SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: NGUỘI CƠ BẢN NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 234/QĐ – CĐN ngày 5 tháng 8 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam Hà Nam, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Dựa theo giáo trình này, có thể sử dụng để giảng dạy cho các trình độ hoặc nghề ngành/ nghề khác của nhà trường. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội.
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành cắt gọt kim loại nói riêng ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể. Chương trình khung quốc gia nghề cắt gọt kim loại đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ năng nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun Nguội cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.
Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu nguội cơ bản trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà nam, ngày tháng năm 2020 Tham gia biên soạn Bùi Việt Thắng 2 MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. 2 BÀI 1: NỘI QUY XƯỞNG NGUỘI, AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP.
Nội qui thực tập xưởng nguội. An toàn lao động. Vệ sinh công nghiệp. 8 BÀI 2: ĐO KIỂM – VẠCH DẤU.
17 BÀI 3: CƯA, CẮT KIM LOẠI. Cắt kim loại. 34 BÀI 4: UỐN, NẮN KIM LOẠI. Uốn kim loại.
Nắn kim loại. 42 BÀI 5: GIŨA KIM LOẠI. 54 BÀI 6: KHOAN, KHOÉT, DOA LỖ. 68 BÀI 7: CẮT REN.
Cắt ren trong bằng tarô. Cắt ren ngoài bằng bàn ren. 79 BÀI 8: BÀI TẬP TỔNG HỢP. Lập qui trình gia công nguội.
Kiểm tra kích thước và vệ sinh phôi. Uốn, nắn phôi. Giũa mặt phẳng và vạch dấu. Khoan lỗ vỏ mộng.
Cắt ren trong. 91 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 96 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Nguội cơ bản Mã mô đun: MĐ15 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun - Vị trí: Mô đun Nguội cơ bản được bố trí sau khi học sinh - Sinh viên đã học xong các môn học : MH07, MH11, MH12, MH15; - Tính chất: Mô đun Nguội cơ bản làm tiền đề cho học sinh- Sinh viên học tập các mô đun chuyên môn nghề., là mô đun kỹ thuật cơ sở trong đào tạo nghề; - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Là mô đun có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản về sử dụng dụng cụ thiết bị và thực hiện được các công việc như: giũa, cưa, khoan, cắt ren bằng bàn ren, ta rô và hoàn thiện theo yêu cầu bản vẽ.
Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức + Trình bày được công dụng và phạm vi sử dụng của các loại dụng cụ gia công cầm tay của nghề; + Lựa chọn được các loại giũa, đục và các dụng cụ cần thiết phù hợp cho gia công nguội cơ bản; - Về kỹ năng + Xác định được chuẩn vạch dấu, chuẩn đo, chuẩn gá chính xác phù hợp hình dáng chi tiết gia công; + Xây dựng được quy trình gia công hợp lý và hiệu quả cao; + Bảo quản tốt các thiết bị, dụng cụ, sản phẩm; + Thực hiện được các công việc về: giũa, cưa, khoan, cắt ren bằng bàn ren, ta rô và hoàn thiện theo yêu cầu bản vẽ; + Mài sửa được các dụng cụ cắt và dụng cụ vạch dấu. + Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục; - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm + Sắp xếp nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và áp dụng đúng các biện pháp an toàn; + Tích cực, tự giác, hợp tác trong học tập. Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Nội dung của mô đun: 5 BÀI 1: NỘI QUY XƯỞNG NGUỘI, AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP Mã bài: MĐ 15 - 01 Giới thiệu Học sinh- Sinh viên khi xuống xưởng thực tập phải hiểu rõ những điều qui định ở nơi mà họ tham gia học tập và thực hiện sản xuất để tránh tai nạn lao động, trên cơ sở đó thực hiện đúng các qui định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường.
Mục tiêu - Trình bày được nội qui thực tập ở xưởng nguội; - Tổ chức được nơi thực tập đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Nội dung chính: 1. Nội qui thực tập xưởng nguội Mục tiêu - Trình bày được những nội quy, quy định chung khi xuống xưởng thực tập; - Rèn luyện ý thức tổ chức, kỷ luật và tác phong công nghiệp cho người thợ; - Thực hiện nghiêm chỉnh những nôi dung trên. Những qui định chung khi thực tập tại xưởng Điều 1.
Học sinh phải có mặt trước giờ học từ 5 ÷ 10’ để chuẩn bị điều kiệm cho học tập và sản xuất. Phải mặc đồng phục, đi giầy bảo hộ, đeo thẻ học sinh và thực hiện đúng các quy tắc an toàn cho người và trang thiết bị. Đi học muộn 15’ trở lên hoặc bỏ học giữa giờ, buổi học đó coi như nghỉ học không có lý do. Ra khỏi xưởng và nơi thực tập phải được sự đồng ý của giáo viên phụ trách.
