Giáo trình Lập trình Web với ASP.NET Phần 1 - GVC. Nguyễn Minh Đạo

Giáo trình lập trình web với ASP.NET Phần 1, do ThS Nguyễn Minh Đạo biên soạn. Cung cấp nền tảng vững chắc về phát triển ứng dụng web bằng ASP.NET cho người

• Tác giả: Nguyễn Minh Đạo
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ Thông tin
• Đề tài: Giáo trình Lập trình Web với ASP.NET
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình lập trình web ASP

Giáo trình lập trình web với ASP.NET phần 1 của GVC. ThS Nguyễn Minh Đạo là tài liệu học tập chính thức dành cho sinh viên ngành Công nghệ Thông tin tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, xuất bản năm 2014. Giáo trình được biên soạn trên nền tảng Visual Studio.NET 2008 với phiên bản ASP.NET 3.5, cung cấp kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về lập trình web động. ASP.NET là nền tảng ứng dụng web do Microsoft phát triển, cho phép tạo ra các trang web động và dịch vụ web chuyên nghiệp. Nền tảng này được biên dịch dưới dạng Common Language Runtime, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình như C# và VB.NET. Giáo trình gồm 17 chương, mỗi chương đều có tóm tắt nội dung đầu chương và bài tập cuối chương. Nội dung bao quát hầu hết các vấn đề cốt lõi của công nghệ ASP.NET, từ cấu trúc trang, điều khiển Controls đến tích hợp các công nghệ liên quan. Đây là tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên và lập trình viên muốn nắm vững kỹ năng phát triển ứng dụng web bằng công nghệ Microsoft.

1.1. Nguồn gốc và tác giả giáo trình ASP.NET

Giáo trình lập trình web với ASP.NET phần 1 được biên soạn bởi GVC. ThS Nguyễn Minh Đạo, giảng viên tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Tài liệu được Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP.HCM phát hành năm 2014, thuộc bản quyền của trường và tác giả. Giáo trình phục vụ đào tạo sinh viên ngành Công nghệ Thông tin, cung cấp nền tảng vững chắc về lập trình web sử dụng công nghệ ASP.NET của Microsoft trên môi trường Visual Studio.NET 2008.

1.2. Mục tiêu và đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình hướng đến đối tượng chính là sinh viên ngành Công nghệ Thông tin và các lập trình viên muốn tìm hiểu công nghệ ASP.NET. Sau khi hoàn thành, sinh viên có khả năng hiểu và vận dụng kỹ năng tích hợp các điều khiển cùng công nghệ liên quan để xây dựng ứng dụng web thực tiễn. Giáo trình cung cấp kiến thức từ nền tảng như cấu trúc trang ASP.NET, biến cố trang cho đến các chủ đề nâng cao hơn về điều khiển và xử lý dữ liệu phía server.

II. Phân tích nội dung cốt lõi của giáo trình ASP

Nội dung giáo trình lập trình web ASP.NET phần 1 được xây dựng theo trình tự logic từ lý thuyết đến thực hành. Phần đầu giới thiệu sự cần thiết của ứng dụng web và sự khác biệt giữa ASP truyền thống với ASP.NET. Giáo trình trình bày cách ASP.NET kế thừa công nghệ Active Server Pages nhưng được cải tiến vượt bậc nhờ kiến trúc biên dịch Common Language Runtime. Sinh viên được hướng dẫn làm quen với giao diện Visual Studio.NET 2008, học cách tạo mới dự án web và cấu trúc thư mục mặc định. Nội dung tiếp theo đi sâu vào các điều khiển Controls cơ bản như HtmlAnchor, HtmlButton và các server control. Mỗi điều khiển đều được giải thích thuộc tính chi tiết kèm ví dụ code minh họa. Giáo trình cũng hướng dẫn cách thiết lập Web Server với IIS, sử dụng localhost và xác định địa chỉ IP để truy cập ứng dụng web từ các máy tính khác trong mạng. Thư mục mặc định C:\inetpub\wwwroot được giới thiệu như nơi chứa các trang web.

