SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH Tên mô đun: Lập trình cở nhỏ NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số:. ngày tháng năm của .) Đồng Tháp 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Lập trình cở nhỏ được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp đã được Trường Trung cấp nghề – Giáo dục thường xuyên Hồng Ngự Ban hành.
Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận được nhiều góp ý kiến thẳng thắn, khoa học, trách nhiệm của nhiều chuyên gia, công nhân bậc cao trong lĩnh vực nghề Điện công nghiệp. Song do điều kiện thời gian, nên giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong được những ý kiến góp ý để giáo trình này được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu thực tế sản suất của các doanh nghiệp hiện tại và tương lai. Giáo trình Lập trình cở nhỏ được biên soạn theo nguyên tắc: tính định hướng thị trường lao động; tính hệ thống và khoa học; tính ổn định và linh hoạt; hướng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới; tính hiện đại và sát thực với sản suất.
Đồng Tháp, ngày……tháng….năm Tham gia biên soạn 1. Đặng Thanh Tâm – Chủ biên 2. Huỳnh Hoàng Giang 3. Võ Duy Linh 3 MỤC LỤC Bài 1 Phân tích bản vẽ bộ điều khiển lập trình cỡ nhỏ 9 1 Tổng quát 9 2 Các ứng dụng trong công nghiệp và trong dân dụng.
10 3 Ưu điểm và nhược điểm so với PLC. 10 4 Bộ điều khiển lập trình loại nhỏ Logo! của hãng SIEMENS. 11 Bài 2 Các lệnh cơ bản của LOGO! 21 1 Hàm AND 21 2. Hàm OR 22 3 Hàm NOT 22 4.
Hàm XOR 24 Bài 3 Các lệnh đặc biệt của LOGO! 25 1. Hàm phát xung đồng hồ. Rơle on delay có nhớ. Bộ đếm lên xuống.
Rơle thời gian (Timer On delay) 30 6. Rơle thời gian (Timer Off delay) 31 7. Bộ định thời 7 ngày trong tuần (Weekly timer) 33 9. Các chức năng đặc biệt khác 34 Bài 4 Lắp đặt và lập trình trực tiếp trên LOGO! 38 1.
Các quy tắc sử dụng phím trên Logo 39 2. Phương pháp kết nối các khối chức năng. 40 Bài 5 Lập trình bằng phần mềm LOGO! SOFT 57 1. Thiết lập kết nối PC – LOGO! 57 2.
Sử dụng phần mềm. Chạy mô phỏng chương trình 59 4. Các bài tập ứng dụng 59 5. Bộ điều khiển lập trình của hãng khác 60 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Điều khiển lập trình cỡ nhỏ Mã mô đun: MĐ19 Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành: 54 giờ; Kiểm tra: 6 giờ) I.
Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: mô đun này cần phải học sau khi đã học xong các môn học Mạch điện, Tin học, môđun trang bị điện 1, 2. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn rèn luyện cho người học kỹ năng phân tích các sơ đồ nguyên lý, lập trình mạch điều khiển, kết nối phần mềm, phần cứng, thiết bị ngoại vi, lắp đặt các mạch điện mở máy, dừng máy của động cơ. Mục tiêu môđun: -Kiến thức: + Phân tích được cấu tạo, nguyên lý lập trình, phạm vi ứng dụng của một số bộ điều khiển lập trình loại nhỏ (LOGO! của Siemens; EASY của Moller và ZEN của OMRON). + Phân tích được cấu trúc phần cứng và phần mềm của các bộ điều khiển này.
-Kỹ năng: + Lập trình các mạch điện ứng dụng điều khiển bằng tay, tự động trong công nghiệp và dân dụng. + Kết nối được bộ điều khiển và thiết bị ngoại vi. + Chạy mô phỏng trên máy tính với phần mềm chuyên dụng. + Lắp đặt, sửa chữa được các mạch mở máy, dừng máy cho động cơ 1 pha, 3 pha.
+ Kiểm tra và thử mạch. Phát hiện được sự cố và có biện pháp khắc phục. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
+ Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. + An toàn cho người và thiết bị nơi làm việc. Nội dung môđun: 1. Nội dung tổng quát và phân bố thời gian: 5 Thời gian (giờ) Số Tên các bài trong môđun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Bài 1: Phân tích bản vẽ bộ điều 4 2 2 0 khiển lập trình cỡ nhỏ 1.
Các ứng dụng trong công nghiệp và trong dân dụng. Ưu điểm và nhược điểm so với PLC. Bộ điều khiển lập trình loại nhỏ Logo! của hãng SIEMENS.1 Bản vẽ kết nối phần cứng của bộ điều khiển 2 Bài 2: Các lệnh cơ bản của LOGO! 8 4 4 0 1. Thực hành 3 Bài 3: Các lệnh đặc biệt của LOGO! 8 3 5 0 1.
Hàm phát xung đồng hồ. Rơle on delay có nhớ. Bộ đếm lên xuống. Rơle thời gian (Timer On delay) 6.
Rơle thời gian (Timer Off delay) 7. Bộ định thời 7 ngày trong tuần (Weekly timer) 9. Các chức năng đặc biệt khác Kiểm tra định kỳ 4 Bài 4: Lắp đặt và lập trình trực 30 4 23 3 tiếp trên LOGO! 1. Các quy tắc sử dụng phím trên Logo! 2.
