SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI HẢI PHÒNG TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ-GIAO THÔNG VẬN TẢI HẢI PHÒNG GIÁO TRÌNH NGHỀ CÔNG NGHỆ ÔTÔ MÔ ĐUN 15: KỸ THUẬT CHUNG VỀ ÔTÔ VÀ CÔNG NGHỆ SỬA CHỮA. SỬ DỤNG CHO ĐÀO TẠO TRUNG CẤP NGHỀ CÔNG NGHỆ Ô TÔ Tác giả: Lê Quang Vịnh Hải phòng - Năm 2012 MỤC LỤC TT Tên bài Trang. 1 Tổng quan chung về ô tô 1 2 Khái niệm và phân loại động cơ đốt trong. 16 3 Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ và 2 kỳ.
24 4 Động cơ nhiều xi lanh 36. 5 Nhận dạng sai hỏng và mài mòn của chi tiết 43 6 Phương pháp sửa chữa và công nghệ phục hồi 47 chi tiết bị mài mòn 7 Làm sạch và kiểm tra chi tiết. 52 MỤC TIÊU Học xong mô đun này học viên sẽ có khả năng: +Trình bày được vai trò và lịch sử phát triển của ôtô +Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các bộ phận cơ bản trên ôtô. +Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong một xi lanh và nhiều xi lanh.
+Động cơ đốt trong dùng nhiên liệu xăng, điêsel loại bốn kỳ, hai kỳ. + Lập được bảng thứ tự nổ của động cơ nhiều xi lanh + Nhận dạng được các cơ cấu, hệ thống và tổng thành cơ bản của động cơ đốt trong dùng cho ô tô. + Phát biểu được khái niệm về hiện tượng, quá trình các giai đoạn mài mòn, các phương pháp tổ chức và biện pháp sửa chữa chi tiết + Chấp hành đúng quy trình,quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian (h) TT Tên các bài trong Mô đun Lý Thực Tổng số thuyết hành 1 Tổng quan chung về ôtô 10 8 2 2 Khái niệm và phân loại động cơ đốt trong 6 2 4 3 Nguyên lý làm việc của động cơ đốt trong 4 và 2 kỳ 13 6 7 4 Động cơ nhiều xi lanh 9 2 7 Nhận dạng các sai hỏng và sự mài mòn của chi tiết 5 15 3 12 máy Các phương pháp sửa chữa và công nghệ phục hồi chi 6 12 6 6 tiết bị mài mòn 7 Làm sạch và kiểm tra chi tiết 10 3 7 Cộng 75 30 45 2.
Điều kiện thực hiện của môđun: 2. Vật liệu: + Giẻ sạch, phấnvạch dấu, chất tẩy rửa, nhiên liệu 2. Dụng cụ và trang thiết bị: +Bộ dụng cụ cầm tay nghề sửa chữa ô tô +Động cơ xăng, diesel dùng cho thực hành tháo lắp +Mô hình động cơ nổ +Mô hình cắt bổ của động cơ đốt trong (4 kỳ, 2 kỳ) +Máy chiếu 2. Học liệu: + Tài liệu hướng dẫn mô đun + CD ROM về nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong 2.
Nguồn lực khác +Phòng học lý thuyết +Xưởng thực hành. +Xưởng sửa chữa ô tô. +Thiết bị kiểm chuẩn động cơ ô tô Thời gian (giờ = h) Bài 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ Ô TÔ Tổng giờ Lý thuyết Thực hành 10 8 2 MỤC TIÊU Học xong bài này học viên có khả năng: - Phát biểu đúng khái niệm, phân loại và lịch sử phát triển của ôtô -Trình bày đúng nhiệm vụ,yêu cầu và cấu tạo của các bộ phận chính trong ôtô - Nhận dạng đúng các bộ phận của ô tô và các loại ôtô - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ôtô. Khái niệm về ô tô: - Ô tô là xe tự chạy, dùng để chở hàng hóa, chở người hoặc dùng trong cơ giới hóa một số công việc.