Phải chấp hành nghiêm chỉnh sự phân công, hướng dẫn của giáo viên. Không được sử dụng dụng cụ, thiết bị, máy móc khi chưa được hướng dẫn của giáo viên. Không được làm đồ tư hoặc lấy cắp vật tư, dụng cụ, thiết bị của xưởng và của nhà trường. Phải đảm bảo đủ thời gian, dụng cụ cá nhân cho học tập, sản xuất.
Không được đùa nghịch, hoặc làm việc riêng trong giờ học. Không nhiệm vụ, không được vào nơi học tập và sản xuất khác. Cuối giờ phải thu dọn vật tư, vệ sinh dụng cụ, thiết bị, máy móc và nơi làm việc. Tất cả các học sinh thực tập tại khoa Cơ khí, phải nghiêm chỉnh 6 chấp hành những quy định trên.
Nếu vi phạm, tùy theo mức độ sẽ bị kỷ luật theo quy định chung của nhà trường. Tổ chức lao động và chỗ làm việc nguội Tại chỗ làm việc chỉ bố trí các vật dung cần thiết, sắp xếp và đặt theo thứ tự nhất định để thực hiện công việc được giao hợp lý nhất Dụng cụ, chi tiết gia công, các trang thiết bị khác cần bố trí cho phù hợp với thao tác khi làm việc Dụng cụ dùng bằng hai tay cần để gần người thợ, phía trước mặt để lấy khi thao tác. Dụng cụ, đồ gá, chi tiết gia công khi bố trí trong các ngăn hộp cần theo nguyển tắc : Vật nhỏ hay dùng lên để ở bên trên vật nặng ít dùng thì để ở bên dưới Những dụng cụ chính xác, dụng cụ đo nên để trong các hộp gỗ, bao bì riêng Sau khi kết thúc công việc, dụng cụ phải vệ sinh và để đúng chỗ qui định, riêng dụng cụ đo cần bôi một lớp dầu bảo quản. An toàn lao động Mục tiêu: - Trình bày được các qui định an toàn lao động đối với người thợ khi làm nguội; - Thực hiện nghiêm chỉnh các qui định,nội qui về an toàn lao động tại phân xưởng; - Rèn luyện tính cẩn thận , tích cực sáng tạo trong học tập, sản xuất.
An toàn khi sử dụng các dụng cụ cầm tay Quần áo, đầu tóc gọn gàng, không gây nguy hiểm do vướng mắc, khi lao động phải sử dụng các trang thiết bị bảo hộ, quần áo, giầy, dép mũ, kính bảo hộ. Bố trí chỗ làm việc phải có khoảng không gian để thao tác, ánh sáng hợp lý, bố trí phôi liệu, dụng cụ, gá lắp để thao tác thuận tiện, an toàn. Khi đục, chặt kim loại, cắt kim loại cần chú ý hướng kim loại rỏi ra để tránh hoặc dùng lưới, kính bảo hộ. Giũa phải tốt, tay cầm phải có vòng kim loại và không có vết nứt và các khuyết tật khác.
Búa nguội và búa tạ, phải lắp chắc chắn vào cán búa, cán búa phải nhẵn không bị xước, mắt đập của búa phải nhẵn, hơi lồi một chút, không sây sát tróc rỗ. Chi tiết phải được gá kẹp chắc chắn trên ê tô, tránh bị nới lỏng trong quá trình thao tác. Dùng bàn chải làm sạch chi tiết gia công và phoi,mạt thép,vẩy kim loại trên bàn nguội không được dùng tay làm các công việc trên. Kiểm tra dụng cụ, gá lắp trước khi làm việc : bàn nguội phải kê chắc chắn, các dụng cụ như búa, đục, giũa, cưa.
phải được lắp chắc chắn. An toàn khi sử dụng máy khoan, máy mài, máy cắt 2. An toàn khi sử dụng máy khoan Khi làm việc trên máy khoan, thợ nguội phải kẹp chắc chắn vật gia công vào ê tô hay đồ gá .Quần áo và mũ của thợ nguội phải đảm bảo kỹ thuật an toàn. Cấm dùng bao tay.
Độ an toàn của các thiết bị điện. An toàn khi sử dụng máy mài Khi làm việc trên máy mài đưa vật vào đá phải đúng nguyên tắc và tấm đỡ phải áp chặt, khe hở giữa tấm đỡ và đá không được nhỏ hơn 2mm, mặt tấm đỡ với canh đá mài không được có vết lõm hay rãnh. Kiểm tra độ chắc chắn của tấm bao che đá mài. Độ an toàn của các thiết bị điện.
Đá mài không được phép có độ đảo. Chỗ để mài dụng cụ phải cao hơn tâm đá,nhưng không cao quá 10mm. Đưa dụng cụ cần mài vào đá phải thận trọng, không đượ tay chạm vào đá quay, phải tỳ chặt vật mài vào tấm đỡ.