Giáo trình Trang bị điện nghề Điện công nghiệp của Trường Cao đẳng Đà Lạt năm 2020

Giáo trình trang bị điện nghề điện công nghiệp cung cấp kiến thức về khí cụ điều khiển, bảo vệ và sơ đồ mạch vận hành động cơ không đồng bộ ba pha.

• Tác giả: Nguyễn Bá Sơn
• Trường học: Trường Cao đẳng Đà Lạt
• Chuyên ngành: Điện công nghiệp
• Đề tài: Trang bị điện
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Lâm Đồng

Tóm tắt

I. Tổng quan Trang bị điện nghề Điện công nghiệp Cao đẳng Đà Lạt

Giáo trình Trang bị điện nghề Điện công nghiệp Trường Cao đẳng Đà Lạt do Thạc sĩ Nguyễn Bá Sơn chủ biên vào năm 2020. Giáo trình bám sát khung đào tạo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Tài liệu hướng đến sinh viên hệ cao đẳng và trung cấp kỹ thuật. Tổng thời lượng học tập gồm 135 tiết học với cấu trúc 7 chương hoàn chỉnh. Học phần tích hợp lý thuyết kỹ thuật cùng kỹ năng thực hành nghề nghiệp. Người học nắm vững nguyên lý hoạt động của các hệ thống truyền động điện hiện đại. Tài liệu chuẩn hóa kiến thức từ các phần tử điều khiển cơ bản đến mạch công nghiệp chuyên sâu. Sinh viên được rèn luyện quy trình lắp đặt, vận hành và sửa chữa thiết bị điện. Nội dung giảng dạy gắn liền với nhu cầu thực tiễn của các nhà máy sản xuất. Hệ thống bài học được sắp xếp khoa học theo tiến trình phát triển năng lực. Tài liệu trình bày rõ ràng phương pháp đọc sơ đồ mạch động lực và mạch điều khiển. Sinh viên hình thành tư duy kỹ thuật logic và tác phong an toàn lao động. Đây là nền tảng quan trọng giúp sinh viên thích ứng nhanh với môi trường làm việc thực tế.

1.1. Mục tiêu và cấu trúc thời lượng giảng dạy 135 tiết

Mô đun trang bị điện hướng đến trang bị kỹ năng phân tích và vận hành mạch điện. Chương trình gồm 135 tiết học được phân bổ cân đối giữa lý thuyết và thực hành. Người học tiếp cận 7 chương kiến thức từ cơ bản đến phức tạp. Sinh viên làm quen với khí cụ đóng cắt, rơle, công tắc tơ và bộ định thời gian. Các bài học giúp học viên rèn luyện kỹ năng thực hành trên bảng điều khiển tiêu chuẩn. Tài liệu chú trọng đào tạo phương pháp tư duy giải quyết sự cố kỹ thuật. Sinh viên nắm chắc nguyên lý để chủ động lắp đặt thiết bị. Khóa học xây dựng tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động nghiêm túc cho học viên.

1.2. Phân loại nguyên tắc điều khiển truyền động điện

Hệ thống điều khiển truyền động vận hành theo nhiều nguyên tắc vật lý chuẩn xác. Nguyên tắc điều khiển theo thời gian sử dụng rơle thời gian để chuyển đổi cấp vận hành. Nguyên tắc theo tốc độ đo lường vòng quay động cơ qua rơle tốc độ chuyên dụng. Nguyên tắc theo dòng điện phát hiện dòng quá tải để ngắt nguồn kịp thời. Nguyên tắc theo hành trình ứng dụng công tắc giới hạn vị trí cơ học. Mỗi nguyên tắc đáp ứng yêu cầu công nghệ của từng dây chuyền sản xuất. Việc lựa chọn giải pháp điều khiển phù hợp giúp tăng độ bền máy móc. Kỹ thuật viên cần hiểu rõ đặc tính kỹ thuật để thiết kế sơ đồ tối ưu.

II. Thách thức vận hành Trang bị điện Điện công nghiệp Cao đẳng Đà Lạt

Quá trình vận hành trang bị điện trong công nghiệp luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Sự cố quá tải kéo dài khiến dây quấn động cơ sinh nhiệt độ cao. Hiện tượng ngắn mạch nguồn điện có thể phá hủy hoàn toàn khí cụ đóng cắt. Tình trạng sụt áp đường dây gây rung lắc tiếp điểm và giảm tuổi thọ thiết bị. Ngoài ra, việc đấu nối sai tiếp điểm phụ làm mất tính liên động an toàn. Rơle nhiệt là khí cụ bảo vệ quá tải thông dụng nhưng có độ trễ quán tính. Phiến kim loại kép cần thời gian để đốt nóng và uốn cong cơ học. Do đó, rơle nhiệt không thể tự bảo vệ trước dòng ngắn mạch cực lớn. Người lắp đặt bắt buộc phải kết hợp cầu chì hoặc aptomat trong mạch động lực. Việc chọn sai dải dòng điện cài đặt dẫn đến động cơ cháy trước khi rơle nhảy. Các môi trường xưởng sản xuất thường có độ ẩm và bụi bẩn bám dính. Lực hút của nam châm điện contactor dễ bị kẹt gây cháy cuộn dây điều khiển. Bụi bẩn tích tụ còn gây đánh hồ quang giữa các pha nguồn điện. Kỹ thuật viên phải nhận diện chính xác các nguyên nhân để hạn chế hỏng hóc.

2.1. Giới hạn bảo vệ của rơle nhiệt khi gặp sự cố ngắn mạch

Rơle nhiệt hoạt động dựa trên hiệu ứng giãn nở nhiệt của phiến kim loại kép. Khi dòng tải tăng cao, dây đốt nóng làm cong thanh kim loại để ngắt tiếp điểm. Thời gian phản ứng của rơle thường kéo dài từ vài giây đến vài phút. Độ trễ thời gian này giúp động cơ tránh ngắt nhầm khi khởi động dòng cao. Tuy nhiên, quán tính nhiệt lại không đáp ứng được tốc độ ngắt ngắn mạch tức thời. Sự cố ngắn mạch phát sinh dòng xung kích phá hủy thiết bị trong vài phần nghìn giây. Vì vậy, hệ thống bắt buộc sử dụng cầu chì bảo vệ phối hợp song song. Sự kết hợp này tạo nên lớp bảo vệ đa tầng hoàn chỉnh và tin cậy.

2.2. Nguy cơ ngắn mạch pha trong sơ đồ đảo chiều quay động cơ

Mạch đảo chiều động cơ ba pha thực hiện hoán đổi vị trí hai pha nguồn. Quá trình này điều khiển hai công tắc tơ thuận và nghịch đóng cắt luân phiên. Nguy cơ ngắn mạch giữa các pha xảy ra nếu hai công tắc tơ cùng hút đồng thời. Hiện tượng hồ quang điện chưa dập tắt kịp thời cũng gây sự cố chập pha nguy hiểm. Lỗi thao tác nhấn nút hoặc kẹt cơ cấu chuyển mạch đều gây nổ tiếp điểm. Dòng ngắn mạch cực đại làm phá hỏng thiết bị và đe dọa an toàn thợ điện. Do đó, mạch đảo chiều bắt buộc tích hợp khóa liên động kép cơ điện. Việc thiết kế khóa liên động ngăn chặn triệt để tình trạng hai cuộn hút cùng có điện.

III. Phương pháp đào tạo Trang bị điện Điện công nghiệp Cao đẳng Đà Lạt

Giáo trình chuẩn hóa quy trình đào tạo thực hành qua mười bước bài bản. Người học tiếp cận bài giảng từ khâu phân tích sơ đồ công nghệ đến lắp đặt thực tế. Bước lập bảng dự trù vật tư giúp sinh viên rèn luyện tư duy tính toán thiết bị. Khâu kiểm tra chất lượng khí cụ điện trước khi đấu nối giảm thiểu sai hỏng mạch. Người học thực hiện đo kiểm cách điện và thông mạch bằng đồng hồ vạn năng tiêu chuẩn. Quy trình thử nghiệm mạch được thực hiện tuần tự và tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt. Người học vận hành thử mạch điều khiển không tải trước khi cấp nguồn động lực. Việc chỉnh định thông số bảo vệ của rơle nhiệt được quy định chặt chẽ. Dòng chỉnh định rơle nhiệt duy trì ở mức 1,2 đến 1,5 lần dòng định mức động cơ. Thao tác này bảo vệ tối ưu cuộn dây động cơ trước hiện tượng quá tải nhiệt. Nhà trường áp dụng phương pháp tích hợp giúp học sinh nắm vững kỹ năng phân tích lỗi. Sau khi hoàn thành mạch, sinh viên thực hiện đo kiểm các điểm đo áp và dòng. Kỹ năng phát hiện dây lỏng, tiếp điểm tiếp xúc kém được nâng cao qua từng bài thực hành. Tác phong công nghiệp và việc vệ sinh xưởng thực hành luôn được giám sát chặt chẽ.

