Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị kinh doanh nhà hàng do Lê Thị Ngọc Thủy làm chủ biên, được ban hành chính thức theo Quyết định số 630/QĐ-CĐN ngày 05 tháng 4 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề An Giang. Tài liệu được biên soạn phục vụ công tác đào tạo chuyên ngành cho nghề Quản trị nhà hàng ở trình độ Cao đẳng, với mã môn học quy chuẩn là MH 17. Trong khung chương trình đào tạo, đây là môn học chuyên ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành các môn học nền tảng như Quản trị doanh nghiệp và Marketing du lịch.

Chương trình môn học có tổng thời lượng thực hiện là 90 giờ, được phân bổ chi tiết thành 47 giờ lý thuyết, 39 giờ thực hành và 4 giờ kiểm tra đánh giá. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình tập trung vào ba chuẩn đầu ra chính:

  • Về kiến thức: Trang bị phương pháp luận khoa học về quản trị và điều hành toàn diện hoạt động của nhà hàng; phương pháp tổ chức, phân công, giám sát các bộ phận nghiệp vụ (Bếp, Bàn, Bar, Lễ tân, Thu ngân, An ninh, Vệ sinh); vận dụng các chiến lược kinh doanh và giải quyết các bài toán về nhân sự, dịch vụ và tài chính.
  • Về kỹ năng: Cung cấp năng lực ứng dụng thực tế trong việc lập thực đơn, dự trù cung ứng nguyên liệu, tính toán định mức lao động, định giá bán và đánh giá hiệu quả kinh doanh.
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện ý thức kỷ luật, đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực phục vụ trong lĩnh vực dịch vụ ẩm thực (F&B).

Giáo trình được cấu trúc thành 8 chương tiếp cận tuần tự theo logic quản trị: từ tổng quan lịch sử, cơ cấu tổ chức, công cụ quản trị (thông tin, quyết định, kế hoạch hóa), đến các nghiệp vụ quản trị nguồn lực (nhân sự, sản xuất - cung ứng, chất lượng, tài chính) và đo lường hiệu quả hoạt động.


Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình gồm 8 chương bao quát toàn bộ quy trình quản trị kinh doanh nhà hàng:

  • Chương 1: Tổng quan về quản trị kinh doanh nhà hàng: Trình bày lịch sử hình thành hoạt động nhà hàng (từ nhà hàng Le Champ d’Oiseau của A. Boulanger năm 1765 tại Paris, Jullien’s Restarator năm 1794 tại Boston, đến sự ra đời của McDonald's năm 1948); các khái niệm nhà hàng theo Từ điển Oxford, Wikipedia, Aman Dubey và Thông tư số 18/1999/TT-BTM của Bộ Thương mại; phân loại nhà hàng theo nhu cầu, mức độ chuyên môn hóa và đối tượng khách; cấu trúc tổ chức bộ máy và bản mô tả công việc cho chức danh Giám đốc nhà hàng, Trưởng ca.
  • Chương 2: Thông tin và quyết định trong quản trị kinh doanh nhà hàng: Làm rõ khái niệm, đặc trưng của thông tin quản trị; 4 phương pháp thu thập dữ liệu (quan sát, thực nghiệm, thăm dò dư luận bằng bảng câu hỏi, thu thập tại hiện trường); các phương pháp xử lý thông tin và 8 yêu cầu đối với quyết định quản trị (tính khách quan, định hướng, hệ thống, tối ưu, dễ hiểu/cô đọng, pháp lý, cụ thể thời gian, kịp thời).
  • Chương 3: Kế hoạch hóa trong hoạt động kinh doanh nhà hàng: Phân loại kế hoạch (theo thời gian, mức độ hoạt động: chiến lược/chiến thuật/tác nghiệp, phạm vi); quy trình 6 bước lập kế hoạch chiến lược; phân tích môi trường vi mô theo mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter; phân tích môi trường vĩ mô (nhân khẩu học, kinh tế, tự nhiên, công nghệ, chính trị - pháp luật, văn hóa) và thiết lập ma trận SWOT (chiến lược SO, ST, WO, WT).
  • Chương 4: Quản trị nhân lực trong nhà hàng: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng; quy trình 4 bước hoạch định nhu cầu nhân sự; kỹ thuật phân tích công việc; 4 bước tuyển chọn nhân lực; phương pháp tính tổng số nhân lực cần thiết theo ca kíp; và các hình thức đào tạo (đào tạo trong công việc qua 4 bước giới thiệu và đào tạo ngoài công việc).
  • Chương 5: Quản trị quá trình sản xuất và phục vụ trong nhà hàng: Quy trình xây dựng thực đơn; quản trị cung ứng nguyên vật liệu theo mùa vụ; 5 tiêu chí phân loại dự trữ hàng hóa; trích dẫn chuyên môn từ tài liệu của Nguyễn Xuân Ra (2006); các thông số lập kế hoạch luân chuyển hàng hóa.
  • Chương 6, 7 & 8: Quản trị chất lượng dịch vụ, Tài chính và Hiệu quả kinh doanh: Khái niệm và nguyên tắc quản trị chất lượng dịch vụ F&B; quản trị vốn cố định, vốn lưu động, chi phí, giá thành, giá bán, doanh thu, lợi nhuận; các nhân tố ảnh hưởng bên trong - bên ngoài và biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

