BÀI 3: SỬ DỤNG CÁC TRANG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG Mã bài MĐ13.03 Máy móc, thiết bị chuyên dùng trong cơ quan nhà nƣớc, hay trong các tổ chức, đơn vị đƣợc trang bị nhƣ thế nào? Việc quản lý, sử dụng các loại máy móc, thiết bị của cơ quan nhà nƣớc, hay các tổ chức, đơn vị khác đều phải tuân thủ theo quy định nhất định của pháp luật. Để quản lý và sử dụng các trang thiết bị chuyên dùng cho thành thạo, hiệu quả thì phải tìm hiểu kĩ nguyên lý cấu tạo, tính năng của các trang thiết bị đó. Mục tiêu của bài - Trình bày đƣợc nguyên lý, cấu tạo, tính năng của một số trang thiết bị chuyên dụng. - Thành thạo một số trang thiết bị chuyên dụng trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
- Bảo quản và xử lý các sự cố thƣờng gặp khi sử dụng một số trang thiết bị chuyên dụng. -Thể hiện tính tự giác, tích cực, cẩn thận và cầu thị trong quá trình học tập. Nội dung bài 1. Máy in Máy in dùng trong văn phòng bao gồm nhiều loại và công nghệ khác nhau.
Thông dụng nhất và chiếm phần nhiều nhất hiện nay trên thế giới là máy in ra giấy và sử dụng công nghệ laser. Đa phần các máy in đƣợc sử dụng cho văn phòng, chúng đƣợc nối với một máy tính hoặc một máy chủ dùng in chung. Một phần khác máy in đƣợc nối với các thiết bị công nghiệp dùng để trang trí hoa văn sản phẩm, in nhãn mác trên các chất liệu riêng. Nguyên lý, cấu tạo của máy in 1.
Nguyên lý chung và cấu tạo của máy in laser Máy in laser là thiết bị in sử dụng tia laser trong quá trình tạo bản in. Có nhiều ngƣời đã nhầm máy laser với máy in sử dụng đèn LED để tạo bản in. 54 Sơ đồ khối máy in laser nhƣ sau Khối nguồn : Ổn định điện áp và cung cấp năng lƣợng điện cho toàn máy. Đầu vào là nguồn xoay chiều dân dụng (AC).
Đầu ra của khối nguồn bao gồm các mức nguồn một chiều ổn định, đã đƣợc lọc sạch các can nhiễu (nếu có) của nguồn dân dụng. Sẵn sàng cung cấp cho các mạch điện trong máy. Khối nguồn cũng tạo ra cao áp trong từng thời điểm (dƣới tác động của khối điều khiển) để nạp tĩnh điện cho trống, cho giấy trong quá trình tạo bản in. Phần lớn khối nguồn của các máy in, từ in kim_phun_laser_LED đều sử dụng kiểu mạch nguồn ngắt mở (switching) Khối data: Còn gọi là khối giao tiếp, thực hiện nhiệm vụ sau : Đầu vào : Nhận lệnh in và dữ liệu từ PC gửi sang.
55 Đầu vào của các máy in đời cũ (nhƣ máy kim Epson LQ100/1070/1170 …, máy laser HP4L/5L/6L…) đƣợc kết nối với PC bằng cổng song song (LPT1/2 … – parallel). Đầu vào của các máy in đời mới hơn (nhƣ Canon LBP2900…) đƣợc kết nối với PC bằng cổng tuần tự vạn năng (USB – Universial Serial Bus). Đầu ra : Xuất tín hiệu cho mạch quang và mạch điều khiển Tín hiệu điều khiển từ PC bao gồm : • Lệnh kiểm tra tình trạng máy in (hết giấy, sự cố mạch sấy …) • Lệnh nạp giấy. Các tín hiệu nói trên (về mặt xử lý) với cổng song song thì đi chân riêng và đƣợc tách trƣớc mạch dữ liệu đến mạch điều khiển, còn ở cổng USB thì tách sau IC giao tiếp để đến mạch điều khiển.
Dữ liệu từ PC : Là chuỗi nhị phân (0,1) thể hiện cấp độ xám của từng điểm ảnh trên bản cần in. Tín hiệu này đƣợc đƣa vào mạch xử lý dữ liệu để chuyển đổi thành điện áp tƣơng tự (analog) và cấp cho mạch quang. Tùy theo biên độ điện áp điều khiển mà diode laser của mạch quang sẽ phát xạ mạnh hay yếu. Khối quang: Đầu vào : Bao gồm 2 tín hiệu • Tín hiệu điều khiển motor lệch tia, đƣợc gửi đến từ mạch điều khiển.
