UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: QUẢN TRỊ CHIẾN LƢỢC NGÀNH, NGHỀ: KINH DOANH THƢƠNG MẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, 2018 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Những tiến bộ khoa học kỹ thuật mang tính đột phá, toàn cầu hóa, đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng cuộc sống, cạnh tranh khốc liệt… Tất cả đang đặt các doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ, các nhà quản trị, vào trong một môi trường hết sức năng động. Trong môi trường ấy, người ta vẫn luôn tự hỏi, tại sao các doanh nghiệp này thành công còn các doanh nghiệp khác lại thất bại? Làm cách nào để tăng cơ hội thành công? Phải làm gì để duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững? Đó chỉ là một vài trong số vô vàn các câu hỏi phức tạp mà các nhà quản trị ngày nay phải tìm cách trả lời.
Không có chiến lược, các tổ chức giống như một con thuyền không người lái và đi lòng vòng. Nó giống như một con tàu không có hải trình cố định, và không có nơi nào để tới. Trên thế giới, có rất nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các start-up, không quan tâm đầy đủ đến công tác quản trị chiến lược mà vẫn hoạt động bình thường. Nhưng thực tế cũng chỉ ra rằng tại những doanh nghiệp phát triển năng động và hiệu quả, nhất là đối với những công ty có quá trình vươn lên tầm vóc kinh doanh toàn cầu nhanh chóng, như Microsoft hay Apple chẳng hạn, thì công tác quản trị chiến lược toàn diện rất được coi trọng ngay từ khi khởi nghiệp.
Vậy điểm khác biệt giữa doanh nghiệp có và không có áp dụng công cụ quản trị chiến lược là gì? và lợi ích mà công tác quản trị chiến lược mang lại cho doanh nghiệp bao gồm những gì? Hay có thể nói ngắn gọn hơn: vai trò và lợi ích của quản trị chiến lược như thế nào? Quản trị chiến lược là một lĩnh vực nghiên cứu còn mới mẻ. Quản trị chiến lược đang đối phó với hầu hết các vấn đề cơ bản mà hoạt động kinh doanh đang phải đối mặt. Quản trị chiến lược đã và đang trở nên hết sức quan trọng cho sự sống còn của các doanh nghiệp, khi mà môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp. Bất kỳ ai, dù là nhà quản trị hay muốn trở thành một nhà quản trị đều cần thiết phải hiểu biết thấu đáo về quản trị chiến lược.
Vai trò của chiến lược và quản trị chiến lược ngày càng có ý nghĩa quyết định sự thành công của hầu hết các doanh nghiệp hiện nay. Quản trị chiến lược giúp cho các nhà quản trị kinh doanh có một tư duy và phương pháp luận chuyên nghiệp trong việc hoạch định và quyết định kinh doanh đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. i Trên thế giới và thực tiễn kinh doanh ở Việt Nam, những đổi mới và các trường phái trong quản trị chiến lược ngày càng phong phú và đa dạng. Quản trị chiến lược được xác định là nội dung quan trọng và là mô đun bắt buộc trong chương trình đào tạo quản trị kinh doanh của Trường.
Với mục đích cung cấp những kiến thức cơ bản về quản trị chiến lược theo nhiều cách tiếp cận khác nhau, đáp ứng được yêu cầu của sinh viên trong học tập, nghiên cứu và quản lý thực tiễn ở các doanh nghiệp. Trong giáo trình ngoài phần lý thuyết, tác giả đưa vào các ví dụ và bài tập thảo luận mang tính thực tế để giúp sinh viên vận dụng lý thuyết vào thực tiễn một cách cụ thể. Nội dung “Giáo trình quản trị chiến lược” gồm 6 bài, như sau: Bài 1: Tổng quan về quản trị chiến lược Bài 2: Phân tích môi trường bên ngoài doanh nghiệp Bài 3: Phân tích môi trường bên trong doanh nghiệp Bài 4: Các loại chiến lược của doanh nghiệp Bài 5: Phân tích và lựa chọn chiến lược Bài 6: Thực thi và đánh giá chiến lược Tác giả đã có rất nhiều cố gắng nghiên cứu, tham khảo, chắt lọc những kiến thức cơ bản bổ ích, tuy nhiên có thể còn nhiều thiếu sót, rất mong và cám ơn sự đóng góp chân thành của bạn đọc, để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Đồng Tháp, ngày tháng năm 2018 Chủ biên Th.s Nguyễn Thị Kim Hương ii MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.
i BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƢỢC VÀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƢỢC. Chiến lƣợc và chiến lƣợc kinh doanh. Khái niệm chiến lƣợc. Vai trò chiến lƣợc.
Mục đích và vai trò của chiến lƣợc. Khái niệm quản trị chiến lƣợc. Các giai đoạn quản trị chiến lƣợc. Quản trị chiến lƣợc.
Tuyên bố sứ mạng. Giá trị cốt lõi. Các cấp chiến lƣợc trong doanh nghiệp. 16 BÀI 2:SỰ HÌNH THÀNH CHIẾN LƢỢC KINH DOANH.
Nhận dạng cấu trúc môi trƣờng bên ngoài doanh nghiệp. Khái niệm môi trường bên ngoài. Mô hình cấu trúc môi trường bên ngoài doanh nghiệp. Phân tích môi trƣờng vĩ mô.
Phân tích môi trường vĩ mô. Phân tích môi trƣờng ngành. Khái niệm ngành kinh doanh. Mô hình phân tích cạnh tranh trong ngành.