Phương pháp kết nối các khối chức năng.1 Kiểm tra khí cụ điện 2.2 Lắp đặt mạch điều khiển và mạch động lực theo sơ đồ.1 Mạch điều khiển tuần tự nhiều động cơ 2.2 Điều khiển ba băng tải hoạt động theo yêu cầu 2.3 Đảo chiều quay tự động.4 Điều khiển băng tải theo thời gian tự động.5 Điều khiển băng tải chở vật liệu đá.6 Chiếu sáng bên ngoài tòa nhà.7 Mạch điều khiển chuyển đổi Sao – Tam giác.3 Kiểm tra kết nối phần cứng 2.4 Lập trình theo yêu cầu kỹ thuật 2.5 Vận hành chế độ không tải và có tải. Kiểm tra định kỳ. 5 Bài 5: Lập trình bằng phần mềm 25 2 20 3 LOGO! SOFT 1. Thiết lập kết nối PC – LOGO!.
Sử dụng phần mềm. Chạy mô phỏng chương trình 4. Các bài tập ứng dụng 5. Bộ điều khiển lập trình của hãng khác.
Kiểm tra định kỳ Cộng: 75 15 54 6 * Ghi chú: Thời gian kiểm tra được tích hợp giữa lý thuyết với thực hành được tính vào giờ thực hành. 8 BÀI 1: PHÂN TÍCH BẢN VẼ BỘ LẬP TRÌNH CỞ NHỎ Giới thiệu: Bài học này sẽ giới thiệu tới học sinh các vấn đề tổng quát về lập trình cở nhỏ, từ đó giúp sinh viên có được nguồn kiến thức cơ bản để phục vụ cho các bài học tiếp theo. Mục tiêu: - Trình bày được các ứng dụng của lập trình cở nhỏ vào sản suats cũng như đời sống. - Phân tích đượ kết cấu phần cứng của bộ lập trình LOGO! Của hãng Simens.
- Rèn luyện tính chủ động, nghiêm túc trong học tập và trong công việc. Nội dung chính: 1. Tổng quát. Trong quá trình thực hiện cơ khí hoá - hiện đại hoá các ngành công nghiệp nên việc yêu cầu tự động hoá các dây chuyền sản xuất ngày càng tăng.
Tuỳ theo yêu cầu cụ thể trong tự động hoá công nghiệp đòi hỏi tính chính xác cao nên trong kỹ thuật điều khiển có nhiều thay đổi về thiết bị cũng như thay đổi về phương pháp điều khiển. Trong lĩnh vực điều khiển người ta có hai phương pháp điều khiển là: phương pháp điều khiển nối cứng và phương pháp điều khiển lập trình được. Phương pháp điều khiển nối cứng: Trong các hệ thống điều khiển nối cứng người ta chia ra làm hai loại: nối cứng có tiếp điểm và nối cứng không tiếp điểm. Điều khiển nối cứng có tiếp điểm: là dùng các khí cụ điện như contactor, relay, kết hợp với các bộ cảm biến, các đèn, các công tắc… các khí cụ này được nối lại với nhau thành một mạch điện cụ thể để thực hiện một yêu cầu công nghệ nhất định.
Ví dụ như: mạch điều khiển đổi chiều động cơ, mạch khởi động sao – tam giác, mạch điều khiển nhiều động cơ chạy tuần tự… Đối với nối cứng không tiếp điểm: là dùng các cổng logic cơ bản, các cổng logic đa chức năng hay các mạch tuần tự (gọi chung là IC số), kết hợp với các bộ cảm biến, đèn, công tắc… và chúng cũng được nối lại với nhau theo một sơ đồ logic cụ thể để thực hiện một yêu cầu công nghệ nhất định. Các mạch điều khiển nối cứng sử dụng các linh kiện điện tử công suất như SCR, Triac để thay thế các contactor trong mạch động lực. Trong hệ thống điều khiển nối cứng, các linh kiện hay khí cụ điện được nối vĩnh viễn với nhau. Do đó khi muốn thay đổi lại nhiệm vụ điều khiển thì phải nối lại toàn bộ mạch điện.
Khi đó với các hệ thống phức tạp thì không hiệu quả và rất tốn kém. Phương pháp điều khiển lập trình được: 9 Đối với phương pháp điều khiển lập trình này thì ta có thể sử dụng những phần mềm khác nhau với sự trợ giúp của máy tính hay các thiết bị có thể lập trình được trực tiếp trên thiết bị có kết nối thiết bị ngoại vi. Ví dụ như: LOGO!, EASY, ZEN. SYSWIN, CX-PROGRAM… Chương trình điều khiển được ghi trực tiếp vào bộ nhớ của bộ điều khiển hay một máy tính.
Để thay đổi chương trình điều khiển ta chỉ cần thay đổi nội dung bộ nhớ của bộ điều khiển, phần nối dây bên ngoài không bị ảnh hưởng. Đây là ưu điểm lớn nhất của bộ điều khiển lập trình được. Các ứng dụng trong công nghiệp và dân dụng. Các bộ điều khiển lập trình loại nhỏ nhờ có nhiều ưu điểm và các tính năng tích hợp bên trong nên nó được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp và trong dân dụng như: - Trong công nghiệp: Điều khiển động cơ.
Hệ thống nhiệt. - Trong dân dụng: Chiếu sáng Bơm nước Hệ thống báo động Tưới tự động … 3. Ưu điểm và nhược điểm Một thiết bị bất kì nào thì cũng có ưu điểm và nhược điểm tuỳ theo loại mà số ưu, nhược điểm nhiều hay ít.1 Ưu điểm: Kích thước nhỏ, gọn, nhẹ. Sử dụng nhiều cấp điện áp.
Tiết kiệm không gian và thời gian. Giá thành rẻ. Lập trình được trực tiếp trên thiết bị bằng các phím bấm và có màn hình giám sát.