- Ô tô có tính cơ động cao có thể đến tận nơi xếp dỡ hàng, vận chuyển được nhiều loại hàng hóa, việc sử dụng đơn giản, có tính kinh tế cao. - Ô tô được sử dụng nhiều trong các ngành của nền kinh tế quốc dân. Lịch sử và xu hướng phát triển của ôtô : - Những chiếc xe tự vận hành đầu tiên chạy bằng động cơ hơi nước, năm 1769, một người Pháp tên Nicolas Joseph Cugnot đã chế tạo ra chiếc xe ô tô đầu tiên và được các nước Anh , Pháp công nhận - Năm 1885, Kỹ sư cơ khí người Đức tên là : Karl Benz đã thiết kế và chế tạo thành công chiếc xe ôtô chạy bằng động cơ đốt trong đầu tiên trên thế giới. +Năm 1891 Benz đã chế tạo chiếc xe 4 bánh đầu tiên.
- Năm 1885, Gottleib Daimler cùng với đối tác của mình là Wilhl Mayback đã cải tiến thành công động cơ đốt trong của Ôttô và được cấp bằng sáng chế cho nguyên mẫu động cơ xăng hiện nay. - Động cơ Daimler-Maybach đời 1885 nhỏ, nhẹ, chạy nhanh, dùng bộ chế hòa khí(bộ chế hòa khí viết tắt là:BCHK), bơm xăng và xi lanh đặt thẳng đứng. + Kích cỡ, tốc độ và hiệu suất của loại động cơ này đã tạo nên cuộc cách mạng về thiết kế các mẫu mã xe hơi. - Năm 1889, Daimler phát minh động cơ đốt trong 4 kỳ có van hình nấm và 2 xylanh hình chữ V.
+ Cũng giống như động cơ ôtô ra đời năm 1876, loại động cơ mới do Daimler chế tạo đã đặt nền tảng vững chắc cho sự ra đời của hàng loạt động cơ đốt trong dùng cho ôtô hiện đại ngày nay. 1 +Vào năm 1889, Daimler và Mayback chế tạo ra chiếc xe ôtô đầu tiên từ con số không, họ đã không ngừng cải tiến từ những chiếc xe cũ như trước đây họ đã từng làm. + Chiếc Daimler mới ra đời có hộp số 4 tốc độ với tốc độ tối đa 10 dặm/giờ - Năm 1901, Wilhelm Mayback thiết kế ra xe Mercedes. - Những năm đầu của thế kỷ XX, hãng sản xuất ôtô đầu tiên trên thế giới thuộc về người Pháp, hãng Panhars & Levassor( 1889) và Peugeot (1891).
- Năm 1890 Rene Panhars & Emile Levassor cho ra đời chiếc xe hơi đầu tiên sử dụng động cơ của Daimler với sự ủy quyền của Edouard Sarazin, người nhượng quyền hợp pháp sáng chế của Daimler ở Pháp. +Những chiếc xe do Panhard- Levassor chế tạo được trang bị hệ thống Ly hợp (côn ) điều khiển bằng bàn đạp, một xích truyền lực tới hộp số và một bộ tản nhiệt phía trước. Levassor là nhà thiết kế đầu tiên dời động cơ lên phía trước và sử dụng cấu trúc dẫn động cầu sau. +Thiết kế này được gọi là hệ thống Panhard và nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn cho tất cả các xe ô tô vì nó tạo ra sự cân bằng và vận hành tốt hơn.
Panhard và Levassor cũng được xem là nhà phát minh của hộp số hiên đại được lắp trên mẫu xe Panhard 1895. - Nhà sản xuất ô tô lắp động cơ xăng đầu tiên của Mỹ là anh em nhà Duryea, chiếc xe đầu tiên gắn động cơ của họ ra đời năm 1893 Bang Massachusetts. - Năm 1896, công ty Duryea Môtor Wagon đã chế tạo một mẫu xe Limousine đắt tiền còn được duy trì tới những năm 20 của thế kỷ XX. - Nhà sản xuất xe hơi người Mỹ Henry Ford (1863-1947) giới thiệu mẫu xe “T” năm 1908 và Ford trở thành nhà sản xuất ôtô lớn nhất thế giới.