3.1. Quy trình chuẩn mười bước đấu nối và thử nghiệm mạch điện

Quy trình mười bước là khung tham chiếu kỹ thuật bắt buộc cho sinh viên điện. Thao tác mở đầu gồm phân tích sơ đồ nguyên lý và chuẩn bị dụng cụ. Kế tiếp là kiểm tra chất lượng khí cụ và lắp đặt thiết bị lên bảng điện. Sinh viên tiến hành đi dây mạch điều khiển theo sơ đồ ký hiệu quy ước. Bước thử nguội thông mạch giúp rà soát chạm chập trước khi cấp điện vận hành thử. Tiếp tục đấu nối mạch động lực và tiến hành đo cách điện pha đất. Sau đó, mạch được cấp điện thử nghiệm trạng thái hoạt động của từng nút nhấn. Mọi sai sót được khắc phục ngay lập tức trước khi dọn dẹp nơi làm việc sạch sẽ.

3.2. Kỹ thuật chỉnh định dòng rơle nhiệt bảo vệ động cơ ba pha

Chỉnh định thông số rơle nhiệt là bước quyết định độ an toàn của động cơ. Công thức tính dòng chỉnh định chuẩn kỹ thuật nằm trong khoảng 1,2 đến 1,5 lần dòng định mức. Kỹ thuật viên quan sát nhãn máy để xác định chính xác dòng điện danh định. Vít điều chỉnh trên mặt rơle được xoay đúng vạch chia tương ứng. Việc cài dòng quá thấp khiến tiếp điểm thường đóng mở nhầm khi tải thay đổi nhẹ. Ngược lại, cài dòng quá cao làm mất hoàn toàn chức năng chống quá tải nhiệt. Rơle nhiệt được gắn kèm khối tiếp điểm phụ để tự động ngắt mạch điều khiển. Cơ chế hồi phục bằng tay hoặc tự động được cài đặt phù hợp với yêu cầu thực tế.

IV. Ứng dụng thực tế Trang bị điện Điện công nghiệp Cao đẳng Đà Lạt

Kiến thức từ giáo trình trang bị điện có giá trị ứng dụng cao trong công nghiệp. Các mạch khởi động và khống chế truyền động phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Mô hình điều khiển đảo chiều có công tắc hành trình ứng dụng phổ biến cho cổng tự động. Các hệ thống cần trục dầm đôi và pa lăng nâng hạ hàng hóa cũng sử dụng mạch này. Trong dây chuyền chế biến nông sản, mạch điện vận hành hệ thống băng tải liên hoàn. Bên cạnh đó, giáo trình cung cấp nền tảng vận hành các loại máy cắt gọt kim loại. Hệ thống truyền động máy tiện, máy phay, máy bào đều yêu cầu khống chế vị trí chuẩn xác. Sinh viên tốt nghiệp ngành Điện công nghiệp dễ dàng làm chủ quy trình sửa chữa máy móc. Năng lực đọc bản vẽ giúp kỹ thuật viên nhanh chóng khắc phục lỗi dây chuyền tự động hóa. Giáo trình là tài liệu hữu ích cho kỹ sư bảo trì và giảng viên chuyên ngành. Việc gắn kết giảng dạy với nhu cầu sản xuất giúp nâng cao tỷ lệ có việc làm. Người học được trang bị đầy đủ kiến thức cơ điện tử để bắt nhịp công nghệ 4.0. Đây là công cụ đào tạo hiệu quả góp phần cung ứng nhân lực chất lượng cao.

4.1. Ứng dụng mạch giới hạn hành trình trong cửa cổng tự động

Mạch đảo chiều có giới hạn hành trình được lắp đặt rộng rãi cho cửa cổng công nghiệp. Động cơ kéo cánh cửa chuyển động tịnh tiến theo phương ngang hoặc nâng hạ thẳng đứng. Hai công tắc hành trình thuận nghịch được gắn cố định tại hai đầu giới hạn cánh cổng. Khi cửa chạm đến vị trí đóng hoàn toàn, cữ gạt tác động ngắt nguồn động cơ. Tương tự, hành trình mở cửa tự động dừng khi gặp công tắc hành trình ngược. Nút nhấn dừng khẩn cấp cho phép người vận hành ngắt điện tại bất kỳ vị trí nào. Cơ cấu rơle nhiệt giúp bảo vệ động cơ chống cháy khi cánh cổng bị kẹt cơ khí. Mạch vận hành ổn định giúp tăng độ an toàn cho người và phương tiện qua lại.

