MỞ ĐẦU Mã bài: MĐ 21-01 ❖ Giới thiệu Môn quản trị mạng linux được học sau các môn chung và các môn cơ sở nghề Chương trình môn học gồm 90 tiết (lý thuyết 32 tiết, 53 thực hành, 5 kiểm tra Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi học sinh học xong các môn học chung, trước các môn học, mô đun đào tạo cơ sở nghề. Tính chất • Là mô đun chuyên ngành đào tạo bắt buộc; • Là một trong các mô đun liên quan đến thi tốt nghiệp. Sau khi học xong môn này học sinh đạt được các kết quả sau: Về kiến thức • Trình bày được các khái niệm cơ bản, cấu trúc, chức năng các thành phần trong hệ điều hành linux; • Giải thích được các khái niệm cơ bản của hệ điều hành linux; • Mô tả được cấu trúc, chức năng của các thành phần trong hệ điều hành linux. Về kỹ năng • Cài đặt và sử dụng được hệ điều hành linux; • Thực thi được các thao tác tập tin, thư mục, quản lý người dùng; • Cài đặt và cấu hình được các dịch vụ mạng; • Tổ chức được hệ thống cho phép người sử dụng làm việc từ xa.
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm • Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập; • Rèn luyện ý thức kỷ luật trong học tập, tinh thần hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau; Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 6 Giáo trình Quản trị mạng Linux BÀI 02: GIỚI THIỆU HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX Mã bài: MĐ 21-02 ❖ Giới thiệu Bài này trình bày các kiến thức tổng quan về hệ điều hành linux , lịch sử phát triển linux và hệ thống tập tin và thư mục trong linux. ❖ Mục tiêu của bài - Trình bày được lịch sử phát triển và kiến trúc của linux; - So sánh được những ưu điểm của hệ điều hành linux so với các hệ điều hành khác; - Trình bày được các khái niệm cơ bản về hệ thống tập tin; - Mô tả được các loại tập tin được hỗ trợ trên linux. ❖ Nội dung bài 1. Lịch sử phát triển của Linux Linux là một HDH dạng UNIX (Unix-like Operating System) chạy trên máy PC với bộ điều khiển trung tâm (CPU) Intel 80386 trở lên, hay các bộ vi xử lý trung tâm tương thích AMD, Cyrix.
Linux ngày nay còn có thể chạy trên các máy Macintosh hoặc SUN Sparc. Linux thỏa mãn chuẩn POSIX. Linux được viết lại toàn bộ từ con số không, tức là không sử dụng một dòng lệnh nào của Unix để tránh vấn đề bản quyền của Unix. Tuy nhiên hoạt động của Linux hoàn toàn dựa trên nguyên tắc của hệ điều hành Unix.
Năm 1991 Linus Torvalds, sinh viên của đại học tổng hợp Helsinki, Phần lan, bắt đầu xem xét Minix, một phiên bản của Unix làm ra với mục đích nghiên cứu cách tạo ra một hệ điều hành Unix chạy trên máy PC với bộ vi xử lý Intel 80386. Ngày 25/8/1991, Linus cho ra version 0.01 Ngày 1/1992, Linus cho ra version 0.12 với shell và C compiler. Linus đặt tên HDH của mình là Linux. Năm 1994, phiên bản chính thức 1.0 được phát hành.
Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 7 Giáo trình Quản trị mạng Linux Cuối 2013, phiên bản mới nhất của Linux kernel là 3.10, có khả năng điều khiển các máy đa bộ vi xử lý (hiện tại Linux hỗ trợ máy tính có tối đa 16 CPUs và các máy tính có xử lý đa lõi) và rất nhiều các tính năng khác Các phiên bản thông dụng - Ubuntu Desktop Hình 1.1 Hệ điều hành Ubuntu Phiên bản hỗ trợ lâu dài (LTS) mới nhất của hệ điều hành Ubuntu đã chính thức ra mắt hôm 26/4/2012.04 LTS với tên mã Precise Pangolin sẽ được hỗ trợ đến năm 2017. Chữ P trong tên mã của Ubuntu 12.04 còn có nghĩa là Performance (hiệu năng).04 có tốc độ nhanh nhất từ trước đến nay. Ngoài ra, Unity 5 mang lại trải nghiệm khác hẳn, các tính năng đều được hoàn thiện tỉ mỉ trong bản chính thức này. Có vài sự thay đổi, chẳng hạn như Rhythmbox bị Banshee thay thế nay đã quay trở lại.
Người dùng được trang bị các phiên bản mới nhất của LibreOffice, trình duyệt Firefox, trình thư điện tử Thunderbird. VLC phiên bản 2.0 vừa ra mắt gần đây cũng được tích hợp trong Ubuntu 12. Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 8 Giáo trình Quản trị mạng Linux - CentOS 6.2 Hệ điều hành Centos Hệ điều hành CentOS là một trong số những hệ điều hành máy chủ được sử dụng trong hầu hết các doanh nghiệp hiện nay. CentOS viết tắt từ cụm từ (Community Enterprise Operating System) là một hệ điều hành mã nguồn mở được phát triển dựa trên nhân của Red Hat Enterprise Linux, có thể tương thích hoàn toàn với các phần mềm chạy trên Red Hat.
Các tính năng của CentOS không thua gì phiên bản Red Hat Enterprise nhưng lại hoàn toàn miễn phí, đó là lý do các nhà cung cấp Hosting, các quản trị mạng đều hay sử dụng CentOS là hệ điều hành chính để cung cấp cho khách hàng, bởi các tính năng ổn định và mạnh mẽ của CentOS mang lại. Khi sử dụng CentOS để quản trị mạng các nên chọn phiên bản 5.5 trở lên bởi vì tính tương thích cao, dễ cấu hình, hỗ trợ cài đặt online tốt. Tác quyền và bản quyền Linux Linux không phải là phần mềm công cộng, bởi vì các thành tố của nó đã được nhiều người khác đăng ký tác quyền. Linus Torvalds giữ tác quyền về Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 9 Giáo trình Quản trị mạng Linux kernel Linux.
Công ty RedHat là chủ của phiên bản RedHat Linux, và Patrick Voldkerding giữ tác quyền bản Slackware Linux v. Nhưng nhiều tiện ích Linux lại có giấy phép công cộng GPL (GNU General Public License). Torvalds cùng nhiều người đóng góp cho Linux đã đặt công trình của mình dưới sự bảo vệ của GPL. có thể xem toàn văn GPL trên Internet hoặc trong tệp mang tên "copying" của mọi bản phát hành Linux.
Bản quyền ấy đôi khi được gọi là Copyleft để đối lập chữ Copyright. GPL áp dụng cho phần mềm thuộc phong trào GNU (GNU's Not UNIX) và FSF (Free Software Foundation), cho phép tạo ra phần mềm tự do cho tất cả mọi người. Tự do hiểu là mỗi người đều có quyền sử dụng phần mềm GPL và tùy thích chỉnh sửa nó theo nhu cầu riêng của mình nhưng phải nhớ rằng không được giữ riêng bản chỉnh sửa ấy mà phải phổ biến rộng rãi để cho người khác cùng sử dụng và tiếp tục thay đổi theo ý họ. GPL cho phép tác giả chương trình được giữ tác quyền pháp lý; song tác giả phải để cho người khác thao tác, thay đổi, và thậm chí bán chương trình mới được viết lại.
Tuy nhiên một khi đã bán đi rồi thì người bán không được cấm người mua thay đổi chương trình đó và phải cung cấp mã nguồn. Đó là lý do tại sao Linux đến với cùng toàn bộ mã nguồn đầy đủ và mở. - Các bản phát hành của linux Linux được phát hành bởi nhiều tổ chức khác nhau, mỗi tổ chức như thể đều có một chương trình kèm theo nhóm tập tin nòng cốt của Linux. Mỗi bản phát hành Linux đều dựa trên một phiên bản chính nào đó.
Ví dụ như Red Hat 9.2 dựa vào kernel 2. Với Red Hat, các Kernel Linux được chứa trong hệ thống Red Hat Package Management và được cài đặt như là một phần của hệ thống này. Open Linux của Caldera cũng như thế vì căn cứ trên bản phát hành Red Hat. Bản phát hành HOWTO cũng cung cấp một danh sách chi tiết của các bản Linux.
Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 10 Giáo trình Quản trị mạng Linux - Linux Mint Hình 1.3 Hệ điều hành Mint Linux Mint 14 phát hành vào tháng mười hai, tên mã là 'Nadia' được đóng gói với một loạt các cải tiến từ các phiên bản trước đây. Rất nhiều phần mềm hữu ích được cài đặt sẵn, bao gồm phần mềm hỗ trợ các trình điều khiển thiết bị khác nhau. Linux Mint khá than thiện với người dùng, hiệu quả sử dụng cao, trong khi tại cùng một thời điểm đó, nó trở thành sự yêu thích của các chuyên viên máy tính Linux có đầy kinh nghiệm. Mint đã được tùy chỉnh màn hình desktop và các menu, và nó có giao diện web.4 Hệ điều hành Mageia Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 11 Giáo trình Quản trị mạng Linux Hệ điều hành Linux này đã chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ kể từ năm ngoái.
Nó là một phần của Mandriva, khá là phổ biến. Nó có hầu hết các tính năng phong phú của Linux với khả năng cơ bản, nhưng chưa mạnh. Nó có thể chạy được trên bất kỳ máy tính nào và thường được cấu hình cho các máy chủ. Những người sáng lập và phát triển hệ điều hànhMageia luôn mong muốn cung cấp miễn phí cho nhu cầu của tất cả người sử dụng.5 Hệ điều hành Fedora Phiên bản mới nhất: Fedora 19 Fedora là một trong những hệ điều hành Linux với lượng người dùng khổng lồ và có nhiều diễn đàn hỗ trợ.
Tính năng linh hoạt làm cho nó trở thành một trong những sự lựa chọn tốt nhất. Fedora thích hợp cho các doanh nghiệp.6 Hệ điều hành OpenSure Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 12 Giáo trình Quản trị mạng Linux Phiên bản mới nhất: openSUSE 12.3 openSUSE là cộng đồng mã nguồn mở được tài trợ bởi Novell. Nhóm openSUSE có hai mục tiêu: làm cho openSUSE Linux dễ dàng sử dụng cho bất cứ người sử dụng nào và đơn giản hóa việc phát triển cũng như đóng gói mã nguồn của openSUSE Linux để làm cho nó thân thiện với lập trình viên. Bản phân phối Linux này có số lượng các phần mềm và các công cụ phong phú để có thể dễ dàng sử dụng như: SpiderOak lưu trữ đám mây, Mozilla Firefox để duyệt web và mã nguồn mở email client Thunderbird.7 Hệ điều hành Debian Phiên bản mới nhất: Debian 10 Hệ điều hành Debian được xây dựng với cam kết hướng tới một tầm nhìn hệ thống điều hành miễn phí và mã nguồn mở.
Debian là nhân của Linux và đi kèm với hơn 20.000 gói phần mềm ứng dụng được cài đặt sẵn chỉ việc tải xuống, tất cả đều miễn phí. có thể thực hiện các công việc như chỉnh sửa tài liệu, chơi trò chơi, viết mã và nhiều hơn nữa với các công cụ được cung cấp hoàn toàn miễn phí. Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 13 Giáo trình Quản trị mạng Linux 2.