2.1. Cấu trúc trang ASP.NET và biến cố xử lý

Giáo trình phân tích chi tiết cấu trúc một trang ASP.NET bao gồm phần khai báo, thẻ head và body. Trang sử dụng form với thuộc tính runat='server' để xử lý phía server. Biến cố trang ASP.NET là cơ chế quan trọng cho phép phản hồi hành động người dùng. Các sự kiện như Page_Load được sử dụng để thực thi mã khi trang được tải. Giáo trình minh họa cách gán thuộc tính cho điều khiển HTML trực tiếp trong markup hoặc thông qua code-behind phía server, giúp sinh viên hiểu rõ quy trình xử lý request.

2.2. Các điều khiển HTML và Server Control cơ bản

Giáo trình giới thiệu hai loại điều khiển chính trong ASP.NET. Điều khiển HTML cơ bản như HtmlAnchor dùng thẻ a để tạo liên kết, có thể gán href trực tiếp trong markup hoặc qua code server. HtmlButton tương ứng thẻ button trong HTML, hỗ trợ thuộc tính Disabled, innerHTML, OnServerClick và Visible. Server Control là phiên bản nâng cao, chạy trên server và gửi HTML đã xử lý đến trình duyệt. Mỗi điều khiển đều có bảng thuộc tính chi tiết giúp sinh viên tra cứu và áp dụng nhanh chóng vào dự án thực tế.

III. Phương pháp học tập và thực hành với Visual Studio

Phương pháp tiếp cận giáo trình lập trình web ASP.NET phần 1 yêu cầu sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành liên tục. Visual Studio.NET 2008 đóng vai trò công cụ phát triển tích hợp chính, cung cấp giao diện Start Page với khu vực Recent Projects và New Project. Sinh viên cần cài đặt đầy đủ môi trường phát triển bao gồm .NET Framework 3.5 và IIS Web Server trên máy tính cá nhân. Quá trình học nên bắt đầu từ việc tạo dự án đơn giản, chạy thử trên localhost trước khi mở rộng sang các tính năng phức tạp hơn. Giáo trình thiết kế bài tập cuối mỗi chương nhằm củng cố kiến thức đã học. Khi gặp khó khăn, sinh viên có thể tham khảo cấu trúc thư mục mặc định tại C:\inetpub\wwwroot hoặc sử dụng lệnh ipconfig để kiểm tra kết nối mạng. Việc thực hành thường xuyên trên Visual Studio giúp nắm vững cách sử dụng debugger, thiết kế giao diện kéo thả và viết code xử lý sự kiện phía server một cách thành thạo.

3.1. Thiết lập môi trường phát triển ASP.NET

Để bắt đầu học giáo trình, sinh viên cần cài đặt Visual Studio.NET 2008 kèm .NET Framework phiên bản 3.5. Máy tính cần có IIS Web Server để chạy thử ứng dụng localhost. Xác định địa chỉ IP bằng cách mở Command Prompt và gõ lệnh ipconfig, xem mục IP Address. Khi truy cập http://localhost, thanh địa chỉ tự động đổi thành http://localhost. Đây là giao thức HTTP thuộc bộ TCP/IP, cho phép các máy khác trong mạng nội bộ truy cập trang web được đặt trong thư mục wwwroot mặc định.

3.2. Quy trình tạo dự án và chạy thử ứng dụng

Quy trình tạo ứng dụng web mới bắt đầu từ menu File, chọn New Project trong Visual Studio. Giao diện IDE hiển thị vùng làm việc chính với Start Page và Developer News. Sinh viên chọn loại dự án ASP.NET Web Application, đặt tên và lưu vào thư mục phù hợp. Sau khi tạo dự án, cấu trúc thư mục bao gồm file .aspx cho giao diện và file code-behind .cs hoặc .vb cho xử lý logic. Nhấn F5 hoặc nút Run để biên dịch và chạy thử trên trình duyệt, kiểm tra kết quả ngay lập tức.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của giáo trình ASP