4.2. Vận hành truyền động trong thiết bị nâng hạ và máy công cụ

Hệ thống trang bị điện là cốt lõi vận hành các máy nâng hạ và máy cắt gọt. Cầu trục dầm đôi sử dụng hệ thống động cơ đảo chiều để bốc dỡ kiện hàng nặng. Bộ phanh điện từ phối hợp nhịp nhàng với công tắc tơ để dừng chính xác vị trí tải. Trong máy cắt gọt kim loại, hệ thống cấp phôi và trục chính đòi hỏi tốc độ ổn định. Mạch điện điều khiển nhiều cấp vận tốc đảm bảo độ nhẵn bề mặt gia công cơ khí. Các thiết bị bảo vệ liên động ngăn chặn máy khởi động khi chưa đóng nắp che an toàn. Kỹ thuật viên bảo trì dựa vào sơ đồ giáo trình để kiểm tra định kỳ các tiếp điểm. Việc bảo dưỡng đúng quy trình giúp dây chuyền vận hành bền bỉ và tiết kiệm điện năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỆ THỐNG TRANG BỊ ĐIỆN ❖ Mục tiêu - Phân tích được đặc điểm của hệ thống trang bị điện. - Vận dụng đúng các yêu cầu hệ thống trang bị điện khi thiết kế, lắp đặt. - Vận dụng các nguyên tắc tự động khống chế phù hợp, linh hoạt, đảm bảo an toàn cho từng loại động cơ và qui trình của máy sản xuất. - Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc trong học tập và trong thực hiện công việc.

Đặc điểm của hệ thống trang bị điện Trang bị điện là tập hợp các thiết bị điện được lắp ráp theo một sơ đồ phù hợp nhằm đảm bảo cho các máy sản xuất thực hiện nhiệm vụ sản xuất Hệ thống trang bị điện các máy sản xuất giúp cho việc nâng cao năng suất máy đảm bảo độ chính xác gia công rút ngắn thời gian máy thực hiện các công đoạn gia công khác nhau theo một trình tự cho trước. Hệ thống trang bị điện cần có: Các thiết bị động lực các thiết bị điều khiển cũng như cơ cấu chấp hành. Do yêu cầu công nghệ của máy, cơ cấu sản xuất, các hệ thống truyền động điện tự động đều được thiết kế, tính toán để làm việc ở các trạng thái xác định. Trạng thái của hệ thống truyền động điện được xác định bằng các thông số của hệ như các thông số cơ học (mômen cơ, quán tính cơ.) và các thông số về điện (dòng điện, điện áp, tần số.

Mỗi thông số xác định một trạng thái xác lập của hệ thống. Sự thay đổi của một thông số bất kỳ kể trên đều dẫn đến việc thay đổi trạng thái của hệ thống và việc chuyển từ giá trị này đến giá trị khác được thực hiện tự động nhờ hệ thống điều khiển, chẳng hạn như việc chuyển đổi từ đấu Y sang đấu Δ của bộ dây quấn động cơ không đồng bộ ba pha trong quá trình mở máy được thực hiện tự động nhờ rơle thời gian, làm thông số điện áp U đm đặt lên động cơ từ chuyển thành Uđm của động cơ. Yêu cầu đối với hệ thống trang bị điện công nghiệp Trong các nhà máy sản xuất như: Điều khiển động cơ điện AC 1 pha, AC 3 pha đông cơ điện 1 chiều, có khả năng vận hành sửa chữa một số loại máy công nghiệp, phân tích quy trình làm việc và yêu cầu trang bi điện cho các máy như máy cắt gọt kim loại (máy khoan, tiện, phay, bào, mài) cho các máy sản suất như (băng tải, cẩu trục, thang máy, lò điện …) GIÁO TRÌNH TRANG BỊ ĐIỆN 2 Kiểm tra xác định hư hỏng, phân loại khoanh vùng đối tượng của mạch điện để kiểm tra sửa chữa một cách chính xác. Các nguyên tắc điều khiển Xuất phát từ yêu cầu công nghệ: cần thay đổi tốc độ, thay đổi hành trình làm việc của cơ cấu sản xuất.