  • Lý thuyết quản trị F&B: Phân loại sản phẩm nhà hàng thành hai nhóm: sản phẩm tự chế (chế biến tại chỗ) và hàng hóa chuyển bán (rượu bia, nước khoáng, quà lưu niệm); xác lập đặc thù thời gian phục vụ (từ 6h-24h hoặc 24/24h) và tính chất lao động thủ công tay nghề cao.
  • Khung phân tích chiến lược: Ứng dụng lý thuyết cạnh tranh của Michael Porter (đối thủ hiện tại, đối thủ tiềm năng, nhà cung ứng, khách hàng, sản phẩm thay thế) kết hợp ma trận SWOT nhằm nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong môi trường kinh doanh dịch vụ ăn uống.
  • Nguyên lý quản trị chuỗi cung ứng và kho hàng: Xác lập 5 tiêu chí phân loại dự trữ nguyên liệu (theo tính chất lý hóa, vị trí, thời điểm, mức độ, công dụng) nhằm cân bằng giữa chi phí lưu kho và tính liên tục của quá trình chế biến thực phẩm tươi sống.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng chuyên môn kỹ thuật (Technical skills): Thiết kế thực đơn và danh mục đồ uống; lập kế hoạch thu mua nguyên liệu theo biến động giá; tính toán định mức nguyên vật liệu tiêu hao trên một suất ăn; lập bảng mô tả công việc cho từng chức danh.
  • Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Khảo sát thị trường bằng phương pháp thực nghiệm và bảng câu hỏi; phân tích dữ liệu chi phí, doanh thu, lợi nhuận; đánh giá môi trường vĩ mô và vi mô để lựa chọn phương án kinh doanh.
  • Năng lực vận hành thực tế (Practical competencies): Bố trí và điều phối nhân sự theo ca làm việc; tổ chức quy trình giao nhận ca; giám sát quy chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm và kiểm soát hao hụt hàng hóa trong kho.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo định hướng kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết quản trị và thực hành kỹ năng nghề nghiệp. Cấu trúc thời lượng 90 giờ phân chia rõ ràng: 47 giờ giảng dạy lý thuyết (52,2%), 39 giờ thực hành bài tập và mô phỏng tình huống (43,3%), cùng 4 giờ kiểm tra định kỳ (4,5%).

  • Phương pháp sư phạm (Pedagogical approach): Giảng viên truyền đạt các nguyên lý quản trị thông qua bài giảng hệ thống, kết hợp phân tích các tình huống điều hành thực tế tại nhà hàng. Sinh viên tham gia thảo luận nhóm, thực hiện bài tập đóng vai mô phỏng các vị trí quản trị (Giám đốc nhà hàng, Trưởng ca, Giám sát) để rèn luyện kỹ năng ra quyết định.
  • Hệ thống bài tập và thực hành (Practical exercises & Case studies): Cuối mỗi chương đều có hệ thống câu hỏi ôn tập và bài tập ứng dụng. Nội dung thực hành bao gồm:
    • Vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý nhà hàng quy mô vừa và nhỏ.
    • Phân tích 5 áp lực cạnh tranh cho một mô hình nhà hàng cụ thể.
    • Thực hiện bài toán 4 bước tính tổng số lượng nhân viên cần tuyển dụng cho bộ phận F&B dựa trên định mức ca sáng, ca chiều, ca thay phiên, ca đêm và chế độ ngày nghỉ có lương theo quy định pháp luật lao động.
    • Lập kế hoạch luân chuyển hàng hóa dựa trên các chỉ số: doanh số năm trước, định mức tiêu hao nguyên liệu cho 1 suất ăn, dung lượng bảo quản kho và công suất sử dụng chỗ ngồi.
  • Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Đánh giá kết quả học tập thông qua 4 giờ kiểm tra chính thức kết hợp đánh giá quá trình trong các giờ thực hành (khả năng xử lý tình huống, tính toán định mức, lập kế hoạch).
  • Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Sinh viên sử dụng hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương để củng cố lý thuyết, chủ động tra cứu các văn bản pháp lý chuyên ngành và làm bài tập tính toán định mức trước khi lên lớp.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Tính chuẩn hóa học thuật và pháp lý: Giáo trình được biên soạn dựa trên các quy chuẩn đào tạo nghề quốc gia, ban hành theo Quyết định số 630/QĐ-CĐN ngày 05/04/2022 của Trường Cao đẳng nghề An Giang, viện dẫn Thông tư số 18/1999/TT-BTM của Bộ Thương mại về tiêu chuẩn cơ sở kinh doanh ăn uống.
  • Cập nhật xu hướng ẩm thực và tiêu dùng đương đại: Chương 1 đưa vào nội dung phân tích các xu hướng tiêu dùng hiện đại, bao gồm:
    • Mối quan tâm về sức khỏe, dinh dưỡng và kiểm soát tình trạng béo phì.
    • Xu hướng bữa ăn cân bằng dinh dưỡng, ăn chay, tăng cường tiêu thụ hải sản, rau quả, dầu ô-liu, giảm đường, ít chất béo, không bột ngọt.
    • Xu hướng sử dụng thực phẩm sạch, thực phẩm hữu cơ (Organic).
    • Tích hợp các hình thức dịch vụ mới như bán mang về (take-out) và dịch vụ giao hàng tận nơi (food delivery services).
  • Công cụ quản trị mang tính ứng dụng cao: Giáo trình cung cấp trực tiếp các biểu mẫu và quy trình làm việc chuẩn mực:
    • Bản mô tả công việc cụ thể cho chức danh Giám đốc nhà hàng thuộc bộ phận F&B Division và Trưởng ca (Captain).
    • Quy trình 4 bước đào tạo tại chỗ bằng hình thức giới thiệu công việc (chuẩn bị, giới thiệu, thử nghiệm, đưa vào thực tế).
    • Khung 8 tiêu chí kiểm tra của quản trị viên trước giờ mở cửa (vệ sinh phòng ăn, trang phục nhân viên, máy móc thiết bị, thực đơn món ăn/thức uống, bài trí bàn ăn).
  • Gắn kết thực tiễn ngành (Industry connections): Xác định rõ vị trí của nhà hàng trong chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch (vận chuyển, lưu trú, ăn uống, tham quan) và phân tích các đóng góp kinh tế - xã hội như tái phân phối thu nhập, xuất khẩu tại chỗ và giải quyết việc làm.