Giáo trình lập trình web với ASP.NET phần 1 của GVC. ThS Nguyễn Minh Đạo đã hoàn thành tốt sứ mệnh cung cấp nền tảng vững chắc cho sinh viên Công nghệ Thông tin. Kiến thức từ giáo trình giúp người học hiểu rõ cách xây dựng ứng dụng web động sử dụng công nghệ Microsoft. ASP.NET là công nghệ được nhiều công ty lựa chọn để phát triển website cho khách hàng và sản phẩm nội bộ. Nắm vững ASP.NET tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho sinh viên khi bước vào thị trường việc làm. Giáo trình mở ra con đường tiếp tục học các phần nâng cao hơn như làm việc với cơ sở dữ liệu, bảo mật ứng dụng và triển khai thực tế. Các kỹ năng tích hợp điều khiển, xử lý sự kiện và quản lý trạng thái trang được trình bày trong giáo trình là hành trang thiết yếu. Với cấu trúc rõ ràng gồm 17 chương, bài tập thực hành và ví dụ code cụ thể, giáo trình phù hợp cho cả tự học và học tập dưới sự hướng dẫn của giảng viên tại trường đại học.

4.1. Giá trị của giáo trình trong đào tạo đại học

Giáo trình lập trình web ASP.NET phần 1 đóng vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo Công nghệ Thông tin. Nội dung được biên soạn phù hợp với trình độ sinh viên đại học, đi từ cơ bản đến nâng cao. Phần tóm tắt đầu mỗi chương giúp sinh viên nắm nhanh trọng tâm, còn bài tập cuối chương kiểm tra mức độ hiểu bài. Giáo trình cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho giảng viên khi soạn giáo án và thiết kế bài giảng lập trình web tại các trường kỹ thuật.

