Chương 1 CÔNG NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG NEN KINH TE QUOC DAN 1. NGANH CONG NGHIEP XAY DUNG TRONG NEN KINH TE QUOC DAN 1. Sự phát triển ngành Xây dựng trên thế giới Lịch sử phát triển của ngành Xây dựng có một số đặc điểm sau: a. Ngành Xây dựng (bao gồm cả kiến trúc) vừa là một hoạt động sản xuất, lại vừa là một hoạt động nghệ thuật, nên quá trình phát triển của nó vừa chịu ảnh hưởng của phương thức sản xuất, lại vừa chịu ảnh hưởng của nhân tố thuộc kiến trúc thượng tầng của một hình thái xã hội nhất định.
Ngành Xây dựng là một trong những ngành sản xuất vật chất xuất hiện sớm nhất trong lịch sử phát triển của nhân loại, nhưng lại có tốc độ phát triển khoa học - công nghệ chậm so với nhiều ngành khác. Ở giai đoạn đầu của chế độ phong kiến đã xảy ra một số ngưng chệ nhất định trong lịch sử phát triển kiến trúc và xây dựng do sự kìm hãm của chế độ phong kiến gây ra. Về nghiên cứu khoa học ở ngành Xây dựng người ta bỏ vốn ít hơn so với các ngành khác, (khoảng 1% thu nhập, trong khi đó ở các ngành khác có thể lên tới 10% thu nhập). Người ta chỉ chú ý nghiên cứu ứng dụng và bỏ qua nghiên cứu cơ bản.
Một trong những lý do chính của việc ít chú ý đến nghiên cứu khoa học là vì các sáng kiến cải tiến công nghệ xây dựng khó giữ được bí mật. Về tổ chức sản xuất, ngành Xây dựng cũng phát triển chậm hơn. Ở Tây Âu hình thức công trường thủ công đã ngự trị từ nửa sau thế kỷ XVI đến mãi gần một phần ba thế kỷ XVIII. Sau đó nền đại cơ khí hoá đã ra đời, nhưng trong xây dựng thì bước chuyển biến này xảy ra chậm chạp hơn vào đầu thế kỷ XX.
Nhìn chung cùng với sự phát triển của xã hội, ngành Xáy dựng cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ về tốc độ, quy mô, trình độ kỹ thuật trong lĩnh vực khảo sát, thiết kế thi công, sản xuất vật tư thiết bị và tổ chức quản lý xây dựng. Các công trình kiến trúc vĩ đại đã và đang tồn tại qua các chế độ xã hội Cổ đại, Trung đại, Cận đại và Đương đại ở khấp châu lục là những minh chứng cho tính cổ điển và sự phát triển không ngừng của ngành Xây dựng. Thời kỳ kiến trúc cổ đại đã để lại những công trình kim tự tháp, lăng mộ, đền đài, thành quách như: quần thể Kim Tự Tháp Cairô (Cổ Ai Cạp), Đền Páctênông và quần thể kiến trúc trên đồi Acropoon - Aten (Cổ Ai Cập). Quảng trường Rôma, đấu trường Côlizê - Rôm (Italia), Vạn lý trường thành (Trung Quốc).
Thời kỳ kiến trúc Cận đại và Trung đại để lại những công trình kiến trúc xuất sắc thế giới: Kiến trúc nhà thờ Rôma, Gôtich của thiên chúa giáo, chùa chiền, đền đài, thành luỹ kinh đô và cung điện của vua chúa phong kiến ở Châu Âu và Châu Á như: Nhà thờ XanhPíc - Rôm (Ý). nhà thờ Đức Bà-Paris (Pháp), cung điện Véc-Xây (Pháp). đến Angco Thom-Angco Vat (Campuchia), dén Tazomaha - NiuDéli (An Độ), Cố cung Bác Kinh (Trung Quốc). Thời kỳ kiến trúc Duong dai những công trình kiến trúc được xếp hạng cao có: Tháp EpPhen-Paris (Pháp), đơn vị nhà ở lớn MacXây (Pháp), ga hàng không của hãng TWA NiuOóc (Mỹ), nhà hát Opera-Xítnây (Úc), Nhà Quốc hội Brazin (Brasinlia), Trụ sở Liên hợp quốc-NiuOóc (Mỹ), quần thể kiến trúc thể thao Olimpic (Nhật bản).