33 BÀI 3:NHỮNG CHIẾN LƢỢC CHỦ YẾU Ở CẤP DOANH NGHIỆP. Bản chất và cách tiếp cận phân tích môi trƣờng bên trong doanh nghiệp. Phân tích các nguồn lực và năng lực của doanh nghiệp. Khái niệm và phân loại nguồn lực.
Khái niệm và nhận dạng các năng lực. Năng lực cốt lõi của doanh nghiệp. Lợi thế cạnh tranh. Phân tích chuỗi giá trị của doanh nghiệp.
Khái niệm, vai trò của chuỗi giá trị. Phân tích các hoạt động trong chuỗi giá trị. 54 BÀI 4: THIẾT LẬP CHIẾN LƢỢC KINH DOANH. Chiến lƣợc cấp doanh nghiệp.
Vai trò, bản chất và định hướng. Các loại chiến lược. Chiến lƣợc cấp lĩnh vực/ đơn vị kinh doanh. Phân đoạn chiến lược.
Chiến lược cạnh tranh cơ bản. Các chiến lƣợc cạnh tranh cơ bản của M. Các chiến lược kinh doanh căn cứ vào vị thế cạnh tranh. Chiến lƣợc cấp chức năng.
Quan niệm và vai trò. Các chiến lược chức năng. 99 BÀI 5: NHỮNG KỸ THUẬT PHÂN TÍCH CHIẾN LƢỢC. Bản chất, vai trò.
Quy trình phân tích và lựa chọn chiến lược. Các mô hình phân tích chiến lƣợc. Ma trận SWOT. Ma trận BCG.
Ma trận SPACE. Ma trận Mc Kinsey. Mô hình lựa chọn chiến lƣợc – ma trận QSPM. 119 BÀI 6: TRIỂN KHAI VÀ KIỂM TRA CHIẾN LƢỢC.
Thực thi chiến lƣợc. Bản chất và ý nghĩa. Nội dung thực thi chiến lược. Kiểm soát và đánh giá chiến lƣợc.
Quy trình. Điều chỉnh chiến lƣợc. 136 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 140 iii GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên Mô đun: QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC Mã Mô đun: CKT408 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Quản trị chiến lược thuộc nhóm các mô đun chuyên môn ngành bắt buộc được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong học kỳ III.
- Tính chất: Mô đun chuyên ngành bắt buộc cho sinh viên học ngành cao đẳng quản trị kinh doanh. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Quản trị chiến lược sẽ giúp sinh viên hiểu và vận dụng được các kiến thức và kỹ năng giải quyết các tình huống trong hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp, giúp hoàn thiện kiến thức chuyên ngành quản trị kinh doanh. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: Trình bày những nội dung cơ bản và có hệ thống về Quản trị chiến lược, phân định rõ nội dung của chiến lược và quản trị chiến lược; Chỉ ra quy trình và các cách tiếp cận về quản trị chiến lược; Tiến hành các bước cần thiết để thiết lập các chiến lược của tổ chức, doanh nghiệp; Nhận biết các thuật ngữ cơ bản của quản trị chiến lược; Phân tích, đánh giá và đưa ra những giải pháp cho các vấn đề chiến lược trong doanh nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Giải thích ý nghĩa, vai trò và ứng dụng được tầm nhìn, sứ mạng và mục tiêu doanh nghiệp; Phân tích về môi trường kinh doanh, phân tích nội bộ doanh nghiệp, lợi thế cạnh tranh để từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh tối ưu cho doanh nghiệp; Vận dụng tổ chức triển khai thực hiện chiến lược nhằm đạt hiệu quả cao trong quản trị; Thực hiện kiểm tra trong quản trị, những nội dung cần được kiểm tra và các hoạt động điều chỉnh sau kiểm tra; iv Khám phá năng lực bản thân để sẵn sàng cho việc trở thành nhà quản trị chiến lược thành công trong tương lai; Hoạch định, tổ chức thực hiện và kiểm tra chiến lược trong tổ chức, doanh nghiệp.
- Về kỹ năng: Nhận dạng và phát hiện vấn đề trong sản xuất, kinh doanh; Thực hiện đánh giá, phân tích, tổng hợp và đưa ra giải pháp; Tổ chức thực thi, đánh giá các phương án, dự án, chính sách trong kinh doanh; Sắp xếp và xác định các yếu tố trọng tâm trong giải quyết vấn đề; Xây dựng, phân tích ma trận và chọn giải pháp hợp lý trong quản trị; Tìm kiếm, cập nhật thông tin thị trường và nắm bắt cơ hội kinh doanh; Quản lý các nguồn lực và thời gian; Chủ động tổ chức hoạt động nhóm đạt được mục tiêu. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Phát huy tính tích cực tự học, hình thành tư duy vận dụng sáng tạo các kiến thức đã học; Nhận thức được vai trò và trách nhiệm của nhà quản trị trước cộng đồng; Nhận thức được những lợi ích trong kinh doanh mang lại cho xã hội; Hình thành kiến thức và khả năng tư duy hệ thống trong giải quyết các vấn đề quản trị của tổ chức. v vi BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƢỢC VÀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƢỢC Giới thiệu: Do xu hướng quốc tế hoá cùng với sự khan hiếm các nguồn lực ngày càng gia tăng, sự phát triển như vũ bão của công nghệ, sự thay đổi nhu cầu của thị trường, làm cho môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp và biến động thường xuyên.