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề chuyên ngành Quản trị nhà hàng. Phù hợp cho sinh viên trong giai đoạn học kiến thức chuyên ngành (năm thứ 2 hoặc năm thứ 3).
  • Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu tốt nội dung giáo trình, người học cần có kiến thức nền tảng từ các môn học đã hoàn thành trước đó gồm Quản trị doanh nghiệpMarketing du lịch. Các kiến thức cơ bản về kinh tế học, nguyên lý kế toán và vệ sinh an toàn thực phẩm là điều kiện hỗ trợ thuận lợi.
  • Giảng viên và cơ sở đào tạo: Giảng viên sử dụng giáo trình làm tài liệu giảng dạy chuẩn cho học phần Quản trị kinh doanh nhà hàng (MH 17), làm căn cứ xây dựng đề cương chi tiết, bài giảng lý thuyết, kế hoạch thực hành 39 giờ và ngân hàng câu hỏi kiểm tra.
  • Cán bộ quản lý và người tự học: Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên môn cho các giám sát viên, trưởng ca, quản lý nhà hàng hoặc các chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống quy mô vừa và nhỏ cần chuẩn hóa quy trình phân ca, kiểm soát chi phí kho và thiết lập bộ máy nhân sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề ngành Quản trị nhà hàng, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên và nhân sự quản lý cấp cơ sở tại các nhà hàng, khách sạn.

2. Cần hoàn thành những môn học nào trước khi học giáo trình này?
Sinh viên cần học xong hai môn học tiên quyết trong chương trình đào tạo là Quản trị doanh nghiệpMarketing du lịch để nắm vững các nguyên lý quản lý tổ chức và phân tích thị trường.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết quản trị chung là gì?
Giáo trình đi sâu vào nghiệp vụ đặc thù của ngành ẩm thực: phân biệt sản phẩm tự chế và hàng chuyển bán, cung cấp bản mô tả công việc chức danh F&B, công thức tính định mức nhân sự ca kíp, và phương pháp phân loại 5 dạng kho dự trữ thực phẩm.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình hiệu quả?
Người học cần kết hợp đọc lý thuyết từng chương với việc trả lời đầy đủ hệ thống câu hỏi ôn tập, tự giải các bài tập tính toán định mức nhân sự, lập kế hoạch luân chuyển hàng hóa và đối chiếu với quy trình vận hành thực tế tại các cơ sở kinh doanh F&B.

5. Giáo trình có sử dụng các tài liệu tham khảo và căn cứ pháp lý nào?
Tài liệu trích dẫn và sử dụng các nguồn tài liệu chuyên khảo như sách Quản lý Nhà hàng – Bar của Nguyễn Xuân Ra (NXB Phụ Nữ, Hà Nội, 2006), Thông tư số 18/1999/TT-BTM của Bộ Thương mại, các định nghĩa quốc tế và mô hình quản trị của Michael Porter.


Kết luận

Giáo trình Quản trị kinh doanh nhà hàng (MH 17) của Trường Cao đẳng nghề An Giang là tài liệu học tập chuẩn hóa, cung cấp hệ thống lý thuyết quản trị kết hợp hướng dẫn nghiệp vụ vận hành thực tế trong ngành F&B. Tài liệu định hình tiến trình học tập logic qua 8 chương: từ nắm vững bối cảnh lịch sử, cơ cấu tổ chức bộ máy, hoạch định chiến lược (Chương 1-3), đến thực thi các nghiệp vụ cốt lõi về nhân sự, cung ứng, sản xuất - phục vụ (Chương 4-5), và kiểm soát chất lượng, tài chính, hiệu quả kinh doanh (Chương 6-8). Trong quá trình học tập và nghiên cứu, người học nên kết hợp đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành và các tài liệu chuyên ngành liên quan về tiêu chuẩn dịch vụ nhà hàng - khách sạn.