4.2. Hướng phát triển tiếp theo sau khi hoàn thành phần 1

Sau khi hoàn thành giáo trình phần 1, sinh viên có nền tảng để tiếp tục học các phần nâng cao của ASP.NET. Các chủ đề tiếp theo bao gồm làm việc với cơ sở dữ liệu SQL Server, sử dụng ADO.NET, xây dựng hệ thống xác thực người dùng và bảo mật ứng dụng. Kiến thức ASP.NET cũng là bước đệm để học ASP.NET MVC, Web API và các framework hiện đại hơn. Nhu cầu tuyển dụng lập trình viên ASP.NET luôn cao tại các công ty phát triển phần mềm trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Visual Studio BQ GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HQC SU PHAM KY THUAT THANH PHO HO CHi MINH Xk*ttkÐ a i ak ak i i a i ak ake ake a GVC. NGUYEN MINH DAO GIAO TRINH - LẬP TRINH WEB — VỚI ASP.NET (Giáo trình dùng cho sinh viên ngành Công nghệ Thông tin) TRƯỜNG ( \ODANG KINH TẾ ¬ THU in| CP. HO CHI MINH | ~ | THRU VIEN ALES G ~ NHA XUAT BAN DAI HQC QUOC GIA THÀNH PHÓ HO CHi MINH - 2014 MAEPEY 2g GIAO TRINH "LẬP TRINH WEB VOI ASP.NET Nhà xuất bản ĐHQG-HCM và tác giả/đối tác liên kết giữ bản quyên Sonyeish ™ by VNU-HCM Publishing House and author/co-partnership All rights reserved TRUONG DAI HOC SU PHAM KY THUAT TPHCM Xuất ban nim 2014 LOI NOI DAU ASP.NET la một nền tảng ứng dung web (web application ##amework) được xây dựng, phát triển bởi tập đoàn Microsoft, cho phép các lập trình viên tạo ra những trang web động, những ứng dụng web và những dịch vụ web. Vào tháng 2 năm 2002, phiên bản đầu tiên được đưa ra thị trường cùng với phiên bản 1.NET framework, ASP.NET là công nghệ nối tiếp của công nghé Microsoft's Active Server Pages (ASP) trước đó, được biên dịch dưới dạng Common Language Runtime (CLR), cho phép những người lập trình viết mã ASP.NET với bất kỳ ngôn ngữ nào (C#, VB.) được hỗ trợ bởi NET framework. Với xu hướng các ứng dụng web được phát triển t mạnh mẽ, ngày càng có nhiều ứng ú dụng viết bằng ASP.NET, rất nhiều công ty đang chọn ASP.NET làm ngôn ngữ phát triển website cho khách hàng cũng như sản phẩm của riêng họ nên việc nắm vững và sử dụng thành thạo về công nghệ web nói chung và chuyên sâu vê ASP.NET nói riêng sẽ là một lợi thế cho các sinh viên và các lập trình viên ứng dụng web. Giáo trình được biên soạn nhằm giới thiệu công nghệ lập trình ASP.5 chạy trên bộ phần mềm ứng dụng Visual Studio.NET 2008 với phiên bản 3. N6i dung giáo trình trình bảy các bước từ cơ bản đến chuyên sâu trong việc sử dụng công nghệ ASP.NET để xây dựng ứng dụng web. Sau khi học xong môn Lập trình ứng dụng Web với ASP.5, sinh viên sẽ có kiến thức để hiểu và vận dụng được những kỹ năng trong việc tích hợp các điều khiển và các công nghệ liên quan dé xây dựng các ứng dụng web trong thực tiễn. Giáo trình gồm có 17 chương, bao quát hầu hết các vấn đề cốt lõi của công nghệ lập trình web với ASP. Phần đầu mỗi chương đều có tóm tắt nội dung chương và cuối mỗi chương là phần bài tập dé sinh viên có thể tự kiểm tra kiến thức của mình. Tuy nhiên, giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả xin chân thành cám ơn và mong muốn nhận được những góp ý của giảng viên, sinh viên và những ai quan tâm để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin vui lòng gửi theo địa chỉ email: daonm(?fit.vn Tac giả MỤC LỤC LỜI NÓI ĐÀU. MỤC LỤC Chương I. Lập trình ứng dụng Web với công nghệ ASP. Sự cần thiết phải triển khai ứng dụng Web. Giới thiệu về ASP và ASP. Tạo ứng dụng Web với ASP. Khao sat giao dién Visual Studio. 26 Bài tập chương Ì. g1 xe, 30 Chương 2. Tìm hiểu và sử dụng các điều khiển Controls. Cấu trúc một trang ASP. Biến cố trang ASP. Giới thiệu ASP.NET Server Controls 58 2. HTML Server Controls . Sự kiện PageLoad và thuộc tính IsPostBack . Thuộc tính AutoPostBack của một số Web Server Controls. Master Page - Web Navigation. Web ser COnIrOÏ . Đối tượng Request, Response và Server. Bài tập chương 3. 