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Kiến Thức

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tế. Việc thiếu kinh nghiệm thực tiễn làm cho việc hiểu và phân tích các báo cáo tài chính trở nên phức tạp.

2.2. Cần Thiết Phải Thực Hành Thường Xuyên

Thực hành là yếu tố quan trọng giúp sinh viên nắm vững kiến thức. Các bài tập thực hành giúp sinh viên củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng phân tích tài chính.

III. Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả Tài Chính Doanh Nghiệp

Để học tốt môn tài chính doanh nghiệp, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành sẽ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các khái niệm tài chính. Ngoài ra, việc tham gia các khóa học bổ trợ cũng rất cần thiết.

3.1. Kết Hợp Lý Thuyết Và Thực Hành

Việc kết hợp lý thuyết với thực hành giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các khái niệm tài chính. Thực hành qua các bài tập và dự án thực tế sẽ giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào công việc.

3.2. Tham Gia Các Khóa Học Bổ Trợ

Tham gia các khóa học bổ trợ về tài chính doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên cập nhật kiến thức mới và nâng cao kỹ năng phân tích tài chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tài Chính Doanh Nghiệp

Kiến thức về tài chính doanh nghiệp có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Sinh viên có thể sử dụng kiến thức này để phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp, lập kế hoạch tài chính và đưa ra quyết định đầu tư. Việc nắm vững các khái niệm tài chính sẽ giúp sinh viên trở thành những kế toán viên giỏi.

4.1. Phân Tích Tình Hình Tài Chính Doanh Nghiệp

Phân tích tình hình tài chính giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra các quyết định chiến lược. Sinh viên cần nắm vững các chỉ tiêu tài chính để thực hiện phân tích chính xác.

4.2. Lập Kế Hoạch Tài Chính Hiệu Quả

Lập kế hoạch tài chính là một kỹ năng quan trọng. Sinh viên cần học cách xây dựng kế hoạch tài chính dựa trên các yếu tố như doanh thu, chi phí và lợi nhuận.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp là tài liệu thiết yếu cho sinh viên ngành kế toán. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành. Việc nắm vững kiến thức tài chính sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc sau này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Giáo Trình Trong Đào Tạo

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo sinh viên. Nó giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về tài chính doanh nghiệp và chuẩn bị cho công việc sau này.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Của Ngành Tài Chính Doanh Nghiệp

Ngành tài chính doanh nghiệp đang phát triển mạnh mẽ. Sinh viên cần cập nhật kiến thức mới và phát triển kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Mã số môn học: MH 18) là tài liệu giảng dạy chính thức do nhóm biên soạn Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam thực hiện (người biên soạn: Trần Thị Mai Trang), được ban hành kèm theo Quyết định số 285/QĐ-CĐN ngày 21 tháng 7 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam, thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam. Trong chương trình đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp trình độ Cao đẳng, môn học giữ vị trí là học phần chuyên môn bắt buộc chính, được bố trí giảng dạy sau khi người học hoàn thành các môn học cơ sở và học song song với môn Kế toán doanh nghiệp. Giáo trình cũng được quy định sử dụng cho việc giảng dạy trình độ Trung cấp nghề Kế toán doanh nghiệp.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho người học hệ thống tri thức và năng lực thực hành tài chính:

• Kiến thức: Giải thích cơ cấu tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp; nhận diện phương thức quản lý, kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh; phân tích bản chất giá thành, doanh thu, phân phối lợi nhuận và các quan hệ kinh tế phát sinh trong hoạt động tài chính.
• Kỹ năng: Tính toán khấu hao tài sản cố định (TSCĐ), xác định nhu cầu vốn lưu động, tính thuế và lợi nhuận; lập kế hoạch tài chính; thẩm định dự án đầu tư dài hạn qua các chỉ tiêu tài chính; phân tích và lập dự báo báo cáo tài chính doanh nghiệp.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tuân thủ hệ thống pháp luật và chế độ quản lý tài chính do Bộ Tài chính ban hành; rèn luyện khả năng làm việc độc lập, làm việc nhóm và giám sát công tác tài chính - kế toán.

Cấu trúc giáo trình gồm 9 chương (từ trang 9 đến trang 191) và phần danh mục tài liệu tham khảo (trang 192–212). Giáo trình tiếp cận môn học từ bản chất tài chính vi mô, khung pháp lý doanh nghiệp, đi vào quản trị từng thành phần vốn, chi phí, lợi nhuận, đến các kỹ thuật hoạch định, thẩm định dự án đầu tư và lập báo cáo tài chính dự báo.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

• Chương I: Tổng quan về tài chính doanh nghiệp (Mã chương: 1801): Trình bày khái niệm, bản chất hoạt động tài chính; các luồng tiền tệ và quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với Nhà nước, giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính và nội bộ doanh nghiệp. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng như hình thức pháp lý (Doanh nghiệp nhà nước, Công ty cổ phần, Công ty TNHH 1 thành viên và 2 thành viên trở lên, Doanh nghiệp tư nhân, Công ty hợp danh), đặc điểm kinh tế kỹ thuật ngành và môi trường kinh doanh (lãi suất, giá cả, thuế, cạnh tranh).
• Chương II: Vốn cố định trong doanh nghiệp (Mã chương: 1802): Khái niệm, 4 tiêu chuẩn nhận biết TSCĐ (thu lợi ích kinh tế tương lai, nguyên giá xác định tin cậy, thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên, giá trị từ 30.000.000 đồng trở lên); phân loại TSCĐ hữu hình, vô hình, thuê hoạt động và thuê tài chính; phân tích 2 loại hao mòn hữu hình và 3 dạng hao mòn vô hình. Trình bày các phương pháp tính khấu hao (phương pháp đường thẳng, phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh, phương pháp theo sản lượng), nguyên tắc trích khấu hao tròn tháng, quy trình 4 bước lập kế hoạch khấu hao, các phương pháp bảo toàn vốn cố định và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định.
• Chương III: Vốn lưu động trong doanh nghiệp (Mã chương: 1803): Bản chất tài sản lưu động và vốn lưu động; các nhân tố ảnh hưởng kết cấu vốn lưu động; nguyên tắc và phương pháp xác định nhu cầu vốn lưu động; các mô hình tài trợ ngắn hạn; hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả luân chuyển vốn lưu động (tốc độ luân chuyển, mức tiết kiệm vốn, hiệu suất, hàm lượng và mức doanh lợi).
• Chương IV: Chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm của doanh nghiệp: Phân loại chi phí kinh doanh; phương pháp lập kế hoạch giá thành; các nghĩa vụ thuế chủ yếu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh (thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp).
• Chương V: Doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp: Tiêu thụ sản phẩm và xác định doanh thu; phân tích điểm hòa vốn và đòn bẩy kinh doanh; kế hoạch hóa lợi nhuận, quy trình phân phối lợi nhuận sau thuế và trích lập các quỹ doanh nghiệp.
• Chương VI: Kế hoạch hoá tài chính: Phân tích các hệ số tài chính doanh nghiệp; phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn; trình tự lập kế hoạch tài chính, kế hoạch lưu chuyển tiền tệ và dự kiến bảng cân đối tài sản theo chỉ tiêu đặc trưng.
• Chương VII: Đầu tư dài hạn của doanh nghiệp: Trình tự ra quyết định đầu tư dài hạn; nguyên tắc xác định dòng tiền dự án; giá trị thời gian của tiền; các phương pháp đánh giá lựa chọn dự án đầu tư: giá trị hiện tại thuần (NPV), tỷ suất doanh lợi nội bộ (IRR), chỉ số sinh lời (PI), thời gian hoàn vốn đầu tư và tỷ suất lợi nhuận bình quân.
• Chương VIII: Nguồn tài trợ dài hạn của doanh nghiệp: Các nguồn tài trợ bên trong và bên ngoài; cơ chế huy động vốn qua phát hành cổ phiếu thường, cổ phiếu ưu đãi; vay dài hạn ngân hàng thương mại; phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu có quyền mua cổ phiếu và hình thức thuê tài chính.
• Chương IX: Dự báo các báo cáo tài chính doanh nghiệp: Mục tiêu và các giai đoạn dự báo; phương pháp dự báo Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Bảng cân đối kế toán và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ dựa trên mối quan hệ giữa các báo cáo tài chính.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Fundamental theories: Lý thuyết chu chuyển giá trị của vốn sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp; lý thuyết dòng tiền và giá trị thời gian của tiền tệ; lý thuyết cấu trúc vốn và các mô hình tài trợ ngắn hạn - dài hạn.
• Core principles: Nguyên tắc bảo toàn vốn cố định trên hai phương diện hiện vật và giá trị; nguyên tắc trích và thôi trích khấu hao tài sản cố định theo tháng tròn; nguyên tắc phân phối và sử dụng quỹ khấu hao theo cơ cấu nguồn vốn đầu tư ban đầu; nguyên tắc hạch toán chi phí hợp lý và phân phối lợi nhuận sau thuế theo luật định.
• Essential frameworks: Khung chế độ quản lý tài chính và chuẩn mực kế toán theo quy định của Bộ Tài chính (tiêu biểu là Thông tư 200/2014/TT-BTC); khung hệ số tài chính phân tích khả năng thanh toán, khả năng sinh lời và mức độ an toàn tài chính đối chiếu theo chuẩn mực trung bình ngành.

Kỹ năng phát triển

• Technical skills: Tính toán mức trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng, số dư giảm dần có điều chỉnh và phương pháp sản lượng; lập bảng kế hoạch khấu hao 4 bước; tính toán nhu cầu vốn lưu động thường xuyên; tính điểm hòa vốn kinh doanh.
• Analytical skills: Đọc và phân tích các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định (hiệu suất sử dụng vốn, hàm lượng vốn, tỷ suất lợi nhuận) và vốn lưu động; thẩm định hiệu quả tài chính dự án đầu tư qua NPV, IRR, PI.
• Practical competencies: Thiết lập kế hoạch lưu chuyển tiền tệ; lập các báo cáo tài chính dự báo; đề xuất phương án lựa chọn hình thức huy động vốn dài hạn (vay vốn, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, thuê tài chính); tổ chức công tác kế toán - tài chính phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình kết hợp giữa việc truyền đạt khung lý thuyết định chế tài chính và rèn luyện kỹ năng định lượng qua số liệu kế toán thực tế. Mỗi chương đều được cấu trúc thống nhất với 3 thành tố: Mã chương, Mục tiêu cụ thể (Kiến thức, Kỹ năng, Năng lực tự chủ và trách nhiệm), và Nội dung chính đi kèm ví dụ minh họa và bài tập vận dụng.

Bài tập và tình huống thực hành (Case studies & Practical exercises)

Tài liệu cung cấp hệ thống bảng tính chi tiết và các tình huống bài tập gắn với số liệu doanh nghiệp:

• Bảng tính khấu hao theo số dư giảm dần kết hợp đường thẳng: Minh họa cho thiết bị có nguyên giá 100 triệu đồng (giá mua 90 triệu đồng, chi phí bốc dỡ lắp đặt 10 triệu đồng), thời gian sử dụng 5 năm, tỷ lệ khấu hao nhanh $40%$, chuyển đổi sang phương pháp đường thẳng ở năm thứ 4 và thứ 5 để thu hồi đủ 100 triệu đồng vốn đầu tư.
• Bảng tính khấu hao theo sản lượng: Áp dụng cho máy ủi đất nguyên giá 432 triệu đồng, sản lượng thiết kế 2.000.000 m³, tính toán mức khấu hao cho từng tháng dựa trên khối lượng thực tế hoàn thành.
• Bài tập lập kế hoạch khấu hao 4 bước: Tính toán nguyên giá đầu năm kế hoạch, nguyên giá bình quân tăng giảm theo tháng tròn, mức trích khấu hao năm và phân phối quỹ khấu hao theo tỷ trọng nguồn vốn hình thành (ngân sách cấp $40%$, vốn tự có $35%$, vốn vay $25%$).
• Bài tập tình huống doanh nghiệp Trường Hằng (2017–2018): Tính toán biến động TSCĐ mua mới, thanh lý, thuê hoạt động và xác định hiệu suất sử dụng TSCĐ, hiệu suất sử dụng vốn cố định, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn sản xuất kinh doanh với thuế suất TNDN $20%$.
• Bài tập phân tích Báo cáo tài chính doanh nghiệp A: Yêu cầu xử lý số liệu Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh năm N, tính toán và đối chiếu 9 chỉ tiêu tài chính với chuẩn mực trung bình ngành (Khả năng thanh toán hiện thời chuẩn 2,5; Khả năng thanh toán nhanh chuẩn 1,5; Tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản chuẩn $22%$; Tỷ suất lợi nhuận sau thuế/vốn kinh doanh chuẩn $9%$; Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu chuẩn $20%$).
• Bài tập doanh nghiệp sản xuất M: Xác định mức trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng và tính toán tốc độ tăng tỷ suất lợi nhuận vốn cố định giữa năm kế hoạch và năm báo cáo.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Đánh giá định kỳ thông qua hệ thống câu hỏi tự luận ôn tập cuối mỗi chương (như 4 câu hỏi tổng quan ở Chương I, 6 câu hỏi và 3 bài tập lớn ở Chương II) kết hợp kiểm tra kỹ năng giải bài tập số liệu kế toán và năng lực tuân thủ các quy định tài chính.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần đọc kỹ các khái niệm, quy định pháp lý ở phần lý thuyết, nắm chắc ý nghĩa của từng đại lượng trong công thức toán tài chính, làm lại các bảng tính mẫu trước khi thực hiện các bài tập tình huống độc lập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ pháp lý và chế độ tài chính: Giáo trình được biên soạn đồng bộ theo các văn bản quy phạm pháp luật tài chính - kế toán của Việt Nam, trong đó áp dụng trực tiếp Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính về chế độ kế toán và phương pháp trích khấu hao tài sản cố định.
• Hệ thống hóa hình thức pháp lý theo Luật Doanh nghiệp: Tài liệu phân tích rõ ràng quyền hạn, trách nhiệm tài sản và phương thức huy động vốn của từng mô hình tổ chức:
  • Doanh nghiệp nhà nước: Trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn quản lý, phân phối lợi nhuận theo quy định của Chính phủ.
  • Công ty cổ phần: Vốn điều lệ chia thành các cổ phần, cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn, tối thiểu 3 cổ đông, có quyền phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn.
  • Công ty TNHH (1 thành viên và 2 thành viên trở lên): Chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn cam kết góp, không được quyền phát hành cổ phiếu.
  • Doanh nghiệp tư nhân: Do một cá nhân làm chủ, chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản, không được phát hành chứng khoán.
  • Công ty hợp danh: Có ít nhất 2 thành viên hợp danh chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân, thành viên góp vốn chịu trách nhiệm hữu hạn.
• Tính ứng dụng thực tiễn: Giáo trình liên kết trực tiếp giữa lý thuyết quản trị tài chính với quy trình xử lý số liệu kế toán, cung cấp các công cụ phân tích tài chính có tính ứng dụng cao trong môi trường kinh doanh thực tế như so sánh chỉ số doanh nghiệp với chuẩn mực ngành, phương pháp dự báo bộ ba báo cáo tài chính và thẩm định dòng tiền dự án đầu tư.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích và phạm vi sử dụng	Điều kiện / Môn tiên quyết cần có
Sinh viên Cao đẳng nghề	Sử dụng làm giáo trình học tập chính thức cho môn học chuyên môn bắt buộc MH 18 ngành Kế toán doanh nghiệp.	Đã học xong các môn học cơ sở kinh tế; học song song môn Kế toán doanh nghiệp.
Học sinh Trung cấp nghề	Sử dụng làm tài liệu học tập và rèn luyện kỹ năng thực hành tài chính doanh nghiệp cơ bản.	Kiến thức cơ bản về toán kinh tế và nguyên lý kế toán.
Giảng viên chuyên ngành	Sử dụng làm căn cứ chuẩn hóa đề cương chi tiết, giáo án bài giảng, thiết kế bài tập thực hành và đề thi môn học.	Chuyên môn về Kế toán - Tài chính doanh nghiệp và phương pháp sư phạm nghề nghiệp.
Người tự học & Cán bộ kế toán	Dùng làm tài liệu tham khảo để tra cứu công thức khấu hao, lập kế hoạch vốn lưu động và phân tích báo cáo tài chính.	Đã có hiểu biết về hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với chương trình đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng nghề ngành Kế toán doanh nghiệp, đồng thời có thể điều chỉnh để giảng dạy cho trình độ Trung cấp nghề theo quy định ban hành của nhà trường.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần hoàn thành các môn học cơ sở khối ngành kinh tế và cần học song song môn Kế toán doanh nghiệp để nắm vững hệ thống tài khoản kế toán, quy trình hạch toán chi phí, doanh thu và cấu trúc các báo cáo tài chính.