• Điện áp điều khiển cƣờng độ phát xạ laser, đƣợc gửi đến từ khối data. Đầu ra : Là các tia laser đƣợc trải đều trên suốt chiều dài của trống, với mục đích làm suy giảm hoặc triệt tiêu tĩnh điện trên mặt trống trong quá trình tạo bản in. Khối sấy : Thực hiện 3 nhiệm vụ : 56 Tạo ra nhiệt độ cao (với máy HP5L/6L là 1820C, máy Canon LBP là 1830C) để nung chảy bột mực. Nhiệt độ cao này có thể đƣợc tạo ra bằng thanh điện trở hoặc bằng đèn (haloghen) Tạo ra lực ép để ép mực (đã đƣợc nung chảy) thấm vào xơ giấy để cố định điểm ảnh trên giấy.
Lực ép đƣợc tạo ra bằng các trục lăn đƣợc nén dƣới tác động của lò xo.Tạo ra lực kéo để kéo giấy ra khỏi máy in sau khi đã sấy_ép. Lực kéo đƣợc tạo ra nhờ hệ thống trục lăn trên/dƣới quay ngƣợc chiều nhau. Khối sấy nhận lệnh từ khối điều khiển để thi hành tác vụ. Ngƣợc lại, nó cũng gửi tín hiệu thông báo trạng thái nhiệt, trạng thái giấy cho mạch điều khiển để dừng máy khi có sự cố.
Tín hiệu phản hồi này đƣợc lấy ra từ các cảm biến (sensor) Khối cơ : Bao gồm tập hợp các bánh răng, trục lăn_ép thực hiện các hành trình sau : •Nạp giấy : kéo giấy từ khay vào trong máy. • Kéo giấy di chuyển đúng đƣờng đi theo thiết kế, đảm bảo cho giấy đƣợc tiếp xúc với trống. • Đẩy giấy (đã hoàn thành bản in) ra khỏi máy.Toàn bộ khối cơ đƣợc vận hành nhờ lực kéo từ 1 motor chính (capstan motor), motor đƣợc điều khiển bằng lệnh hành trình từ khối điều khiển. Hệ thống cơ cũng gửi tín hiệu phản hồi về khối điều khiển để thực hiện các hành vi thích hợp (ví dụ nhƣ lặp lại động tác nạp giấy, dừng in và thông báo cho PC khi hết giấy, dắt giấy …) Khối điều khiển : 57 Điều hành toàn bộ mọi hoạt động của máy.
Về mặt phƣơng thức chính là điều khiển tùy động (servo). Đầu vào : Gồm các tín hiệu • Lệnh thông báo tình trạng (từ PC sang) • Lệnh in, nhận dữ liệu in. • Tín hiệu phản hồi từ các khối. Đầu ra : Gồm các tín hiệu • Thông báo trạng thái (gửi sang PC) • Mở cổng, nhận và giải mã dữ liệu sang analog (gửi tới data) • Tạo cao áp (gửi sang nguồn)• Quay capstan motor (gửi sang cơ) • Mở nguồn cấp cho mạch sấy (gửi sang sấy) •Quay motor lệch tia (gửi sang quang) •Mở diode laser (gửi sang quang) • Sẵn sàng (ready – gửi sang tất cả các khối) 1.
Quá trình khởi động của máy in laser Kiểm tra : Bắt đầu từ việc bật công tắc nguồn hoặc cắm dây nguồn (vì một số máy in nhƣ HP4L/5L/6L không có công tắc,cắm dây nguồn là chạy ngay). Mạch điều khiển (dùng MCU) ra lệnh kiểm tra : Kiểm tra trạng thái cửa : Cửa (không bao gồm khay giấy vào/ra) của máy in là nơi mà ngƣời sử dụng (hoặc kỹ thuật viên) có thể tiếp xúc một cách sơ bộ để thực hiện các tác vụ sau: • Thay thế hộp mực. • Vệ sinh đƣờng tải, trục (thƣờng có lớp vỏ mút) nạp trống. • Kiểm tra xem có “dắt” giấy trên đƣờng tải không.
Các máy in laser thƣờng có từ 1 đến 2 cửa. Cửa trƣớc : • Tháo/lắp hộp mực, kiểm tra đƣờng tải. Cửa sau : 58 • Kiểm tra, kéo giấy bị “dắt” ở đầu ra lô sấy. Ngoài ra, cửa trƣớc còn có tác dụng che kín buồng tạo bản in.
Đảm bảo cho ánh sáng ngoài không “gây nhiễu” cho tia laser trong quá trình tạo bản in. Các cửa đều có “công tắc”, có thể là công tắc cơ khí hoặc quang điện. Khi cửa đƣợc đóng sẽ có tín hiệu báo về mạch điều khiển để tiếp tục các bƣớc sau. Nếu muốn mở cửa để theo dõi vận hành của máy, bạn phải tìm ra khe chứa công tắc cửa và tác động vào nó (dán băng dính ép vào hoặc dùng tô vít chọc vào).
Nếu tất cả các cửa đều đóng, công tắc tốt thì trạng thái cửa đƣợc nhận định là tốt. Mạch điều khiển sẽ kiểm tra tiếp trạng thái cơ Nếu có ít nhất một trong các cửa bị mở, công tắc hƣ thì trạng thái cửa sẽ đƣợc nhận định lỗi. Mạch điều khiển sẽ không cho sáng đèn báo lỗi. Kiểm tra trạng thái cơ : Việc kiểm tra này đảm bảo trạng thái của hệ cơ là thông suốt, nó bao gồm : • Kiểm tra khay giấy xem có mẩu_tờ giấy nào bị “dắt” vào bánh ép nạp giấy không.
• Kiểm tra đƣờng tải xem có mẩu_tờ giấy nào bị “dắt” trong đƣờng tải không. • Kiểm tra đầu ra xem có mẩu_tờ giấy nào bị “dắt” trong lô sấy không. Trạng thái cơ đƣợc kiểm soát thông qua các sensor sau : • Sensor đƣờng nạp giấy (thƣờng nằm ngay dƣới bụng của bánh ép nạp giấy. Đây thƣờng sử dụng sensor quang điện, nếu có dắt giấy trong đƣờng nạp thì sensor bị tỳ và báo về khối điều khiển.
• Sensor đƣờng tải giấy (thƣờng nằm giữa đƣờng tải, ở gần bụng của hộp mực). Cấu tạo và hoạt động giống nhƣ sensor đƣờng nạp. • Sensor đầu ra (nằm đằng sau trục ép của lô sấy). Cấu tạo và hoạt động giống nhƣ sensor đƣờng nạp.
Nếu tất cả các sensor đều tốt và không bị kẹt hoặc đè bởi “dắt” giấy thì trạngthái cơ đƣợc nhận định là tốt. Mạch điều khiển sẽ ra lệnh mở motor capstan làm quay toàn bộ hệ thống cơ (ta có thể nghe thấy tiếng chuyển động của các bánh răng). 59 Nếu có ít nhất 1 trong các sensor bị đè, kẹt thì trạng thái cơ sẽ đƣợc nhận định lỗi. Mạch điều khiển sẽ không mở motor capstan và cho sáng đèn báo lỗi.
Lƣu ý : Đèn báo lỗi ở mỗi loại máy là khác nhau, có máy nhiều đèn, có máy 1 đèn. Bạn có thể tham khảo nội dung lỗi theo chỉ báo đèn ở website các hãng hoặc trong user guide đi kèm máy. Kiểm tra trạng thái sấy : Mục đích là để kiểm soát xem nhiệt độ lô sấy có đủ không. Việc kiểm tra đƣợc thực hiện qua một cảm biến nhiệt.
Cảm biến này có thể đƣợc gắn tỳ vào trục ép của lô sấy (nếu máy dùng đèn phát nhiệt, máy photocopy gần nhƣ 100% dùng đèn phát nhiệt), cũng có khi đƣợc dán ngay trên thân của thanh điện trở phát nhiệt (nếu máy dùng điện trở phát nhiệt), nằm trong ruột của áo sấy (bạn nào đã từng tháo máy sẽ nhìn thấy áo sấy màu nâu_đen mỏng, hình dạng giống nhƣ tờ giấy đem cuộn thành cái ống). Nếu bộ phận phát nhiệt, cảm biến nhiệt tốt (nóng thì R cảm biến giảm, nguội thì R cảm biến tăng) thì điện trở cảm biến (nối về mạch điều khiển) nhỏ.