Trong thập kỷ 90 các nhà nghiên cứu và bình luận kiến trúc thế giới da chon loc 10 cong trình kiến trúc xuất sắc của Thế kỷ XX. Tiêu chí để bình chọn và xếp hạng các công trình này dựa trên ảnh hưởng về kinh tế, tác động và lợi ích đối với đời sống con người, ảnh hưởng của nó đến các công trình trong tương lai. Sự đối mới công nghệ và ứng dụng công nghệ mới trong thi công. Mười công trình đó được xếp hạng theo thứ tự dưới đây: Đường hầm qua eo biển Manche: nằm phía Tây Châu Âu, phân chia giữa Pháp và Anh.
Cầu Cổng vàng ở Mỹ. Hệ thông đường ô tö liên tỉnh của Mỹ. Toà nhà 102 tảng Empire State Building ở New York - Mỹ. Đập nước Hoover (Mỹ) Kênh đào Panama Nhà hát Sydney Opera House (Australia) Dap Aswan thuong - Aswan High Dam (Ai Cap) Trung tam thuong mai thé gidi - World Trade Center (M¥) Cang hang khong Chek Lap Kok (HongKong) 1.
Sự phát triển công nghiệp xây dựng ở Việt Nam 1. Giai đoạn trước nản 1954 Thực dân Pháp đã xây dựng một số công trình phục vụ cho mục dích thống trị và khai thác tài nguyên ở nước ta. Đó là nhà máy dẹt Nam Định, nhà máy in Ha Nội. nhà máy xe lửa Gia Lâm, nhà máy điện - nước Yên Phụ, các cơ sở hạ tầng kỹ thuật ở một số thành phố như giao thông đường sắt, đường bộ, cầu.
Ngoài ra thực dân Pháp còn xây dựng một số công trình công cộng như bệnh viện XanhPôn, Nhà hát lớn. Các công trình kiến trúc như: Văn miếu Quốc Tử Giám, lãng tâm cung điện ở cố đô Huế, đô thị cổ Hội An, khu tháp Cham, PoPolénh Crai là những di sản văn hoá của dân tộc. Trong đó cung điện ở cố đô Huế, đô thị cố Hội An, khu tháp Mỹ Sơn ở Quảng Nam là những di sản văn hoá thế giới. Giai đoạn từ năm 1954 - 1975 Hoà bình lập lại ở miền Bắc, nhà nước đã chú ý xây dựng, mở mang hệ thống giao thông, thuỷ lợi, nhà ở trường học như nhà máy gang thép Thái Nguyên, nhà máy cơ khí Tran Hung Đạo, nhà máy Công cụ số I, nhà máy Thuý điện Thác Bà, công trình thuỷ lợi Bac Hung Hải.
Giai đoạn từ năm 1976 - 1986 Thời kỳ thống nhất đất nước, hàn gắn vết thương chiến tranh và cải tạo kinh tế miền Nam Nhà nước mới có điều kiện tập trung vốn vào xây dựng cơ bán ngày càng nhiều. Do trình độ quản lý Nhà nước về kinh tế còn nhiều hạn chế nên hiệu quả đầu tư còn rất thấp. Một số công trình trọng điểm đã được xây dựng là nhà máy nhiệt điện Phả Lại, xi măng Hoàng Thạch, Thuỷ điện Sông Đà, xi mang Bim Son. Giai đoạn từ năm 1986 - 2000 Thời kỳ đối mới toàn diện nền kinh tế quốc dân.
Ngành công nghiệp xây dựng phát triển mạnh mẽ, rộng khắp trên các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân. Tốc độ và quy mô đầu tư toàn xã hội ngày càng cao, chiếm tỷ trọng lớn trong GDP. Thực hiện chính sách nền kinh tế mở cửa và khuyến khích đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn này chúng ta đã thực hiện hàng trăn dự án đầu tư xây dựng. Điển hình trong giai đoạn này là sự thành công của các khu công nghiệp Bình Dương, Đồng Nai.