1111 -xe Chương 4. Quan ly trang thái các ccticetiiiHrrrrrrde 4. Vấn đề trạng thái. Xem trạng thái (View Stat€). Chuyển thông tin giữa các trang. Đối tượng Cooki€s.---cscccsttrrrtrrrtrrrrrieriiiiriiririe 4,5, DIGi trate Sesstott sscsnsecsssesnascenernsvenenensayversvveervoeseuvenevannsonvnscenns 4. Đối tượng Application cv tha 4. Tập tin GlobaÌ. Tập tin Web. 06 0222k ha hán 0 há 208411016 Bài tập chương 4. con 1224 600212 0 11, Chương 5. Sử dụng các Validation Controls §. Didu khién RangeValidator. Didu khién CompareValidator . Điều khiển RegularExpressionValidator ve 5. Điều khién Custom Validator . Diéu khién ValidationSummary .ccseecseeeeesneeeieesseessiensneess Bai tap chwong 5 sssscsessesssssssesconssssvescrvcrenvvensservenevansentevenersertenensennunee Chuong 6. Cac déi trong dir ligu (Rich Controls — Login 6. Điều khiển hiển thị các trang khác nhau MultiView. Điểu khiển WiZard. Nhóm Điều khiển Login.ccc2svcrtiieeeriiieriirirre Bãi tận chươn Ổ tueesssesesesnasannssideintiaiirtiastsellkxasvinioli 0900003671008 Chương 7. Giới thiệu ADO. Kiến trúc ADO. Tìm hiểu trình cung cấp dữ liệu của ADO. Các namespace của ADO. Tìm hiểu cơ chế kết nối của ADO.NET qua Connected Layer. Đối tượng dữ liệu SqlIDataSOUr€e. cu sievsiceseree 356 Baltap chrome: 7 Hưng gang nhi224038L86E00SBESESRHSSHSSI8051104616ee 364 Chương 8. Tìm hiểu và ứng dụng cơ chế Data Binding. Giới thiệu Data Binding. Cáo dạng 12ata BÌnHÌTE .001146150013 400265 nang 370 Bài tập chương 8. các LH H42 111211 gi, 377 Chương 9. Các đối tuong dir ligu (Data Controls) 9. Đối tượng dữ liệu GridView. Đối tượng dữ liệu DetailsView. Đối tượng đữ liệu FormVieww. Đối tượng đữ liệu DataList. Đối tượng đữ liệu Repeater.-cccccccccvrtecerrrreecrrrrkrcee 423 Bài Tập chương Ô sen nuengBesngigDEG1808801400150040008331893546414010/0888 426 Chương 10. Bảo mật các ứng dụng Web 10. Giới Thiệu về Bảo Mật Trong:ASP.NETE seeeseoeeeeserenseo 431 § ng i60. Gi6i thigu AJAX 00. Ajax làm việc như thế nào?.NET Ajax & ASP.NET call back.NET Ajax Server CornIroÌS. Giới thiệu Ajax ControlToolkit . Tìm hiểu một số diéu khién trong Ajax Control Toolkit 3. Lap trimh LINQ w. GiGi thigts LING, scccssrvennencssarescsisurwevcenessussnenseenceneienveveematers 541 12. Các khái niệm cơ bản . LINQ to Objects . LINQ to DataSet. LING to SQL,.seeseeeeensi114/606001515010 36512186 553 Chương 13. Lập trình Web Services. Giới thiệu Web serViC€s. Kiến trúc và các thành phần Web services. Xây dựng ứng dụng Web SerVice. Xây dựng Website bán hàng.1: Thương mại đIỆN LỄ ben tiiA8411551100141810406133639431200868 575 14. Khảo sát hiện trạng. Thiết kế Website bán hàng — Mức dữ liệu . Thiết kế Website bán hang — Mức xử lý. Thiết kế Website bán hàng - Mức trình diễn. 633 TAI LIEU THAM KHẢO.-- 2222 vcccrtiEEttkrrerrirrrre 658 Chương | LAP TRINH UNG DUNG WEB VỚI ASP.NET Kết thúc chương này các bạn có thể: > Nắm vững khái niệm ứng dụng Web > Hiểu rõ về các khái niệm cơ bản về Web, về mô hình kiến trúc Client-Server 2 lép (two tier) va 3 lớp (three tier) > Nhận biết các ngôn ngữ lập trình ứng dung Web: HTML, DHTML, VBScript, JavaScript > Cai dat duoc Web Server IIS trên máy chạy hệ điều hành Windows > Trình bày được các đặc điểm của ASP và ASP.NET > Sử dụng được Visual Studio.Net 2008 để tao ứng dụng Web 1. SỰ CÀN THIET PHAI TRIEN KHAI UNG DUNG WEB Với sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của ngành công nghệ thông tin, đặc biệt là sự phát triển các hệ thống mạng intranet, internet, trong các lĩnh vực như: thương mại, y tế, giáo dục, nhu cầu trao đổi thông tin thực sự là rất cần thiết, giúp cho công việc được triển