3. Điểm đặc trưng về mặt nội dung của giáo trình này là gì?

Giáo trình tích hợp chặt chẽ giữa quy định pháp lý tài chính tại Việt Nam (Thông tư 200/2014/TT-BTC, Luật Doanh nghiệp) với các bài toán tính toán cụ thể từ số liệu thực tế (quy trình lập kế hoạch khấu hao 4 bước, bài tập phân tích báo cáo tài chính đối chiếu chuẩn mực ngành, phương pháp dự báo 3 báo cáo tài chính).

4. Làm sao để tự học giáo trình này đạt hiệu quả cao?

Người học nên học tuần tự từng chương theo mạch progression logic, ghi nhớ các tiêu chuẩn và công thức tính toán, thực hành giải chi tiết các ví dụ mẫu có sẵn bảng biểu trong giáo trình trước khi làm các bài tập tình huống ở cuối mỗi chương.

5. Giáo trình có tài liệu bổ trợ nào kèm theo không?

Phần cuối giáo trình có danh mục Tài liệu tham khảo (trang 192–212) bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu chuyên ngành về tài chính - kế toán doanh nghiệp cùng hệ thống bảng số liệu mẫu và chuẩn mực chỉ số ngành phục vụ phân tích so sánh.

---

Kết luận

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Mã môn học: MH 18) của Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam cung cấp một hệ thống kiến thức toàn diện và thực tế về quản trị tài chính vi mô trong doanh nghiệp. Tài liệu bao quát các chủ đề từ tổ chức vốn cố định, vốn lưu động, quản lý chi phí, giá thành, doanh thu, lợi nhuận đến các kỹ thuật kế hoạch hóa, thẩm định đầu tư dài hạn, cấu trúc nguồn tài trợ và dự báo báo cáo tài chính.

Tiến trình học tập được thiết kế tuần tự từ cơ sở lý thuyết - pháp lý đến thực hành định lượng số liệu kế toán. Người học có thể tham khảo thêm các văn bản chế độ kế toán hiện hành của Bộ Tài chính và danh mục tài liệu tham khảo ở trang 192–212 để bổ trợ cho quá trình học tập và nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Mã chương: 1801 Mục tiêu: - Nhận biết được hoạt động của doanh nghiệp và tài chính. - Trình bày được các nội dung cơ bản của tài chính doanh nghiệp. - Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức tài chính doanh nghiệp. - Phân tích được vai trò của tài chính doanh nghiệp.

- Phân biệt được các loại hình doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp. - Giải thích được bản chất tài chính của doanh nghiệp. - Nghiêm túc khi nghiên cứu. - Tuân thủ luật và chế độ quản lý tài chính của Nhà nước.

Nội dung chính: 1. Tài chính doanh nghiệp 1. Hoạt động của doanh nghiệp và tài chính 1. Hoạt động của doanh nghiệp + Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế, thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hoá cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời.

