Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP Mã chương 2501 Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm và nhiệm vụ, chức năng của kế toán HCSN - Trình bày được phương pháp tổ chức kế toán trong đơn vị HCSN - Phân biệt được mục lục ngân sách - Sử dụng được các tài khoản kế toán - Phân biệt được các hình thức ghi sổ kế toán - Sử dụng được mục lục ngân sách Nhà nước - Tuân thủ các quy định theo luật kế toán Nội dung: 1. Đối tượng, nhiệm vụ và chức năng của kế toán hành chính sự nghiệp 1. Đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN) Đơn vị HCSN là đơn vị do Nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý Nhà nước về môt hoạt động nào đó. Đặc trưng cơ bản của các đơn vị HCSN là được trang trải các chi phí hoạt động và thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao bằng nguồn kinh phí từ ngân quỹ Nhà nước hoặc từ quỹ công theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp.
Điều đó đòi hỏi việc quản lý chi tiêu phải đúng mục đích, đúng dự toán đã phê duyệt theo từng nguồn kinh phí, từng nội dung chi tiêu theo tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước. Đối tượng hạch toán trong đơn vị HCSN 7 Đối tượng áp dụng kế toán HCSN bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước và tổ chức không sử dụng ngân sách nhà nước, cụ thể: a) Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước, bao gồm: - Các cơ quan, tổ chức có nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước các cấp: - Văn phòng Quốc hội; - Văn phòng Chính phủ; - Toà án nhân dân các cấp; - Viện kiểm soát nhân dân các cấp; - Các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân; - Các đơn vị quản lý quỹ dự trữ của Nhà nước, quỹ dự trữ của các ngành, các cấp, quỹ tài chính khác của Nhà nước; - Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân các cấp; - Các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức chính trị, xã hội – nghề nghiệp; tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp có sử dụng kinh phí NSNN. - Các đơn vị sự nghiệp được Nhà nước đảm bảo một phần hoặc toàn bộ kinh phí hoạt động; - Các tổ chức quản lý taì sản quốc gia; - Ban quản lý dự án đầu tư có nguồn kinh phí ngân sách nhà nước; - Các hội, liên hiệp hội, tổng hội, các tổ chức khác được Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động. b) Đơn vị sự nghiệp, tổ chức không sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, bao gồm: - Đơn vị sự nghiệp tự cân đối thu, chi; - Đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; - Tổ chức phi Chính phủ; - Các hội, liên hiệp hội, tổng hội tự cân đối thu chi; - Các tổ chức khác không sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước.
Theo cơ chế quản tài chính áp dụng, các cơ quan, đơn vị, tổ chức nêu trên được chia thành ba loại: - Các đơn vị HCSN thuần tuý không thực hiện cơ chế khoán biên chế và kinh 8 phí quản lý hành chính. - Các đơn vị HCSN thuần tuý hoạt động theo chơ chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính. - Các đơn vị sự nghiệp hoạt động theo cơ chế quản lý tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu. Tuỳ theo đặc điểm và cơ chế quản lý tài chính áp dụng cho từng loại hình đơn vị, khi tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị cần phải lựa chọn, áp dụng hệ thống chứng từ, sổ kế toán và hệ thống báo cáo tài chính cho phù hợp.