khai dễ dàng, chính xác, với tốc độ nhanh và tiết kiệm chỉ phí, thông tin được cập nhật kịp thời. Từ đó vấn đề đặt ra ở đây là chúng ta cần phải có một ứng dụng cho phép trao đổi thông tin mọi lúc, mọi nơi, dễ sử dụng,. thông qua môi trường mạng. Ứng dụng Web đáp ứng được các yêu cầu đặt ra với các lý do sau: v Dễ dàng trao đổi và chia sẽ thông tin qua mạng v Sử dụng giao diện đồ họa giúp cho người dùng dễ sử dụng v Hỗ trợ về multimedia như: hình ảnh, âm thanh, phim ảnh,. Hỗ trợ nhiều chương trình duyệt web (web-browser) để truy cập Web * Hỗ trợ truy cập web trên các thiết bị đi động: PocketPC, SmartPhone,. v Hỗ trợ nhiều ngôn ngữ để phát triển Web: ASP, ASP.NET, JSP, PHP,. > Web client (Browser) Các máy khách (Client) sẽ sử dụng chương trình để triệu gọi đến các trang web gọi là trình duyệt web hay Web browser. Hiện nay, có rất nhiều trình duyệt web thông dụng như: Internet Explorer, Mozila FireFox, Google Chrome, Opera. > Web server Các máy chủ (Server) chứa các ứng dụng Web, sẵn sàng truy xuất các trang web hay các tài liệu và gửi về cho client khi nhận được yêu cầu. từ phía client. Hiện nay có rât nhiêu Web server và chạy trên nhiêu hệ thông như: Apache, Microsoft, Sun,. > Giao thức HTTP Quá trình giao tiếp giữa client và server được thực hiện thông qua giao thức chuân HTTP (HyperText Transfer Protocol). Hình minh họa sau mô tả việc truy cập ứng dụng Web. We c¡ami ĐỀ; — “20000700 (Brower) “m đa = RT pe Client2 . “HN: <a | Ss ⁄ (Browser) ais Hình 1.1: Minh họa truy cập ứng dụng Web "_ Ứng dụng Web được xây dựng theo mô hình Khách-Chủ (Clien- Server) "_ Quá tình giao tiếp giữa client va server được thực hiện thông qua giao thức chuẩn của Web là HTTP (HyperText Transfer Protocol). " M6 hinh Client-Server la mé hinh Three Tier gdm ba thanh phdn chinh la: may khach (client tier), may phuc vu (Web server tier) va may chu dit liéu (data server tier). May phuc vu (Web server tier) Sẽ chứa các ứng dụng Web và các ting dung Web nay sé duoc quản lý tập trung boi trinh quan ly goi la Web Server (IS, Tomcat, JBoss, WebLogic, .1 trén minh hoa mét kiến trúc ứng dung Web voi cong nghé cua Microsoft voi Webserver ld IIS, va tang mdy chi dữ liệu thường là cơ sở đữ liệu MS Access hoặc MS SQL Server. 10 " Client sử dụng giao thức HTTP Request dé giti yêu cầu (trang web) lên Server, Server xử ly va str dung giao thie HTTP Response dé giti két qua vé cho Client. > Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML (HyperText Transfer Markup Language) " Ngôn ngữ chuẩn được sử dụng để thiết kế một trang Web. HTML cho phép người viết có thể phân chia và trình bày thông tin trên một trang tin. HTML đơn giản, dễ học. HTML đơn giản là tập tin có phần mở rộng .html), sử dụng các thẻ (tag): kiểu văn bản, danh sách, các siêu liên kết (hyperlinks),. Chúng ta có thể dùng các phần mềm thiết kế web nhữ: FrontPage, DreamWeaver,. dé thiết kế các trang HTML. " Ngôn ngữ đánh dấu HTML sử dụng các thẻ ký hiệu quy định săn (được gọi là tag) đê trình bày nội dung văn bản. Nội dung + Địnhdạng = Kết quả hiển thị <Html> Trang chủ <Head> Windows </Head> Server System Microsoft </Html> Hình 1.2: Trang siêu văn bản HTML Thi du 1.1: N6i dung trang web Hello.html <Html> <Head> <Title>Trang ASP.NET</Title> </Head> <Body> <P align="center"> <FONT size="12"> Chào các bạn đã đến với ASP.5!!! </FONT> </P> </Body> </Html> 11 > Client Scripting va Server Scripting Các ngôn ngữ dùng để viết mã lệnh cho trang web. Một trang web được xử lý ở server và trả kết quả về cho client. Do đó, các ngôn ngữ viết mã cho trang web được chia thành hai dạng: “ ClientScript: được xử lý tại trình duyệt (Web browser) trên máy client. Các ngôn ngữ thường dùng để viết là: VBScript, JavaScript, DHTML,.