Xuất phát từ chế độ làm việc của hệ thống điều khiển: Khởi động, chuyển đổi tốc độ, hãm, đảo chiều, dừng máy. Xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật, kinh tế: Điều chỉnh tốc độ, ổn định, chính xác cao, an toàn và kinh tế. Từ đó cần có những nguyên tắc điều khiển để thực hiện được các yêu cầu trên, đồng thời tự động hạn chế các đại lượng cần hạn chế: Dòng điện cho phép, mô men cho phép, tốc độ cho phép, công suất cho phép,. Giả sử điều khiển mở máy một động cơ không đồng bộ ba pha rotor lồng sóc bằng phương pháp đổi nối Y sang ∆, nhằm giảm điện áp lúc mở máy, có đặc tính cơ như trên hình 1.

Đặc tính mở máy động cơ KĐB 3 pha dùng phương pháp đổi nối sao - tam giác a) Đặc tính cơ lúc mở máy b) Giản đồ dòng điện c) Giản đồ tốc độ Ban đầu đặc tính mở máy động cơ theo đường nét đậm (1) trên hình 1a. Đến thời điểm t1 (điểm A) là thời điểm chuyển đổi nối Y thành ∆, động cơ chuyển đặc tính mở máy từ A sang B. Từ đường đặc tính cơ lúc mở máy, suy ra giản đồ thời gian của dòng điện (hình 1. b) và của tốc độ (hình 1.

Từ các đường đặc tính mở máy và các đồ thị của dòng điện , tốc độ theo thời gian lúc mở máy, ta thấy: Để đảm bảo diễn biến của quá trình chuyển đổi đặc tính tại điểm GIÁO TRÌNH TRANG BỊ ĐIỆN 3 A có thể dùng các giá trị hoặc dòng điện (I1) hoặc tốc độ (ω1) hoặc thời gian t1. làm mốc chuyển đổi. Nguyên tắc điều khiển theo thời gian Điều khiển theo thời gian dựa trên cơ sở các thông số làm việc của mạch động lực biến đổi theo thời gian như tốc độ quay, mômen, dòng điện. Các tín hiệu điều khiển phát ra theo một quy luật thời gian cần thiết từ phần tử điều khiển sẽ làm thay đổi trạng thái của hệ thống.

Các phần tử điều khiển phát tín hiệu theo thời gian chỉnh định có thể là rơle thời gian, tạo nên một khoảng thời gian trễ (duy trì) kể từ lúc có tín hiệu đưa vào (mốc 0) đầu vào đến khi phát được tín hiệu ra đưa vào phần tử chấp hành. L1 L2 L3 L N CB CB OFF ON RN K1 1 3 5 4 2 K1 K1 K2 7 T RN T 9 K2 Đ/C K2 K2 R Hình 2. Sơ đồ nguyên lý mạch khởi động động cơ 3 pha rotor lồng sóc qua điện trở phụ Hình 3. Đường đặc tính cơ và thay đổi tốc độ GIÁO TRÌNH TRANG BỊ ĐIỆN 4 Nguyên lý hoạt động của mạch Bật CB cấp nguồn cho mạch động lực và mạch điều khiển, nhấn nút ON contactor K1 có điện nó lập tức đóng 3 tiếp điểm chính bên mạch động lực lại cung cấp điện 3 pha cho động cơ hoạt động lúc này động cơ khởi động qua điện trở phụ.

Cùng lúc đó contactor K1 đóng tiếp điểm phụ thường hở (3 -5) lại tự giữ, đồng thời Timer T cũng có điện sau khoảng thời gian chỉnh định sao cho tốc độ động cơ đạt 75% tốc độ định mức thì Timer T đóng tiếp điểm thường mở đóng chậm (5-9) lại cấp nguồn cho contactor K2. Khi Contactor K2 có điện lập tức đóng 3 tiếp điểm chính ở mạch động lực lại lúc này động cơ hoạt động trực tiếp không thông qua điện trở phụ nữa. Cùng lúc đó contactor K2 đóng tiếp điểm phụ thường hở (5-9) K2 lại tự giữ và mở tiếp điểm phụ thường đóng (5-7) ra, loại Timer T ra khỏi mạch điều khiển. Như vậy khi động cơ khởi động qua điện trở phụ thì đường đặc tính cơ A là đường đặc tính nhân tạo cho nên momen nhỏ và tốc độ chậm, khi K2 đóng lại thì đường đặc tính cơ chuyển từ A qua B và làm việc tại điểm C, khi momen thay đổi thì tốc độ cũng thay đổi theo.