+ Quá trình hoạt động kinh doanh là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như nhà xưởng, thiết bị, nguyên vật liệu, sức lao động,… để tạo ra hàng hoá và tiêu thụ để thu lợi nhuận. + Để có các yếu tố đầu vào doanh nghiệp phải có một lượng vốn tiền tệ nhất định để mua sắm các yếu tố sản xuất, sau khi sản xuất xong doanh nghiệp bán hàng hoá thu được tiền hàng, bù đắp các chi phí, trả công cho người lao động, các khoản chi phí khác, nộp thuế cho nhà nước, phần lợi nhuận còn lại phân phối vào các quỹ. + Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính doanh nghiệp. + Trong quá trình đó làm phát sinh các luồng tiền tệ đi vào và đi ra khỏi doanh nghiệp.

+ Gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh. Những quan hệ kinh tế thuộc phạm vi tài chính doanh nghiệp - Quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với Nhà nước 10 + Các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước thông qua nộp thuế, phí, lệ phí cho ngân sách nhà nước (NSNN). + NSNN cấp vốn cho doanh nghiệp nhà nước, mua cổ phiếu, góp vốn liên doanh…, trợ cấp, trợ giá cho các doanh nghiệp khi cần thiết. - Quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác (thể hiện qua trao đổi) và với thị trường tài chính.Mối quan hệ này được thể hiện thông qua trao đổi mua bán vật tư, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Doanh nghiệp có lúc là người mua, có lúc là người bán. + Là người mua, doanh nghiệp mua vật tư, tài sản, hàng hóa, dịch vụ, mua cổ phiếu, trái phiếu, thanh toán tiền công lao động,… + Là người bán, doanh nghiệp bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bán trái phiếu để huy động vốn cho doanh nghiệp. - Quan hệ kinh tế trong nội bộdoanh nghiệp: Mối quan hệ được thể hiện là mối quan hệ giữa doanh nghiệpvới các phòng ban, với cán bộ, công nhân viên trong nội bộ doanh nghiệp. Bản chất tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, nhằm góp phần đạt tới mục tiêu của doanh nghiệp.

Các hoạt động có liên quan đến việc tạo lập phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Nội dung tài chính doanh nghiệp - Lựa chọn và quyết định đầu tư. - Xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn đáp ứng kịp thời, đủ nhu cầu vốn cho các hoạt động của doanh nghiệp. - Sử dụng có hiệu quả vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi và đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp.

- Thực hiện phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp. - Kiểm soát thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp. - Thực hiện kế hoạch hoá tài chính. Vai trò của tài chính doanh nghiệp - Huy động vốn đảm bảo cho hoạt động của doanh nghiệp diễn ra bình thường và liên tục.

- Giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiện quả hoạt động kinh 11 doanh của doanh nghiệp. - Là công cụ rất hữu ích để kiểm soát tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến việc tổ chức tài chính doanh nghiệp Mô hình tổ chức tài chính doanh nghiệp luôn ở trạng thái vận động, tùy điều kiện hoàn cảnh cụ thể, nó chịu ảnh hưởng các nhân tố chủ yếu sau: 2. Hình thức pháp lý của tổ chức doanh nghiệp - Mỗi doanh nghiệp tồn tại dưới một hình thức pháp lý nhất định về tổ chức doanh nghiệp.

Ở nước ta hiện nay, xét về hình thức pháp lý, có các loại hình doanh nghiệp chủ yếu sau: + Doanh nghiệp nhà nước + Công ty cổ phần. + Công ty trách nhiệm hữu hạn. + Doanh nghiệp tư nhân. + Công ty hợp danh.

- Những đặc điểm riêng về mặt hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến việc tổ chức tài chính doanh nghiệp như: + Tổ chức và huy động vốn. + Phân phối lợi nhuận. Doanh nghiệp Nhà nước - Doanh nghiệp nhà nước là một tổ chức kinh tế thuộc sở hữu Nhà nước, do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế- kỹ thuật do Nhà nước giao. Doanh nghiệp nhà nước mới thành lập được ngân sách Nhà nước đầu tư toàn bộ hay một phần vốn điều lệ ban đầu, nhưng không thấp hơn tổng mức vốn pháp định của ngành nghề mà doanh nghiệp đó kinh doanh.