Tính đến năm 1927, đã có tới 15 triệu xe Model “T” xuất xưởng. - Năm 1897, ông Rudolf Diezen đã cho ra đời mô hình động cơ điêzel đầu tiên .Năm 1908, động cơ điêzel đầu tiên được lắp trên xe tải. +Động cơ điêzel dùng cho ôtô được chế tạo hàng loạt vào năm 1936 và được trang bị trên chiếc Mercedes-Benz 260-D. -Hiện nay cũng như tương lai, xu hướng thiết kế ô tô mong muốn tạo ra những xe có sức mạnh, tiết kiệm nhiên liệu, điều khiển dễ dàng, an toàn và giá thành hạ.
-Ô tô có hệ thống bảo vệ môi trường, giảm chất độc khí thải xuống thấp hoặc giảm chất độc khí thải bằng không khi sử dụng động cơ điện, năng lượng mặt trời, là loại ôtô sẽ được sử dụng nhiều trong tương lai. - Ở Việt nam hiện nay, một số hãng xe lớn được sử dụng nhiều trên thị trường như : +Hãng xe ô tô do nhật bản sản xuất :Tôyota Motor, Honda motor, Nissan Moto, Suzuki, Mazda Môtor, Isuzu +Hãng xe do Pháp sản xuất Peugeot. +Hãng xe ô tô do nước Đức sản xuất : BMW, Mez cedec benz, Caldilall. +Hãng xe do mỹ sản xuất : Ford +Hãng xe ô tô do ITAYA : Fiat, Volvo +Hãng xe do Hàn quốc sản xuất : Hyundai Môtor, DEWOO mo to,KIA.
2 +Tại Việt nam ,ngành công nghiệp ô tô cũng đã bắt đầu phát triển với các công ty nổi tiếng như: Trường hải moto, Mê kông mô tô + Một số mẫu xe ôtô trong tương lai (Hình 1.1 a,b,c,d) a-Mercedes b-Tôyota 3 c- Ôtô có động cơ điện d- Ôtô năng lượng mặt trời Hình 1.1 : Một số mẫu xe hiện tại và tương lai(a,b,c,d) 3.Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các bộ phận chính trong ôtô: 3.Nhiệm vụ, yêu cầu của ôtô a.Nhiệm vụ: Ô tô là phương tiện vận tải dùng để vận chuyển người và hàng hóa bằng đường bộ.Yêu cầu Vận chuyển nhanh gọn,đảm bảo an toàn cho người, tài sản trong quá trình vận chuyển và trong mọi điều kiện về thời tiết, không gian,thời gian,đạt được tính kinh tế cao,phù hợp với mọi điều kiện vận tải trên đường bộ 3.2 Phân loại ôtô theo sử dụng nhiên liệu 3. Xe có động cơ sử dụng nhiên liệu xăng : Động cơ xăng có công suất lớn, gọn nhẹ nên được sử dụng khá rộng rãi trên các loại xe hiện nay. Xe có động cơ sử dụng nhiên liệu điêzel : Là loại động cơ có mômen xoắn lớn, giá dầu rẻ hơn xăng nên được sử dụng nhiều trên các xe tải và xe thể thao đa dụng. Xe có động cơ lai (Hybrid): - Là loại xe được trang bị động cơ khác với loại xe thông thường, có động cơ xăng và mô tơ điện, động cơ phát ra điện và nạp vào một ắc quy lớn để sử dụng.
- Mô tơ của bánh xe chạy bằng điện U= 270V, các hệ thống điện khác trên xe vẫn dùng điện ắc quy có điện áp chung U= 12V. Xe có động cơ sử dụng năng lượng điện : - Là xe sử dụng một loại động cơ điện, điện được dự trữ đầy trong một bình ắcquy lớn, xe không có máy phát điện nên ắc quy phải được sạc đầy điện trước chuyến đi. - Điện 1 chiều dùng cho động cơ có điện áp U = 290V, các hệ thống điện khác dùng dòng điện 1 chiều có U=12V.Xe có động cơ sử dụng năng lượng từ pin nhiên liệu : Đây là loại xe chạy bằng động cơ điện, được tạo ra bởi phản ứng giữa Hydro và Ôxy trong không khí, thải ra nước, nên đây là loại xe không gây ô nhiễm môi trường, dự đoán sẽ là loại động cơ của ôtô trong tương lai.