Nguyên tắc điều khiển theo tốc độ Đồ thị khởi động động cơ với 2 cấp điện trở phụ: Hình 4. Đặc tính cơ và quá độ khi khởi động theo tốc độ Điều khiển theo tốc độ là dựa trên cơ sở kiểm tra trực tiếp hoặc gián tiếp sự thay đổi của tốc độ. Kiểm tra trực tiếp có thể dùng rơle kiểm tra tốc độ kiểu ly tâm. Cách này ít dùng vì dùng rơle kiểm tra tốc độ phức tạp, đắt tiền và làm việc kém chắc chắn.

Có thể kiểm tra tốc độ gián tiếp qua máy phát tốc. Đối với động cơ không đồng bộ, thường kiểm tra tốc độ gián tiếp theo sức điện động rôto và tần số rôto. GIÁO TRÌNH TRANG BỊ ĐIỆN 5 Tại những tốc độ cần điều khiển các rơle kiểm tra tốc độ hoặc kiểm tra điện áp FT, Erôto, frôto, sẽ tác động tạo ra tín hiệu điều khiển. Nguyên tắc điều khiển theo dòng điện Dòng điện trong mạch phần ứng của động cơ cũng là một thông số làm việc rất quan trọng xác định trạng thái của hệ thống truyền động điện.

Nó phản ánh trạng thái mang tải bình thường của hệ thống, trạng thái mang tải, trạng thái quá tải, cũng như trạng thái đang khởi động, hãm của động cơ truyền động. Trong quá trình chuyển động cũng như hãm, dòng điện phải đảm bảo nhỏ hơn trị số giới hạn cho phép. Trong quá trình làm việc cũng vậy, dòng điện có thể phải giữ không đổi ở một quá trình nào đó theo yêu cầu điều khiển của công nghệ. Ta có thể dùng contactor hoặc rơle có cuộn dây điện từ để điều khiển các khóa điện từ để điều khiển tín hiệu vào là trị số dòng điện theo yêu cầu điều khiển nói trên.

Dòng điện mạch phần ứng của động cơ làm tín hiệu trực tiếp hoặc gián tiếp cho các phần tử thụ cảm nói trên. Khi tín hiệu đầu vào đạt ngưỡng xác định có thể điều chỉnh được của nó thì nó sẽ phát tín hiệu điều khiển thệ thống chuyển đến trạng thái làm việc theo yêu cầu. Ưu điểm: Thiết bị điểu khiển đơn giản, sự làm việc của động cơ không chịu ảnh hưởng của nhiệt độ của cuộn dây contactor, rơle. Nhược điểm: Độ tin cậy thấp, có khả năng đình chỉ gia tốc ở cấp trung gian nếu động cơ khởi động bị quá tải.

Nguyên tắc điều khiển theo vị trí Điều khiển tự động theo hành trình Trên hành trình (đường đi) của các bộ phận làm việc trong các thiết bị (như bàn máy, đầu máy, mâm cặp .) được đặt các cảm biến, các công tắc hành trình, công tắc cực hạn, công tắc điểm cuối. để tạo ra các tín hiệu điều khiển: khởi động, hãm, đảo chiều, thay đổi tốc độ. Phương pháp thể hiện sơ đồ điện Sơ đồ mạch điện là hình biểu diễn quy ước của một mạch điện mang điện hoặc hệ thống điện, bản họa hình với các biểu tượng. Các biểu tượng này khác nhau ở các quốc gia và đã thay đổi theo thời gian nhưng nay đã sử dụng một tiêu chuẩn quốc tế.

Các thành phần đơn giản thường có ký hiệu có chủ đích thể hiện tính năng của linh kiện. Ví dụ, biểu tượng cho điện trở thể hiện ngày xưa được làm bằng đoạn dây quấn sao cho GIÁO TRÌNH TRANG BỊ ĐIỆN 6 không làm phát sinh điện cảm. Điện trở như vậy nay chỉ dùng cho vị trí tiêu hao điện năng cao, phần lớn khác thì dùng điện trở nhỏ carbon. Các biểu tượng tiêu chuẩn quốc tế đối với một điện trở bây giờ đơn giản là hình chữ nhật, đôi khi có giá trị trong Ohms bên trong thay vì biểu tượng zig-zag.

Các dây nối dẫn đến biểu diễn là đường giao cắt. Soạn thảo trên máy vi tính thì kết nối của hai dây giao nhau được thể hiện bởi "dot" hoặc "blob" để chỉ một kết nối, hoặc một qua dây không nối. Nhưng photocopy bản in thì biểu diễn dot dễ bị thất lạc.