- Ngoài số vốn Nhà nước đầu tư, doanh nghiệp được quyền huy động vốn dưới hình thức phát hành trái phiếu, vay vốn, liên doanh và các hình thức khác, nhưng việc huy động vốn không được làm thay đổi hình thức sở hữu của doanh nghiệp và phải tuân theo quy định pháp luật hiện hành. - Việc phân phối lợi nhuận ròng được thực hiện theo quy định của Chính phủ. Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn do doanh nghiệp quản lý. Như vậy doanh nghiệp nhà nước chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn đối với các khoản nợ của doanh nghiệp.

Công ty cổ phần - Công ty cổ phần là một công ty trong đó các thành viên cùng góp vốn dưới hình thức cổ phần để hoạt động. - Số vốn điều lệ của nó được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. - Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn góp vào công ty. - Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp có quy định của pháp luật.

- Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân,số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và không hạn chế số lượng tối đa. - Hoạt động kinh doanh của công ty cổ phần có đặc điểm: + Công ty cổ phần là một thực thể pháp lý có tư cách pháp nhân, các thành viên góp vốn vào công ty dưới hình thức mua cổ phiếu. + Trong quá trình hoạt động doanh nghiệp có quyền phát hành thêm cổ phiếu mới để huy động thêm vốn (Nếu có đủ các tiêu chuẩn,điều kiện theo luật định). + Các chủ sở hữu có quyền chuyển quyền sở hữu về tài sản của mình cho người khác mà không làm gián đoạn các hoạt động kinh doanh của công ty và có quyền được hưởng lợi tức cổ phần, quyền biểu quyết, có quyền tham dự và bầu hội đồng quản trị.

+ Quyền phân chia lợi tức sau thuế thuộc các thành viên công ty quyết định. + Chủ sở hữu của doanh nghiệp chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trên phần vốn góp mà họ góp vào công ty. Côngty trách nhiệm hữu hạn - Theo luật doanh nghiệp hiện hành ở nước ta có hai dạng công ty trách nhiệm hữu hạn: + Công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên. + Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Công ty trách nhiệm hữu hạn có 2 thành viên trở lên Là doanh nghiệp trong đó: - Thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp. - Phần vốn góp của các thành viên chỉ được quyền chuyển nhượng theo quy định của pháp luật. 13 - Thành viên có thể là tổ chức hoặc cá nhân, số lượng thành viên theo quy định của pháp luật. - Thành viên phải góp vốn đầy đủ và đóng hạn như đã cam kết, công ty có quyền lựa chọn các hình thức huy động vốn theo quy định của pháp luật nhưng không được quyền phát hành cổ phiếu.

- Thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn có quyền chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp, nhưng trước hết phải chào bán phần vốn đó cho tất cả các thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của họ trong công ty. - Chỉ được chuyển nhựơng cho người không phải là thành viên nếu các thành viên còn lại của công ty không mua hoặc không mua hết. - Thành viên có quyền yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp của mình, nếu thành viên đó bỏ phiếu trống hoặc phản đối bằng văn bản đối với quyết định của hội đồng thành viên về các vấn đề sau: + Sửa đổi, bổ sung nội dung trong điều lệ công ty liên quan đến quyền và nhiệm vụ của các thành viên. + Tổ chức lại công ty.

+ Các trường hợp khác quy định tại điều lệ công ty. - Trong quá trình hoạt động, theo quyết định của hội đồng thành viên, công ty có thể tăng hoặc giảm vốn theo quy định của pháp luật. - Hội đồng thành viên của công ty quyết định phương án sử dụng và phân chia lợi nhuận hoặc phương án xử lý lỗ của công ty. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Là doanh nghiệp do một tổ chức làm chủ sở hữu; chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn điều lệ củadoanh nghiệp.

- Công ty có quyền lựa chọn hình thức huy động vốn; tuy nhiên công ty không được quyền phát hành cổ phiếu. - Chủ sở hữu công ty không được trực tiếp rút một phần hoặc toàn bộ số vốn đã góp vào công ty. Chỉ được quyền rút vốn bằng cách chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ số vốn đã góp cho tổ chức hoặc cá nhân khác.