Dung Quất, công nghiệp liên doanh dầu khí VIETXOPETRO, các công trình thuộc ngành năng lượng như: đường dây tái điện 500K V Bắc Nam. nhà máy thuỷ điện Yaly ở Gia Lai - Kon Tum. nhà máy điện khí nén Phú Mỹ ở Ba Ria Ving Tàu, các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật: cầu, đường và nhiều khu đồ thị mới v. đã làm tăng thêm đáng kể cơ sở sản xuất, năng lực phục vụ cho nền kính té quốc dân.
Tính đến hết năm 1997 toàn quốc có ‡5 khu công nghiệp. 3 khu chế xuất, chiếm 7000ha, +53 doanh nghiệp chiếm 9 vạn lao động. Đến năm 2000 toàn quốc có 67 khu công nghiệp và chế xuất chiếm I 1000ha. Nhìn chung các công trình xây dựng của thập kỷ 90 ngày càng có quy mô lớn.
trình độ kỹ thuật cao. hiệu quả của vốn đầu tư và sản xuất xây dựng ngày càng cao. Giai doan từ 2000 - 2010 Thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, dự kiến trong giai đoạn này sẽ có khoảng 100 khu cóng nghiệp và chế xuất. Vai trò của xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân 1.
Một số khái niệm - Hoạt động đâu tư cơ bản: là hoạt động bỏ vốn để tạo ra các tài sản cố định đưa vào hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội nhàm thu được các lợi ích khác nhau. Về tổng thể thì hoạt động đầu tư nào cũng cần phải có tài sản cố định. Để có được tài sản cố định, chủ đầu tư có thể thực hiện bằng nhiều cách: xây dựng mới, mua sam, đi thuê. - Đâu tư xây dựng cơ bản: là hoạt động đầu tư thực hiện bằng cách tiến hành xây dựng mới tài sản cố định, bao gồm các hoạt động đầu tư vào lĩnh vực xây dựng cơ bản (khảo sát, thiết kế, tư vấn xây dựng, thi công xây lắp công trình, sản xuất và cung ứng thiết bị vật tư xây dựng) nhằm thực hiện xây dựng các công trình.
- Xây dựng cơ bản: là các hoạt động cụ thể để tạo ra sản phẩm là những công trình xây dựng có quy mô, trình độ kỹ thuật và năng lực sản xuất hoặc năng lực phục vụ nhất định. Xây dựng cơ bản là quá trình đổi mới, tái sản xuất giản đơn và mở rộng các tài sản cố định của các ngành sản xuất vật chất cũng như phi sản xuất vật chất nhằm tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân. Xây dựng cơ bản được thực hiện dưới các phương thức: xây dựng mới, xây dựng lại, khôi phục, mở rộng và nâng cấp tài sản cố định. Quá trình xây dựng cơ bản là quá trình hoạt động để chuyển vốn đầu tư dưới dạng tiền tệ sang tài sản phục vụ cho mục đích đầu tư.
Vai trò của ngành công nghiệp xây dựng trong nền kinh tế quốc dân Ở nước ta công nghiệp xây dựng là ngành sản xuất vật chất lớn nhất của nền kinh tế quốc dân, liên quan đến nhiều lĩnh vực trong xã hội. Hàng năm xây dựng cơ bản tiêu tốn lượng vốn ngân sách và vốn đầu tư khác với tỷ lệ cao (giai đoạn 15 năm đổi mới 1985 - 2000 vốn đầu tư xây dựng cơ bản chiếm khoảng 25% - 26% GDP hàng năm). Xây dựng cơ bản giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Xây dựng cơ bản nhằm đảm bảo và không ngừng nâng cao năng lực sản xuất, năng lực phục vụ cho các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân.
Tất cả các ngành kinh tế khác chỉ có thể phát triển được đều nhờ có xây dựng cơ bản, thực hiện xây dựng mới, nâng cấp các công trình về quy mô, đổi mới về công nghệ và kỹ thuật để nâng cao năng xuất và hiệu quả sản xuất. Xây dựng cơ bản nhằm đảm bảo mối quan hệ tỷ lệ, cân đối.