Chức năng kế toán HCSN Kế toán HCSN tổ chức hệ hống thông tin đã kiểm tra về tình hình tiếp nhận và sử dụng, quyết toán kinh phí; tình hình quản lý và sử dụng các loại vật tư, tài sản công, tình hình chấp hành các dự toán thu, chi và thực hiện các tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước ở các đơn vị hành sự nghiệp. Nhiệm vụ kế toán HCSN Kế toán HCSN có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Thu nhận, phản ánh, xử lý và tổng hợp thông tin về nguồn kinh phí được cấp, được tài trợ, được hình thành từ các nguồn khác và tình hình sử dụng các khoản kinh phí, các khoản thu tại đơn vị theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán; - Kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi tài chính; tình hình quản lý sử dụng các loại vật tư, tài sản ở đơn vị; tình thu hình chấp hành kỷ luật thu nộp ngân sách nhà nước; kỷ luật thanh toán và các chế độ khác; phát hiện và ngăn ngừa các hành vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán; - Tổng hợp số liệu, lập và gửi đầy đủ, đúng hạn các loại báo cáo tài chính cho các cơ quan quản lý cấp trên và cơ quan tài chính. Đồng thời phải cung cấp thông tin; số liệu kế toán cho các đối tượng khác theo quy định của pháp luật; - Thực hiện phân tích công tác kế toán, đánh giá hiệu quả sử dụng các nguồn kinh phí, vốn, quỹ ở đơn vị, nhằm cải tiến nâng cao chất lượng công tác kế toán và đề xuất các ý kiến phục vụ cho lãnh đạo, điều hành hoạt động của đơn vị.Tổ chức kế toán trong đơn vị HCSN 2. Nội dung công tác kế toán trong đơn vị HCSN Dựa vào đặc điểm vận động của các loại tài sản cũng như nội dung, tính chất của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh có thể phân chia công việc kế toán HCSN thành các phần hành kế toán sau: 9 - Kế toán vốn bằng tiền: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các loại vốn bằng tiền của đơn vị gồm tiền mặt, ngoại tệ, các chứng chỉ có giá tại quỹ của đơn vị và gửi tại kho bạc, ngân hàng.
- Kế toán vật tư, tài sản: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các loại vật tư, sản phẩm hàng hoá tại đơn vị. Phản ánh số lượng, nguyên giá và giá trị hao mòn của tài sản cố định hiện có cũng như tình hình biến động của TSCĐ, công tác đầu tư XDCB và sủa chữa tài sản cố định trong đơn vị. - Kế toán thanh toán. + Phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu giữa đơn vị với các đối tượng khác trong và ngoài đơn vị.
+ Phản ánh các khoản nợ phải trả, các khoản trích nộp ngân sách nhà nước và tình hình thanh toán các khoản phải trả, phải nộp. - Kế toán nguồn kinh phí, nguồn vốn quỹ: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ, nguồn kinh phí đầu tư XDCB, nguồn kinh phí hoạt động, nguồn kinh phí dự án, nguồn kinh phí khác và các loại vốn, quỹ của đơn vị. - Kế toán các khoản thu: Ghi chép, tổng hợp các khoản thu phí, lệ phí, thu sự nghiệp, thu đóng góp, thu sản xuất cung ứng dịch vụ và các khoản thu khác. - Kế toán các khoản chi: + Ghi chép tổng hợp các khoản chi hoạt động, chi dự án, chi thực hiện đơn đặt hàng của Nhà nước và tình hình quyết toán các khoản chi đó.
+ Ghi chép tổng hợp các khoản chi hoạt động sản xuất, dịch vụ cũng như chi cho các hoạt động và xác định kết quản tài chính của các hoạt động đó. - Lập các loại báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán. Hệ thống tài khoản sử dụng Tài khoản kế toán là phương pháp kế toán dùng để phân loại và hệ thống hoá các nghiệp vụ kinh tế, tài chính theo nội dung kinh tế. Hệ thống tài khoản kế toán là bảng kê các tài khoản kế toán cần sử dụng cho các lĩnh vực hoạt động.
Các đơn vị được căn cứ vào hệ thống tài khoản kế toán do Bộ Tài Chính quy định trong chế độ kế toán để chọn hệ thống tài khoản kế toán áp dụng ở đơn vị, và được chi tiết các tài khoản kế toán đã chọn phục vụ yêu cầu quản lý của đơn vị. Hệ thống tài khoản của đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức có sử dụng 10 kinh phí NSNN và không sử dụng nguồn kinh phí NSNN gồm 7 loại: Cụ thể: - Loại 1: Tiền vật tư - Loại 2: Tài sản cố định - Loại 3: Thanh toán - Loại 4: Nguồn kinh phí - Loại 5: Các khoản thu - Loại 6: Các khoản chi - Loại 0: Tài khoản ngoài bảng Hệ thống tài khoản kế toán hiện hành áp dụng cho các đơn vị HCSN được quy định trong chế độ kế toán HCSN (ban hành theo Quyết định số 19/QĐ/BTC ngày 30/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính).ai Hệ thống tài khoản kế toán quy định áp dụng cho các đơn vị HCSN bao gồm có 42 tài khoản cấp 1 trong bảng cân đối kế toán và 7 tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán.